III OSK 486/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Stowarzyszenia o udostępnienie do wglądu dokumentów z postępowania przygotowawczego na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.). Prokurator Okręgowy odmówił udostępnienia części dokumentów, uznając je za informacje niepubliczne, a pozostałe za objęte tajemnicą postępowania przygotowawczego. Prokurator Regionalny uchylił decyzję Prokuratora Okręgowego i umorzył postępowanie, wskazując, że od 22 czerwca 2021 r. dostęp do akt zakończonych postępowań przygotowawczych reguluje art. 156 § 5b k.p.k., który wyłącza stosowanie u.d.i.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Stowarzyszenia, również oddalił ją. Sąd podkreślił, że przepisy art. 156 k.p.k. (w tym § 5 i § 5b) stanowią przepisy szczególne w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., które wyłączają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej do informacji zawartych w aktach postępowania karnego, zarówno przygotowawczego, jak i zakończonego. NSA wskazał, że dostęp do akt sprawy jest odrębną regulacją od dostępu do informacji publicznej, a przepisy k.p.k. wyczerpują uprawnienia w tym zakresie, nie stanowiąc alternatywy dla u.d.i.p.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że dostęp do akt postępowania karnego jest regulowany przepisami k.p.k., a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nawet jeśli akta zawierają informacje publiczne.
Dotyczy głównie dostępu do akt postępowań przygotowawczych i sądowych w sprawach karnych. Interpretacja przepisów k.p.k. w kontekście dostępu do akt.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej mają zastosowanie do żądania udostępnienia akt postępowania przygotowawczego, czy też wyłączają je przepisy szczególne zawarte w Kodeksie postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 156 § 1, § 5 i § 5b k.p.k.) stanowią przepisy szczególne w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i wyłączają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej do informacji zawartych w aktach postępowania karnego.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że dostęp do akt sprawy jest odrębną regulacją od dostępu do informacji publicznej. Przepisy k.p.k. regulują w sposób wyczerpujący zasady dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, stanowiąc lex specialis wobec ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Czy umorzenie postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest prawidłowe, gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem prawa (zastosowanie niewłaściwego trybu)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji przez organ odwoławczy jest prawidłowe, gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem prawa, a w szczególności zastosował niewłaściwy tryb postępowania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że w sytuacji, gdy przepisy innej ustawy (k.p.k.) określają odmienne zasady i tryb dostępu do informacji, wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia uchylającego decyzję organu pierwszej instancji i umarzającego postępowanie jest prawidłowe, co jasno kończy postępowanie jurysdykcyjne.
Przepisy (33)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.i.p. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
k.p.k. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 156 § § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 156 § § 5b
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.i.p. art. 16 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 14 § ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 3 § ust. 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt. 3 lit. a i d, pkt. 4 lit. a tiret pierwszy
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 21 § pkt 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 10 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6 i § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 5c
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Nieistniejący w porządku prawnym przepis, na który powołał się organ pierwszej instancji.
k.p.a. art. 156 § § 5b
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.k. art. 241 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 327 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 156 § § 5a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 250 § § 2b
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania karnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 156) stanowią przepisy szczególne, które wyłączają zastosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej do żądania udostępnienia akt postępowania przygotowawczego. • Organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne, gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem prawa, stosując niewłaściwy tryb.
Odrzucone argumenty
Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma zastosowanie do żądania udostępnienia akt postępowania przygotowawczego. • Decyzja Prokuratora Regionalnego była wadliwa, ponieważ naruszała przepisy prawa międzynarodowego (MPPOiP, EKPC) i krajowego (Konstytucja RP, u.d.i.p.).
Godne uwagi sformułowania
przepisy te są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i ustawa ta nie ma do nich zastosowania. • nie istnieje formuła zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji "za wszelką cenę" • istnieje zasadnicza różnica pomiędzy wnioskiem o udostępnienie akt sprawy a wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej zawartej w aktach sprawy. • przepisy u.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów Kodeksu postępowania karnego sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego.
Skład orzekający
Paweł Mierzejewski
sprawozdawca
Rafał Stasikowski
przewodniczący
Teresa Zyglewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że dostęp do akt postępowania karnego jest regulowany przepisami k.p.k., a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nawet jeśli akta zawierają informacje publiczne."
Ograniczenia: Dotyczy głównie dostępu do akt postępowań przygotowawczych i sądowych w sprawach karnych. Interpretacja przepisów k.p.k. w kontekście dostępu do akt.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji przepisów prawa – ustawy o dostępie do informacji publicznej i przepisów procedury karnej. Jest to istotne dla prawników procesowych i dziennikarzy śledczych.
“Czy akta prokuratorskie to informacja publiczna? NSA rozstrzyga spór między k.p.k. a ustawą o dostępie do informacji.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.