II OSK 2184/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-23
NSAAdministracyjneŚredniansa
wyłączenie sędziegoniezawisłość sędziowskabezstronnośćtermin procesowyprzymus adwokacko-radcowskisąd administracyjnyNSAwymeldowanieskarga kasacyjna

NSA odrzucił wnioski o wyłączenie sędziów z powodu ich złożenia po terminie i przez nieuprawniony podmiot.

Wniosek o wyłączenie sędziów NSA od orzekania został złożony przez skarżącą osobiście i po upływie ustawowego terminu. Sąd uznał, że wniosek nie spełnia wymogów formalnych, w tym obowiązku sporządzenia go przez profesjonalnego pełnomocnika, co skutkowało jego odrzuceniem. Podkreślono, że wnioski o wyłączenie sędziego w NSA podlegają rygorom procesowym, w tym terminowym i formalnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał dwa wnioski o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziów NSA, Małgorzatę Masternak-Kubiak i Jerzego Siegienia. Wnioski te zostały złożone przez skarżącą J. R. osobiście, po terminie i z argumentacją dotyczącą rzekomych uchybień sędziów w przeszłości lub ich powiązań politycznych. Sąd, powołując się na przepisy Prawa o ustroju sądów administracyjnych (p.u.s.a.) oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), stwierdził, że wnioski te nie spełniają wymogów formalnych. Po pierwsze, wniosek o wyłączenie sędziego w postępowaniu przed NSA musi być sporządzony przez adwokata lub radcę prawnego, czego skarżąca nie uczyniła. Po drugie, wniosek został złożony po upływie tygodniowego terminu od dnia doręczenia zawiadomienia o składzie orzekającym. Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił odrzucić oba wnioski jako niedopuszczalne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o wyłączenie sędziego w postępowaniu przed NSA musi być sporządzony przez adwokata lub radcę prawnego, zgodnie z art. 175 p.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 175 p.p.s.a. wprowadza przymus adwokacko-radcowski dla wniosków rozpoznawanych przez NSA, co oznacza obowiązek sporządzenia wniosku przez profesjonalnego pełnomocnika. Wniosek złożony osobiście przez stronę jest niedopuszczalny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_wnioski

Przepisy (10)

Główne

p.u.s.a. art. 5a § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 5a § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 5a § 4

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 5a § 6

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 18

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 175

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm. art. 5a § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Podstawa prawna dopuszczająca badanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego.

Pomocnicze

Dz.U. z 2024 r. poz. 334, ze zm. art. 42a § 3

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych

Wskazana przez stronę jako podstawa prawna wniosku, jednak sąd uznał, że właściwy jest art. 5a p.u.s.a.

Dz.U. z 2024 r. poz. 935

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis stosowany do wniosków rozpoznawanych przez NSA, wprowadzający przymus adwokacko-radcowski.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wyłączenie sędziego w NSA musi być sporządzony przez adwokata lub radcę prawnego. Wniosek o wyłączenie sędziego został złożony po upływie tygodniowego terminu od dnia zawiadomienia o składzie orzekającym.

Godne uwagi sformułowania

przymus adwokacko – radcowski prawo do wniesienia wniosku wygasa wniosek podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny

Skład orzekający

Leszek Kiermaszek

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi składania wniosków o wyłączenie sędziego w NSA, w tym obowiązek profesjonalnego pełnomocnika i terminy procesowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury wniosku o wyłączenie sędziego w NSA, a nie merytorycznego rozstrzygania spraw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z wyłączeniem sędziego, co jest istotne dla prawników, ale nie zawiera nietypowych faktów ani przełomowych interpretacji dla szerszej publiczności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2184/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Sygn. powiązane
II SA/Gl 77/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-04-12
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono wnioski
Sentencja
Dnia 23 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J. R. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego NSA Małgorzatę Masternak-Kubiak w sprawie ze skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 77/22 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 10 listopada 2021 r. nr SOIa.621.60.2021 w przedmiocie wymeldowania postanawia: odrzucić wniosek. POSTANOWIENIE Dnia 23 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J. R. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego NSA Jerzego Siegienia w sprawie ze skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 77/22 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 10 listopada 2021 r. nr SOIa.621.60.2021 w przedmiocie wymeldowania postanawia: odrzucić wniosek.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 77/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. R. na decyzję Wojewody Śląskiego z 10 listopada 2021 r. w przedmiocie wymeldowania.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła skarżąca. Zarządzeniem z 22 maja 2025 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej NSA wyznaczyła termin rozprawy (23 września 2025 r., godz. 14:30, sala E) oraz skład orzekający do rozpoznania sprawy, w tym także sędziego zastępcę.
Przesyłkę zawierającą zawiadomienie o terminie rozprawy i informację o wyznaczonym składzie orzekającym pełnomocnik skarżącej kasacyjnie odebrał 9 lipca 2025 r. (k. 358 akt sądowych).
Pismem z 19 września 2025 r. skarżąca kasacyjnie złożyła, sporządzony osobiście, wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak z powodu wątpliwości co do bezstronności sędziowskiej wynikających z czynów, które ww. sędzia popełniła jako pracownik naukowy Uniwersytetu Wrocławskiego. Wnioskodawczyni powołała się w tym zakresie na publikację w Gazecie Wyborczej z 4 marca 2017 r.
Jako podstawę prawną wniosku skarżąca kasacyjnie wskazała art. 42a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.). Zarządzeniem z 22 września 2025 r., mając na uwadze treść wniosku i wskazaną w nim argumentację uznano jednak, że intencją strony było złożenie przedmiotowego wniosku w oparciu o art. 5a § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.; dalej: p.u.s.a).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 5a § 1 p.u.s.a. dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym, wymogów niezawisłości i bezstronności, z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.
Wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a., może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną (art. 5a § 2 p.u.s.a.). W art. 5a § 4 p.u.s.a. określono, że wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Co również istotne w niniejszej sprawie, stosownie do art. 5a § 4 p.u.s.a. zdanie czwarte, do wniosku rozpoznawanego przez Naczelny Sąd Administracyjny stosuje się przepis art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Przepis art. 175 p.p.s.a. wprowadza tzw. przymus adwokacko – radcowski, a więc obowiązek sporządzenia ww. wniosku przez adwokata lub radcę prawnego lub przez inny podmiot określony w tym przepisie. Wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny podlega odrzuceniu (art. 5a § 6 p.u.s.a.).
W niniejszej sprawie wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego NSA Małgorzatę Masternak-Kubiak w sprawie rozpoznania skargi kasacyjnej, a więc w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, został sporządzony przez skarżącą osobiście. Jednocześnie wnioskodawczyni nie wykazała, że jest podmiotem uprawnionym do jego sporządzenia, wymienionym w art. 175 p.p.s.a. Zatem wniosek już tego powodu podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny, został on bowiem sporządzony przez podmiot do tego nieuprawniony.
Ponadto stwierdzić należy, że złożony na podstawie art. 5a p.u.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego NSA został wniesiony po upływie terminu, o którym mowa w § 4 tego przepisu. W niniejszej sprawie zawiadomienie o terminie rozpoznania sprawy i wyznaczeniu składu orzekającego zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 9 lipca 2025 r. Natomiast wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego ww. sędziego NSA został złożony dopiero w dniu 19 września 2025 r., a więc po upływie przewidzianego prawem, tygodniowego terminu określonego w art. 5a § 4 p.u.s.a.
W konsekwencji stwierdzić należy, że wniosek o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Maternak-Kubiak, złożony na podstawie art. 5a § 1, 2 i 4 p.u.s.a., podlega odrzuceniu, bowiem złożony został przez podmiot do tego nieuprawniony oraz wniesiony został po terminie. Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 5a § 6 i § 18 p.u.s.a. w związku z art. 197 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 77/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. R. na decyzję Wojewody Śląskiego z 10 listopada 2021 r. w przedmiocie wymeldowania.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła skarżąca. Zarządzeniem z 22 maja 2025 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej NSA wyznaczyła termin rozprawy (23 września 2025 r., godz. 14:30, sala E) oraz skład orzekający do rozpoznania sprawy, w tym także sędziego zastępcę.
Przesyłkę zawierającą zawiadomienie o terminie rozprawy i informację o wyznaczonym składzie orzekającym pełnomocnik skarżącej kasacyjnie odebrał 9 lipca 2025 r. (k. 358 akt sądowych).
Pismem z 19 września 2025 r. skarżąca kasacyjnie złożyła, sporządzony osobiście, wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Jerzego Siegienia (sędziego zastępcę) z powodu wątpliwości co do bezstronności sędziowskiej wynikających z faktu uzyskania przez niego nominacji na Wiceprezesa NSA "za czasów upolitycznionych nominacji PIS i ministra Zbigniewa Ziobry". Ponadto wnioskodawczyni powołała się na okoliczność pochodzenia ww. sędziego z miejscowości położonej przy granicy z Białorusią, co w jej ocenie budzi podejrzenia o możliwość udzielenia przez niego wsparcia sędziemu WSA Tomaszowi Szmydtowi.
Jako podstawę prawną wniosku skarżąca kasacyjnie wskazała art. 42a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.). Zarządzeniem z 22 września 2025 r., mając na uwadze treść wniosku i wskazaną w nim argumentację uznano jednak, że intencją strony było złożenie przedmiotowego wniosku w oparciu o art. 5a § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.; dalej: p.u.s.a).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 5a § 1 p.u.s.a. dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym, wymogów niezawisłości i bezstronności, z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.
Wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a., może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną (art. 5a § 2 p.u.s.a.). W art. 5a § 4 p.u.s.a. określono, że wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Co również istotne w niniejszej sprawie, stosownie do art. 5a § 4 p.u.s.a. zdanie czwarte, do wniosku rozpoznawanego przez Naczelny Sąd Administracyjny stosuje się przepis art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Przepis art. 175 p.p.s.a. wprowadza tzw. przymus adwokacko – radcowski, a więc obowiązek sporządzenia ww. wniosku przez adwokata lub radcę prawnego lub przez inny podmiot określony w tym przepisie. Wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny podlega odrzuceniu (art. 5a § 6 p.u.s.a.).
W niniejszej sprawie wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego NSA Jerzego Siegienia w sprawie rozpoznania skargi kasacyjnej, a więc w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, został sporządzony przez skarżącą osobiście. Jednocześnie wnioskodawczyni nie wykazała, że jest podmiotem uprawnionym do jego sporządzenia, wymienionym w art. 175 p.p.s.a. Zatem wniosek już tego powodu podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny, został on bowiem sporządzony przez podmiot do tego nieuprawniony.
Ponadto stwierdzić należy, że złożony na podstawie art. 5a p.u.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego NSA został wniesiony po upływie terminu, o którym mowa w § 4 tego przepisu. W niniejszej sprawie zawiadomienie o terminie rozpoznania sprawy i wyznaczeniu składu orzekającego zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 9 lipca 2025 r. Natomiast wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego ww. sędziego NSA został złożony dopiero w dniu 19 września 2025 r., a więc po upływie przewidzianego prawem, tygodniowego terminu określonego w art. 5a § 4 p.u.s.a.
W konsekwencji stwierdzić należy, że wniosek o wyłączenie sędziego NSA Jerzego Siegienia, złożony na podstawie art. 5a § 1, 2 i 4 p.u.s.a., podlega odrzuceniu, bowiem złożony został przez podmiot do tego nieuprawniony oraz wniesiony został po terminie. Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 5a § 6 i § 18 p.u.s.a. w związku z art. 197 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI