III OSK 51/24

III OSK 51/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Lu 571/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-09-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 699
art. 26
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 571/23 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr SKO.41/5020/OD/2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez A.S. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 września 2023 roku, sygn. akt II SA/Lu 571/23, którym oddalono skargę w/w na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr SKO.41/5020/OD/2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.
Powyższy wyrok wydano w oparciu o następujące ustalenia faktyczne
i prawne:
Decyzją ostateczną z 6 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza R. z 14 marca 2022 r. znak GK.6236.18.2020 nakazującą skarżącemu jako posiadaczowi odpadów o kodzie 17 05 04 - gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w kodzie 17 05 03, składowanych w wyrobisku poeksploatacyjnym "S.", zlokalizowanym na działkach nr ewid. [...] i [...] w miejscowości S., gm. R., ich usunięcie i zagospodarowanie poprzez wywiezienie przez przedsiębiorcę posiadającego odpowiednie zezwolenie, w terminie do 30 września 2022 roku. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w ocenie organu, na wskazanych działkach zgromadzone zostały wskazane odpady, które są składowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym, a skarżący, nie posiada zezwolenia na ich składowanie, co uzasadniało wydanie decyzji nakazującej ich usunięcie na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach.
Wnioskiem z 28 czerwca 2022 r. skarżący, wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. w związku z pojawieniem się nowych okoliczności nieznanych dotąd organowi. Jak argumentował, 20 czerwca 2022 r. otrzymał wezwanie do złożenia zeznań w charakterze świadka w sprawie prowadzonej przez Urząd Marszałkowski w Lublinie, dotyczącej ustalenia opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania przedmiotowych odpadów na rzecz innego podmiotu (D.O.). W ocenie wnioskodawcy świadczy to o wyjściu na jaw nowych okoliczności w postaci badania przez Marszałka Województwa Lubelskiego - kto jest posiadaczem odpadów.
Postanowieniem z 24 sierpnia 2022 r. SKO wznowiło przedmiotowe postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z 24 października 2022 r., odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji własnej z 6 czerwca 2022 r.
Zdaniem organu, w sprawie nie zachodzi wskazywana przez stronę przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., obligująca organ do uchylenia decyzji ostatecznej. W ocenie Kolegium, fakt prowadzenia postępowania przez Marszałka Województwa
w przedmiocie wymierzenia D.O. nieuiszczonej opłaty z tytułu składowania odpadów - nie stanowi o zaistnieniu przesłanki ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję. Jak wskazało Kolegium, 6 czerwca 2022 r., tj. w dacie wydania przedmiotowej decyzji ostatecznej znana była mu okoliczność prowadzenia tego postępowania. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że fakt prowadzenia postępowania administracyjnego 1) w innym przedmiocie, 2) w ramach właściwości innego organu, 3) wobec innej strony postępowania, 4) na innej podstawie prawnej - nie ma charakteru ujawnienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję. Kolegium stwierdziło, że w dacie wydania decyzji ostatecznej, w obrocie prawnym nie istniała ostateczna decyzja wydana wobec D.O., z której wynikałyby nowe, nieznane Kolegium, okoliczności. Podjęcie konkretnej czynności procesowej w innym postępowaniu, prowadzonym równolegle (w postaci wezwania strony na świadka) - nie stanowi o zaistnieniu przesłanki ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję.
SKO dodało, że o ile w obrocie prawnym w przyszłości zaistnieje ostateczna decyzja, z której wynikać będzie odmienne ustalenie faktyczne (przykładowo, że inny podmiot jest posiadaczem odpadów) - stronie przysługiwać będzie prawo złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 6 czerwca 2022 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nadto, zdaniem SKO w sprawie nie zachodzi żadna inna przesłanka z art. 145 § 1 k.p.a., obligująca organ do uchylenia decyzji ostatecznej.
Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W wyniku rozpatrzenia wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Lublinie decyzją z 25 kwietnia 2023 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu argumentowało, że podziela ustalenia i wnioski poprzedniego składu SKO, który zasadnie odmówił uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, ostatecznej decyzji własnej z 6 czerwca 2022 r. Niespełnione bowiem zostały przesłanki wznowienia zawarte w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane Kolegium, które wydało decyzję.
W szczególności nie jest nową okolicznością w sprawie wezwanie do złożenia zeznań przez skarżącego w charakterze świadka w sprawie prowadzonej przez Urząd Marszałkowski w Lublinie dotyczącej wymierzenia D.O. nieuiszczonej opłaty z tytułu składowania odpadów, gdyż okoliczność ta w dacie wydawania przez Kolegium decyzji z 6 czerwca 2022 r. była mu znana. Co więcej ustalenia w sprawie prowadzonej przez Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego będą wiążące dla Kolegium, gdy zapadnie w tej sprawie merytoryczna decyzja ostateczna, która dotychczas nie zapadła. Dopiero wówczas będzie można rozważać, czy ustalenia te podważają domniemanie z art. 26 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2014 r. o odpadach. Ponadto podniosło, że wezwanie do złożenia zeznań zostało doręczone stronie 20 czerwca 2022 r., natomiast kwestionowana decyzja została wydana 6 czerwca 2022 r., stąd okoliczności powstałe po 6 czerwca 2022 r. nie mogły być znane Kolegium i nie mogą być podstawą wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Zdaniem Kolegium brak było również podstaw do zawieszenia postępowania z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż rozstrzygnięcie w sprawie prowadzonej przez Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego dotyczącej wymierzenia nieuiszczonej opłaty z tytułu składowania odpadów na działkach nr ewid. [...] i [...], nie jest zagadnieniem wstępnym w sprawie nakazania usunięcia odpadów.
Skargę na powyższą decyzję złożył A.S. wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniósł zarzuty dotyczące naruszenia:
– art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie ustaleń co do faktycznego posiadacza odpadów, których dotyczy postępowanie;
– art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez uznanie, że wniosek o wznowienie postępowania był, co najmniej przedwczesny, a skarżący może go złożyć dopiero po wydaniu przez Urząd Marszałkowski decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska;
– art. 15 k.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania odwoławczego;
– art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę znanego organowi materiału ze sprawy prowadzonej przez Urząd Marszałkowski;
– art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie, że okoliczności ze sprawy prowadzonej przez Urząd Marszałkowski nie spełniają kryterium nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji;
– art. 26 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nakazanie usunięcia odpadów osobie niebędącej ich posiadaczem, w związku z pominięciem nowych okoliczności ze sprawy prowadzonej przez Urząd Marszałkowski.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem dnia 19 września 2023 roku oddalił skargę uznając, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W uzasadnieniu wyroku Sąd na wstępie wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu prowadzonym trybie wznowienia postępowania. Katalog podstaw (powodów) wznowienia postępowania został wyliczony enumeratywnie
w przepisach art. 145-145b k.p.a. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł
o wznowienie postępowania zakończonego decyzją SKO z 6 czerwca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza R. z 14 maja 2022 roku nakazującą skarżącemu jako posiadaczowi odpadów o kodzie 17 05 04 - gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, składowanych w wyrobisku poeksploatacyjnym "S.", zlokalizowanych na działkach nr ewid. [...] i [...] w miejscowości S., gm. R., ich usunięcie i zagospodarowanie poprzez wywiezienie przez przedsiębiorcę posiadającego odpowiednie zezwolenie, w terminie do 30 września 2022 r.
Inicjując to postępowanie powołał się na podstawę wznowieniową określoną art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który to przepis stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Podstawy wznowienia upatruje w prowadzonym przez Marszałka Województwa Lubelskiego postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania przedmiotowych odpadów na rzecz innego podmiotu (D.O.).
Zgodnie ze wskazanym we wniosku przepisem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wskazana w nim podstawa wznowieniowa zachodzi zatem jedynie wówczas, gdy zaistnieją łącznie wszystkie przesłanki, wymienione w tym przepisie. Po pierwsze, ujawnione muszą zostać nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które są istotne dla sprawy. Po drugie, musiały one istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne. Po trzecie zaś, dowody te bądź okoliczności nie mogły być znane organowi administracji publicznej, wydającemu decyzję.
W ocenie skarżącego, nowym dowodem w sprawie, jest okoliczność prowadzenia przez Marszałka Województwa Lubelskiego postępowania
w przedmiocie ustalenia opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania przedmiotowych odpadów na rzecz innego podmiotu (D.O.). W ocenie Sądu I instancji, stanowisko to jest całkowicie nietrafne. Obie sprawy mimo, że posiadają źródło w tym samym stanie faktycznym dotyczą odrębnych kwestii. Prowadzone są przez różne organy w oparciu o odmienne przepisy prawa. Decyzja SKO z 6 grudnia 2022 r. dotyczy obowiązku usunięcia odpadów, a jej podstawę prawną stanowi art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach. Adresatem wydawanej na wskazanej podstawie decyzji jest posiadacz odpadów, który swoje odpady składuje lub magazynuje w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Z kolei postępowanie prowadzone przez Marszałka dotyczy ustalenia opłaty za korzystanie ze środowiska - w postaci składowania odpadów, na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska. Choć oba te postępowania powinny zawierać tożsame ustalenia odnośnie zarówno podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów jak i poniesienia opłaty za ich składowanie, to nie można mówić ich bezpośredniej współzależności, tym bardziej, że dotychczas do takich ustaleń nie doszło. Bezspornym bowiem jest, że dotychczas decyzja ostateczna została wydana jedynie w przedmiocie usunięcia odpadów, który to obowiązek został nałożony na skarżącego. Postępowanie w przedmiocie ustalenia sankcji administracyjnej za składowanie odpadów cały czas jest w toku, wydana bowiem przez Marszałka decyzja w tym przedmiocie została uchylona przez SKO decyzją z 8 grudnia 2022 r.,
i sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Bez jakiegokolwiek znaczenia przy tym jest, że w postępowaniu tym Marszałek jako podmiot obowiązany do uiszczenia opłaty wskazał D.O. Pomijając, że stanowisko to zostało zakwestionowane przez SKO w decyzji kasatoryjnej, to najistotniejsze jest, że sprawa nie została ostateczne zakończona, nie sposób zatem mówić o ujawnieniu jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, dodatkowo nieznanych Kolegium. Tym bardziej podjęcie konkretnej czynności procesowej w prowadzonym równolegle przez Marszałka odrębnym postępowaniu (w postaci wezwania skarżącego na świadka) - nie stanowi o zaistnieniu przesłanki ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję.
Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych judykatura rozumie obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13, wyrok NSA z 1 listopada 2013 r., II FSK 2675/12). Okoliczność prowadzenia przez Marszałka postępowania w przedmiocie nałożenia opłaty za korzystanie ze środowiska bezspornie była znana organom orzekającym
w sprawie usunięcia odpadów, okoliczność ta nie może być zatem uznana za "nową" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Natomiast co do ustaleń dokonanych w obu tych postępowaniach (pomijając ich brak w postępowaniu prowadzonym przez Marszałka) wyjaśnić należy, że zgodnie z jednolitym stanowiskiem sądów administracyjnych "błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności. Dlatego też odmienna, a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie pkt 5 art. 145 § 1 k.p.a." (v. wyrok NSA z 27 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1128/05). W tej sytuacji organ słusznie uznał, że nie wyszyły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a co za tym idzie nie jest możliwe jej uchylenie, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Sąd I instancji podzielił także stanowisko Kolegium co do braku podstaw do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A.S. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w wyniku niezasadnego przyjęcia, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję wymagają istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej przez inny organ w tym wypadku Marszałka Województwa Lubelskiego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej na wstępie podniesiono, że z powyższą argumentacją Sądu I instancji nie sposób się zgodzić, gdyż przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a nie wymaga, żeby nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi wynikały z ostatecznej decyzji administracyjnej. Wykładnia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, przyjęta przez Sąd jest co najmniej wykładnią rozszerzającą, w sposób istotny pozbawiającą skarżącego prawa do występowania o wznowienie postępowania. W wyroku z dnia 13 stycznia 2000 r., III RN 125/99, Prok. i Pr. 2000, nr 5, s. 36, Sąd Najwyższy stwierdził, że "Wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania (...) posługując się kategorią "nowych okoliczności faktycznych" oraz "nowych dowodów", ustawodawca użył bowiem alternatywy zwykłej, a nie koniunkcji.". Powyższy wyrok wskazuje, że nowe okoliczności faktyczne nie ujawniają się tylko poprzez wydanie decyzji ostatecznej, ale mogą być następstwem przeprowadzenia dowodów, Do powyższej tezy autor skargi odniósł się w dalszej części skargi kasacyjnej. "Nowość" okoliczności i dowodów oznacza, że nie były one dotychczas uwzględnione przez organ rozstrzygający sprawę. Tak również: NSA w wyroku z dnia 25 czerwca 1985 r., I SA 198/95, ONSA 1985, nr 1, poz. 35. Biorąc pod uwagę, że okoliczności te mają wyjść na jaw, należy uznać, że "nowość" okoliczności faktycznych i dowodów oznacza, że wychodzą one na jaw - przynajmniej dla wnioskodawcy - po raz pierwszy, nie były one wcześniej znane i z tego też powodu należy je uznać za "nowe". Niemniej jednak, w orzecznictwie sądowym można spotkać się również z poglądem, że pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę (tak przykładowo WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 4 listopada 2009 r., I SA/Sz 591/09). Dowody (okoliczności faktyczne) mają być zatem nowe dla organu rozstrzygającego sprawę. Mają mu być nieznane. Jak sygnalizowano w skardze w dniu 20 czerwca 2022 r. doręczono skarżącemu wezwanie do złożenia zeznań w charakterze świadka w sprawie zn. DŚ-1.7241.1.2020.UOW prowadzonej przez Urząd Marszałkowski woj. lubelskiego. Powyższa czynność procesowa wskazywała, że w ramach ponownego postępowania po wydaniu wyroku kasacyjnego przez NSA o sygn. III OSK 6784/21, Marszałek Woj. Lubelskiego bada okoliczności składowania odpadów bez zezwolenia w wyrobisku S., przez D.O., wobec którego wymierzono opłatę podwyższoną za składowanie odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym, gdyż to on umieścił odpady w wyrobisku należącym do skarżącego. Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił kluczowej okoliczności, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w decyzji z dnia 9 kwietnia 2021 r. zn. SKO. 41/4242/00/2020 podkreśliło, że deponowanie odpadów w wyrobisku w celu jego rekultywacji może zostać zakwalifikowane jako proces odzysku tylko wówczas, gdy następuje na podstawie decyzji o rekultywacji i decyzji o pozwoleniu na przetwarzanie odpadów. W przypadku, gdy dany podmiot nie posiada obu tych decyzji, to pomimo zamierzenia określającego proces deponowania odpadów jako odzysk, należy go zakwalifikować jako składowanie odpadów. Jednocześnie Kolegium zobowiązało Marszałka woj. lubelskiego do przeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie czy w obrocie prawnym istnieje prawomocna decyzja o przetwarzaniu odpadów wydana na rzecz A.S., a także okoliczności jakie towarzyszyły przekazaniu spornych odpadów między przedsiębiorcami, czy oba podmioty miały status przedsiębiorców oraz czy D.O. został poinformowany przez A.S. o ewentualnym braku posiadania przez niego decyzji o przetwarzaniu odpadów, co miałoby wpływ na ustalenie, czy nastąpiło przeniesienie posiadania odpadów. W następstwie wskazań organu odwoławczego Marszałek woj. Lubelskiego przystąpił do czynności procesowych w sprawie zn. DŚ-L7241.1.2020.UOW (dot. wymierzenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów). W trakcie przesłuchania skarżącego w dniu 13 lipca 2022 r. ustalono między innymi, że w obrocie prawnym nie istnieje prawomocna decyzja
o przetwarzaniu odpadów wydana na rzecz A.S. Ustalono także, że D.O. wiedział, że skarżący stosownego zezwolenia nie posiadał. Bezspornie zatem wyszły na jaw nowe okoliczności wskazujące na to kto jest posiadaczem odpadów umieszczonych w wyrobisku S., w rozumieniu art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
Zgodnie z art. 279 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, jeżeli odpady zostały przekazane na rzecz podmiotu, który nie uzyskał wymaganego zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami, to podmiotem korzystającym ze środowiska, obowiązanym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, jest podmiot, który przekazał te odpady. W przedmiotowej sprawie odpady zostały zdeponowane w wyrobisku bez zgody skarżącego, co potwierdza podniesiony już wywód, że D.O. jako podmiot korzystający ze środowiska był także ich posiadaczem, co wskazuje na prawidłowego adresata decyzji z art. 26 ustawy o odpadach.
Decyzja o nakazie usunięcia odpadów wydawana jest w ramach związania administracyjnego tj. sytuacji, kiedy ustalenia określonego stanu faktycznego implikują wydanie decyzji o określonej treści. W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji pomija istotny fakt, że SKO nie wystąpiło do Marszałka Województwa Lubelskiego z zapytaniem jakie nowe okoliczności zostały ustalone w postępowaniu zn. DŚ-I.7241.1.2020.UOW. W orzecznictwie przyjmuje się, ujawnienie się okoliczności skutkujących wznowieniem postępowania może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów po wydaniu decyzji) byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania.
W trakcie przesłuchania stron, świadków powstaje materiał dowodowy. Art 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie wymaga, żeby nowe fakty i dowody były potwierdzone ostateczną decyzją administracyjną. Charakter naruszenia prawa przy decyzji Kolegium, a w szczególności sformułowanie nowej przesłanki niewymienione w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (ostateczna decyzja administracyjna) przy prawidłowej ocenie Sądu powinien spowodować, że decyzja SKO nie zostałaby zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, Nie chodzi tu o błędy wykładni prawa,
ale o przekroczenie praw w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z 9. 03, 1999 r, sygn. akt. V SA 1970/98, Lex 50195; wyrok WSA we Wrocławiu z 28.08. 2009 r. sygn. akt IISA/Wr 251/09, Lex 553289). Oczywistość naruszenia prawa organu (SKO) rozpatrującego sprawę o wznowienie wynika chociażby z rzucającej się
w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, a także na zignorowaniu argumentów
i dowodów jakie strona w tej sprawie podniosła. Okoliczności te zostały pominięte przez Sąd I instancji. Nadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skutek "szczątkowego" odniesienia się przez Sąd I instancji do zarzutów skargi, strona nie została w sposób należyty przekonana co do prawidłowości rozstrzygnięcia, co oznacza, że nie jest pewna motywów jakimi kierował się Sąd.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 września 2023 roku, którym oddalono skargę A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2023 roku w przedmiocie odmowy uchylenia własnej ostatecznej decyzji nakazującej w/w jako posiadaczowi odpadów ich usunięcie i zagospodarowanie poprzez wywiezienie przez przedsiębiorcę posiadającego odpowiednie zezwolenie. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. wobec stwierdzenia braku przesłanki wskazanej przez skarżącego jako podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W złożonej skardze wskazano zrzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. wyniku nieuzasadnionego przyjęcia przez organ i uznania tego stanowiska przez Sąd I instancji, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję wymagają istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej przez inny organ, w niniejszej sprawie przez Marszałka Województwa Lubelskiego.
Analiza treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje, że skarżący upatruje spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki wznowienia postępowania określonej
w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. nowej istotnej dla sprawy zakończonej ostateczną decyzją okoliczności nieznanej organowi w dniu jej wydania, który ją wydał. Tą nową okolicznością ma być fakt, że inny organ Marszałek Województwa Lubelskiego prowadzi postępowanie w przedmiocie wymierzenia opłaty z tytułu składowania tych samych odpadów, do usunięcia których skarżący kasacyjnie zgodnie z decyzją ostateczną został zobowiązany jako ich posiadacz. Dokonując wykładni przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stwierdzić należy, że konstrukcja podstawy wznowienia jest oparta na dwóch elementach obligatoryjnych. Pierwszy przyjmuje postać wymogu,
by po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody. Zwrot "wyjdą na jaw" kodeks używa w znaczeniu potocznym tzn. stać się wiadomym. W orzecznictwie jak i w doktrynie mowa także
o "późniejszym wykryciu". Formuła ta podkreśla aspekt rezultatu (wymaga skutku w postaci wyjścia na jaw) natomiast pomija, pozbawiając tym samym znaczenia prawnego, zagadnienie źródeł prowadzących do ujawnienia. Te ostanie nie są w żaden sposób reglamentowane, z zastrzeżeniem warunku ich legalności. Źródłem wyjścia na jaw może być w szczególności działanie strony postępowania, ale także czynności organu administracji publicznej. Wymóg "wyjścia na jaw" ma postać kierunkowo - podmiotową to jest ujawnienia w stosunku do organu administracji publicznej. Jak podkreśla judykatura "warunek ujawnienia nowych okoliczności lub dowodów, odnieść należy do organu, a nie do strony. Oznacza to, że organ nimi nie dysponował, nie były one mu znane. Zagadnieniem drugorzędnym jest czy brak ujawnienia należy wiązać z niedopatrzeniem strony, jej niedbalstwem czy wprost
z zawinionym nieujawnieniem tych okoliczności lub dowodów. Przedmiotem wyjścia na jaw, niezbędnym dla wystąpienia podstawy do wznowienia, są okoliczności faktyczne lub dowody. Okoliczność faktyczna to wydarzenie, zdarzenie, zajście, ale także sytuacja. Okolicznością faktyczną nie jest samo zdarzenie w postaci przeprowadzenia środka dowodowego i utrwalenia jego wyniku, lecz fakt (sytuacja ) wynikająca z treści takiego utrwalenia. Kodeks jednoznacznie wymaga, by przedmiot ujawnienia korzystał z cechy nowości. Warunek nowości nie może być jednak rozumiany w znaczeni potocznym. Na jego rozumienie wpływa ta część przepisu, który wymaga, by okoliczność faktyczna lub dowód istniały w dniu wydania decyzji. "Nowy" zatem to wynaleziony, odkryty, po wydaniu ostatecznej decyzji, nie zaś "nowy" w sensie wytworzenia po tej dacie. Nowe dowody to takie dowody, które wprawdzie istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający tymi dowodami nie dysponował. Jeżeli jednak dowody te były i organ nimi dysponował, ale organ orzekający ich nie zbadał, to nie można takich dowodów
w postępowaniu wznowieniowym uważać za nowe, choćby organ w postępowaniu zwykłym z dowodami tymi się nie zapoznał, albo niewłaściwie je ocenił. Drugi element konstrukcyjny tej podstawy wznowienia postępowania sprowadza się do oznaczenia charakteru nowych okoliczności lub dowodów. Przepis podkreśla bowiem, że nie chodzi o jakiekolwiek, lecz o kwalifikowane okoliczności faktyczne lub dowody. Jednoznacznie wymaga, by okoliczności faktyczne lub dowody odpowiadały łącznie trzem cechom. Po pierwsze były istotne dla sprawy, czyli takie, które mają dla niej znaczenie podstawowe, zasadnicze, a nie zaś uboczne czy drugorzędne. Element istotności podkreśla konieczność bezpośredniego oddziaływania nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów na treść rozstrzygnięcia określonej sprawy. Po drugie istnieją w dniu wydania ostatecznej decyzji. Jest to wymóg bezwzględny, określający relację czasową między wystąpieniem, powstaniem okoliczności faktycznej lub dowodu do daty wydania decyzji. Kodeks nadaje jej wymiar uprzedniości pierwszego elementu w stosunku do drugiego. Po trzecie nowe okoliczności lub dowody były nieznane organowi, który wydał decyzję. Za nieznane organowi należy uznać tylko takie okoliczności faktyczne lub dowody, które były dla organu obiektywnie niedostępne w toku prowadzonego postępowania. Nie chodzi tu o okoliczności pominięte przez organ, czy uznane za nieistotne. Jeżeli tylko okoliczność faktyczna wynika z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ procesowy, nie można przyjąć, że okoliczność ta była organowi nieznana.
Mając powyższe rozważania na uwadze stwierdzić należy, że podniesiony
w skardze zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z jednoczesnym uwzględnieniem podniesionych w uzasadnieniu mających go uzasadniać okoliczności nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarżący podnosi, że nową okolicznością mająca uzasadniać zarówno wznowienie postępowania jak i uchylenie decyzji ostatecznej nakładającej na niego obowiązek usunięcia odpadów jest nowa okoliczność jaką jest prowadzenie przez Marszała Województwa Lubelskiego postępowania w sprawie wymierzenia opłaty
z tytułu składowania tych samych odpadów, które są objęte nakazem usunięcia
w którym stroną jest D.O., a którego uznaje się za ich posiadacza w rozumieniu art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2014 roku o odpadach. Powyższa okoliczność faktyczna jest okolicznością, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uzasadniająca nie tylko podjęcie postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej decyzja ostateczną, ale także winna skutkować uchyleniem tej decyzji. Dokonując oceny czy podniesiona okoliczność faktyczna odpowiada tym przesłankom należało dokonać analizy akt sprawy, w której wydana została decyzja nakładająca na skarżącego obowiązek usunięcia odpadów, w tym uzasadnienia decyzji. Dokonując w szczególności analizy uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 6 czerwca 2022 roku stwierdzić należy, że organowi temu był znany udział D.O. w procederze składowania odpadów na nieruchomości stanowiącej własność skarżącego, i była przedmiotem oceny. Z uzasadnienia wynika w sposób jednoznaczny, że zdaniem organu D.O. dostarczał odpady na nieruchomość, a skarżący je przyjmował. Zarówno po stronie dostarczającego odpady jak i je przyjmującego istniała świadomość takiego działania. Zdaniem organu potwierdzają to między innymi karty przekazywania odpadów opatrzone podpisami obu podmiotów – A.S. jako przyjmującego odpady i D.O. jako transportującego odpady. Organ stwierdził między innymi, że skoro skarżący świadomie potwierdzał odbiór odpadów to rzeczą oczywistą jest, że działał w pełni świadomości swego czynu. Nadto w uzasadnieniu tej decyzji odwołano się do toczącego się już postępowania prowadzonego przez Marszałka Województwa Lubelskiego dotyczącego wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska. Wręcz organ stwierdził w uzasadnieniu, że fakt ten jest znany Kolegium. Organ dokona także oceny zachowania obu podmiotów w celu ustalenia ich roli w procesie składowania odpadów oraz posiadanej w tym zakresie świadomości.
Tym samym podzielić należy stanowisko, Sądu I instancji, że wskazane przez skarżącego kasacyjnie we wniosku o wznowienie postępowania nowe okoliczności nie posiadają cech kwalifikowanych o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W szczególności fakt, dotyczący składowania odpadów, na działkach stanowiących własność skarżącego, przez D.O. był znany organowi prowadzącemu postępowanie zwykłe zakończone wydaniem ostatecznej decyzji nakazującej usunięcie odpadów, a stanowiącej przedmiot postępowania wznowieniowego. Był nadto poddany szczegółowej ocenie mającej na celu ustalenie posiadacza odpadów w rozumieniu art. 26 ustawy o odpadach, co potwierdza uzasadnienie tejże decyzji. Trudno również przyjąć, że został ujawniony nowy dowód w rozumieniu powyższego przepisu, skoro w uzasadnieniu organ wspomina o toczącym się postępowaniu prowadzonym przez Marszałka Województwa Lubelskiego w przedmiocie wymierzenia D.O. opłaty
za korzystanie środowiska. Takim dowodem nie może w szczególności być zeznanie składane w tym postępowaniu przez A.S. Po pierwsze dowód ten nie istniał w chwili orzekania wydania ostatecznej decyzji w postępowaniu zwykłym, a po drugie dotyczył okoliczności znanej organowi będącej jak już wykazano przedmiotem szczegółowej oceny. Argumentacja przedstawiona w skardze kasacyjnej mająca na celu wykazanie, że okoliczność dotycząca składowania odpadów na działce A.S. przez osobę trzecią mająca na celu wykazanie, że jest to nowa okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., mając na uwadze powyższe rozważania, nie zasługuje na uwzględnienie. Stanowi de facto polemikę z oceną tej okoliczności dokonanej przez organ w postępowaniu zwykłym.
Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.