III OSK 500/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy udostępnienia informacji publicznej, uznając, że materiał objęty wnioskiem był niejawny.
Sprawa dotyczyła odmowy udostępnienia raportu dotyczącego oddziaływań elektrowni wiatrowych na ludzi i warunków ich lokowania. Organ odmówił udostępnienia informacji, powołując się na jej niejawny charakter. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał tę decyzję w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że sąd administracyjny ma prawo badać materialne podstawy utajnienia informacji, ale w tym przypadku odmowa była uzasadniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci raportu dotyczącego oddziaływań elektrowni wiatrowych. Organ argumentował, że informacje te mają charakter niejawny i podlegają ochronie na podstawie ustawy o ochronie informacji niejawnych. Sąd I instancji uznał, że odmowa była zgodna z prawem, a zastosowanie art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej było uzasadnione. Skargę kasacyjną wniosło Stowarzyszenie [...], zarzucając m.in. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie) oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z przepisami k.p.a. i ustawy o ochronie informacji niejawnych (niewłaściwa kontrola działalności administracji). Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd podkreślił, że choć sąd administracyjny ma prawo badać materialne podstawy utajnienia informacji, w tym przypadku odmowa była uzasadniona zarówno formalnie (nadanie klauzuli 'zastrzeżone'), jak i materialnie (potencjalna szkoda dla RP). Sąd uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. były niezasadne, częściowo ze względu na ograniczone zastosowanie tych przepisów w sprawach o dostęp do informacji publicznej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest zobowiązany do zbadania zarówno formalnych, jak i materialnych przesłanek utajnienia informacji, a nie tylko samego faktu nadania klauzuli tajności.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny nie może poprzestać na formalnym stwierdzeniu objęcia dokumentu klauzulą tajności, lecz musi zbadać, czy informacja rzeczywiście chroni wartości, które nie powinny być jawne, aby zapewnić pełną kontrolę sądową.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.o.i.n. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
u.o.i.n. art. 5 § ust. 4
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
u.d.i.p. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.d.i.p. art. 16 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Konstytucja RP art. 6
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 61 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych art. 19 § ust. 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa udostępnienia informacji publicznej była uzasadniona ochroną informacji niejawnych, zarówno formalnie (nadanie klauzuli 'zastrzeżone'), jak i materialnie (potencjalna szkoda dla RP). Uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i nie naruszało art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepisy k.p.a. mają ograniczone zastosowanie w sprawach o dostęp do informacji publicznej, a zarzuty naruszenia tych przepisów nie zostały należycie uzasadnione.
Odrzucone argumenty
Uzasadnienie wyroku WSA było wewnętrznie sprzeczne i nie spełniało wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. WSA dokonał niewłaściwej kontroli działalności administracji, akceptując decyzję organu, która nie spełniała wymogów ustawowych. Organ nie zbadał materialnych podstaw utajnienia informacji, a jedynie formalne objęcie dokumentu klauzulą tajności.
Godne uwagi sformułowania
sąd administracyjny w tego rodzaju sprawach nie może poprzestawać jedynie na zbadaniu elementu formalnego – a więc kwestii objęcia danego dokumentu klauzulą tajemnicy niejawnej, ale również jego obowiązkiem jest zbadanie elementu materialnego tajemnicy nieuprawnione ujawnienie żądanych informacji spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne żądanie dostępu do informacji publicznej w trybie u.d.i.p. nie może służyć weryfikacji klauzul tajności.
Skład orzekający
Wojciech Jakimowicz
przewodniczący
Teresa Zyglewska
członek
Mariusz Kotulski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa sądu do badania materialnych podstaw utajnienia informacji publicznej oraz zasad odmowy udostępnienia informacji niejawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy udostępnienia informacji ze względu na ochronę informacji niejawnych. Nie dotyczy ogólnych zasad dostępu do informacji publicznej, gdy nie ma przesłanek niejawności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej, zwłaszcza w kontekście informacji niejawnych. Pokazuje, jak sądy równoważą prawo do informacji z bezpieczeństwem państwa.
“Czy państwo może ukrywać informacje o elektrowniach wiatrowych pod płaszczykiem tajemnicy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 500/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-12-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Mariusz Kotulski /sprawozdawca/ Teresa Zyglewska Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6480 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane II SA/Wa 126/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-25 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 141 § 4, art. 3 § 2 pkt 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2019 poz 742 art. 1 ust. 1, art. 5 ust. 4 Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 126/22 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 126/22 oddalił skargę M.S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] września 2021 r. do Ministerstwa Rozwoju i Technologii - za pośrednictwem poczty elektronicznej - wpłynął wniosek M.S. o udostępnienie kopii elektronicznej raportu finalnego z analiz przygotowanych w ramach realizacji usługi doradczo-konsultacyjnej dotyczącej określenia stopnia oddziaływań elektrowni wiatrowych na ludzi oraz warunków ich lokowania w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej (źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/oddzialywanieelektrowni-wiatrowych). Pismem z dnia 27 września 2021 r., znak sprawy: [...], przesłanym w dniu 28 września 2021 r., poinformowano wnioskodawcę, że Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie posiada kopii elektronicznej raportu finalnego z analiz przygotowanych w ramach realizacji usługi doradczo-konsultacyjnej dotyczącej określenia stopnia oddziaływań elektrowni wiatrowych na ludzi oraz warunków ich lokowania w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej ze względu na rozwiązanie umowy odnoszącej się do realizacji zamówienia wskazanego we wniosku. Następnie M.S. w dniu 28 września 2021 r. złożył wniosek - za pośrednictwem poczty elektronicznej - o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udostępnienia, w formie dogodnej dla organu (kopii elektronicznej, bądź kserokopii) - raportu, bądź raportów cząstkowych dotyczących poszczególnych zagadnień wskazanych w zamówieniu, w ich ostatniej dostępnej wersji. W odpowiedzi na ten wniosek, pismem z dnia 12 października 2021 r. poinformowano wnioskodawcę, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej "prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych" i w związku z powyższym przedmiotowe informacje nie podlegają udostępnieniu. Jednocześnie przekazano, że zachodzi konieczność wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej i wezwano Wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie adresu korespondencyjnego, jego własnoręczne podpisanie bądź opatrzenie tego wniosku kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym epuap lub uwierzytelnienie w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej, w terminie 7 dni kalendarzowych od otrzymania niniejszego pisma, pod rygorem pozostawienia w tym zakresie wniosku bez rozpatrzenia. M.S. uzupełnił braki formalne wniosku dnia 13 października 2021 r. Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], omówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie udostępnienia, w formie dogodnej dla organu (kopii elektronicznej, bądź kserokopii) - raportu, bądź raportów cząstkowych dotyczących poszczególnych zagadnień wskazanych w zamówieniu, w ich ostatniej dostępnej wersji, o odmowie udostępnienia informacji publicznej ze względu na ochronę informacji niejawnych. Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052, zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 16 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 oraz z 2021 r. poz. 1598 i 1641, zwana dalej: "u.d.i.p.") oraz art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 742, zwana dalej: "u.o.i.n.") utrzymał w mocy własną decyzję. M.S. na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Minister Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. Stowarzyszenie w piśmie z dnia 22 sierpnia 2022 r. stanowiącym zgłoszenie do udziału w postępowaniu, wniosło o uwzględnienie skargi M.S. i uchylenie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę M.S. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Ministra Rozwoju i Technologii o odmowie udostępnienia żądanej przez M.S. informacji publicznej z powołaniem się na ograniczenie wynikające z przepisów o ochronie informacji niejawnych (art. 5 ust. 4 u.d.i.p.), odpowiadają prawu. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 6 Konstytucji RP, art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu odnosząc się do argumentów uczestnika postępowania wskazania wymaga, że odwołanie się przez organ w decyzji z dnia [...] października 2021 r. m.in. do instrukcji kancelaryjnej, stanowiącej załącznik nr 1 do zarządzenia nr 12 Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 28 grudnia 2020 r. w sprawie wprowadzenia w Ministerstwie Rozwoju, Pracy i Technologii instrukcji kancelaryjnej, jednolitego rzeczowego wykazu akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwum zakładowego (Dz. Urz. Min. Roz. Prac. i Tech. poz. 15) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu oznaczania materiałów i umieszczania na nich klauzul tajności (Dz. U. z 2011 r. Nr 288 poz. 1692), nie stanowi podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego i nie uzasadnia twierdzenia, że odmowa udostępnienia żądanej w tej sprawie informacji publicznej oparta została na wartości innej niż te, o których mowa w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP. Także zarzut skargi dotyczący objęcia całej dokumentacji klauzulą tajności w oparciu o wpływ w dniu 11 grudnia 2020 r. pisma o klauzuli "zastrzeżone" nie waży na zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Nieuprawnione jest przy tym twierdzenie skargi, że żądaną informację objęto klauzulą tajności "zastrzeżone" w "oparciu o wygodę pracy organu". Sąd, po zapoznaniu się z dokumentacją nadesłaną przez organ, której udostępnienia odmówiono decyzją, stwierdził, że organ uprawniony był w tej sprawie do zastosowania art. 5 ust. 1 u.d.i.p. i ograniczenia dostępu do żądanej informacji z powołaniem się na ochronę informacji niejawnych. Minister trafnie wskazał, że spełniony został w tej sprawie element materialny. Organ jednoznacznie stwierdził w decyzji, że nieuprawnione ujawnienie żądanych informacji spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne, także w trakcie ich opracowywania oraz niezależnie od formy i sposobu ich wyrażania (art. 1 u.o.i.n.). W ocenie Sądu, zasadnie organ uznał, iż żądana informacja stanowi informację niejawną, klasyfikowaną na gruncie ustawy o ochronie informacji niejawnych jako "zastrzeżone" (art. 5 ust. 4 tej ustawy). Organ wskazał też w decyzji, że żądany dokument został objęty klauzulą "zastrzeżone". Z nadesłanej przez organ dokumentacji, której udostępnienia odmówił decyzją, nie wynika, aby klauzula tajności została zniesiona lub zmieniona. Sąd I instancji podkreślił, że żądanie dostępu do informacji publicznej w trybie u.d.i.p. nie może służyć weryfikacji klauzul tajności. W sprawie niniejszej nie ma podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 61 ust. 3, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, jak również art. 19 ust. 3 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1977 r., nr 38, poz. 167). Prawo do poszukiwania i rozpowszechniania informacji będące jednym z podstawowych praw człowieka może podlegać ograniczeniom w określonych przypadkach. Zastosowanie przez organ w niniejszej sprawie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w związku z ochroną informacji niejawnych nie narusza tych przepisów. W ocenie Sądu organ wskazał w decyzji na możliwość spowodowania szkód dla Rzeczypospolitej Polskiej w sytuacji udostępnienia żądanej informacji publicznej. Minister w stopniu wystarczającym uzasadnił swoje stanowisko co do zaistnienia przesłanki wyłączającej dostęp do żądanej informacji publicznej. Szersze uzasadnienie w decyzji stanowiska organu w tym zakresie mogłoby prowadzić do naruszenia ochrony informacji niejawnych. Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, tak z punktu widzenia prawa materialnego, jak i procesowego nie stwierdził naruszenia prawa. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł uczestnik postępowania Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: 1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") - przez sporządzenie uzasadnienia wyroku w taki sposób, że pozostaje ono wewnętrznie sprzeczne; 2) art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 u.o.i.n. i art. 5 ust. 4 u.o.i.n. - przez niewłaściwą kontrolę działalności administracji polegającą na zaaprobowaniu przez WSA w Warszawie uzasadnienia decyzji, które nie spełnia wymogów ustawowych i nie stanowi dostatecznej podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej. Mając powyższe na uwadze skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez uchylenie decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji w całości i orzeczenie o kosztach postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. Jednocześnie wniosło o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych, a także przeprowadzenie rozprawy. Nadto o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, a to w związku z art. 21 pkt 2 u.d.i.p. i art. 193 p.p.s.a. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Odnośnie zarzutu pierwszego stwierdzić należy, że uzasadnieniu zaskarżonego wyroku także nie można zarzucić, że nie realizuje ono niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2009 r. I OSK 487/08). Co więcej Sąd ma obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, co obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji zaprezentowaną w uzasadnieniu, nie została nią przekonana, a wręcz uważa ją za błędną nie oznacza eo ipso naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Podkreślić należy, że ustawa o ochronie informacji niejawnych przewiduje procedury nadawania, znoszenia lub zmiany klauzuli tajności, co jednak nie oznacza – wbrew stanowisku Sądu I instancji, że postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie może służyć weryfikacji klauzul tajności w granicach sprawy zakończonej zaskarżoną do sądu decyzją o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Stanowisko, zgodnie z którym w zakresie sądowej kontroli decyzji odmawiających dostępu do informacji publicznych, istnieją normatywne podstawy do objęcia nią także materialnoprawnych podstaw decydujących o przyznaniu klauzuli tajności, a tym samym dopuszczalna jest sądowa kontrola materialnych przesłanek utajnienia informacji w ramach spraw, których przedmiotem są akty (decyzje) będące następstwem przyznania klauzuli tajności, jak np. decyzja o odmowie udzielenia informacji publicznej, jest stanowiskiem wielokrotnie wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., I OSK 1047/10; wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 527/12; wyrok NSA z dnia 8 marca 2017 r., I OSK 1312/15; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2017 r., I OSK 932/16) i trafnym w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną, bowiem sąd administracyjny w tego rodzaju sprawach nie może poprzestawać jedynie na zbadaniu elementu formalnego – a więc kwestii objęcia danego dokumentu klauzulą tajemnicy niejawnej, ale również jego obowiązkiem jest zbadanie elementu materialnego tajemnicy – czy istotnie informacja chroni wartości, które nie powinny być jawne. Powyższe stanowisko oznacza, że sąd administracyjny jest zobowiązany do kontroli całości dokumentacji związanej z wydaniem decyzji, w tym również dokumentu objętego klauzulą. Brak takiego dokumentu powoduje, że kontrola sądowa jest niepełna, przez co narusza zagwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez bezstronny i niezawisły sąd (por. wyrok z dnia 17 czerwca 2011 r., I OSK 491/11, wyrok z dnia 1 października 2010 r., I OSK 1149/10, wyrok z dnia 21 września 2012 r., I OSK 1393/12, wyrok z dnia 14 września 2012 r., I OSK 1134/12; wyrok z dnia 25 października 2023 r., III OSK 2613/21). Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. "prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych". Zasady, o jakich mowa w powyższej regulacji w zakresie ochrony informacji przed nieuprawnionym ujawnieniem, jako stanowiące tajemnicę państwową lub służbową, określa ustawa o ochronie informacji niejawnych. Informacją niejawną jest zgodnie z art. 1 ust. 1 u.o.i.n. taka informacja, której nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne, także w trakcie ich opracowywania oraz niezależnie od formy i sposobu ich wyrażania. Klasyfikacji informacji niejawnych poprzez nadawanie im stosownych klauzul tajności dotyczy rozdział 2 tej ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 4 u.o.i.n. informacjom niejawnym nadaje się klauzulę "zastrzeżone", jeżeli nie nadano im wyższej klauzuli tajności, a ich nieuprawnione ujawnienie może mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organy władzy publicznej lub inne jednostki organizacyjne zadań w zakresie obrony narodowej, polityki zagranicznej, bezpieczeństwa publicznego, przestrzegania praw i wolności obywateli, wymiaru sprawiedliwości albo interesów ekonomicznych Rzeczypospolitej Polskiej." Skoro określoną klauzulę tajności nadaje się informacji niejawnej, to oznacza, że dana informacja jest uprzednio kwalifikowana jako spełniająca materialne kryteria niejawności, a następnie klasyfikowana według konieczności stopnia jej ochrony i na tej podstawie opatrywana stosowną klauzulą tajności. Nadanie klauzuli tajności pociąga za sobą skutki w zakresie odpowiedniego postępowania z informacją niejawną w okresie ochronnym, w szczególności informacja taka może być udostępniona wyłącznie osobie uprawnionej do dostępu do informacji niejawnych (art. 8 u.o.i.n.). Informacje niejawne mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych (art. 4 ust.1 u.d.i.p.). W przedmiotowej sprawie odmowę udostępnienia wnioskowanych informacji, zakwalifikowanych jako informacje publiczne, organ uzasadnił niejawnym charakterem tych informacji i okolicznością, że dokumentacja objęta wnioskiem M.S. stanowi załącznik do dokumentu niejawnego. Dokument niejawny wraz ze wszystkimi załącznikami został objęty klauzulą "zastrzeżone", stanowi on zatem w całości materiał niejawny. Podzielić należy ustalenia Sądu I instancji, dokonane po zapoznaniu się z dokumentacją nadesłaną przez organ, a której ujawnienia odmówiono wnioskodawcy, że zachodziły nie tylko przesłanki formalne (nadanie określonej klauzuli tajności), ale także materialne (art. 1 ust. 1 u.o.i.n.) do uznania, że jest to informacja niejawna, a więc zastosowanie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. i ograniczenia dostępu do żądanej informacji z powołaniem się na ochronę informacji niejawnych było uprawnione. Dodać należy, że ze względu na specyfikę odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na ochronę informacji niejawnych organ nie musi wskazywać w uzasadnieniu decyzji konkretnych zagrożeń związanych z ewentualnym ich udostępnieniem. Podanie konkretnych zagrożeń mogłoby bowiem prowadzić do ujawnienia informacji objętych odmową. Oczekiwana przez stronę skarżącą kasacyjnie konieczność podawania konkretnych zagrożeń związanych z udostępnieniem żądanych informacji czy obejmowanie jej klauzulą określoną w ustawie o ochronie informacji niejawnych, a nawet choćby odwołanie się do przepisów określających podstawę nadania klauzuli, mogłaby w istocie prowadzić do uzyskania przez adresata decyzji, bądź wywnioskowania przez niego, wiedzy na temat informacji, której organ zdecydował się odmówić. Godziłoby to wprost w istotę i sens regulacji art. 5 ust. 1 u.d.i.p. (zob. wyrok NSA z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1312/15). W konsekwencji jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 u.o.i.n. i art. 5 ust. 4 u.o.i.n. Sam przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy. Nie stanowi on podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. W najmniejszym stopniu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. Ze względu na specyfikę postępowania w sprawie o udostępnienie informacji publicznej przepisy k.p.a. mają ograniczone zastosowanie w sprawie o udostępnienie informacji publicznej. Przepisy ustawy wskazują, że przepisy k.p.a. stosuje się do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji (art. 16 ust. 2 ustawy), tak więc ocena postępowania organu w sprawie udzielenia informacji publicznej, w tym zarzut błędnej oceny, czy pominięcia materiału dowodowego nie mógł być skutecznie zwalczany zarzutem naruszenia przepisów k.p.a. bez jego powiązania z zarzutem naruszenia art. 16 ust. 2 u.d.i.p. odsyłającego do przepisów k.p.a. Nadto zarzuty nie zostały w ogóle uzasadnione w skardze kasacyjnej – co jest niezwykle istotne w kontekście, jak wskazano wyżej, ograniczonego stosowania k.p.a. na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI