III OSK 4866/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-10-03
NSAAdministracyjneWysokansa
zdolność do służbySłużba Ochrony Państwakomisja lekarskaniedosłuchprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiuzasadnienie wyrokukontrola instancyjna

NSA uchylił wyrok WSA, uznając jego uzasadnienie za niepełne i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Sprawa dotyczyła odwołania D. J. od orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej (CKL) stwierdzającego jego niezdolność do służby w Służbie Ochrony Państwa z powodu obustronnego niedosłuchu. WSA oddalił skargę, uznając ustalenia CKL za prawidłowe. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na istotne naruszenie przepisów postępowania, a konkretnie art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na wadliwym uzasadnieniu wyroku, które uniemożliwiło kontrolę instancyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną D. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej (CKL). CKL stwierdziła niezdolność D. J. do służby w Służbie Ochrony Państwa z powodu obustronnego niedosłuchu dla tonów wysokich oraz zaburzeń rytmu serca. WSA uznał, że CKL prawidłowo zakwalifikowała schorzenia skarżącego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a skarżący nie może być uznany za zdolnego do służby w przypadku obustronnego niedosłuchu, niezależnie od jego stopnia. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku, które nie pozwoliło na kontrolę instancyjną. NSA przychylił się do tego zarzutu, stwierdzając, że uzasadnienie WSA było niepełne i nie pozwalało na jednoznaczną rekonstrukcję podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, nakazując mu szczegółowe wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia i analizę stanu faktycznego oraz podstaw prawnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe, niepełne i nie pozwalało na jednoznaczną rekonstrukcję podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, co stanowiło naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że uzasadnienie WSA nie zawierało wystarczających wyjaśnień co do stanu faktycznego i podstawy prawnej, co uniemożliwiło NSA przeprowadzenie kontroli instancyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku musi zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie, a także wskazania co do dalszego postępowania w przypadku uchylenia wyroku. Naruszenie tego przepisu może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeśli uzasadnienie jest niepełne, niejasne, niespójne lub uniemożliwia kontrolę instancyjną.

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego (błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie) oraz naruszenie przepisów postępowania (z istotnym wpływem na wynik sprawy).

P.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia NSA o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa art. § 20 § pkt 2 r. 4 kat. N

Dotyczy obustronnego niedosłuchu dla tonów wysokich, kwalifikującego jako niezdolnego do służby (kategoria N).

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa art. § 28 § pkt 1 r. 4 kat. Z

Dotyczy zaburzeń rytmu serca i przewodzenia łagodnych, kwalifikujących jako zdolnego do służby (kategoria Z).

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 203 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa art. § 20 § pkt 1

Dotyczy jednostronnego niedosłuchu dla tonów wysokich, przy którym kandydat może być uznany za zdolnego do służby, jeśli ubytek słuchu nie przekracza 25 dB.

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych art. 8 § ust. 2

Przepis powołany w skardze kasacyjnej w kontekście błędnego ustalenia stanu faktycznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie pozwala na kontrolę instancyjną.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego dotyczące błędnej interpretacji przepisów dotyczących niedosłuchu (nie zostały w pełni rozpatrzone przez NSA z uwagi na uchylenie wyroku z przyczyn proceduralnych).

Godne uwagi sformułowania

uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia ustawowych wymagań brak możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia nie można było zakwalifikować jako zdolnego do służby nie pozostawił prawodawca żadnego luzu decyzyjnego

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Kwiecińska

sędzia

Paweł Mierzejewski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność i wymogi uzasadnienia wyroków sądów administracyjnych, zwłaszcza w kontekście kontroli instancyjnej. Interpretacja przepisów dotyczących zdolności do służby w formacjach mundurowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów dotyczących zdolności do służby w Służbie Ochrony Państwa oraz ogólnych zasad postępowania sądowoadministracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe uzasadnienie wyroku dla zapewnienia kontroli instancyjnej. Dotyczy też ważnej kwestii zdolności do służby w formacjach mundurowych.

WSA popełnił błąd w uzasadnieniu wyroku – co to oznacza dla Twojej sprawy?

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 4866/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1258/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-20
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 3 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1258/20 w sprawie ze skargi D. J. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia 19 marca 2020 r. nr CKL-218-2020/K/SOP w przedmiocie ustalenia zdolności do służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych na rzecz D. J. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1258/20 oddalił skargę D. J. (zwanego dalej skarżącym) na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (zwanego dalej komisją odwoławczą lub CKL) z dnia 19 marca 2020 r. nr CKL-218-2020/K/SOP w przedmiocie ustalenia zdolności do służby.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zaskarżonym orzeczeniem CKL uchyliła w całości orzeczenie Mazowieckiej Rejonowej Komisji Lekarskiej w Warszawie (dalej zwanej "RKL") z dnia 21 listopada 2019 r. nr RKLWa-3021-2019/K/SOP i wydała w jego miejsce orzeczenie własne stwierdzające u skarżącego – kandydata do Służby Ochrony Państwa: 1) obustronny niedosłuch dla tonów wysokich - § 20 pkt 2 r. 4 kat. N załącznika do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Staży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2035) – zwanego dalej rozporządzeniem, 2) zaburzenia rytmu serca i przewodzenia łagodne - § 28 pkt 1 r. 4 kat. Z załącznika do rozporządzenia, uznając skarżącego za niezdolnego do służby w Służbie Ochrony Państwa - kat. N. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia CKL wskazała, że po zapoznaniu się z odwołaniem skarżącego z dnia 27 grudnia 2019 r. oraz całością zgromadzonej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej postanowiła uchylić zaskarżone orzeczenie i w jego miejsce wydać własne. CKL po zapoznaniu się z opinią neurologa stwierdziła, że uwidocznione zmiany zwyrodnieniowe w badaniach obrazowych nie dają objawów klinicznych, wobec powyższego nie ma podstaw do rozpoznania choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa (jak w punkcie 11.2 części A orzeczenia RKL). Dodatkowo odnosząc się do rozpoznania w punkcie 11.1 części A CKL stanęła na stanowisku, że istnieją podstawy w oparciu o zamieszczone do § 20 p. 1 wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia o zdolności lub niezdolności kandydata do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa albo funkcjonariusza tych służb stanowiącego załącznik do rozporządzenia objaśnienia dotyczące obustronnego niedosłuchu dla tonów wysokich i zastosowania § 20 pkt 2 ww. wykazu. Stanowisko to CKL oparła na odczycie audiogramu z dnia 5 listopada 2019 r. W badaniu stwierdzono u skarżącego niedosłuch odbiorczy obustronny w zakresie tonów wysokich: dla częstotliwości 4000 Hz stwierdzono ubytek słuchu dla ucha prawego - 20 dB, a dla ucha lewego - 15 dB. Komisja odwoławcza wyjaśniła jednocześnie, że gdyby ubytek słuchu dotyczył tylko jednego ucha, przy prawidłowym audiogramie dla tonów wysokich (ucha drugiego) to należałoby rozpoznać jednostronny niedosłuch odbiorczy dla tonów wysokich i orzec, że skarżący jest zdolny do służby, ponieważ stosownie do objaśnienia § 20 pkt 1 ubytek słuchu nie przekracza 25 dB. Jednakże CKL stwierdziła (co potwierdza audiolog) obustronny niedosłuch odbiorczy w zakresie tonów wysokich i wówczas ubytek słuchu poniżej 25 dB na częstotliwości 4000 Hz nie może stanowić wykładni o zdolności kandydata do służby w SOP. Biorąc pod uwagę powyższe CKL zakwalifikowała schorzenie do § 20 p. 2 ww. wykazu, gdzie w rubryce 4 widnieje tylko i wyłącznie kategoria N - niezdolny do służby w Służbie Ochrony Państwa. Ponadto CKL podała, że schorzenie w punkcie 11.3 rozpoznań w części A orzeczenia RKL nie podlega zmianie, gdyż zostało prawidłowo zakwalifikowane przez RKL.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zakwestionował orzeczenie CKL z dnia 19 marca 2020 r. w części F, dotyczącej obustronnego niedosłuchu odbiorczego w zakresie tonów wysokich. Skarżący stanął na stanowisku, że w jego przypadku nastąpiła co najmniej nadinterpretacja wyników badań, nieprawidłowe odczytanie wyników badania audiogramowego słuchu oraz podważenie opinii lekarzy medycyny pracy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji zarówno przez lekarzy RKL, jak również CKL. Skarżący stwierdził również, że orzeczenie komisji odwoławczej stoi w jawnej sprzeczności z ww. rozporządzeniem.
W odpowiedzi na skargę CKL wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.
Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną, wskazując w uzasadnieniu ww. wyroku, że nie dopatrzył się po stronie CKL uchybień przepisom prawa materialnego ani procesowego. Za należycie ustalony Sąd I instancji uznał też stan faktyczny sprawy.
Do odmiennych konkluzji nie doprowadziły Sądu I instancji argumenty zawarte w skardze. Sąd zwrócił uwagę na to, że sam skarżący przyznał, że audiogram będący m.in. podstawą oceny zdolności strony do służby, wskazał na fakt ubytku słuchu zarówno dla ucha lewego jak i prawego. Sama ta okoliczność przesądziła już to, że skarżącego nie można było zakwalifikować jako zdolnego do służby. Zdaniem Sądu, nie można było pominąć tego, że w myśl § 20 pkt 1 rozporządzenia jedynie kandydat do służby z jednostronnym niedosłuchem może ewentualnie zostać uznany za zdolnego do służby. Takiej ewentualności nie przewidział zaś prawodawca w § 20 pkt 2 rozporządzenia w sytuacji istnienia obustronnego niedosłuchu. Niezależnie więc od poziomu stwierdzonego obustronnego niedosłuchu, kandydat do służby z takim obustronnym niedosłuchem nie może zostać uznany za zdolnego do jej pełnienia. Skoro prawodawca w tym przypadku nie pozostawił organowi orzekającemu żadnego luzu decyzyjnego, nie mogło zapaść inne orzeczenie niż skarżone.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zarzucając wyrokowi Sądu pierwszej instancji:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 w zw. z art. 176 § 1 P.p.s.a. – obrazę przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 481, 730 i 912) w zw. z § 20 pkt 1 i 2 r. 4 rozporządzenia poprzez błędne uznanie, że u skarżącego występuje obustronny niedosłuch dla tonów wysokich kwalifikujący go jako niezdolnego do służby, podczas gdy ze szczegółowych objaśnień i zalecanych czynności do § 20 pkt 1 rozporządzenia wynika, że jeżeli ucho kandydata do służby w Służbie Ochrony Państwa ma niedosłuch dla częstotliwości wysokich w paśmie (od 3000 Hz do 6000 Hz) przy częstotliwości 4000 Hz z ubytkiem słuchu do 25 dB to należy go kwalifikować jako zdolnego do służby, a u skarżącego każde z uszu nie przekracza tej normy (20 db dla ucha prawego, 15 db dla lewego), co powoduje że należy traktować stan każdego z uszu jako zdrowe (niepowodujące niezdolności do służby) i tym samym nie można stwierdzić, że u skarżącego występuje obustronny niedosłuch dla tonów wysokich (kwalifikujący go jako niezdolnego do służby),
2. na podstawie art. 174 pkt. 2 w zw. z art. 176 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. - obrazę przepisu art. 1 § 1 i § 2 oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewłaściwą (bo niepełną, niedokładną) kontrolę ustaleń CKL z dnia 19 marca 2020 r. i tym samym zaakceptowanie wadliwego ustalenia, że w ogóle skarżący ma obustronny niedosłuch, które to ustalenie rzutowało bezpośrednio na treść wydanego przez Sąd orzeczenia.
Wskazując na ww. zarzuty skarżący wniósł o to, by Sąd I instancji na mocy przepisu art. 179a P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie (powinno być: wyrok) i rozpoznał sprawę merytorycznie (uwzględniając skargę w całości).
W przypadku niezastosowania przez Sąd I instancji art. 179a P.p.s.a. skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, jak też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego). Jednocześnie skarżący oświadczył, że wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną CKL wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Komisji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała, z tego też względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. I tak przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie: dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący kasacyjnie powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.
Zarzuty skargi kasacyjnej skonstruowane zostały na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. tj. na naruszeniu przepisów postępowania, które - zdaniem skarżącego - miało istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności ustosunkowania wymagał zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. jako najdalej idący z punktu widzenia konsekwencji procesowych związanych z ewentualnym stwierdzeniem jego zasadności.
Pomimo braku staranności wymaganej od profesjonalnego pełnomocnika przy sporządzeniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zaistniały podstawy by uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia ustawowych wymagań. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 P.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Ponadto, podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez Sąd I instancji może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyroki NSA z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. I FSK 1696/11; z dnia 16 sierpnia 2012 r. sygn. II GSK 285/12; z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. II GSK 2321/13). Funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2018 r. sygn. I OSK 2730/16, LEX nr. 250091 ).
Niewątpliwie podstawowym warunkiem możliwości kontroli instancyjnej jest zawarcie w uzasadnieniu wyroku wszystkich elementów wymienionych w art. 141 § 4 P.p.s.a., wśród których szczególne znaczenie należy przypisać ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnieniu.
Zaznaczyć trzeba, że w świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności publicznej sąd administracyjny nie posiada co do zasady kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego w będącej przedmiotem jego rozpoznania sprawie administracyjnej. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest zatem zbadanie, czy organ administracji publicznej, dokonując ustalenia stanu faktycznego, nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zajęcie stanowiska, jaki stan faktyczny został przez sąd przyjęty. Zwrócić należy uwagę, że kontrola orzeczeń komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do służby, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Kontrola orzeczeń komisji lekarskich dokonywana przez sąd administracyjny nie może dotyczyć kwestii medycznych. Sąd nie jest także uprawniony do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącego badań, a tym samym ich weryfikacji
Natomiast na podstawę prawną rozstrzygnięcia składają się zarówno normy zawarte w przepisach upoważniających Sąd do podjęcia orzeczenia określonej treści – które zatem należy przytoczyć i wyjaśnić – jak i normy zawarte w przepisach stosowanych przez organ, którego działanie lub bezczynność została zaskarżona, a których prawidłowość zastosowania lub niezastosowania została przez sąd administracyjny zaakceptowana lub zanegowana w stopni determinującym treść rozstrzygnięcia podjętego na podstawie norm zawartych w P.p.s.a. Jak podkreśla się w piśmiennictwie i orzecznictwie NSA podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te przepisy P.p.s.a., które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego (zwłaszcza art. 145–150 P.p.s.a.). Wobec tego jednak, że przepisy określające tę podstawę (zwłaszcza art. 145–150 P.p.s.a.) łączą konkretne rodzaje rozstrzygnięć ze stosowaniem wskazanych w nich przepisów prawa materialnego lub procesowego, to w celu pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia niezbędne jest odniesienie się także do tych wymienionych przepisów. W uzasadnieniu orzeczenia sąd administracyjny powinien wskazać, jakie przepisy uprawniały organ administracji publicznej do wyciągnięcia określonych konsekwencji prawnych z dokonanych w sprawie ustaleń (zob. A. Kabat, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex 2016, Komentarz do art. 141, teza 11; wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2005 r. sygn. FSK 1823/04, OSP 2006, z. 6, poz. 65). W konsekwencji należy przyjąć, że opierając orzeczenie na treści art. 151 P.p.s.a. – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – należy wskazać te przepisy postępowania przed organem, na podstawie których wydane zostało zaskarżone orzeczenie oraz tok rozumowania Sądu pierwszej instancji w zakresie dokonanej wykładni tych przepisów oraz oceny stanu faktycznego przez prymat zastosowanych przepisów. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie wskazuje tych przepisów. W uzasadnieniu tym zabrakło zarówno wskazania przepisów postępowania przed organem, lecz również rozważań Sądu co do rozumienia określonych norm mających zastosowanie w postępowaniu przed organem i potrzeby ich stosowania w stanie faktycznym sprawy ustalonym przez organy administracji, a następnie przyjętym przez Sąd I instancji w trakcie wyrokowania. Ogólne stwierdzenie (przy braku powołania w uzasadnieniu treści przepisów), że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy i w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy swego działania, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, bez skonkretyzowania, o jakie przepisy chodzi, narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. w zakresie, w jakim nakazuje on sądowi administracyjnemu wyjaśnienie podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia. Nie sposób bowiem ustalić, czy sąd oparł swoje orzeczenie na prawidłowej podstawie prawnej, jeżeli nie wiadomo, które konkretnie przepisy przyjął za zastosowane przez organ administracji publicznej.
Podkreślić należy, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek dokonania oceny legalności zaskarżonego orzeczenia, ale też obowiązek szczegółowego uzasadnienia dlaczego dokonał takiej, a nie innej oceny, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. W niniejszej sprawie, Sąd I instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu wynikającego z art. 141 § 4 P.p.s.a., dlaczego stwierdził, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy i w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy swego działania, oraz że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa. Ograniczenie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wskazania, że sam skarżący przyznał, że audiogram będący m.in. podstawą oceny zdolności strony do służby, wskazał na fakt ubytku słuchu zarówno dla ucha lewego jak i prawego, bez jednoczesnego dokładnego odniesienia się do wszystkich okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, nie może zastąpić opisu przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęty przez sąd kierunek interpretacji i zastosowania konkretnego przepisu prawa, a w konsekwencji przyjęty kierunek rozstrzygnięcia sprawy.
Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. należy uznać za uzasadniony, ponieważ brak jest możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, a co za tym idzie, objęte skargą kasacyjna rozstrzygnięcie nie poddaje się kontroli instancyjnej. Wobec powyższego ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej jawi się jako przedwczesna.
Sąd I instancji ponownie dokona kontroli zaskarżonego orzeczenia, przedstawiając motywy rozstrzygnięcia w sposób uwzględniający przedstawioną wyżej wykładnię art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz dokona wszechstronnej analizy stanu faktycznego, jak też przytoczy przepisy prawa, na podstawie których wyda wyrok, wraz z dokładnym wskazaniem dlaczego do zastosowanych przepisów przypisał ustalony stan faktyczny.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Natomiast o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI