III OSK 498/23

III OSK 498/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Wa 634/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-16
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 2 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Dzielnicy Bielany m. st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 634/22 w sprawie ze skargi J.S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Bielany m. st. Warszawy z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 16 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 634/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), stwierdził nieważność zaskarżonej przez J. S. uchwały Zarządu Dzielnicy Bielany m. st. Warszawy z 1 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Zarząd Dzielnicy Bielany m.st. Warszawy uchwałą z 1 lutego 2022 r., działając na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1817), § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1 w zw. z § 4, § 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, § 7 ust. 1 oraz § 32 ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791 oraz z 2021 r. poz. 5586; dalej: "uchwała mieszkaniowa"), nie zakwalifikował skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy - jako gospodarstwa jednoosobowego.
Jak wynika z akt sprawy, składając wniosek o pomoc mieszkaniową skarżący podał, że w lokalu przy ul. S. [...] m. [...] w W. zamieszkał przed rokiem 2000, kiedy rozstał się z matką swojej córki i zamieszkuje w nim do dnia dzisiejszego. Składa się on z jednego pokoju oraz kuchni o pow. użytkowej 18,08 m2, w tym pow. mieszkalnej 12,83 m2. Wedle złożonego oświadczenia, w 2021 r. rozstał się ze swoją wieloletnią partnerką, która nakazała mu opuszczenie przedmiotowego mieszkania stanowiącego jej własność. Skarżący podkreślił, że jest osobą biedną, której nie stać na wynajem mieszkania na rynku komercyjnym. Z wynagrodzenia za pracę jakie otrzymuje, jako robotnik budowlany oraz z prac dorywczych, jako monter instalacji, spłaca fundusz alimentacyjny. Wskazał, że spełnia warunki/kryteria określone w § 5 i § 7 uchwały mieszkaniowej, tj. jego dochód nie przekracza maksymalnego dochodu, który określił na łączną kwotę 1.573,31 zł (tytułem wynagrodzenia za pracę oraz prace dorywcze) – jak wynika z deklaracji o wysokości dochodów z 6 października 2021 r., pomniejszony o kwotę 250 zł tytułem spłaty na rzecz likwidowanego funduszu alimentacyjnego i mieszka w lokalu, który nie przekracza 14 m2 powierzchni mieszkalnej dla dwóch osób.
Do wniosku dołączono m.in. pismo właścicielki zajmowanego lokalu z 23 lipca 2021 r. wzywające skarżącego do opuszczenia i opróżnienia lokalu, oświadczenia z 6 października 2021 r., oświadczenie o stanie majątkowym, dwie deklaracje o wysokości dochodów gospodarstwa domowego, z czego jedna z datą 6 października 2021 r. zaś druga z prezentatą urzędu o dacie wpływu 27 lipca 2021 r., zaświadczenia od pracodawcy z 4 i 5 października 2021 r., a także z 12 lipca 2021 r. oraz kopię zaświadczenia o stanie cywilnym.
W uzasadnieniu podjętej uchwały organ wyjaśnił, że "wniosek został złożony w powołaniu się na określoną sytuację osobistą skarżącego, tzn. zamieszkiwanie w lokalu byłej partnerki, w którym w przypadku zamieszkiwania - więcej niż 1 osoby spełnione byłoby kryterium metrażowe. Mając na względzie brak możliwości wkraczania i weryfikacji przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji wydaje się, iż o prawie do najmu socjalnego lokalu winien rozstrzygnąć sąd w postępowaniu o opróżnienie lokalu z wniosku osoby, której przysługuje tytuł prawny do lokalu, co było również deklarowane w jej oświadczeniu złożonym w stosunku do wnioskodawcy".
Organ ustalił, że wnioskodawca już w 2010 r. starał się o udzielenie pomocy mieszkaniowej jednakże bezskutecznie.
Wydana uchwała zapadła po zasięgnięciu opinii Komisji Mieszkaniowej, która wniosek skarżącego zaopiniowała pozytywnie.
W uzasadnieniu opisanego na wstępie wyroku stwierdzającego nieważność zaskarżonej uchwały Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ nie poddał wnikliwej analizie wniosku skarżącego pod kątem kryteriów i warunków przyznania pomocy mieszkaniowej określonych w uchwale mieszkaniowej i nie zbadał okoliczności aktualnego zamieszkiwania wnioskodawcy. Rola organu ograniczyła się do wskazania, że o przyznaniu lokalu mieszkalnego winien zadecydować sąd w toku postępowania eksmisyjnego, wobec żądania byłej partnerki skarżącego wyrażonego na piśmie, dotyczącego opuszczenia i opróżnienia lokalu stanowiącego jej własność, którego treści Zarząd Dzielnicy nie przeanalizował. Z pisma tego wynika, że skarżący przebywa w mieszkaniu byłej konkubiny bez jej zgody, co podważa jego posiadanie tytułu prawnego do lokalu. W ocenie WSA o odmowie przyznania pomocy mieszkaniowej zadecydował także fakt, że skarżący w dalszym ciągu ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w mieszkaniu swojej byłej konkubiny, która do chwili orzekania nie wytoczyła powództwa o eksmisję. Niemniej organ nie rozwinął należycie tego wątku, co czyni wskazaną okoliczność obejściem zapisów uchwały mieszkaniowej, sprzeczną z jej postanowieniami, jak zaznaczono w uzasadnieniu wyroku.
Konkludując, stwierdzono że zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale mieszkaniowej. Organ bowiem nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego istotnego materiału dowodowego, nie czyniąc istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych, postępując w sposób pobieżny i wybiórczy, co przeczy jednocześnie dyspozycji zawartej w § 32 ust. 1 pkt 3 uchwały mieszkaniowej. Oprócz tego zastosowany sposób załatwienia sprawy nie spełnia standardów obowiązujących w państwie prawa, naruszając ogólne zasady prawne określone w art. 6 i 7 k.p.a. Wreszcie, organ nie uzasadnił swojego stanowiska w sprawie powołania w podstawie prawnej § 4, § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, ust. 3, § 7 ust. 1 oraz § 32 ust. 8 uchwały mieszkaniowej, uniemożliwiając Sądowi pierwszej instancji ustosunkowanie się do prawidłowości ich zastosowania.
W ponownie prowadzonym postępowaniu WSA zalecił, aby organ uwzględnił jego ocenę prawną i w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustalił czy skarżący spełnia przesłanki do zakwalifikowania go do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ podniósł następujące zarzuty naruszenia:
I. przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.
1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.; dalej jako "pusa") oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 32 ust 1 pkt 3 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (zwanej dalej: uchwałą mieszkaniową) oraz w zw. z art. 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie funkcji kontrolnej sądu, polegającej na:
a) dokonaniu błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie poprzez przyjęcie, iż organ nie dokonał analizy wniosku w zakresie oświadczenia - pisma byłej konkubiny skarżącego z 23 lipca 2021 r., która to jako właścicielka lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w W. skierowała do skarżącego wezwanie do opuszczenia w nieprzekraczalnym terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania niniejszego wezwania, lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w W., podczas gdy:
- organ uznał, iż o prawie najmu lokalu socjalnego winien rozstrzygać sąd w postępowaniu o opróżnienie lokalu i z wniosku osoby, której przysługuje tytuł prawny do lokalu, co było także deklarowane w skierowanym do skarżącego wezwaniu do opuszczenia lokalu mieszkalnego z 23 lipca 2021 r.;
- z akt sprawy wynika, iż wniosek skarżącego został wnikliwie rozpatrzony przez organ, w tym okoliczności dotyczące zamieszkiwania skarżącego u byłej konkubiny;
b) przyjęciu, iż organ naruszył swoim postępowaniem przepisy art. 6 i 7 k.p.a. podczas, gdy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady ogólne tego postępowania, nie regulują postępowania w sprawie z wniosku o pomoc mieszkaniową i nie stanowią ogólnych standardów mających zastosowanie we wszystkich przejawach działalności organów administracji publicznej;
2) art. 147 § 1 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności uchwały Zarządu Dzielnicy Bielany m.st. Warszawy z 1 lutego 2022 r. nr [...], w sytuacji, gdy skarga powinna być oddalona;
II. prawa materialnego, tj. § 32 ust. 1 pkt 3 uchwały mieszkaniowej poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż wynikający z tego przepisu nakaz poddania wnikliwej analizie podanych w nim okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 6 i 7 k.p.a. zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, podczas gdy powyższy wniosek nie wynika ani z przepisu § 32 ust. 1, ani z ogółu przepisów proceduralnych zawartych w rozdziale 6 uchwały mieszkaniowej.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Oprócz tego zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wyjaśnić, że wobec oświadczenia wnoszącego skargę kasacyjną o zrzeczeniu się rozprawy i braku żądania jej przeprowadzenia przez skarżącego, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.
Istota problemu dotycząca legalności uchwały odmawiającej zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu mieszkaniowego m. st. Warszawy na etapie postępowania kasacyjnego dotyczy poprawności zgromadzenia i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w kontekście przesłanek uprawniających do uzyskania tego rodzaju pomocy zawartych w uchwale mieszkaniowej. Stąd dla oceny ich poprawności konieczne jest odwołanie się do przepisów tej uchwały określających kryteria zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. I tak, podstawę złożonego przez skarżącego wniosku stanowił przepis § 4 uchwały mieszkaniowej, który wskazuje, że "[p]omoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9". Przepis § 5 ust. 1 wyjaśnia z kolei: "Łączny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej nie może przekraczać iloczynu wartości, o której mowa w art. 7a ust. 1 pkt 2 ustawy o finansowym wsparciu oraz odpowiedniej wartości procentowej, o której mowa w ust. 2". Z kolei z ust. 2 pkt 1 wynika, że "[w]artości procentowe, o których mowa w ust. 1 wynoszą 27% - w przypadku obliczania dochodu uprawniającego do najmu socjalnego lokalu, a w przypadku osób, które jednocześnie spłacają zadłużenie z tytułu opłat za używanie lokalu Miasta – 40%". W pkt 2 zawarto natomiast wartość procentową w wysokości "50% - w przypadku obliczania dochodu uprawniającego do oddania w najem lokalu na czas nieoznaczony, z zastrzeżeniem pkt 3 i 4".
Drugim warunkiem zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej jest wypełnienie kryterium określonego w § 7 ust. 1 uchwały, a którego treść brzmi następująco: "Przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-4, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna na osobę zamieszkującą w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2 w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu, a w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu". Warunki te nie muszą być spełnione w odniesieniu do osób wymienionych w ust. 2 tego paragrafu. Ponadto § 8 uchwały mieszkaniowej zawiera enumeratywne wyliczenie przypadków, kiedy kryteria określone w § 5 oraz warunki wskazane w § 7 nie znajdują zastosowania.
W konsekwencji, kryteria i warunki określone wskazanymi wyżej § 5 i § 7 uchwały mieszkaniowej są - co do zasady - jedynymi warunkami zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobów mieszkaniowych m.st. Warszawy, po spełnieniu których, pomoc ta powinna zostać udzielona.
W tych okolicznościach należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż na mocy § 32 ust. 1 uchwały mieszkaniowej wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową winny być poddawane szczegółowej analizie, która powinna uwzględniać kryteria wymienione w poszczególnych punktach tego ustępu, w tym także "zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela" (§ 32 ust. 1 pkt 3). Przesłanie zawarte w § 32 in fine jest w istocie bezpośrednim odzwierciedleniem zasad wynikających z art. 6 i 7 k.p.a., tj. zasady praworządności oraz prawdy obiektywnej, co obligowało organ do wyjaśnienia sprawy w sposób szczególnie wnikliwy. Mimo więc, że uchwała mieszkaniowa nie odsyła do stosowania przepisów k.p.a., bowiem nie może tego czynić, gdyż zawiera w swej treści przepisy zarówno proceduralne jak materialne, transpozycja przywołanych wyżej zasad postępowania administracyjnego została faktycznie dokonana w § 32. Należy bowiem potwierdzić za Sądem pierwszej instancji, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest akt organu jednostki samorządu terytorialnego, inny niż akt prawa miejscowego, podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Zaskarżona uchwała nie została więc wydana w postępowaniu jurysdykcyjnym, w którym stosuje się k.p.a. bezpośrednio, wobec czego na płaszczyźnie normatywnej przepisy te nie były stosowane w procesie jej wydawania, czego potwierdzeniem jest wskazana w jej treści podstawa prawna. Jednakże podstawowe zasady zawarte w przepisach k.p.a., jako nośniki elementarnych wartości systemu prawa obowiązują i gwarantują stronom różnorakich postępowań poszanowanie ich praw, a organom zapewniają pewne drogowskazy prowadzenia postępowania w zgodzie z określonymi zasadami będącymi nośnikami ogólnosystemowych wartości. Można przyjąć, że powyższe przepisy statuują zasady, których zakres obowiązywania i zastosowania wykracza poza ramy postępowania jurysdykcyjnego oraz że znajdują one szerokie zastosowanie do działalności administracji publicznej nakierowanej na załatwianie wszelakich spraw jednostki z zakresu administracji publicznej w przypadku braku kompleksowego zespołu przepisów procesowych przewidzianych dla danej sprawy, tj. gdy występuje luka prawna. W takich przypadkach możliwe jest zastosowanie tych przepisów w drodze zastosowania analogii legis, co na gruncie prawa procesowego administracyjnego jest zasadniczo dopuszczalne (por. J. Zimmermann, Aksjomaty postępowania administracyjnego, Warszawa 2017, s. 43-44; J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2018, s. 173-174), gdyż zasady wyrażone w tych przepisach należy potraktować jako normy wyjęte przed nawias i wspólne dla całości regulacji systemu prawa (tak S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter prawny i znaczenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo 1961/12, s. 889). Powyższe założenia w pełni aprobowane są przez orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, czemu dano wyraz w wyrokach: z 13 września 2023 r., sygn. akt: III OSK 2235/22 czy z 7 grudnia 2023 r., sygn. akt: III OSK 497/23 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl.).
Tymczasem wnioski wyprowadzone z analizy akt przedmiotowej sprawy sprowadzają się do stwierdzenia, iż organ rozpoznający sprawę mimo obszernego materiału dowodowego dostarczonego w głównej mierze przez skarżącego zbadał ją w sposób pobieżny, bezrefleksyjny, na co wskazał Sąd meriti i co potwierdza także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę.
Nie sposób zgodzić się bowiem z argumentacją, że organ nie ma uprawnień do prowadzenia postępowania dowodowego, czemu przede wszystkim przeczy treść powołanego wyżej § 32 in fine uchwały mieszkaniowej, a także sama ilość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, który dostarczył nie tylko skarżący, ale także który powstał w efekcie działań pracownika właściwej komórki organizacyjnej Urzędu Dzielnicy Miasta Bielany m.st. Warszawy ds. lokalowych, jeszcze przed przekazaniem sprawy do zaopiniowania Komisji Mieszkaniowej, czego potwierdzeniem jest § 34 ust. 2 uchwały mieszkaniowej. Faktem jest, że tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o udzielenie pomocy mieszkaniowej reguluje rozdział 6 uchwały mieszkaniowej, zamykający się w obrębie § 31 – 42a, przy czym jak wyjaśniono postanowienia te nakazują organowi szczególnie wnikliwe zbadanie każdego przypadku, z możliwością gromadzenia materiału dowodowego, o czym przesądza choćby ust. 3 i 6 § 32 uchwały mieszkaniowej, które umożliwiają wezwanie wnioskodawcy do dostarczenia odpowiednich dokumentów w przypadku braków w materiale dowodowym lub jego niedostateczności.
Co więcej, możliwość gromadzenia materiału dowodowego wynika także z postanowień § 9 ust. 1 pkt 2 uchwały mieszkaniowej zgodnie z którym "[o]dmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli z analizy wniosku i załączonych dokumentów oraz sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej ustalonej między innymi w miejscu zamieszkania wnioskodawcy wynika, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi przy składaniu wniosku o pomoc mieszkaniową, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy lub osób ubiegających się wraz z nim o pomoc mieszkaniową, a także gdy faktyczne warunki mieszkaniowe wnioskodawcy lub osób ubiegających się z nim o pomoc mieszkaniową nie potwierdzają sytuacji wskazanej we wniosku, a w ocenie zarządu dzielnicy wnioskodawca ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie". Z powyższego jednoznacznie wynika, że pracownik właściwej komórki organizacyjnej urzędu dzielnicy ds. lokalowych może przeprowadzić wywiad lub wizję lokalną w deklarowanym miejscu zamieszkania lub pobytu wnioskodawcy celem dokonania oceny pod kątem realizacji przesłanek kwalifikujących daną osobę do uzyskania pomocy mieszkaniowej. W tym względzie, w istocie nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i reguły dotyczące postępowania dowodowego, niemniej jednak w myśl wyżej zaprezentowanej argumentacji organ, bez konieczności sięgania do k.p.a., ma możliwość zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego na cele dokonania rzetelnej oceny sprawy. W materiale dowodowym brak jest natomiast informacji czy jakikolwiek wywiad w miejscu zamieszkania został przeprowadzony, a jeśli nie to dlaczego, a nawet czy podjęta została choćby próba jego dokonania.
Kontynuując ten wątek, stanowisko organu, co do możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego jest sprzeczne, bowiem w materiale dowodowym sprawy znajdują się dowody, których nie dostarczył skarżący, a są ewidentnym przejawem działalności właściwych urzędników, jak choćby pismo Wydziału Geodezji i Kartografii powiatu otwockiego z 17 listopada 2021 r., pismo Nauczycielskiej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "Przedwiośnie" z 15 listopada 2021 r., informacje z kartoteki lokali czy wreszcie wydruki z systemu ewidencji ludności. A zatem przed ostateczną oceną złożonego wniosku przez organ przejawiała się jego pewna sfera działalności zmierzająca do zgromadzenia materiału dowodowego na poczet sprawy, przy czym działania te w świetle całokształtu okoliczności przede wszystkim uznać należało za niewystarczające, a nade wszystko łamiące nakaz określony § 32 ust. 1 uchwały mieszkaniowej i w konsekwencji także zasady wynikające z art. 6 i 7 k.p.a., co słusznie zostało wytknięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ponadto organ sam stwierdza, że analizy okoliczności sprawy dokonuje także w oparciu o informacje pozyskane z urzędu, co tym samym potwierdza prawidłowość zaprezentowanego wywodu. Zgodzić się jednakże trzeba, że gromadzenie materiału dowodowego w sprawach przyznania pomocy mieszkaniowej, co do zasady różni się od tego, jakie wyznaczają reguły zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego, niemniej jednak jak wyjaśniono, organ ma możliwość przeprowadzenia stosownych czynności i działań, które pozwolą na uzyskanie pełnego obrazu sprawy. Faktem jest, iż nie jest możliwe przesłuchiwanie jakichkolwiek świadków w sprawie, ale nic nie stoi na przeszkodzie przeprowadzeniu wywiadu w miejscu zamieszkania wnioskodawcy i rozpytania osób tam zamieszkujących, co do kwestii istotnych z punktu widzenia przesłanek umożliwiających przyznanie lub nie pomocy mieszkaniowej.
W konsekwencji podzielić należy pogląd wyrażony przez Sąd pierwszej instancji, że uzasadnienie uchwał powinno pozwalać na poznanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia oraz sprawdzenia czy organ uwzględnił i rozważył wszystkie okoliczności faktyczne danej sprawy. Tymczasem uzasadnienie podjętej uchwały w swej merytorycznej części sprowadza się wyłącznie do jednego akapitu zawartego na ostatniej stronie w części "Stanowisko WZL", który ostatecznie nie wyjaśnia czym kierował się organ wydając zaskarżoną uchwałę i jak ocenione zostały poszczególne dowody zgromadzone w sprawie.
Abstrahując od powyższego, nie sposób także zgodzić się z twierdzeniami organu, że o sytuacji mieszkaniowej i najmie lokalu socjalnego decydować powinien sąd powszechny w ramach postępowania eksmisyjnego, co najwyraźniej determinowało odmowę przyznania pomocy mieszkaniowej w powiązaniu z faktem zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych poprzez zamieszkiwanie skarżącego w lokalu stanowiącym własność jego byłej partnerki. Jak sygnalizowano to powyżej, § 8 uchwały mieszkaniowej zawiera wyłączenia w zakresie stosowania kryteriów i warunków wynikających z § 5 i § 7, a jednym z takich wyjątków jest sytuacja osób, które nabyły uprawnienie do najmu lokalu socjalnego na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego (§ 8 pkt 2). W aktach sprawy brak jest jednak prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego uprawniającego skarżącego do ubiegania się o najem lokalu socjalnego, a tym samym zabezpieczenia jego potrzeb mieszkaniowych w taki sposób. Przypomnieć jednak należy, że wniosek o przyznanie pomocy mieszkaniowej złożony został w trybie § 4 uchwały mieszkaniowej i tylko przesłanki określone tymże postanowieniem powinny decydować o jego uwzględnieniu lub nie. Okoliczność, iż potencjalnie była partnerka skarżącego wystosowała do niego pismo wzywające do opróżnienia, opuszczenia i wydania zajmowanego lokalu stanowiącego jej własność, a także noszenie się z zamiarem złożenia do sądu pozwu o eksmisję, w świetle całokształtu stanu faktycznego sprawy pozostaje kwestią irrelewantną, przynajmniej do czasu legitymowania się takim orzeczeniem przez skarżącego. Dokonana przez organ ocena zdaje się być zatem przedwczesna.
Organ winien zatem skoncentrować się wyłącznie na ocenie kryterium dochodowego określonego w § 5 uchwały mieszkaniowej oraz jej § 7 w zakresie warunków mieszkaniowych w jakich znajduje się skarżący. Tymczasem zainteresowanie organu ograniczone zostało wyłącznie do kwestii możliwego postępowania eksmisyjnego i jego efektów, która to kwestia nie powinna podlegać ocenie w warunkach złożonego wniosku. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji zobligował organ, przy ponownej ocenie sprawy do jednoznacznego ustalenia i wypowiedzenia się czy wnioskodawca spełnia warunki kwalifikujące go do uzyskania pomocy mieszkaniowej w oparciu o przesłanki zawarte w uchwale mieszkaniowej oraz posiadany materiał dowodowy.
Dodatkowo należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się także opinia Komisji Mieszkaniowej z 16 grudnia 2021 r., której wydanie w tego typu sytuacjach jest obligatoryjne (§ 34 ust. 3), a która pozytywnie oceniła wniosek skarżącego. W treści skarżonej uchwały i jej uzasadnieniu brak jest jednak jakiegokolwiek odniesienia się do treści wskazanej opinii i ustaleń z niej wynikających. Wprawdzie opinia Komisji Mieszkaniowej nie jest ostatecznie wiążąca dla organu, tym niemniej nie można jej traktować jako dokument całkowicie bezwartościowy i niemający wpływu na ostateczną ocenę wniosku, tym bardziej, że Komisja pełni funkcję organu kontroli społecznej, a w jej składzie zasiadają członkowie rady dzielnicy (§ 33 ust. 1 uchwały mieszkaniowej) ostatecznie głosujący nad uchwałami dotyczącymi zgłaszanych wniosków.
Wszystkie wyżej opisane względy sprawiły, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły zostać uznane za zasadne, a tym samym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.