III OSK 4761/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA w sprawie dowozu dziecka niepełnosprawnego do przedszkola, wskazując na konieczność ponownego zbadania, czy wskazana przez gminę placówka faktycznie najlepiej realizuje zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Sprawa dotyczyła odmowy zorganizowania dowozu niepełnosprawnego dziecka do niepublicznego przedszkola specjalnego przez gminę. WSA uznał odmowę za bezskuteczną, interpretując pojęcie 'najbliższego przedszkola' szerzej niż tylko odległość geograficzną. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji nie zbadał wystarczająco, czy wskazana przez gminę placówka faktycznie najlepiej realizuje zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, co jest kluczowe dla ustalenia obowiązku dowozu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Burmistrza od wyroku WSA w Szczecinie, który nakazał gminie zorganizowanie dowozu niepełnosprawnego dziecka do niepublicznego przedszkola specjalnego. WSA uznał, że pojęcie 'najbliższego przedszkola' nie oznacza jedynie odległości geograficznej, ale placówkę najlepiej realizującą zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. NSA uchylił ten wyrok, wskazując, że WSA nie dokonał wystarczającej analizy materiału dowodowego, w szczególności nie zbadał, czy wskazana przez gminę placówka specjalna faktycznie w pełni realizuje zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. Sąd kasacyjny podkreślił, że obowiązek gminy dotyczy dowozu do najbliższej placówki, która najlepiej realizuje zalecenia, a nie do każdej placówki wskazanej przez rodziców. NSA zwrócił uwagę, że WSA błędnie uznał za nieistotne argumenty gminy dotyczące posiadania własnej, odpowiedniej placówki, która mogłaby być uznana za 'najbliższą' w rozumieniu ustawy Prawo oświatowe. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'najbliższego przedszkola' nie oznacza jedynie najbliższej odległości geograficznej, ale placówkę, która w najwyższym stopniu pozwala realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, nawet jeśli znajduje się ona dalej lub w innej gminie.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że kluczowe jest dopasowanie placówki do zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie tylko odległość. Gmina ma obowiązek zapewnić dowóz do placówki, która najlepiej realizuje te zalecenia, nawet jeśli nie jest ona najbliższa geograficznie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
Prawo oświatowe art. 32 § ust. 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
p.p.s.a. art. 146 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA nie zbadał wystarczająco, czy wskazana przez gminę placówka najlepiej realizuje zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. WSA błędnie zinterpretował pojęcie 'najbliższego przedszkola', skupiając się na odległości zamiast na dopasowaniu do zaleceń orzeczenia. WSA nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy, nie konfrontując możliwości placówki wskazanej przez gminę z zaleceniami orzeczenia.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące konieczności konfrontacji możliwości placówki wskazanej przez gminę z placówką wskazaną przez rodziców. Argumenty WSA, że nie ma znaczenia posiadanie przez gminę odpowiedniej placówki, która jest najbliższa miejsca zamieszkania dziecka.
Godne uwagi sformułowania
najbliższe przedszkole nie oznacza tylko i wyłącznie przedszkola położonego w najbliższej odległości od miejsca zamieszkania dziecka Pod pojęciem tym rozumie się najbliższą placówkę, umożliwiającą jak najpełniejszą realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka lub orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola
Skład orzekający
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący
Ewa Kwiecińska
członek
Mariusz Kotulski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'najbliższego przedszkola' w kontekście obowiązku dowozu dzieci niepełnosprawnych, zasady oceny placówek przez organy gminy i sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dzieci niepełnosprawnych objętych wychowaniem przedszkolnym i obowiązku gminy w zakresie dowozu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu zapewnienia edukacji i wsparcia dzieciom niepełnosprawnym oraz interpretacji przepisów prawa oświatowego przez sądy administracyjne.
“Czy 'najbliższe przedszkole' to tylko odległość? NSA rozstrzyga o dowozie dzieci niepełnosprawnych.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 4761/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-09-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-05-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Ewa Kwiecińska Mariusz Kotulski /sprawozdawca/ Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6149 Inne o symbolu podstawowym 614 Hasła tematyczne Oświata Sygn. powiązane II SA/Sz 314/20 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-02-04 Skarżony organ Burmistrz Miasta i Gminy Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 146 par. 1, art 146 par. 2, art. 133 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2019 poz 1148 art. 32 ust. 6 Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 314/20 w sprawie ze skargi I. W. na czynność Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zorganizowania dowozu dziecka do placówki szkolnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2. odstępuje od zasądzenia od I. W. na rzecz Burmistrza [...] kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 314/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. W. na czynność Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zorganizowania dowozu dziecka do placówki oświatowej, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności (pkt I), stwierdził uprawnienie skarżącej I. W. do zorganizowania przez Gminę [...] dowozu jej niepełnosprawnego dziecka A. W. do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w G. (pkt II), a także zasądził od Burmistrza [...] na rzecz skarżącej I. W. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III). Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 4 grudnia 2019 r. I. W. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Burmistrza [...] z wnioskiem o organizację bezpłatnego dowozu i zapewnienia opieki w trakcie przejazdu dziecka niepełnosprawnego córki A. W. do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w G.. Do wniosku dołączono zaświadczenie potwierdzające uczęszczanie A. W. w roku szkolnym 2019/2020 do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w G. oraz orzeczenie nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. wydane przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...] o potrzebie kształcenia specjalnego A. W. z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną (niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim oraz niepełnosprawność ruchowa) do czasu podjęcia nauki w szkole. W orzeczeniu zawarto diagnozę dziecka z informacją o możliwościach rozwojowych i potencjale dziecka oraz zalecenia w zakresie warunków realizacji potrzeb edukacyjnych dziecka, w tym najkorzystniejsze formy kształcenia specjalnego. W odpowiedzi na wniosek, w piśmie z dnia 19 grudnia 2019 r. Burmistrz [...] na podstawie art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm., zwana dalej: "Prawo oświatowe"), odmówił zorganizowania dowozu córce wnioskodawczyni do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w G.. Organ wskazał w piśmie, że najbliższą placówką oświatową spełniającą zalecenia określone w złożonym orzeczeniu jest Przedszkole Specjalne w [...] (ul. [...]) i Gmina może zorganizować transport i opiekę dla córki do tej placówki w [...]. W piśmie z dnia 9 stycznia 2020 r. I. W. ponownie zwróciła się do Burmistrza [...] o dowozy jej córki do najbliższej placówki jaką jest Przedszkole "[...]" w G.. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że córka w tej placówce oświatowej realizuje zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 31 marca 2017 r. Placówka ta, jako jedyna w najbliższej okolicy, w najpełniejszym stopniu, spełnia wymagania określone w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, zapewniając córce odpowiednie formy nauki i rewalidacji. Tym samym spełnia znamię placówki najbliższej w myśl art. 32 ust. 6 pkt 1. Ponadto strona podkreśliła, że córka zaaklimatyzowała się w placówce, a podejmowane wobec niej działania terapeutyczne wpływają pozytywnie na jej rozwój. Na obecnym etapie kształcenia i rewalidacji przeniesienie córki do innej placówki edukacyjnej byłoby niekorzystne dla jej dobra, zaś bezspornie konieczne jest zapewnienie dziecku warunków stabilizacji i bezpieczeństwa. Przeniesienie do innej placówki nie jest wskazane z uwagi na dobro dziecka oraz potrzebę zapewnienia mu właściwych warunków rozwoju i wychowania. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] (doręczonym wnioskodawczyni w dniu 19 lutego 2020 r.) Burmistrz [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 19 grudnia 2019 r., i ponownie, na podstawie art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe, odmówił zorganizowania dowozu A. W. do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w G.. Powyższą czynność Burmistrza [...] I. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W odpowiedzi na skargę Burmistrz [...] wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 26 stycznia 2021 r. skarżąca w całości podtrzymała swoje stanowisko w sprawie oraz podnoszone w skardze twierdzenia i okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadziła się do wykładania pojęcia "najbliższe przedszkole" oraz prawidłowości oceny przez organ orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w kontekście zaproponowanej przez gminę placówki przedszkolnej w zestawieniu z potrzebami terapeutycznymi dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że analiza akt sprawy załączonych do skargi nie wskazuje, że możliwości terapeutyczno-edukacyjne Przedszkola Specjalnego w [...] były konfrontowane z tymi, które zapewnia Przedszkole w G., do którego córka skarżącej dotychczas uczęszczała. Organ nie pochylił się również nad tym, czy wskazanie innej placówki przedszkolnej co do której zakresu działania uzyskał lakoniczne informacje i przerwanie dotychczas prowadzonej terapii nie wpłynie niekorzystnie na rozwój dziecka i nie zniweczy uzyskanych dotychczasowych efektów terapeutycznych i edukacyjnych. Sąd I instancji uznał, że wskazać należy, że użyte w art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe określenie "najbliższe" przedszkole (lub inna placówka oświatowa) nie oznacza tylko i wyłącznie przedszkola położonego w najbliższej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Pod pojęciem tym rozumie się najbliższą placówkę, umożliwiającą jak najpełniejszą realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka lub orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Nie jest zatem wykluczone, że za najbliższą jednostkę, o której mowa w art. 32 ust. 6 ustawy uznane będzie przedszkole znajdujące się na terenie innej gminy, a nawet powiatu lub województwa, jeżeli na terenie gminy, w której dziecko niepełnosprawne mieszka, w najbliższej geograficznie odległości nie byłoby placówki zapewniającej dziecku niepełnosprawnemu realizację zaleceń dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanych z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności dziecka. W ocenie Sądu zauważyć również należy, że nawet gdyby orzeczenie wprost wskazywało konkretne przedszkole, zalecenie to nie byłoby bezwzględnie wiążące dla organu albowiem gmina powinna umożliwić dowóz dziecka do takiej placówki, która jest w stanie najpełniej realizować zalecenia co do kształcenia specjalnego A.W. nie pomijając dotychczas prowadzonej terapii i mając na uwadze zapewnienie jej ciągłości, by nie zniweczyć dotychczas osiągniętych efektów. W związku z powyższym, czynność Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2020 r. naruszyła prawo, bowiem w istocie pozbawiła osobę uprawnioną możliwości realizacji jej praw wynikających z art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe. Bezskuteczna była odmowa realizacji obowiązku gminy w zakresie dowozu A. W. do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w G., jako pozbawiona podstaw i nieznajdująca oparcia w przepisach prawa. W konsekwencji Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 22325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). Sąd zauważył jednocześnie, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają argumenty Burmistrza, że gmina dysponuje odpowiednią specjalną placówką przedszkolną w [...], które jest placówką najbliższą miejsca zamieszkania dziecka. Realizacja obowiązku gminy w zakresie zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki do przedszkola nie może być wyłącznie uzależniona od odległości specjalnej placówki przedszkolnej do miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka. A zatem nie musi to być ośrodek najbliższy. W tym wypadku wybór ośrodka nie stanowi uprawnienia gminy. Wobec tego, że stan faktyczny był w sprawie bezsporny, Sąd stosownie do treści art. 146 § 2 p.p.s.a. uznał uprawnienie I. W. do zorganizowania przez Gminę [...] dowozu niepełnosprawnego dziecka – A. W. do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w G.. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Burmistrz [...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie: 1) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy) naruszenie przez Sąd przepisu art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., gdyż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (Sąd I instancji dokonał błędnej analizy zapytania gminy [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. do Zespołu Placówek [...] w [...] prowadzącego Przedszkole Specjalne w [...] oraz uzyskanej odpowiedzi Dyrektora ww. Zespołu z dnia [...] grudnia 2019 r., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że Zespół ten nie jest w stanie w pełni zrealizować wszystkich zaleceń zawartych w orzeczeniu nr [...] Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia [...] marca 2017 r. do kształcenia specjalnego A. W.); 2) art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie), naruszenie przez Sąd przepisu art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że w sytuacji A. W. Przedszkole Specjalne w [...] nie jest "przedszkolem najbliższym" w rozumieniu ww. przepisu ustawy Prawo oświatowe. Sąd I instancji na skutek wskazanych wyżej błędów, uwzględnił skargę strony w pkt I wyroku i orzekł o bezskuteczności czynności organu oraz w pkt II wyroku stwierdził uprawnienie skarżącej I. W. do zorganizowania przez Gminę [...] dowozu jej niepełnosprawnego dziecka A. W. do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w G., w pkt III zaś orzekł o kosztach powiązanych z ww. rozstrzygnięciem. Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi. Jednocześnie organ wniósł orzeczenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym wynagrodzenia radcy prawnego według norm przepisanych, a także oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. W. wniosła o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na obydwu podstawach wskazanych w art. 174 u.p.p.s.a. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero gdy postawiony zarzut natury procesowej zostanie uznany za nieusprawiedliwiony, Naczelny Sąd Administracyjny może przystąpić do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, przy czym ocenia je w oparciu o ustalony wcześniej w sprawie stan faktyczny. W przypadku jednak sformułowania zarzutów w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przedstawianych jako skutek przyjęcia przez sąd wojewódzki określonego poglądu w sferze prawa materialnego, z czym nie zgadza się autor skargi kasacyjnej, prezentujący inny pogląd w sferze prawa materialnego niż ten, który przyjęto za podstawę wyroku, właściwe jest rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia prawa materialnego, skoro zasadność zarzutów natury procesowej może się okazać skuteczna jedynie wówczas, gdy przyjęcie przez sąd wojewódzki określonego poglądu w sferze prawa materialnego okazałoby się wadliwe. Jak wynika z treści art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. O ile zatem rodzice mają pełną swobodę w wyborze przedszkola lub szkoły, do której będą posyłać swoje dziecko (kierując się swoimi subiektywnymi ocenami co do potrzeb dziecka i możliwości ich najlepszej realizacji przez taką placówkę oświatową, to na gminie ciąży obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu tylko: - niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego, - do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Tym samym powyższy obowiązek nałożony przez ustawodawcę na gminę nie oznacza zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, w każdym przypadku i do każdej placówki, którą wskażą rodzice uważając subiektywnie, że zapewnia ona najlepsze warunki edukacyjne, rehabilitacyjne i opiekuńcze. Obowiązek ten dotyczy wyłącznie zapewnienia takim dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. W orzecznictwie sądowym jednoznacznie podkreśla się, że najbliższe przedszkole lub szkoła, to przedszkole pozwalające w najwyższym stopniu realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem najpełniej dostosowane do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka oraz posiadające warunki umożliwiające prawidłowe kształcenie i rehabilitację dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten element, powinien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę. Nie musi to być przedszkole (szkoła) najbliższe w rozumieniu faktycznej (geograficznej) odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Za najbliższą jednostkę, o której mowa w art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, uznać należy przedszkole znajdujące się na terenie innej gminy, a nawet powiatu lub województwa, jeżeli na terenie gminy, w której dziecko niepełnosprawne mieszka, w najbliższej geograficznie odległości nie byłoby placówki zapewniającej dziecku niepełnosprawnemu realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanych z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności dziecka. Warunkiem takiego zastosowania powołanego przepisu jest to, aby w bliższej odległości nie było placówki (przedszkola) zapewniającej dziecku niepełnosprawnemu w sposób najpełniejszy realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (wyrok NSA z 28 listopada 2023 r., sygn.. akt III OSK 831/23. Tym samym przedszkole bliższe geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalające urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie przedszkolem najbliższym w rozumieniu art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego. Gmina nie musi więc zapewnić niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 cyt. ustawy bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego albo zwracać rodzicom kosztów przewozu dziecka do takiej placówki, jeżeli nie jest ona najbliższa. Wiąże się to także co najmniej z odpowiedzialnością organu wykonawczego gminy w ramach przestrzegania dyscypliny finansów publicznych. Organ wykonawczy gminy musi czynić ustalenia faktyczne zgodne z rzeczywistością. Działania organu gminy są regulowane prawem i nie mogą mieć cech dowolności. Zapewnienie zorganizowania dowozu dziecka dotyczy więc wyłącznie konkretnej placówki - tej do której uczęszcza niepełnosprawne dziecko. Wobec powyższego gmina może odmówić zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do przedszkola wskazanego przez rodziców, o ile nie jest ono najbliższe we wskazanym wyżej rozumieniu. Odmowa zorganizowania bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka do przedszkola (szkoły) wymaga uzasadnienia i wykazania w nim, że wskazane przez organ przedszkole jako najbliższe najpełniej realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Wskazany przez organ ośrodek powinien w takim samym stopniu realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu - jak ośrodek - wskazany przez rodziców dziecka. Nie znaczy to jednak, że ma realizować inne potrzeby dziecka wskazane przez rodziców, a które to nie wynikają z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego córki skarżącej. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dokonał oceny materiału dowodowego zawartego w sprawie, poprzez zestawienie i analizę treści Orzeczenia nr [...] do kształcenia specjalnego z [...] marca 2017 r. z twierdzeniami organu oraz z treścią pisma Dyrektora Zespołu Placówek [...] w [...] z [...] grudnia 2019 r. Ocena ta ma podstawowe znaczenie, gdyż pozwala stwierdzić czy wspomniany Zespół Placówek [...] w [...] może w pełni realizować zalecenia i wymogi wynikające ze wskazanego Orzeczenia, a w konsekwencji czy można go uznać za "najbliższe przedszkole" w rozumieniu art. art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego. Zamiast tego uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji zarzucił organowi, że możliwości terapeutyczno-edukacyjne Przedszkola Specjalnego w [...] nie były konfrontowane z tymi, które zapewnia Przedszkole w G., do którego córka skarżącej dotychczas uczęszczała (strona 7 uzasadnienia). Zarzut ten był niezasadny, gdyż obowiązująca regulacja prawna nie nakazuje konfrontować jakie możliwości terapeutyczno-edukacyjne ma przedszkole wskazane przez rodziców w porównaniu z tym, które zostało wskazane przez organ. Jedynym punktem odniesienia jest treść orzeczenia do kształcenia specjalnego i wynikające z niego zalecenia, które ma spełniać przedszkole wskazane przez organ, jako najbliższe. Chybione było także stwierdzenie przez Sąd I instancji, że organ nie przedłożył placówce, do której zwrócił się z zapytaniem, pełnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego A. W., lecz oparł zapytanie o możliwość przyjęcia dziecka do placówki na sformułowanych przez siebie zagadnieniach. Otóż jak słusznie wskazał skarżący kasacyjnie organ - skierowane do placówki zapytanie precyzyjnie powtarza zalecenia zawarte w Orzeczeniu nr [...] do kształcenia specjalnego z [...] marca 2017 r. Co więcej ze względu na regulacje zawarte w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. i ochronę danych osobowych nie było podstaw, ani też potrzeby przesyłania do placówki pełnego orzeczenia. W konsekwencji błędne jest twierdzenie Sądu I instancji, że "bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają argumenty Burmistrza, że gmina dysponuje odpowiednią specjalną placówką przedszkolną w [...], które jest placówką najbliższą miejsca zamieszkania dziecka." Otóż, jak wskazano wyżej, ma to podstawowe znaczenie. Jeżeli gmina dysponuje odpowiednią specjalną placówką przedszkolną tj. w pełni realizującą zalecenia wynikające z Orzeczenia nr [...] do kształcenia specjalnego z [...] marca 2017 r., wówczas będzie to przedszkole najbliższe w rozumieniu art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego. Tym samym, wynikający z tego przepisu, obowiązek zapewnienia niepełnosprawnemu dziecku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dotyczyć będzie tylko tego przedszkola. O ile bowiem wybór przedszkola, do którego uczęszcza dziecko nie stanowi uprawnienia gminy, lecz rodziców, to ciążący na gminie obowiązek zapewnienia niepełnosprawnemu dziecku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dotyczyć będzie wyłącznie najbliższego (a nie każdego) przedszkola, które najpełniej realizuje zalecenia wynikające z orzeczenia do kształcenia specjalnego. W konsekwencji należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, o czym na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt l sentencji wyroku. Jednocześnie uwzględniając charakter sprawy Sąd na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI