III OSK 4980/21

III OSK 4980/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1317/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-01-21
Skarżony organ
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1541
art. 55 ust. 1, art. 58 ust. 1,2,3, art, 100 ust. 1 ust. 3, art. 101 ust. 5 i ust. 10
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 185
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Windak Protokolant: asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1317/20 w sprawie ze skargi D.D. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie z dnia 13 października 2020 r. nr 34 w przedmiocie powołania na ćwiczenia wojskowe 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, 2. zasądza od D.D. na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie kwotę 580/460 (pięćset osiemdziesiąt/czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 21 stycznia 2021 r., II SA/Rz 1317/20, po rozpoznaniu skargi D.D. (dalej: "skarżący") uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie z 13 października 2020 r., nr 34 oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z 8 września 2020 r., seria P nr 1040/2020/00607.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Kartą powołania z 8 września 2020 r., seria P, nr 1040/2020/00607 Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] (dalej: "organ pierwszej instancji" lub "WKU w [...]") powołał skarżącego do odbycia krótkotrwałych, obowiązkowych ćwiczeń wojskowych zaplanowanych w okresie od 12 do 16 października 2020 r. w WKU w [...].
Skarżący od powyższego orzeczenia złożył odwołanie, w którym powołał się na obowiązki służbowe związane z prowadzoną przez niego jednoosobową działalnością gospodarczą, które uniemożliwiają mu udział w zaplanowanych ćwiczeniach wojskowych.
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie (dalej: "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z 13 października 2020 r., nr 34, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 58 ust. 1, 2, 3, art. 100 ust. 1 i ust. 3, art. 101 ust. 5 i ust. 10, ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1541; dalej: ,,ustawa o powszechnym obowiązku obrony"), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych (Dz. U. z 2015, poz. 321; dalej: "rozporządzenie Rady Ministrów z 11 lutego 2015 r. ").
W ocenie organu odwoławczego Komendant WKU zasadnie uznał, że skarżący spełnia przesłanki do odbycia ćwiczeń wojskowych określone w art. 55 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Nie spełnia zaś przesłanek uprawniających do zwolnienia go z odbywania ćwiczeń, o których mowa w art. 58 ust. 2 i ust. 3 oraz w art. 100 ust. 3 powyższej ustawy, stanowiące katalog zamknięty.
Niezależnie od przedstawionych powyższej uwarunkowań prawnych, dotyczących kwestii powołania na ćwiczenia organ poinformował skarżącego, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych życiowo odwołujący się ma prawo wystąpić z wnioskiem o zwolnienie z ćwiczeń w oparciu o § 15 ust. 6 rozporządzenia w sprawie ćwiczeń wojskowych.
Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił oba wydane w sprawie rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu Sąd w pierwszej kolejności wskazał, że materialnoprawną podstawą decyzji organu odwoławczego stanowiły przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Obowiązek służby wojskowej polega m.in. na odbywaniu ćwiczeń wojskowych (art. 100 ww. ustawy).
Sąd zwrócił uwagę na wyjątek od tej zasady, który został pozostawiony regulacji rozporządzenia na podstawie delegacji ustawowej, określonej w art. 101 ust. 10 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Zgodnie z tym przepisem, Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, może wprowadzić obowiązkowe ćwiczenia wojskowe dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy w przypadkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub wystąpienia potrzeb Sił Zbrojnych, a także w okresie trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego, uwzględniając cel wprowadzania ćwiczeń wojskowych, kategorie osób objętych obowiązkiem ich odbycia, a także okres, na który wprowadza się ten obowiązek. Sąd pierwszej instancji dodał ponadto, że wszystkie rozporządzenia niezależnie od podmiotu, który je wydał, mają taką samą moc prawną i jako akty podustawowe muszą być zgodne z ustawami i innymi aktami powszechnie obowiązującymi o nadrzędnej mocy prawnej wobec ustaw.
Według Sądu, jednym z konstytucyjnych wymogów rozporządzenia jest "szczegółowość upoważnienia zawartego w ustawie" pod kątem przedmiotowym, podmiotowym jak i treściowym. Powinno zatem określać organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.
Sąd pierwszej instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie normą stanowiącą podstawę upoważnienia do wydania rozporządzenia stanowił cytowany art. 101 ust. 10 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Przepis ten zawiera kompletną normę kompetencyjną, która w sposób szczegółowy określa zakres upoważnienia udzielonego Radzie Ministrów w zakresie obowiązkowych ćwiczeń wojskowych. Na podstawie tego upoważnienia Rada Ministrów rozporządzeniem z 11 lutego 2015 r., zarządziła wprowadzenie obowiązkowych ćwiczeń wojskowych dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy w związku z wystąpieniem potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie przeszkolenia żołnierzy rezerwy posiadających nadane przydziały mobilizacyjne oraz dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy, którym planuje się nadać takie przydziały.
Dokonując porównania treści upoważnienia ustawowego z treścią wydanego na jego podstawie rozporządzenia, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że rozporządzenie nie zawiera koniecznego elementu, tj. okresu, na jaki wprowadza się obowiązkowe ćwiczenia wojskowe. Jest zatem pozbawione wszystkich wymaganych ustawą elementów, tym samym stanowi naruszenie normy kompetencyjnej. Wymogu określenia okresu na jaki wprowadzono obowiązek ćwiczeń wojskowych nie może spełniać ich bezterminowe wprowadzenie, w sytuacji gdy w normie upoważniającej ustawodawca wyraźnie sformułował nakaz uwzględnienia okresu, na który wprowadza się ten obowiązek.
Wobec powyższego, Sąd pierwszej instancji uznał, że norma prawna zawarta w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 lutego 2015 r. jest niezgodna z delegacją ustawową zawartą w art. 101 ust. 10 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, stanowi zatem wadliwą podstawę prawną zaskarżonych decyzji, co oznacza konieczność ich uchylenia.
Na powyższe orzeczenie organ odwoławczy wywiódł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając wyrokowi naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego:
- art. 60 ust. 1, art. 100 ust. 1 i ust. 3, art. 101 ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że przepisy te nie stanowią podstawy do powołania na obowiązkowe ćwiczenia wojskowe żołnierzy rezerwy;
- art. 101 ust. 10 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd, iż rozporządzenie w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych, powołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji jest wadliwe i skutkuje wadliwością rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania administracyjnego;
II. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez WSA w Rzeszowie, że stwierdzone naruszenie prawa materialnego w postaci ,,wadliwości" aktu wykonawczego ma wpływ na wynik sprawy, w szczególności pozbawia organy administracji wojskowej kompetencji do powoływania na ćwiczenia wojskowe.
Wobec powyższych zarzutów, organ odwoławczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi oraz zasądzenie na rzecz kasatora kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Zasadne są zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego.
W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołanych zostało szereg przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, tj. art. 58 ust. 1, 2, 3, art. 100 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 101 ust. 5 i ust. 10 oraz § 1 rozporządzenia w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych.
Sąd pierwszej instancji, decydując o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...], podważył jedynie prawidłowość zastosowania jednego z przepisów, a mianowicie § 1 ww. rozporządzenia wydanego na podstawie art. 101 ust. 10 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, uznając, że przepis ten stanowi wadliwą podstawę zaskarżonych decyzji. W swoich rozważaniach Sąd całkowicie pominął natomiast pozostałe przywołane przez organ w decyzji przepisy, którymi były przepisy rangi ustawowej. Nie przeanalizował, czy przepisy te nie mogły stanowić samoistnej podstawy prawnej decyzji w sprawie powołania skarżącego do odbycia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych.
Zgodnie z art. 58 ust. 1 ww. ustawy obowiązkowi służby wojskowej, w zakresie określonym w niniejszej ustawie, podlegają obywatele polscy, począwszy od dnia, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt pięć lat życia, a posiadający stopień podoficerski lub oficerski - sześćdziesiąt trzy lata życia. Ust. 2 i 3 określają osoby niepodlegające temu obowiązkowi. W myśl art. 100 ust. 1 ustawy obowiązek służby wojskowej żołnierzy rezerwy w czasie pokoju polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych oraz pełnieniu okresowej służby wojskowej. Ust. 3 wskazuje których żołnierzy rezerwy nie powołuje się na ćwiczenia wojskowe i do okresowej służby wojskowej. Stosownie zaś do art. 101 ust. 5 ustawy w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i ust. 10, powołanie na ćwiczenie wojskowe nie wymaga wniosku lub zgody żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy. W oparciu o delegację zawartą w ust. 10 Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może wprowadzić obowiązkowe ćwiczenia wojskowe dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy w przypadkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub wystąpienia potrzeb Sił Zbrojnych, a także w okresie trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego, uwzględniając cel wprowadzania ćwiczeń wojskowych, kategorie osób objętych obowiązkiem ich odbycia, a także okres, na który wprowadza się ten obowiązek. Taki obowiązek został wprowadzony kolejnymi rozporządzeniami, w tym między innymi rozporządzeniem Rady Ministrów z 11 lutego 2015 r., obowiązującym w dacie powołania skarżącego do odbycia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych. W istocie przepis rozporządzenia stanowi uszczegółowienie obowiązku odbycia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych. Rozważenia zatem wymaga, czy powołanie na ćwiczenia wojskowe znajduje oparcie w przepisach ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Rozważań takich w zaskarżonym wyroku zabrakło, wobec czego sprawę należało skierować do ponownego rozpoznania. Podkreślenia dodatkowo wymaga, że w orzecznictwie sadowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości teza, że nie stanowi istotnego naruszenia prawa, prowadzącego do konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, powołanie przez organ w decyzji niewłaściwej podstawy prawnej, w sytuacji gdy podstawa do działania organu znajduje umocowanie w innym przepisie tej samej ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił przy tym stanowiska Sądu pierwszej instancji, że niezgodność z delegacją ustawową § 1 ww. rozporządzenia prowadzi do wadliwości podstawy prawnej zaskarżonych decyzji, skutkującej koniecznością wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego. Jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej stwierdzona przez Sąd "wadliwość" rozporządzenia sprowadza się jedynie do jego nieprecyzyjności czy też niedokładności.
Zgodnie z delegacją ustawową wynikająca z art. 101 ust. 10 ustawy uprawniony organ postanowił, że wprowadza się obowiązkowe ćwiczenia wojskowe dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy w związku z wystąpieniem potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie przeszkolenia żołnierzy rezerwy posiadających nadane przydziały mobilizacyjne oraz dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy, którym planuje się nadać takie przydziały. Powyższe prowadzi do wniosku, że uprawniony organ wypełnił ustawową delegację i pozostał w granicach tej delegacji. Miał bowiem, wynikające z ustawy prawo do wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych dla żołnierzy rezerwy. Nie nastąpiło więc żadne wykroczenie poza granice ustawowego upoważnienia. Rozporządzenie nie zawiera natomiast określenia czasu wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń żadnym konkretnym terminem. Nie może być jednak żadnych wątpliwości, że okres ten wynika z czasu obowiązywania samego rozporządzenia. Dodatkowo zauważyć należy, że przepisy ustawy określają łączny czas ćwiczeń wojskowych, stanowiąc zgodnie z art. 103 ust. 1, że łączny czas trwania ćwiczeń wojskowych przez cały okres pozostawania żołnierza w rezerwie nie może przekraczać:
dla szeregowych, którzy odbyli zasadniczą służbę wojskową - dwunastu miesięcy;
dla szeregowych, którzy nie odbyli zasadniczej służby wojskowej - piętnastu miesięcy;
dla podoficerów - osiemnastu miesięcy;
dla oficerów - dwudziestu jeden miesięcy.
Oznacza to, że obowiązek ten nie może być uznany za bezterminowy.
W sytuacji gdy Rada Ministrów - działała w ramach udzielonego upoważnienia ustawowego, a zatem obowiązek ćwiczeń wojskowych został wprowadzony w granicach przyznanych kompetencji, to organy administracji mogły wydać przedmiotowe decyzje. Nieprecyzyjność rozporządzenia w zakresie wskazanym powyżej, ostatecznie nie miała wpływu na fakt powoływania na ćwiczenia wojskowe.
Wskazać też dodatkowo można, że nawet w sytuacji gdyby w rozporządzaniu w pełni zrealizowano delegacje ustawową i określono okres, na który wprowadza się obowiązek ćwiczeń wojskowych, i to okres długi, to i tak okres ten kończyłby się w momencie wejścia w życie nowego rozporządzenia, czy też przepisu ustawy. Przedmiotowe rozporządzenie straciło moc z dniem wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 sierpnia 2021 r. w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych (DZ. U. 2021.1695), którym sprecyzowano okres wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych od dnia wejścia w życie rozporządzenia do 31 grudnia 2035 r. Okres ten wyekspirował z momentem wejścia w życie ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, albowiem zgodnie z jej przepisem art. 823 pkt 2 ustawa o powszechnym obowiązku obrony utraciła moc. Powyższe dowodzi, że doprecyzowanie okresu obowiązywania omawianego obowiązku odbycia ćwiczeń wojskowych nie stanowi tak istotnego elementu, który uniemożliwiałby organizowanie takich ćwiczeń. Ich organizacja nie będzie wszak możliwa, w odwołaniu do przepisu rozporządzenia po utracie przez to rozporządzenia mocy.
Niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, takie jak m.in. art. 145 § 1 i art. 151 p.p.s.a., mają charakter ogólny (blankietowy). Są przepisami procesowymi normującymi sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji odpowiednio prawa materialnego i przepisów postępowania, o ile naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przeto w "czystej" postaci zarzuty naruszenia ww. przepisów są zasadne wówczas, gdy sąd wyda innej treści rozstrzygnięcie, nieznane normie prawnej w nich zawartej. A następnie także wówczas, gdy sąd wadliwie uzna legalność zaskarżonego aktu i oddali skargę od niezgodnego z prawem aktu, bądź błędnie uwzględni skargę od aktu odpowiadającego prawu. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia któregoś z powyższych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia omawianych przepisów. Jeśli z wyroku wynika, że sąd pierwszej instancji ocenił, że zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu, to nie można sądowi uchylającemu zaskarżoną decyzję zarzucić naruszenia przepisu, który dawał podstawę do takiego działania, gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie zgodne z dyspozycją mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej (por. wyroki NSA z: 1 września 2011 r., I OSK 1499/10, 12 czerwca 2015 r., I OSK 2409/14). Naruszenie wymienionych wyżej przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym. W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie organ w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przywołał jedynie art. 145 pkt 1 lit. a p.p.s.a., co w świetle powyższego nie pozwalało na uznanie jego zasadności.
Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji oceni, czy w świetle obowiązujących, na datę wydania zaskarżonej decyzji, przepisów prawa zachodziły podstawy prawne do powołania skarżącego do odbywania ćwiczeń wojskowych.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek skarżącego o zwrot kosztów postępowania. Wyjaśnić należy, iż zwrot kosztów postępowania kasacyjnego związany ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną dotyczy wyłącznie przypadku, w którym tego rodzaju pismo sporządził profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy - art. 175 p.p.s.a.) oraz wniósł je w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej (art. 179 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną sporządził osobiście skarżący, zatem pismo to nie mogło stanowić podstawy do zwrotu na jego rzecz od skarżącego kasacyjnie organu kosztów postępowania kasacyjnego.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.