III OSK 5067/21

III OSK 5067/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 558/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-07
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 185 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1219
art. 317 ust. 1a
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 558/20 w sprawie ze skargi Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w I. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 18 czerwca 2020 r., nr DIiO-420/1033/2016/kb w przedmiocie obowiązku uiszczenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; II. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w I. kwotę 11 747 (jedenaście tysięcy siedemset czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt VIII SA/Wa 558/20 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w I. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie, zakład) na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 18 czerwca 2020 r., nr DIiO-420/1033/2016/kb w przedmiocie obowiązku uiszczenia kary pieniężnej, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniach 18 lutego 2016 r. do 9 marca 2016 r., kontroli zakończonej sporządzeniem protokołu podpisanego przez dyrektora zakładu ustalono, że do dnia kontroli przedsięwzięcie będące podstawą odroczenia płatności nie zostało wykonane. Na podstawie dokumentacji budowy przedstawionej w czasie kontroli przyjęto, że harmonogram realizacji przedsięwzięcia zatwierdzony decyzją z 3 października 2011 r. zmienionej decyzją z 7 sierpnia 2015 r., nie został zrealizowany.
Decyzją z 20 kwietnia 2016 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: organ I instancji, WIOŚ) stwierdził obowiązek uiszczenia kary pieniężnej wymierzonej zakładowi decyzją z 31 marca 2011 r., wraz z odsetkami naliczonymi za okres odroczenia.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 18 czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję WIOŚ z 20 kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał m.in. art. 317 ust. 1 i ust. 1a, art. 320 ust. 1 p.o.ś. oraz art. 545 ust. 3c, ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310).
GIOŚ wskazał, że skarżący nie zrealizował przedmiotowej inwestycji zgodnie z harmonogramem ustalonym w decyzji WIOŚ. Termin realizacji przedsięwzięcia wyznaczony ostateczną decyzją z 3 października 2011 r. ustalono na 31 grudnia 2015 r. i nie został zmieniony decyzją z 7 sierpnia 2015 r., zatem w terminie do końca 2015 r. zakład był zobowiązany wykonać inwestycję będącą podstawą odroczenia administracyjnej kary pieniężnej zgodnie z ustalonym harmonogramem. W tym stanie rzeczy organ na postawie art. 320 p.o.ś. był zobligowany do wydania decyzji stwierdzającej obowiązek uiszczania odroczonej kary.
Zakład Wodociągów i Kanalizacji nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 , art. 11, art. 77, art. 107 § 1 pkt 3 w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 320 ust. 1 p.o.ś., zgodnie z którym jeżeli przedsięwzięcie będące podstawą odroczenia płatności nie zostanie zrealizowane w terminie, właściwy organ stwierdza, w drodze decyzji, obowiązek uiszczenia odroczonych opłat albo kar wraz z określonymi w przepisach działu III ustawy – Ordynacja podatkowa odsetkami za zwłokę naliczonymi za okres odroczenia.
Sąd I instancji wyjaśnił, że decyzja wydawana na podstawie art. 320 ust. 1 p.o.ś. ma charakter związany, spełnienie ustawowej przesłanki jaką jest niezrealizowanie w terminie przedsięwzięcia będącego podstawą odroczenia płatności nakłada na organ obowiązek wydania decyzji, ustawodawca w tej kwestii nie pozostawił organom żadnego "luzu decyzyjnego" co do możliwości innego rozstrzygnięcia.
W skardze kasacyjnej skarżący, reprezentowany przez r.pr., na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a., zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że organ nie miał obowiązku informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, gdy w istocie ciążył na organie taki obowiązek czego organ nie dopełnił, tym samym organ naruszył zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony oraz zasadę działania w zaufaniu do organów administracji publicznej;
- art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszystkich niezbędnych kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zaniechanie przeprowadzenia dowodów z pisma skarżącego z 20 maja 2015 r. oraz z 22 marca 2016 r., w szczególności pod kątem zawartych tam adnotacji dokonanych przez pracownika organu, co skutkowało niezasadnym przyjęciem, że skarżący musiał mieć świadomość o przyjęciu nowelizacji ustawy Prawo Ochrony Środowiska (ustawa z 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji - tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 2278) i prawidłowym zinterpretowaniu jej przepisów, w sytuacji, gdy sam organ I instancji stwierdza, że "nie są jednak jasne skutki prawne wprowadzenia nowelizacji (wydłużenia terminu)..." - uzasadnienie decyzji z 24 kwietnia 2016 r.;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. polegający na stwierdzeniu, że doszło do naruszenia przepisu które w ocenie skarżącego miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem gdyby organ rozpoznał sprawę z zachowaniem ustawowego terminu strona miałaby szansę na podjęcie działań przewidzianych w art. 317 ust. 1a, p.o.ś.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 317 ust. 1a, Prawa Ochrony Środowiska w brzmieniu wynikającym z ustawy z 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji przez błędne jego zastosowanie w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy.
W skardze kasacyjnej wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organu i umorzenie postępowania; ewentualnie 2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu; 3. zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. 4. stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.
Skarga kasacyjna jest zasadna, lecz nie wszystkie przedstawione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy.
Co do zasady, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji, za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.
Przedmiotem rozpoznanej sprawy sądowoadministracyjnej przed Sądem I instancji była zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 18 czerwca 2020 r., nr DLiO-420/1033/2016/kb, wydanej po rozpoznaniu odwołania skarżącego, w której organ ten utrzymał w mocy decyzję WIOŚ z 20 kwietnia 2016 r., w przedmiocie obowiązku uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi za okres odroczenia tj. od 5 maja 2011 r. do 31 grudnia 2015 r. Wyznacza to zakres rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w tym trybie.
Zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 8 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów, że nieuzasadniona zmienność poglądu organu stanowi naruszenie art. 8 k.p.a., gdyż może spowodować uzasadnione podważenie zaufania obywateli do organów państwa oraz wpływać ujemnie na kulturę prawną obywateli (por. wyroki NSA: z 13 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 19/10, z 15 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2539/10). Źródłem tej zasady procesowej jest sformułowana art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasada równości, według której wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zasada prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie do działań organów administracji publicznej wymaga więc stosowania wobec tych samych rodzajowo sytuacji faktycznych i prawnych jednakowej miary ocennej (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 239/19; wyrok NSA z dnia 8 września 2023 r., sygn. akt I OSK 1717/22).
W konsekwencji powyższego, w realiach sprawy, skarżący złożył wniosek w dniu 12 czerwca 2015 r. (w którym jako nowy termin wskazano - 31 grudnia 2017 r.). Wniosek ten został cofnięty przez skarżącego pismem z 8 lipca 2015 r., w którym skarżący wniósł jednocześnie o zmianę decyzji w zakresie przyjętego harmonogramu (k. 19 akt administracyjnych). Kolejny wniosek skarżącego z 12 stycznia 2016 r. (złożony już po wejściu w życie nowelizacji) nie dotyczył odroczenia terminu płatności kary administracyjnej, a wyłącznie jej umorzenia. Skoro procedura administracyjna odbywa się według reguł k.p.a., zastosowanie miał art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każda strona postępowania była przekonana, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.
Skarżący kasacyjnie zasadnie zarzuca niepodjęcie wszystkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zaniechanie przeprowadzenia dowodu z pisma Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w I., znak ZWiK-52/05/2015 z 20 maja 2015 r., skierowanego do organu I instancji, w zakresie jego treści w której Zakład zwrócił się do organu I instancji, o przedłużenie odroczenia terminu płatności administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 705 925,00 zł. W piśmie z 20 maja 2025 r. skierowanym do Mazowieckiego WIOŚ skarżący kasacyjnie Zakład wyjaśnił, że mimo zabezpieczenia w kolejnych budżetach gminy środków własnych na modernizację oczyszczalni ścieków w I., nie udało się pozyskać środków unijnych, gdyż w ogłaszanych naborach na środki w latach 2007-2013 preferowano oczyszczalnie o RLM większym niż 10.000. Skarżący kasacyjnie w piśmie z 20 maja 2015 r. podniósł również, że możliwość aplikowania o takie środki stwarza perspektywa na lata 2014-2020 w programie operacyjnym Infrastruktura i Środowisko, w którym z uzyskanych informacji wynika, że nabór wniosków ma się rozpocząć w drugim półroczu 2015 r.
W piśmie z 20 maja 2015 r. wskazano także, że Gmina I. nie ma możliwości na realizację tylko ze środków własnych tak dużej inwestycji.
GIOŚ w zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji z 18 czerwca 2020 r. w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji Zakładu zawartej w piśmie z 20 maja 2015 r. dotyczącej tego, że mimo zabezpieczenia w kolejnych budżetach gminy środków własnych na modernizację oczyszczalni ścieków w I., nie udało się pozyskać środków unijnych, gdyż w ogłaszanych naborach na środki w latach 2007-2013 preferowano oczyszczalnie o RLM większym niż 10.000. W piśmie z 20 maja 2015 r. podniesiono również, że możliwość aplikowania o takie środki stwarza perspektywa na lata 2014-2020 w programie operacyjnym Infrastruktura i Środowisko, w którym z uzyskanych informacji wynika, że nabór wniosków ma się rozpocząć w drugim półroczu 2015 r. Także Sąd I instancji nie ocenił wniosku skarżącego i jego uzasadnienia przedstawionego w piśmie z 20 maja 2015 r. w szczególności w kontekście treści uzasadnienia projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Sąd I instancji nie ocenił także stanowiska skarżącego Zakładu przedstawionego w skardze, według którego strona zrealizowała zadanie pod nazwą "Rozbudowa, przebudowa/modernizacja oczyszczalni ścieków w I." oraz nie odniósł się do wszystkich załączonych do skargi dokumentów. Należy zwrócić uwagę, że strona skarżąca w skardze wskazała, że inwestycja spełnia swoje zadanie w zakresie ochrony środowiska i zostały usunięte przyczyny ponoszenia opłat i kar.
W aktach administracyjnych niniejszej sprawy brak jest pisma z 22 marca 2016 r. Wskazać należy jednak, że Zakład Wodociągów i Kanalizacji w I. dołączył do skargi pismo z 22 marca 2016 r. z naniesionymi wskazówkami. W piśmie z 22 marca 2016 r. brak jest potwierdzenia wpływu tego pisma do organu. Sąd I instancji nie ocenił wartości dowodowej pisma z 22 marca 2016 r. załączonego do skargi.
W postępowaniu przed orzekającymi organami zastosowanie miały również art. 7 i art. 9 k.p.a. Stosownie do pierwszego z nich w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei z mocy art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zakres przedmiotowy udzielania informacji stronie obejmuje zarówno informowanie o przepisach prawa materialnego jak i przepisach prawa procesowego (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1686/20, LEX nr 3119215). W toku postępowania organ administracji publicznej z urzędu udziela stronom i innym uczestnikom postępowania informacji, niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Natomiast oczekiwanie organu na odnośne wnioski stron i nieudzielenie takich informacji, wyjaśnień i wskazówek z powodu braku wniosku, narusza przepis art. 9 k.p.a., co należy traktować jako wystarczającą (samodzielną) przesłankę do uchylenia decyzji, nawet gdy jest ona zgodna z prawem materialnym (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 790/18, LEX nr 2677975). Przepis art. 9 k.p.a., statuujący zasadę udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej, nakłada na organ administracji państwowej obowiązek informowania strony, i to niezależnie od tego czy jest ona osobą fizyczną czy prawną, o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Obowiązek ten obciąża organ z urzędu, a jego bierność stanowi naruszenie prawa, bez względu na to w jakiej fazie postępowania miało miejsce (por. wyrok NSA z 9 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 6/06, LEX nr 293175; wyrok NSA z 15 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 246/23).
Na gruncie niniejszej sprawy bierność organu, zarówno w zakresie efektywnego prowadzenia postępowania, jak i w zakresie obowiązku informowania stron w związku ze zmieniającym się stanem prawnym, kontrastuje z aktywnością strony, która poszukiwała rozwiązania umożliwiającego ukończenie realizacji inwestycji. Co więcej, z akt sprawy wynika, że inwestycja ostatecznie została zrealizowana w terminie wynikającym z ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2015 r., poz. 2278), to jest do 31 grudnia 2018 r.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. polegający na stwierdzeniu, że doszło do naruszenia przepisu postępowania, które w ocenie skarżącej miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem gdyby organ rozpoznał sprawę z zachowaniem ustawowego terminu strona miałaby szansę na podjęcie działań przewidzianych w art. 317 ust. 1a Prawa Ochrony Środowiska". Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że zarzut naruszenia art. 36 § 1 k.p.a. jest zasadny. GIOŚ rozpoznał odwołanie skarżącego po upływie 4 lat od wydania decyzji przez organ I instancji. Uchybienie to, aczkolwiek oczywiste, pozostaje bez istotnego wpływu na wynik postępowania.
Ocena, czy postępowanie przed organem administracji publicznej trwa dłużej niż to konieczne dokonywana musi być na podstawie zarówno charakteru dokonywanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. To zatem, czy do przekroczenia terminu doszło z przyczyn niezależnych od organu, ma istotne znaczenie dla stwierdzenia przewlekłości. Okoliczności dotyczące realnej możliwości działań organu, w tym także kwestia braku odpowiedniej obsady etatowej i znaczna ilość spraw podlegających rozpoznaniu, podlegają ocenie w każdej indywidualnej sprawie (por.m.in. wyrok NSA z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Podobnie, indywidualnej ocenie podlega zaangażowanie organu polegające na zapoznaniu się z zebranym materiałem wyjaśniającym, analizie tego materiału, rozważeniu twierdzeń stron, pojawiającej się w określonej fazie postępowania ewentualnej potrzebie uzupełniania materiału dowodowego. Należy także brać pod uwagę to, jaki jest stopień skomplikowania występującej w sprawie problematyki prawnej. Z tych powodów przewidziana została, poprzez unormowanie art. 36 § 1 k.p.a., instytucja przedłużenia terminu załatwienia sprawy (wyrok NSA z 11 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2906/20; wyrok NSA z 20 czerwca 2024 r., I OSK 862/24).
Zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 317 ust. 1a, ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawa Ochrony Środowiska w brzmieniu wynikającym z ustawy z 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji poprzez błędne jego zastosowanie w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. Odnosząc się do tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2671/19, LEX nr 3155908, w którym stwierdzono, że "Porównanie brzmienia art. 317 ust. 1a obowiązującego do 29 grudnia 2015 r. i od 30 grudnia 2015 r. pozwala na stwierdzenie, iż wprowadzona zmiana sprowadzała się do wydłużenia okresu w którym ma zostać zrealizowane przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat lub kar o kolejne trzy lata, to jest do 31 grudnia 2018 r." (...). Na powyższe wskazuje także uzasadnienie projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, gdzie wskazano, iż ponoszenie podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska w odniesieniu do małych gmin, dla których realizacja zadania mającego na celu osiągnięcie efektu ekologicznego, pomimo dofinansowania ze środków unijnych, była i jest zadaniem przerastającym ich możliwości finansowe, może znacząco utrudnić realizację planowanych bądź rozpoczętych inwestycji. W związku z planowanymi do realizacji inwestycjami po 2015 r. oraz z potrzebami ich wykonania przez jednostki samorządu terytorialnego proponuje się wprowadzenie zmian legislacyjnych wydłużających okres odroczenia pobierania podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska w odniesieniu do gospodarki wodno-ściekowej w POŚ. Nowelizacja art. 317 ust. 1a ustawy Prawo ochrony środowiska dotyczy zmiany terminu odroczenia płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej, jeżeli przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat lub kar oraz jest ujęte w aktualizacji krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych, zostanie zrealizowane w terminie do 31 grudnia 2018 r. Dokonanie zmiany w ustawie Prawo ochrony środowiska umożliwi zakończenie przez gminy poczynionych inwestycji oraz nie będzie skutkować dodatkowym obciążeniem finansowym podmiotów realizujących przedmiotowe przedsięwzięcia. (...)".
Powyższe doprowadziło do sytuacji, gdy opublikowana w dniu 29 grudnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2278), a wchodząca w życie 30 grudnia 2015 r. ustawa nowelizacyjna pozostawiła adresatom zmiany (to jest podmiotom, na które nałożono opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjne kary pieniężnej, które uzyskały odroczenie ich płatności do 31 grudnia 2015 r. na podstawie przepisów dotychczasowych) de facto dwudniowy termin na złożenie wniosku o odroczenie tychże płatności na kolejny okres do 31 grudnia 2018 r., albowiem w świetle art. 318 ust. 1 Prawa ochrony środowiska wniosek taki winien być złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone, to jest do wynikającego właśnie z wcześniejszego odroczenia dnia 31 grudnia 2015 r.
W świetle wykładni art. 317 ust. 1a, ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska przedstawionej w wyroku NSA 26 maja 2020 r., II OSK 2671/19, LEX nr 3155908, który został wydany na kilka miesięcy przed datą wyroku Sądu I instancji, potwierdza również zasadność zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 317 ust. 1a ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawa Ochrony Środowiska skutkować musiała uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę w świetle przedstawionej wyżej argumentacji, oceni czy orzekające w sprawie organy w okolicznościach tej sprawy prawidłowo zastosowały art. 317 ust. 1a, ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Ocena ta powinna uwzględnić, że w związku z naruszeniem przez organy art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 318 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska składane w toku postępowania administracyjnego pisma odwołujące się m.in. do odroczenia kary oraz niemożności zakończenia realizacji inwestycji w pierwotnym terminie, należy uznać za złożone w terminie na złożenie wniosku o odroczenie tychże płatności na kolejny okres do 31 grudnia 2018 r.,
Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.