III OSK 5137/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną SKO, potwierdzając, że nakaz przyłączenia nieruchomości do kanalizacji wymaga zbadania technicznej możliwości wykonania takiego przyłącza.
Sprawa dotyczyła obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. WSA uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na brak wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w zakresie technicznych możliwości przyłączenia. NSA rozpoznał skargę kasacyjną SKO, która kwestionowała konieczność badania tych możliwości. Sąd kasacyjny oddalił skargę, uznając, że obowiązek przyłączenia może być nałożony tylko wtedy, gdy jest to technicznie wykonalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił decyzje nakazujące A.A. przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, uznając, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie technicznych możliwości wykonania przyłącza. Sąd wskazał, że obowiązek przyłączenia, wynikający z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, może być nałożony tylko wtedy, gdy jest to realne i technicznie możliwe, a nie może obejmować konieczności rozbudowy sieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, zarzucając WSA błędną wykładnię przepisów i uznanie, że badanie technicznych możliwości jest niezbędną przesłanką wydania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że obowiązek przyłączenia do sieci kanalizacyjnej może być nałożony tylko w przypadku, gdy istniejąca sieć kanalizacyjna umożliwia realne i technicznie wykonalne podłączenie nieruchomości, która nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. NSA uznał, że kwestia technicznej możliwości podłączenia jest elementem stanu faktycznego wymagającym ustaleń, a odwołanie się do przepisów prawa miejscowego czy wiedzy powszechnej nie jest wystarczające.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek przyłączenia do sieci kanalizacyjnej może być nałożony na właściciela nieruchomości jedynie w przypadku, gdy wykonanie przyłączenia jest realne i technicznie możliwe.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że obowiązek przyłączenia do sieci kanalizacyjnej powstaje tylko wtedy, gdy istnieje wybudowana sieć i realna, technicznie wykonalna możliwość podłączenia nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Brak takich ustaleń stanowi uchybienie procesowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.c.p.g. art. 5 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 5 § 7
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
u.z.z.w. art. 15 § 2
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
u.s.g. art. 7 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek przyłączenia do sieci kanalizacyjnej wymaga zbadania technicznej możliwości jego wykonania. Organy administracji miały obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie technicznych możliwości przyłączenia nieruchomości, mimo podnoszonych przez stronę wątpliwości.
Odrzucone argumenty
Badanie technicznych możliwości przyłączenia nie jest niezbędną przesłanką wydania decyzji nakazującej przyłączenie. Brak wystarczających spadków nie stanowi przeszkody do przyłączenia, a jedynie może powodować potrzebę montażu odpowiednich urządzeń (np. mini przepompowni).
Godne uwagi sformułowania
obowiązek przyłączenia do sieci kanalizacyjnej może być nałożony na właściciela nieruchomości jedynie w przypadku, gdy wykonanie przyłączenia jest realne i technicznie możliwe. przesłanką zobowiązania do podłączenia się do sieci jest fakt jej istnienia oraz realna, technicznie wykonalna możliwość podłączenia.
Skład orzekający
Beata Jezielska
sprawozdawca
Rafał Stasikowski
przewodniczący
Tamara Dziełakowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności badania technicznych możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej przed wydaniem decyzji nakazującej wykonanie tego obowiązku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z obowiązkiem przyłączenia do sieci kanalizacyjnej na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Interpretacja może być stosowana analogicznie do innych obowiązków wymagających oceny technicznej wykonalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku przyłączenia do kanalizacji, a rozstrzygnięcie NSA jasno określa granice kompetencji organów administracji w zakresie badania technicznych możliwości, co jest istotne dla praktyków i właścicieli nieruchomości.
“Czy musisz podłączyć się do kanalizacji, nawet jeśli jest to technicznie niemożliwe? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 5137/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-09-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-06-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Jezielska /sprawozdawca/ Rafał Stasikowski /przewodniczący/ Tamara Dziełakowska Symbol z opisem 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Op 20/21 - Wyrok WSA w Opolu z 2021-03-11 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Op 20/21 w sprawie ze skargi A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 11 sierpnia 2020 r. nr SKO.40.1655.2020.oś w przedmiocie nakazu wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z 11 marca 2021 r. (sygn. akt II SA/Op 20/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 11 sierpnia 2020 r. w przedmiocie nakazu wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity na dzień orzekania przez WSA Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z 19 czerwca 2020 r., 2. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącej kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że decyzją z 19 czerwca 2020 r. Wójt Gminy B., na podstawie art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 r. ze zm., dalej jako: u.c.p.g.), nakazał skarżącej przyłączenie do sieci kanalizacji sanitarnej należącej do niej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że 4 listopada 2019 r. została zakończona, a następnie oddana do użytkowania gminna inwestycja w zakresie budowy sieci kanalizacji sanitarnej w B., zaś działka skarżącej została zabezpieczona w dostęp do sieci poprzez wybudowanie odgałęzienia od sieci - odcinek przyłącza od sieci w stronę budynku, kończący się na granicy działek [...] i [...] (dr), co umożliwia skanalizowanie budynku bez ingerencji w pas drogowy. Wyjaśniono przy tym, że z uwagi na termin w jakim doszło do ustaleń pomiędzy skarżącą a projektantem, nie było już możliwości wprowadzania zmian projektowych. Natomiast opracowanie projektu trasy przyłącza wraz z jego dalszą budową na terenie nieruchomości prywatnej wykracza poza zakres inwestycji gminnej i pozostaje w gestii właścicielki nieruchomości. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i "nakazanie Gminie B. wykonania studni przyłączeniowej w miejscu wskazanym projektantowi podczas konsultacji przez właściciela nieruchomości". Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podnosząc, że okoliczności dotyczące warunków ekonomicznych i organizacyjnych wykonania przyłącza, takie jak niekorzystne zlokalizowanie studzienki, które naraża na zwiększone koszty przyłączenia, a także inne trudności nie są objęte normą wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Podano, że poza sporem pozostaje fakt istnienia sieci kanalizacyjnej i możliwość podłączenia do niej nieruchomości, a także to, że przedmiotowa nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, w związku z czym nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w ww. art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Wyjaśniono, że wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nie zwalnia skarżącej z obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Kolegium wskazało przy tym, że ustawodawca nie uzależnił przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej od innych przesłanek niż te, które zostały wprost wskazane w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. W skardze na decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie, ponawiając zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji argumentację, że przyłączenie do studni w jej aktualnym położeniu nie tylko związane jest ze znacznymi nakładami finansowym i dewastacją zagospodarowanego terenu posesji, ale może być też niemożliwe ze względu na spadki oraz głębokość studni, która może być za płytka do prawidłowego podłączenia. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Uwzględniając skargę WSA zauważył, że wydanie decyzji o nakazie wykonania obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g. wymaga dokonania uprzednich ustaleń co do istnienia przesłanek obligujących właściciela do przyłączenia nieruchomości do sieci, tj. istnienia takiej sieci, możliwości przyłączenia do niej nieruchomości, braku wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz braku zrealizowania obowiązku przyłączenia, a przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie. W związku z tym Sąd I instancji stwierdził, że postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, gdyż z akt sprawy, w tym z uzasadnień kontrolowanych decyzji, nie wynika, czy istotnie istnieje realna, a nie tylko teoretyczna, możliwość przyłączenia do sieci przedmiotowej nieruchomości oraz czy wystarczającym w tej mierze jest wykonanie przez skarżącą jedynie przyłącza. Wskazano, że wydanie decyzji w sytuacji, gdy istnieją okoliczności uniemożliwiające jej wykonanie powoduje wadliwość kwalifikowaną, skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Powołując się na regulacje zawarte w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. 2019 r., poz. 1437 ze zm., dalej jako: u.z.z.w.) podano, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek budowy m.in. urządzeń kanalizacyjnych, przez które rozumieć należy sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków, zaś osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci zapewnia na własny koszt realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego. W związku z tym WSA wskazał, że obowiązek nakładany w drodze decyzji, może dotyczyć jedynie wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością i nie może obejmować konieczności rozbudowy, czy przebudowy sieci kanalizacyjnej. Wprawdzie obowiązek ten ma charakter bezwzględny i zarówno warunki związane z lokalizacją przyłącza w większej odległości od istniejącego na działce skarżącej zbiornika na nieczystości, warunki ekonomiczne związane z kosztami przyłączenia, czy też kwestie utrudnień technicznych bezpośrednio na nieruchomości, takie jak konieczność wykonania wykopu, demontaż kostki i likwidacja zieleni, które są do przezwyciężenia, nie mają wpływu na jego wykonanie. Jednakże WSA wskazał, że organy nie zweryfikowały rzeczywistych, technicznych warunków i możliwości przyłączenia nieruchomości skarżącej do wybudowanej sieci kanalizacyjnej, pomimo podnoszonych przez skarżącą, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu, wątpliwości w tym zakresie. Sąd I instancji uznał to za uchybienie procesowe mające istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością uchylenia obydwu kontrolowanych decyzji. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 5 ust. 7 i art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że wydanie decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej uzależnione jest od zbadania technicznych możliwości tego przyłączenia, podczas gdy wykładnia językowa ww. przepisów ustawy, dodatkowo wzmocniona wykładnią systemową i celowościową, prowadzi do wniosku, że zbadanie technicznych możliwości przyłączenia nie jest niezbędną przesłanką wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej (ale przesłanką wydania warunków przyłączenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne); - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 5 ust. 7 i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy w związku z § 9 ust. 2 pkt 6 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy B., stanowiącego załącznik do uchwały Nr XIII/114/19 Rady Gminy B. z dnia 21 sierpnia 2019 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy B. (Dz. Urz. Woj. Op. z [...], dalej jako: Regulamin) przez niewłaściwe zastosowanie (stricte: niezastosowanie, pominięcie) § 9 ust, 2 pkt 6 Regulaminu, polegające na uznaniu, że ewentualny brak wystarczających spadków uniemożliwia techniczne przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, podczas gdy zgodnie z ww. przepisem Regulaminu (jak również zgodnie z wiedzą powszechną) taka okoliczność nie stanowi przeszkody do przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, ale może powodować jedynie ewentualną potrzebę montażu odpowiednich urządzeń, takich jak mini przepompownia, czy rozdrabniarka; II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a, w związku z art, 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem ww. przepisów k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy skoro brak było podstaw do badania, czy przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest technicznie uzasadnione, z uwagi na fakt, że art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. takich przesłanek nie zawiera, to brak było również podstaw do przyjęcia, że organy były obowiązane do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a także o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych, oświadczając że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie organ podniósł, że literalna wykładnia art. 5 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 7 u.c.p.g. wskazuje, że właściciel nieruchomości może uwolnić się od obowiązku przyłączenia swojej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej wyłącznie wówczas, gdy jego nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Natomiast okoliczności dotyczące warunków technicznych i ekonomicznych wykonania przyłącza (w tym niekorzystne zlokalizowanie studzienki, które naraża właściciela nieruchomości na zwiększone koszty przyłączenia i problem odpowiednich spadków) nie są przesłankami objętymi normą wynikającą z powołanych przepisów. Podniesiono, że przyłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej następuje na wniosek zainteresowanego, a złożenie takiego wniosku jest równoznaczne ze zrealizowaniem obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Jego wniosek musi być uwzględniony, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia i istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Jeżeli natomiast właściciel nieruchomości nie wywiązuje się ze swojego obowiązku i nie składa wniosku, wówczas organ obowiązany jest wydać decyzję na podstawie art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Zatem zdaniem skarżącego kasacyjnie organu kwestia technicznej możliwości podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej badana jest na kolejnym etapie procedury, tj. w wyniku złożenia przez właściciela nieruchomości wniosku o ustalenie warunków technicznych przyłączenia, zaś ocena w tym zakresie dokonywana jest przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a nie przez organy orzekające. Wskazano ponadto, że z § 9 ust. 2 pkt 6 Regulaminu wynika, że przy urządzeniach zlokalizowanych poniżej poziomu sieci kanalizacyjnej należy przewidzieć pośredni sposób odprowadzania ścieków za pomocą urządzeń typu mini przepompownie, rozdrabniarki. W związku z tym techniczna możliwość podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej ma, w ocenie skarżącego kasacyjnie organu, charakter prawny i nie należy do zakresu postępowania wyjaśniającego. Wskazano przy tym, że powszechnie wiadomym jest, że brak wystarczających spadków nie uniemożliwia przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, ale może powodować jedynie ewentualną potrzebę montażu odpowiednich urządzeń. Zarzucono, że WSA wyinterpretował obowiązek badania technicznych możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie tyle z przepisów u.c.p.g., co ale w sposób pośredni z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713 ze zm.) i art. 2 pkt 5, 14 i 15 oraz art. 15 ust. 1 i 2 u.z.z.w., czyli przepisów regulujących obowiązki gminy do stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej i obowiązki przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego do budowy urządzeń kanalizacyjnych, a tak dalece idąca wykładnia jest nieprawidłowa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną A.A. wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej. Wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W przypadku, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jednakże w przedmiotowej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się w sposób bezpośredni z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów u.c.p.g. Stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny podniesionych zarzutów wymaga ich łącznego omówienia. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 5 ust. 7 i art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że wydanie decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej uzależnione jest od zbadania technicznych możliwości tego przyłączenia, podczas gdy zdaniem skarżącego kasacyjnie badanie technicznych możliwości przyłączenia nie jest niezbędną przesłanką wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, ale przesłanką wydania warunków przyłączenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W myśl zaś art. 5 ust. 7 u.c.p.g. w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Nie ulega zatem wątpliwości, że w przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Taki pogląd jest już ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 3 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2367/16, wyrok NSA z 30 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2276/14) i także w zaskarżonym wyroku nie został on podważony. Co więcej WSA prawidłowo wskazał, że warunki związane z lokalizacją przyłącza w większej odległości od istniejącego na działce zbiornika na nieczystości, ani też warunki ekonomiczne związane z kosztami przyłączenia, na które powoływała się strona, nie mają wpływu na wykonanie nałożonego obowiązku. Jednakże dokonując wykładni funkcjonalnej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. nie może budzić wątpliwości, że obowiązek przyłączenia do sieci kanalizacyjnej może być nałożony na właściciela nieruchomości jedynie w przypadku, gdy wykonanie przyłączenia jest realne i technicznie możliwe. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 22 sierpnia 2020 r. (sygn. akt II OSK 101/20) oraz z 9 grudnia 2021 r. (sygn. akt III OSK 4485/21) wskazując, że "przesłanką zobowiązania do podłączenia się do sieci jest fakt jej istnienia oraz realna, technicznie wykonalna możliwość podłączenia". Jak słusznie bowiem podniósł WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, obwiązek nałożony w drodze decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 7 u.c.p.g., może dotyczyć jedynie wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością i nie może obejmować konieczności rozbudowy, czy przebudowy sieci kanalizacyjnej. Zakres prac, do których wykonania zobowiązany jest właściciel nieruchomości w związku z przyłączeniem do sieci kanalizacyjnej wynika bowiem wprost z treści art. 15 ust. 2 u.z.z.w. W związku z tym wynikający z treści art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje wyłącznie w przypadku, gdy są spełnione kumulatywnie dwie przesłanki, a mianowicie faktycznie istnieje wybudowana sieć kanalizacyjna oraz istnieje realna możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Tylko w takim przypadku właściwy organ może, na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g., wydać decyzję nakazującą podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Takiego rozumienia przepisu art. 5 ust. 7 oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. nie zmienia przywołana w skardze kasacyjnej regulacja § 9 ust. 2 pkt 6 Regulaminu. Przede wszystkim należy wskazać, że przed wydaniem decyzji nakładającej obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej organ nie bada warunków, na jakich nieruchomość może być przyłączona do sieci, czego dotyczą zapisy Regulaminu, a jedynie okoliczność, czy takie podłączenie w ogóle jest technicznie możliwe bez konieczności podejmowania działań wykraczających poza wyżej wskazane obowiązki właściciela nieruchomości. Poza tym Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego kasacyjnie organu, że skoro zgodnie z powołanym § 9 ust. 2 pkt 6 Regulaminu oraz powszechną wiedzą ewentualny brak wystarczających spadków nie stanowi przeszkody do przyłączenia nieruchomości do sieci, to kwestia ta ma charakter prawny i nie należy do zakresu podstępowania wyjaśniającego. Kwestia technicznej możliwości podłączenia konkretnej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest elementem stanu faktycznego, wymagającym określonych ustaleń, a w związku organ nie może poprzestawać wyłącznie na odwołaniu się do zapisów aktu prawa miejscowego. Ponadto z uwagi na hierarchię aktów prawnych i zasadę prymatu ustawy nad aktem prawa miejscowego, żaden przepis aktu prawa miejscowego nie może modyfikować przepisu ustawy, ani też uzasadniać przyjętej przez organ interpretacji przepisu ustawy. Natomiast zupełnie bezzasadne jest odwoływanie się w kwestii technicznej możliwości podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej do wiedzy powszechnej. Wprawdzie zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a. fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu, ale są "to takie fakty, o których istnieniu każdy wie lub łatwo może się dowiedzieć z powszechnie dostępnych źródeł" (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2006, s. 249). Kwestia technicznych możliwości podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej do takich faktów z całą pewnością nie należy. W związku z tym nie jest zasadny zarzut naruszenia z art. 5 ust. 7 i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy w związku z § 9 ust. 2 pkt 6 Regulaminu. Słusznie zatem wskazał Sąd I instancji, że brak ustalenia przez organy technicznej możliwości wykonania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oznacza, że nie została wyjaśniona kwestia dotycząca jednej z przesłanek, której spełnienie warunkuje możliwość zastosowania art. 5 ust. 7 u.c.p.g., jaką jest istnienie realnej, technicznej możliwości wykonania przyłączenia. Pomimo bowiem podnoszonych przez stronę w toku postępowania administracyjnego wątpliwości odnośnie do technicznej możliwości podłączenia jej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej z uwagi na lokalizację i głębokość studni przyłączeniowej, organy nie podjęły żadnych czynności w celu weryfikacji tych twierdzeń. W tej sytuacji nie sposób uznać, że stan faktyczny sprawy został wystarczająco wyjaśniony, a tym samym Sąd I instancji zasadnie przyjął, że ustalenia i ocena zostały dokonane przez organy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., zaś wydane decyzje nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W związku z tym zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez ten Sąd I instancji naruszenia art, 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Wobec powyższego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI