III OSK 4981/21

III OSK 4981/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Tadeusz Kiełkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 747/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-03
Skarżony organ
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 747/20 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 25 listopada 2019 r. nr BCK-I-SPR-O-28/2018 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R.S. na rzecz Rady Doskonałości Naukowej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 747/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej "WSA w Warszawie" lub "Sąd I instancji"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.S. (dalej "skarżący" lub "strona") na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (dalej "Centralna Komisja" lub "organ") z dnia 25 listopada 2019 r. nr BCK-I-SPR-O-28/2018 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego – oddalił skargę.
Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Rada Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] uchwałą Nr 49, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, na naukowym posiedzeniu w dniu 12 grudnia 2017 r., po nieprzyjęciu kolokwium habilitacyjnego na podstawie rozprawy pt. "[...]" oraz wygłoszeniu wykładu habilitacyjnego – nadała skarżącemu stopień doktora habilitowanego nauk społecznych w zakresie nauk o polityce. Uchwała została podjęta w głosowaniu tajnym, w obecności 26 z 35 osób uprawnionych do głosowania, przy stosunku głosów: 1) głosowanie nad przyjęciem kolokwium – 6 za; 11 – przeciw; 4 –wstrzymujących się; 2) głosowanie nad nadaniem stopnia – 12 za; 9 – przeciw; 1– wstrzymujący się.
Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2019 r. Centralna Komisja wszczęła z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr 49 Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia 12 grudnia 2017 r. w sprawie nadania skarżącemu stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki o polityce. W toku postępowania Centralna Komisja ustaliła, że postępowanie habilitacyjne zostało wszczęte na wniosek strony z dnia 10 września 2013 r. Zgodnie z oświadczeniem strony, postępowanie to miało być prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 października 2011 r. stosownie do art. 33 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Centralna Komisja ustaliła również, że Rada Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] w dniu 10 października 2017 r. podjęła uchwałę w sprawie dopuszczenia skarżącego do kolokwium habilitacyjnego. Na posiedzeniu w dniu 12 grudnia 2017 r., Rada Wydziału nie przyjęła kolokwium habilitacyjnego (w głosowaniu wzięło udział 25 osób, w tym za głosowało 7 osób, przeciw głosowało 12 osób, a 6 osób wstrzymało się od głosu). Następnie odbyło się głosowanie nad tematem wykładu. Ostatecznie przegłosowano temat nr 2 pt. "[...]". Kolejno przeprowadzono wykład habilitacyjny, po którym przewodniczący zarządził głosowanie nad uchwałą o nadanie stopnia doktora habilitowanego. W głosowaniu tym udział wzięło 25 osób: za głosowało 12 osób, przeciwko było 10, a 3 osoby wstrzymały się do głosu. W konsekwencji Rada Wydziału nie nadała stronie stopnia doktora habilitowanego. Następnie złożono wniosek o powtórzenie obu głosowań. Jako argument za powtórzeniem głosowania wskazano opuszczenie posiedzenia przez prof. J. M. Przewodniczący zarządził reasumpcję obu głosowań i w konsekwencji podjęto uchwałę o nadaniu stronie stopnia doktora habilitowanego (s. 23-25 protokołu).
Decyzją z dnia 25 listopada 2019 r., nr BCK-I-SPR-O-28/2018, działając na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki – Centralna Komisja stwierdziła nieważność uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia 12 grudnia 2017 r. w sprawie nadania skarżącemu stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki o polityce.
W uzasadnieniu tej decyzji Centralna Komisja, przytoczywszy art. 18 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2011 r. – wskazała, że czynności Rady Wydziału w postępowaniu habilitacyjnym stanowią określoną sekwencję. Rada Wydziału może przystąpić do następnego etapu procedury tylko w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia podjętego w poprzednim etapie. Tymczasem Rada Wydziału, mimo podjęcia uchwały w sprawie odmowy przyjęcia kolokwium habilitacyjnego, prowadziła postępowanie dalej i podjęła uchwałę w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Oznacza to zasadnicze złamanie art. 18 ust. 2 pkt 4 i 5 powołanej ustawy. W przypadku odmowy przyjęcia kolokwium habilitacyjnego nie może być mowy o głosowaniu na podstawie art 18 ust. 2 pkt 5 ustawy. Centralna Komisja stwierdziła też, iż brak było uzasadnionych przyczyn do podjęcia przez Radę Wydziału reasumpcji głosowania. Okoliczność opuszczenia posiedzenia Rady Wydziału przez prof. J. M. nie może być uznana za wystarczającą podstawę do reasumpcji głosowania zwłaszcza w sytuacji, gdy w pierwszym głosowaniu nad nadaniem stopnia doktora habilitowanego udział brało 25 osób, zaś w powtórzonym głosowaniu tylko 22 osoby. W zestawieniu tych liczb brak jest jakiejkolwiek logicznej argumentacji, która usprawiedliwiałaby reasumpcję głosowania nad nadaniem stopnia doktora habilitowanego, a tym bardziej nad przyjęciem kolokwium habilitacyjnego. Zdaniem Centralnej Komisji, uchwała Rady Wydziału z dnia 12 grudnia 2017 r. o nadaniu stronie stopnia doktora habilitowanego podjęta została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.
Pismem z dnia 29 lutego 2020 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Centralnej Komisji z dnia 25 listopada 2019 r., zaskarżając ją w całości. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: 1) nieważność wobec braku wskazania podstawy prawnej, tj. zaniechanie podania przepisu, którego dyspozycję miała rażąco naruszyć Rada Wydziału w uchwale z dnia 12 grudnia 2017 r., 2) naruszenie art. 10 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału i wydanie zaskarżonej decyzji w dniu 25 listopada 2019 r., tj. w dacie otrzymania przez skarżącego pisma stanowiącego zawiadomienie o możliwości wglądu w akta sprawy oraz wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału, a także pominięcie stanowiska skarżącego zawartego w piśmie z dnia 2 grudnia 2019 r. oraz braku adnotacji w aktach dlaczego odstąpiono od wysłuchania strony, 3) naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że doszło do rażącego naruszenia prawa stanowiącego podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, 4) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych i zaniechanie szerszej analizy stanu faktycznego prowadzące do zaniechania ustalenia prawdy obiektywnej w sprawie oraz braku wskazania okoliczności, na podstawie których organ czynił swe ustalenia w sprawie. W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
W dniu 3 grudnia 2020 r. WSA w Warszawie wydał wyrok opisany na wstępie, którym oddalił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji przytoczył art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, zreferował sekwencję zdarzeń w postępowaniu dotyczącym nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego – i podzielił stanowisko Centralnej Komisji, że Rada Wydziału dopuściła się rażącego naruszenia art. 18 ust. 2 pkt 4 i 5 powołanej ustawy o stopniach naukowych, bowiem pomimo nieprzyjęcia kolokwium habilitacyjnego prowadziła postępowanie dalej i głosowała nad uchwałą w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Z przepisów pkt 1-5 art. 18 ust. 2 ustawy wynika określona sekwencja zdarzeń i tylko w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia etapu poprzedzającego (tj. przyjęcia kolokwium habilitacyjnego – pkt 4) Rada Wydziału może podjąć czynności właściwe dla kolejnego etapu procedury (nadania stopnia naukowego – pkt 5). Zatem w przypadku nieprzyjęcia kolokwium habilitacyjnego nie było podstaw do dalszego prowadzenia przez Radę przewodu habilitacyjnego i głosowania nad uchwałą w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Oceny tej nie podważa art. 18 ust. 4 ustawy. Z przepisu tego nie można bowiem wyprowadzić wniosku, że Rada Wydziału ma obowiązek wysłuchania wykładu habilitacyjnego kandydata w każdym przypadku, również w sytuacji uprzedniego nieprzyjęcia kolokwium habilitacyjnego, a następnie głosowania uchwały w sprawie nadania stopnia naukowego.
Sąd I instancji podkreślił, że Rada Wydziału (w pierwotnym głosowaniu) nie podjęła uchwały o nadaniu skarżącemu stopnia doktora habilitowanego, natomiast późniejsza reasumpcja głosowania (a także głosowania w sprawie przyjęcia kolokwium habilitacyjnego) była pozbawiona faktycznych i prawnych podstaw. Ustawa nie zawiera norm odnoszących się do możliwości reasumpcji głosowania, a biorąc pod uwagę wiążące skutki prawne aktu głosowania nad uchwałami, instrument ten winien być stosowany jedynie wyjątkowo i w razie stwierdzenia istotnych, nie dających się usunąć wątpliwości co do przebiegu głosowania, obliczenia jego wyników lub wprowadzenia głosujących w błąd co do zasad głosowania. Tymczasem żadna z powyższych sytuacji nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Okoliczność opuszczenia posiedzenia Rady Wydziału przez prof. J. M. nie stanowiła wystarczającej podstawy do reasumpcji głosowania. Ponadto z treści uchwały Rady Wydziału z dnia 12 grudnia 2017 r. wynika, że "uchwała została podjęta (...) w obecności 26 z 35 osób uprawnionych do głosowania", co pozostaje w sprzeczności z łączną liczbą osób uczestniczących w głosowaniu nad przyjęciem kolokwium oraz nad nadaniem stopnia.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że Rada Wydziału w przewodzie habilitacyjnym skarżącego dopuściła się istotnych uchybień, a podejmując uchwałę nr 49 z dnia 12 grudnia 2017 r. dopuściła się rażącego naruszenia w art. 18 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Uchwała ta dotknięta jest wadą kwalifikowaną skutkującą jej nieważnością z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zaś przeciwne w tym względzie stanowisko strony skarżącej pozbawione jest podstaw faktycznych i prawnych. Za niezasadny Sąd I instancji uznał zarzut naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., a co do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. wskazał, że naruszenie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.
Pismem z dnia 25 marca 2021 r. skarżący (dalej także "skarżący kasacyjnie") wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 747/20, zaskarżając go w całości. Skarżący kasacyjne zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.:
1) naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki poprzez uznanie, że na podstawie tego przepisu Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów posiada kompetencje do wydania decyzji stwierdzającej nieważność uchwały Rady Wydziału [...] U[...] w [...] z dnia 12 grudnia 2017 r. w przedmiocie nadania R.S. stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki o polityce, podczas gdy norma ta w swej treści zawiera jedynie odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów postępowania administracyjnego, a Centralna Komisja ma kompetencje do stwierdzenia nieważności postępowania w przedmiocie nadania tytułu naukowego tylko i wyłącznie w przypadkach opisanych w art. 29a ust. 1 ustawy o stopniach naukowych;
2) naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu w sytuacji, gdy nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego R.S. wywołało szereg daleko idących i nieusuwalnych skutków, które to skutki przez wzgląd na nieistnienie organów w postaci Rady Wydziału oraz Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów nie mogą zostać usunięte; to zaś uzasadniało zastosowanie wymienionej normy, która pozwala istnieć w obrocie prawnym decyzji nawet w przypadku uznania, że obarczona jest ona wadą nieważności;
3) naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez dokonanie niedopuszczalnego domniemania kompetencji Centralnej Komisji w zakresie możliwości wydania decyzji stwierdzającej nieważność uchwały Rady Wydziału [...] U[...] w [...] z dnia 12 grudnia 2017 r.
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie i pominięcie rozstrzygnięcia w sprawie w zakresie występowania przesłanek opisanych w art. 156 § 2 k.p.a. podczas gdy istnieją w niniejszej sprawie daleko idące skutki wywołane przez decyzję administracyjną, których organ administracji publicznej nie jest władny odwrócić na drodze postępowania administracyjnego,
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. przez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, podczas gdy dokonanie nieuprawnionego domniemania przez Sąd kompetencji Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów godziło w podstawowe zasady postępowania administracyjnego.
Skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
2) rozstrzygnięcie kosztach postępowania kasacyjnego, uwzględniając koszty zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący sformułował argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków. W odpowiedzi na skargę Rada Doskonałości Naukowej wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Jeżeli w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, to co do zasady w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty zrelatywizowane do przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod hipotezę stosowanej normy prawa materialnego. Ta zasada nie ma jednak bezwzględnego charakteru (zob. wyrok NSA z 8 listopada 2024 r., III OSK 6009/21). W niniejszej sprawie zarzuty naruszenia prawa materialnego i zarzuty naruszenia przepisów postępowania są ze sobą ściśle związane i oscylują wokół dwóch kwestii: 1) kompetencji Centralnej Komisji do orzekania o nieważności uchwały w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego (zdaniem skarżącego kasacyjnie Centralna Komisja takiej kompetencji nie ma); 2) negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności uchwały w postaci nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 k.p.a.), która – zdaniem skarżącego kasacyjnie – zachodzi, a nie została dostrzeżona tudzież uwzględniona przez organ ani przez Sąd I instancji. Zarzuty dotyczące każdej z tych kwestii wypada rozważyć łącznie, nawet jeżeli ich charakter – z punktu widzenia konstrukcji podstaw kasacyjnych – jest różny.
Odnosząc do pierwszej z nich trzeba zauważyć, że zgodnie z powołanym w zarzucie skargi kasacyjnej art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1789, dalej "ustawa o stopniach naukowych" lub "u.s.n.") w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. "W orzecznictwie sądowym niejednokrotnie wyjaśniano, że »odpowiednie« stosowanie k.p.a. w sprawach o nadanie stopnia naukowego albo tytułu naukowego ma ścisły związek ze specyfiką postępowań poprzedzających podejmowanie przez właściwe jednostki organizacyjne uchwał w tych sprawach. Zdaniem NSA regułę wyrażoną w art. 29 ust. 1 u.s.n. należy rozumieć w ten sposób, że w omawianych sprawach przepisy k.p.a. mają zastosowanie tylko w kwestiach nieuregulowanych w ustawie i jest to tylko zastosowanie odpowiednie. Odpowiedniość stosowania k.p.a. oznacza, że jedne przepisy Kodeksu będą stosowane wprost, bez żadnych modyfikacji, inne – z dostosowaniem do charakteru rozpatrywanej sprawy, a niektóre w ogóle nie będą miały zastosowania" (J.P. Tarno, "Rola odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniach w sprawach stopni naukowych (wybrane zagadnienia)", Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 6/2011, s. 19; zob. też wyrok NSA z 30 maja 2008 r., I OSK 212/08).
Ustawa o stopniach naukowych nie reguluje w sposób kompleksowy trybów nadzwyczajnych, służących weryfikacji rozstrzygnięć ostatecznych – zawiera w tej mierze jedynie kilka przepisów szczególnych, a mianowicie: w art. 29 ust. 2 ustanawia dodatkową przesłankę wznowienia postępowania; w art. 29 ust. 3 modyfikuje właściwość organu w odniesieniu do postanowienia o wznowieniu postępowania; w art. 29a ust. 1 ustanawia nieznaną wcześniej prawu administracyjnemu instytucję "stwierdzenia nieważności postępowania" w sprawie nadania tytułu lub stopnia naukowego i zarazem określa przesłankę jej zastosowania.
Mając na uwadze powyższe, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że: "Do weryfikacji wadliwych, a zarazem ostatecznych decyzji w sprawach stopni naukowych i tytułu naukowego mogą mieć zastosowanie 3 nadzwyczajne tryby postępowania, uregulowane w odrębnych przepisach: a) wznowienie postępowania (art. 145-152 k.p.a. i art. 29 ust. 2 i 3 ustawy o stopniach), b) stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156-159 k.p.a.); i c) stwierdzenie nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia (art. 29a ustawy o stopniach). Każdy z tych trybów jest odrębnym postępowaniem, toczonym w sprawie wzruszenia decyzji ostatecznej, i kończy się decyzją, wywierającą odmienne skutki prawne" (wyrok NSA z 25 listopada 2014 r., I OSK 1774/14).
Podobne stanowisko prezentuje doktryna: "Na gruncie ustawy z 2003 r. weryfikacja aktów wydawanych w sprawach naukowych obejmuje wznowienie postępowania (art. 145–145b k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 u.s.t.), stwierdzenie nieważności aktu (art. 156 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 u.s.t.) oraz specyficzną, nieznaną ogólnej procedurze administracyjnej instytucję stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia (art. 29a u.s.t.)" (S. Fundowicz, J. Parchomiuk, "Wznowienie postępowania w sprawie nadania stopnia lub tytułu naukowego", w: "Specyfika postępowań administracyjnych w sprawach z zakresu szkolnictwa wyższego i nauki", red. J.P. Tarno, A. Szot., P. Pokorny, Lublin 2016, s. 113).
W świetle przytoczonych poglądów – które Sąd podziela – nie ulega wątpliwości, że do uchwały w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego miały odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. przewidujące możliwość stwierdzenia jej nieważności. Art. 156 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 u.s.t. statuuje normę kompetencyjną w tym zakresie, która – wbrew zarzutowi skargi – nie jest domniemywana.
Zdaniem Sądu, nie ulega też wątpliwości, że podmiotem odnośnej kompetencji, innymi słowy, organem właściwym w sprawie nieważnościowej – była Centralna Komisja. Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Z kolei zgodnie z art. 17 pkt 3 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 (czyli organów administracji publicznej w rozumieniu funkcjonalnym, zwanych też "organami administrującymi") – są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku – organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych Centralna Komisja działa przy Prezesie Rady Ministrów i w zakresie wydawanych przez siebie decyzji pełni funkcje centralnego organu administracji rządowej. Należy zgodzić się z argumentacją skargi, nawiązującą do wyroku NSA z 6 czerwca 2012 r., I OSK 420/12, wedle której Centralna Komisja jest "ministrem" w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. – ale oznacza to tylko tyle, że nad nią nie ma organu wyższego stopnia. Ona sama, na co wskazuje powołany art. 17 pkt 3 k.p.a., rolę organu wyższego stopnia mogła pełnić – do tej zaś roli przypisana jest właściwość do prowadzenia postępowania nieważnościowego (art. 157 § 1 k.p.a.).
Poczynione rozważania prowadzą do wniosku o niezasadności zarzutu naruszenia art. 29 ustawy o stopniach naukowych i zarzutu naruszenia art. 2 i art. 7 Konstytucji RP (pierwszy i trzeci zarzut naruszenia prawa materialnego), a także zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. (drugi zarzut naruszenia przepisów postępowania) – których to naruszeń skarżący kasacyjnie upatruje w nieuprawnionym domniemaniu kompetencji Centralnej Komisji. Na marginesie trzeba też zauważyć, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – skoro skarga została oddalona – w istocie nie był przez Sąd I instancji stosowany.
Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. "Art. 156 § 2 k.p.a. wprowadza ograniczenie dopuszczalności zastosowania sankcji nieważności przez przyjęcie przesłanki negatywnej jej zastosowania – przesłanki wywołania przez decyzję nieodwracalnego skutku prawnego. Zastosowanie zatem ograniczenia stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej ciężką kwalifikowaną wadą materialnoprawną: rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego – jest uzależnione od stwierdzenia bezpośredniego związku nieodwracalnego skutku prawnego z decyzją nieważną. Pośredni wpływ nie może być podstawą do wywodzenia wystąpienia nieodwracalnego skutku prawnego. (...) W konstrukcji przesłanki negatywnej przyjętej w art. 156 § 2 k.p.a. chodzi nie o nieodwracalność skutków prawnych w ogóle, ale o nieodwracalność skutków wywołanych przez decyzję dotkniętą wadą nieważności, która jest przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności. (...) Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej znosi jej skutki prawne od dnia jej wydania w sprawie administracyjnej, a tym samym organ administracji nie jest właściwy i kompetentny do rozstrzygania innych odrębnych spraw, które w jakiś sposób dotyczą przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji dotkniętej nieważnością" (wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., I OSK 2084/19). Stan nieodwracalności skutków wyłączający stwierdzenie nieważności powinien być powiązany jedynie z tymi skutkami materialnoprawnymi, które powstały bezpośrednio na podstawie decyzji dotkniętej wadą nieważności. Stan ten nie obejmuje zatem tzw. dalszych skutków decyzji, które powstały pośrednio na jej podstawie (zob. M. Kamiński, "Przesłanki pozytywne i negatywne stwierdzenia nieważności", w: "Postępowanie administracyjne", red. T. Woś, Warszawa 2015, s. 474).
Uchwała o nadaniu skarżącemu stopnia doktora habilitowanego nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., a w szczególności nie można takich skutków upatrywać w "nieistnieniu organów w postaci Rady Wydziału oraz Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów" – kompetencje tych organów zostały przejęte przez inne organy, a okoliczność ta w ogóle nie lokuje się w sferze skutków wspomnianej uchwały. Okoliczność ta wiąże się nie tyle z odwróceniem skutków uchwały dotkniętej wadą nieważności, ile – przeciwnie – z perspektywą ewentualnego powrotu do stanu tą decyzją ukształtowanego (ponownego nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego). Do skutków prawnych, potencjalnie objętych hipotezą art. 156 § 2 k.p.a., nie można też zaliczyć dotychczasowego czynienia przez skarżącego użytku z uprawnień i kompetencji, jakie daje stopień doktora habilitowanego. Jak już wyżej wskazano, organ prowadzący postępowanie nieważnościowe nie jest właściwy do rozstrzygania innych odrębnych spraw, które w jakiś sposób dotyczą przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji dotkniętej nieważnością. Implikacje udziału skarżącego w czynnościach wymagających posiadania stopnia doktora habilitowanego wymykają się zatem spod oceny w postępowaniu nieważnościowym.
Mając na uwadze powyższe, zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a., polegającego na jego niezastosowaniu (drugi zarzut naruszenia prawa materialnego) – należało uznać za niezasadny. Podobnie należało ocenić zarzut "naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie i pominięcie rozstrzygnięcia w sprawie w zakresie występowania przesłanek opisanych w art. 156 § 2 k.p.a. podczas gdy istnieją w niniejszej sprawie daleko idące skutki wywołane przez decyzję administracyjną, których organ administracji publicznej nie jest władny odwrócić na drodze postępowania administracyjnego" (pierwszy zarzut naruszenia przepisów postępowania).
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.