III OSK 4752/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-19
NSAAdministracyjneŚredniansa
najem lokaluzasób mieszkaniowykryterium metrażowepomoc społecznaprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjneuchwałaskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy zakwalifikowania do najmu lokalu mieszkalnego, uznając, że organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie było podstaw do odstąpienia od kryterium metrażowego.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy zakwalifikowania A.Z. do najmu lokalu mieszkalnego, mimo konfliktu z matką i złego stanu zdrowia. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo zastosował się do wcześniejszych wskazań sądu i zgromadził kompletny materiał dowodowy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym pobieżną ocenę sytuacji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że ciężar udowodnienia wyjątkowych okoliczności uzasadniających odstąpienie od kryterium metrażowego spoczywał na skarżącej, a organ prawidłowo ocenił zebrany materiał.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy Ochota m.st. Warszawy. Uchwała ta odmawiała zakwalifikowania skarżącej do najmu lokalu mieszkalnego. Organ administracji wskazał, że skarżąca zamieszkuje z matką w lokalu m.st. Warszawy, gdzie na osobę przypada 8,82 m2 powierzchni mieszkalnej. Mimo zgłaszanych przez skarżącą problemów z matką i złego stanu zdrowia, organ uznał, że przedłożona dokumentacja nie uzasadnia odstąpienia od kryterium metrażowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ prawidłowo wykonał wcześniejsze wytyczne sądu, uzupełnił materiał dowodowy i dokonał jego wszechstronnej analizy. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego dowodu oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez pobieżną ocenę materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających odstąpienie od kryterium metrażowego spoczywa na stronie, a sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalania nowych okoliczności faktycznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował kryteria, a skarżąca nie udowodniła okoliczności uzasadniających odstąpienie od kryterium metrażowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo wykonał wytyczne sądu, uzupełnił materiał dowodowy i dokonał jego wszechstronnej analizy. Ciężar udowodnienia wyjątkowych okoliczności uzasadniających odstąpienie od kryterium metrażowego spoczywał na skarżącej, która nie przedstawiła wystarczających dowodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 10 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy art. 4 § 1

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 10 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy art. 5 § 2

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 10 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy art. 22 § 1

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 10 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy art. 22 § 5

Statut Dzielnicy Ochota Miasta Stołecznego Warszawy art. 50

Uchwała Nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 28 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował kryteria przy odmowie zakwalifikowania do najmu lokalu. Ciężar udowodnienia wyjątkowych okoliczności uzasadniających odstąpienie od kryterium metrażowego spoczywał na skarżącej. Sąd administracyjny w postępowaniu kasacyjnym nie przeprowadza dowodów na nowe okoliczności faktyczne.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego dowodu. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez pobieżną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

ciężar przeprowadzenia dowodu powinien spoczywać na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych

Skład orzekający

Ewa Kwiecińska

sprawozdawca

Mariusz Kotulski

członek

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad ogólnych K.p.a. w postępowaniach administracyjnych prowadzonych na podstawie uchwał, ciężar dowodu w sprawach o pomoc mieszkaniową, zakres kognicji sądu administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z zasadami wynajmowania lokali w zasobie m.st. Warszawy oraz interpretacji przepisów uchwał.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy związane z dostępem do mieszkań komunalnych i interpretacją przepisów, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Czy konflikt rodzinny i choroba to wystarczające powody do pominięcia kryterium metrażowego przy wynajmie lokalu?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 4752/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/
Mariusz Kotulski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1062/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-22
Skarżony organ
Zarząd Dzielnicy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 106 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1062/20 w sprawie ze skargi A.Z. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Ochota m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia od A.Z. na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1062/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.Z. (dalej: "skarżąca") na uchwałę Zarządu Dzielnicy Ochota m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Uchwałą z [...] lutego 2020 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy Ochota m.st. Warszawy, działając na podstawie § 50 Statutu Dzielnicy Ochota Miasta Stołecznego Warszawy, stanowiącego Załącznik Nr 5 do uchwały Nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z [...] stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r., poz. 8814 ze zm.) i § 4 pkt 1 oraz § 24 ust. 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), odmówił zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że skarżąca zamieszkuje wraz z matką w lokalu nr [...] przy ul. [...], który to lokal pozostaje w zasobie m.st. Warszawy, a jego dysponentem jest Komenda Stołeczna Policji. Tytuł do lokalu posiada ojciec wnioskodawczyni, który wyprowadził się z przedmiotowego lokalu w 1984 r. Organ wyjaśnił, że lokal ten składa się z jednego pokoju i ciemnej kuchni o powierzchni mieszkalnej 17,65 m2 i powierzchni użytkowej 25,60 m2. Na jedną osobę zamieszkującą w lokalu przypada 8,82 m2 powierzchni mieszkalnej. Dalej organ wskazał, że strona ubiega się o wynajęcie lokalu, wskazując na konflikt z matką oraz zły stan zdrowia. Dochód wnioskodawczyni uzyskiwany z tytułu zatrudnienia wynosi 758,84 zł. Organ ustalił, że skarżąca nie znajduje się pod opieką ośrodka pomocy społecznej. Podczas wizyty pracownika ośrodka pomocy społecznej ustalono, że wnioskodawczyni leczy się z powodu schorzeń ginekologicznych, natomiast jej matka cierpi na nerwice oraz odczuwa dolegliwości kręgosłupa. Z pisma Komendy Stołecznej Policji wynika, że w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 19 listopada 2018 r. w lokalu odnotowano dwie interwencje Policji. Organ wyjaśnił również, że ze względu na wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2128/18, w którym Sąd uznał, że złożony wniosek nie został poddany wnikliwej analizie i nie zgromadzono dokumentów, na podstawie których można byłoby odstąpić od kryterium metrażowego, wnioskodawczyni została wezwana przez organ do uzupełnienia dokumentów potwierdzających stan zdrowia swój i matki, jak i problem alkoholowy matki. Podczas wizji lokalu przeprowadzonej przez pracowników organu 25 września 2019 r., matka wnioskodawczyni potwierdziła istnienie konfliktu z córką. Po uzupełnieniu dokumentacji przez skarżącą, sprawa ponownie została przedłożona na posiedzenie Komisji Mieszkaniowej, która 25 lutego 2020 r., mając na uwadze § 4 pkt 1 uchwały Nr [...], uznała, że przedłożone dokumenty nie dają podstawy do pozytywnego zaopiniowania wniosku. Podniesiono, że uzupełnione dokumenty medyczne wnioskodawczyni potwierdzają choroby ginekologiczne, natomiast nie uzupełniono dokumentacji medycznej potwierdzającej stan zdrowia matki.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Rozpoznając skargę, Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona uchwała została wydana w następstwie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2128/18. Sąd ten, badając legalność uprzednio wydanej uchwały Zarządu Dzielnicy Ochota m.st. Warszawy z [...] października 2018 r. nr [...], stwierdził jej nieważność. Ponadto wskazując na treść art. 153 p.p.s.a., wyjaśnił, że ocena legalności zaskarżonej uchwały oraz trafności podniesionych w skardze zarzutów odbywać się będzie poprzez pryzmat oceny prawnej wyrażonej we wskazanym wyroku Sądu oraz pod kątem oceny realizacji wskazań, co do dalszego postępowania zawartych w jego uzasadnieniu.
Następnie Sąd przypomniał, że skarżąca ubiega się o wynajęcie lokalu mieszkalnego m.in. ze względu na istniejący konflikt z matką, z którą wspólnie zamieszkuje oraz zły stan zdrowia. Motywując rozstrzygnięcie wydane 4 lipca 2019 r., Sąd stwierdził, że organ nie przeprowadził postępowania wnikliwie i nie zgromadził w sposób kompletny materiału dowodowego, na który składają się wymagane § 22 ust. 1 uchwały Nr [...] oświadczenia i dokumenty, co uniemożliwiło następnie poddanie go analizie i wyprowadzenie logicznych i poprawnych wniosków. Ponadto, zdaniem Sądu, organ nie dopełnił obowiązku przeprowadzenia wnikliwej analizy sytuacji mieszkaniowej skarżącej i w sposób niedostateczny ustalił stan faktyczny sprawy. Dlatego też, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd zobowiązał organ do uwzględnienia okoliczności związanych z sytuacją rodzinną skarżącej i oceny tej okoliczności pod kątem przesłanek, o których mowa w § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały Nr LVIII/1751/2009.
W ocenie Sądu I instancji organ zastosował się do oceny prawnej oraz wskazań, co do dalszego prowadzenia postępowania zawartych we wskazanym wyroku z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2128/18. Sąd wskazał, że organ podjął zaskarżoną obecnie uchwałę na podstawie kompletnego materiału dowodowego. Zauważył, że organ wykonując wytyczne Sądu, pismem z 20 sierpnia 2019 r. zwrócił się do skarżącej o udokumentowanie okoliczności powołanych we wniosku. W dniu 25 września 2019 r. przez pracowników Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] została przeprowadzona wizja w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W trakcie wizji potwierdzono, że przedmiotowy lokal składa się z jednego pokoju, przedzielonego ścianką kartonowo-gipsową na dwa mniejsze pokoje oraz kuchni w przedpokoju. W lokalu tym na jedną osobę przypada 8,82 m2 powierzchni mieszkalnej.
Zdaniem Sądu, analiza uzupełnionego materiału dowodowego wykazała, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie wyszły na jaw żadne dodatkowe okoliczności, które uzasadniałyby odstępstwo od stosowania kryterium metrażowego na podstawie § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b uchwały Nr LVIII/1751/2009. Odstąpienie, na podstawie ww. przepisu uchwały, od kryterium metrażowego określonego w § 4 uchwały nr LVIII/1751/2009, możliwe jest jedynie w przypadku wyjątkowo trudnej sytuacji wnioskodawcy spowodowanej ciężką, przewlekłą chorobą, pozostającą w związku z warunkami mieszkaniowymi, zatem nie każda choroba dotykająca wnioskodawcę może uzasadniać odstępstwo. Takie odstępstwo, zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b uchwały Nr [...], może być bowiem zastosowane w sytuacji występowania choroby, która swoim nasileniem (ciężkim przebiegiem oraz przewlekłością) sprawia wyjątkowe trudności w prowadzeniu spraw życiowych, zaś warunki mieszkaniowe wnioskodawcy trudności te dodatkowo potęgują.
Sąd zauważył, że przedstawiona przez skarżącą, w odpowiedzi na wezwanie organu, dokumentacja załączona do pisma z 18 listopada 2019 r. nie dała organowi podstawy do pozytywnego zaopiniowania, bowiem przedłożono jedynie dokumentację medyczną potwierdzającą historię choroby skarżącej, która nie została oceniona przez organ jako ciężka. Sąd zwrócił uwagę, iż istotne jest również to, że skarżąca nie przekazała żadnej dokumentacji odnoszącej się do zdrowia matki, jak i potwierdzającej istnienie przemocy, czy innej patologii w rodzinie skarżącej. Wskazała jedynie, że jej sytuacja rodzinna jest trudna, a matka nadużywa alkoholu, jest agresywna i stosuje przemoc psychiczną. Sąd zauważył także, że występowania przedmiotowej przemocy nie stwierdzono również podczas wizji lokalnej przeprowadzonej 25 września 2019 r., w czasie której matka skarżącej potwierdziła jedynie istniejący konflikt z córką.
Sąd wskazał, iż w § 5 ust. 2 pkt 3 lit. c uchwały Nr [...] mowa jest m.in. o istniejącej udokumentowanej przemocy lub innej patologii w rodzinie, pod warunkiem, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu za zgodą właściciela. Natomiast to, że jedynie z oświadczeń skarżącej wynika, że jej matka nadużywa alkoholu, jest agresywna i stosuje przemoc psychiczną, nie oznacza, że w rodzinie skarżącej faktycznie występuje patologia. WSA w Warszawie podkreślił bowiem, że wskazywane przez skarżącą okoliczności w żaden sposób nie zostały udokumentowane. Tymczasem zgodnie z § 22 ust. 5 uchwały Nr [...] odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.
W ocenie Sądu, organ w wystarczający sposób wykonał wytyczne Sądu, do których był zobowiązany wyrokiem z 4 lipca 2019 r., uzupełnił materiał dowodowy sprawy i poddał go wszechstronnej analizie.
Na powyższe rozstrzygnięcie skargę kasacyjną złożyła skarżąca i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła mu naruszenie:
1. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentacji zdjęciowej złożonej w toku postępowania przed Sądem I Instancji, a mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, bowiem ukazującej stan lokalu w jakim zamieszkuje skarżąca;
2. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez pobieżną i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności brak dokładnego zbadania sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, które to okoliczności miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a który to błąd w konsekwencji doprowadził do nieuzasadnionej odmowy zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
W oparciu o przytoczone zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na jej rzec skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto wniosła o dopuszczenie dowodu z zaświadczenia lekarskiego z dnia 12 marca 2021 r. wskazującego na świeżo rozpoznane u skarżącej nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość z niedoboru żelaza. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw do jej wniesienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała Zarządu Dzielnicy Ochota m. st. Warszawy z [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej, a więc akt organu jednostki samorządu terytorialnego, inny niż akt prawa miejscowego, podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Zaskarżona uchwała nie została wydana w postępowaniu jurysdykcyjnym, w którym stosuje się k.p.a. bezpośrednio. Wyrazem tego są chociażby przepisy powołane jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, wśród których organ nie podał żadnego przepisu k.p.a., lecz m.in. przepisy uchwały Nr [...] Rady m. st. Warszawy z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 ze zm.). Nie oznacza to jednak, że w procesie wydania kontrolowanego aktu nie mają zastosowania zasady ogólne k.p.a. Na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego spojrzeć należy bowiem szerzej, także przez pryzmat płaszczyzny aksjologicznej, co nakazuje zwrócić uwagę na to, że uregulowane w ich treści zasady wyrażają wartości ogólne dla całego systemu prawa, tzn. że są to wartości, na których opiera się cały porządek prawny (por. M. Zdyb, J. Stelmasiak, Zasady ogólne kodeksu postępowania administracyjnego. Orzecznictwo Sądu Administracyjnego z komentarzem, Lublin 1992, s. 5-6). W doktrynie i orzecznictwie istnieje dyskurs i niewątpliwy problem z zakresem zastosowania zasad ogólnych k.p.a. do innych postępowań niż postępowania zegzemplifikowane w art. 1 k.p.a. J. P. Tarno stoi na stanowisku, iż "właściwe funkcjonowanie systemu wymaga z założenia przyjęcia pewnych wspólnych, chociażby tylko podstawowych reguł proceduralnych oraz wartości, które powinny być realizowane w procesie stosowania prawa. Wydaje się, że zostały one określone w zasadach ogólnych", tj. w zasadach ogólnych k.p.a. (J.P. Tarno, Zasady ogólne k.p.a. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Studia Prawno-Ekonomiczne 1986/36, s. 61). Wobec braku pełnej kodyfikacji wszystkich procedur administracyjnych i procedur w administracji, zasady ogólne k.p.a. odgrywają kluczowe znaczenie, nie tylko w procesie wykładni i stosowania przepisów k.p.a., lecz także w obszarze innych postępowań administracyjnych, jeśli w toku dyskursu prawnego nie ustalono odmiennych zasad odnośnie do tych postępowań, wobec zasad ogólnych k.p.a. (por. W. Piątek, Zasady ogólne k.p.a. jako podstawa skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, [w:] Kodyfikacja postępowania administracyjnego. Na 50-lecie k.p.a., red. J. Niczyporuk, Lublin 2010, s. 624). Zasady te więc jako nośniki rudymentarnych wartości systemu prawa obowiązują i gwarantują stronom różnorakich postępowań poszanowanie ich praw, a organom zapewniają pewne drogowskazy prowadzenia postępowania w zgodzie z określonymi zasadami będącymi nośnikami ogólnosystemowych wartości. Zasady wyrażone m.in. w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 80 k.p.a. należy tym samym odnosić i uznawać za pomocne do procesów stosowania całego prawa materialnego (vide odmiennie wyrok NSA z 6 listopada 2007, I OSK 1512/06, CBOSA). Można przyjąć, że powyższe przepisy statuują zasady, których zakres obowiązywania i zastosowania wykracza poza ramy postępowania jurysdykcyjnego oraz że znajdują one szerokie zastosowanie do działalności administracji publicznej nakierowanej na załatwianie wszelakich spraw jednostki z zakresu administracji publicznej w przypadku braku kompleksowego zespołu przepisów procesowych przewidzianych dla danej sprawy, tj. gdy występuje luka prawna. W takich przypadkach możliwe jest zastosowanie tych przepisów w drodze zastosowania analogii legis, co na gruncie prawa procesowego administracyjnego jest zasadniczo dopuszczalne (por. J. Zimmermann, Aksjomaty postępowania administracyjnego, Warszawa 2017, s. 43-44, J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2018, s. 173-174), gdyż zasady wyrażone w tych przepisach należy potraktować jako normy wyjęte przed nawias i wspólne dla całości regulacji systemu prawa (tak: S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter prawny i znaczenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo 1961/12, s. 889).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, iż stosowanie zasad ogólnych k.p.a. nie może jednak oznaczać, iż to organ jednostki samorządu terytorialnego winien z urzędu poszukiwać dowodów na okoliczność stanu zdrowia rodziny skarżącej czy też na okoliczność przeprowadzanych przez Policję interwencji w lokalu, w którym zamieszkuje. Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego przyjmuje się bowiem, że w ramach postępowania administracyjnego konieczna jest aktywność obu podmiotów: organu administracji publicznej oraz strony postępowania. Choć obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, to nie oznacza to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Dopuszczenie możliwości przedstawiania przez stronę dowodów mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy skutkuje przeniesieniem na nią ciężaru wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, potwierdzających podnoszoną przez nią okoliczność. Podkreślenia bowiem wymaga, że pomimo istnienia w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej, nakładającej na organ prowadzący postępowanie obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to jednak ciężar przeprowadzenia dowodu powinien spoczywać na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Jeśli zatem skarżąca kasacyjnie powołuje się na powyżej wskazane okoliczności, mające w jej ocenie stanowić podstawę faktyczną do zastosowania przez organ wyjątku z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b uchwały Nr [...] Rady m. st. Warszawy z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), to spoczywa na niej ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, potwierdzających istnienie tych okoliczności. W świetle powyższego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., wskazać należy, iż istotą oraz celem postępowania, o którym stanowi ten przepis, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (zob. np. wyrok NSA z 11 kwietnia 2023 r., III OSK 2053/21; wyrok NSA z 20 kwietnia 2023 r., II GSK 2713/21). Ograniczony zakres czynności sądu administracyjnego w tym zakresie jest powiązany z charakterem i rolą tego sądu. Rolą bowiem sądu jest kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a.), nie zaś prowadzenie postępowania dowodowego (wyrok NSA z 18 kwietnia 2023 r., II OSK 1238/20). Tymczasem wniosek strony o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego złożony został na okoliczność zmian w stanie technicznym lokalu w stosunku do stanu ustalonego w toku postępowania przed organem. Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 3 września 2020 r. wskazała na pojawienie się nowych okoliczności w sprawie w postaci wystąpienia grzyba w mieszkaniu oraz zalania piwnic. Podkreślić zatem należy, iż dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2024 r., I OSK 266/21, dostępny w CBOSA). Niewątpliwie zmiana stanu technicznego lokalu w stosunku do stanu ustalonego w trakcie postępowania wyjaśniającego stanowi nową okoliczność faktyczną, trafnie więc WSA w Warszawie nie uwzględnił spornego wniosku dowodowego. Podniesiony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił w całości od zasądzenia na rzecz m.st. Warszawy zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI