III OSK 4744/21

III OSK 4744/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 773/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-05
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 85
art. 77 ust. 4 pkt 2, art. 77 ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 § 1 pkt 7, art. 156 § 2, art. 158 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Ewelina Gee-Milan po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 773/20 w sprawie ze skargi D.S. na decyzję Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności dyplomu 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. na rzecz D.S. kwotę 1377 (jeden tysiąc trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 773/20 oddalił skargę D.S. (dalej także jako skarżąca) na decyzję Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia [...] marca 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności dyplomu licencjata D. K. (dalej jako uczestniczka postępowania).
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że wbrew twierdzeniom skarżącej, w sprawie stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów wyższych znajdują zastosowanie art. 156–159 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a. Jak wynika z art. 77 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 z późn. zm.) dalej zwanej P.s.w.n., stwierdzenie nieważności dyplomu następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce nie regulują odrębnie procedury stwierdzenia nieważności dyplomu. Organ zasadnie więc rozważał na gruncie niniejszej sprawy przesłanki wskazane w art. 156 § 1 K.p.a., a zwłaszcza te ujęte w pkt 2 i pkt 7 tego przepisu.
Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy zaakcentowano, że wnioskiem z dnia 10 września 2018 r. skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata uczestniczce postępowania, ponieważ praca licencjacka D. K. obroniona w [...] r. pt. "System działania [...]" jest w znacznej części plagiatem pracy magisterskiej pt. "Polityka społeczna [...]" sporządzonej przez skarżącą i obronionej w [...] r. na Uniwersytecie [...]. Na okoliczność, czy praca licencjacka uczestniczki postępowania wypełnia znamiona art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1231 z późn. zm.) w toku postępowania została sporządzona opinia biegłego z dnia 30 sierpnia 2019 r. W opinii tej stwierdzono, że w pracy uczestniczki postępowania doszło w sposób celowy do przywłaszczenia autorstwa obszernych i mających twórczy charakter fragmentów pracy skarżącej. Uczestniczka postępowania nie negowała faktu przywłaszczenia obszernych i twórczych elementów pracy skarżącej. Wskazała, iż przez wiele lat przyjaźniła się ze skarżącą, pomagały sobie wzajemnie, obie pracowały w tym samym miejscu, a następnie doszło pomiędzy nimi do nieporozumień w pracy, czego rezultatem w jej ocenie jest złożenie przedmiotowego wniosku.
Zdaniem Sądu z powyższych okoliczności wynika, że w chwili wydania uczestniczce postępowania dyplomu potwierdzającego tytuł zawodowy licencjata Rektor nie miał wiedzy o plagiacie. Uznał wówczas, że zostały spełnione warunki do wydania tego dokumentu. Fakt skopiowana fragmentów pracy magisterskiej skarżąca podniosła dopiero we wniosku z dnia 10 września 2018 r. Wprawdzie art. 77 ust. 5 P.s.w.n. ustanawia przesłankę nieważności z mocy prawa, co daje podstawę do zakwalifikowania naruszenia jako rażącego naruszenia prawa określonego w art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a., jednakże w myśl art. 156 § 2 K.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych nie dotyczy skutków wynikających z faktu wydania decyzji nieważnej, lecz wynika z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności. Z tych względów, w ocenie Sądu, zasadnie odmówiono skarżącej stwierdzenia nieważności dyplomu uczestniczki postępowania.
Zwrócono przy tym uwagę, że okoliczność plagiatu, jakiego dopuściła się uczestniczka podczas sporządzania pracy licencjackiej, stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie nadania tytułu zawodowego wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Jest to istotna okoliczność faktyczna, która wyszła na jaw po wydaniu dyplomu, a istniała w dniu jego wydania i nie była znana Rektorowi. Ewentualnie podstawę wznowienia może stanowić art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., jeżeli delikt plagiatu zostałby stwierdzony prawomocnym wyrokiem sądu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., przez brak w skazania i wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej, z której wynikałoby, iż dyplom licencjata jest decyzją administracyjną, co uzasadniałoby stosowanie art. 156 K.p.a. do decyzji rektora uczelni wyższej w przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu, ewentualnie brak wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej, z której wynika, że art. 156 K.p.a. ma zastosowanie do stwierdzania nieważności dokumentów niebędących decyzjami administracyjnymi, a przez to nie odniesienie się w ogóle do istoty zarzutów zgłoszonych w skardze do sądu administracyjnego;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 156 K.p.a. (w tym w zw. z art. 126 K.p.a.) oraz art. 76, art. 77 ust. 1-3 P.s.w.n. i w zw. z art. 77 ust. 4 pkt 2 oraz art. 77 ust. 5 P.s.w.n. poprzez niesłuszne nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo wydania jej z naruszeniem art. 156 K.p.a. przez bezpodstawne jego zastosowanie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności dokumentu niebędącego decyzją administracyjną, ani postanowieniem, od którego przysługuje zażalenie (tj. dyplomu licencjata) oraz wydanej z naruszeniem art. 77 ust. 5 P.s.w.n. przez jego niezastosowanie;
3) art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 107 §1 pkt. 6 i § 3 K.p.a. oraz w związku z art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. poprzez niesłuszne nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że organ utrzymując w mocy własną wydaną w pierwszej instancji decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności dyplomu wobec licencjata D. K., powołując się na przesłanki z art. 156 § 2 K.p.a. stanowiące rzekomo przeszkodę do stwierdzenia nieważności dyplomu, nie zawarł w decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego potwierdzającego jakoby dyplom wydany D. K. był decyzją administracyjną, ewentualnie nie wskazał podstawy prawnej z jej wyjaśnieniem z której wynika, iż mamy do czynienia z przewidzianym prawem wyjątkiem od reguły wynikającej z treści art. 156 K.p.a., iż ten ma zastosowanie wyłącznie do stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, pozwalającym na stosowanie tego przepisu w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności dokumentu niebędącego decyzją administracyjną;
4) w przypadku przesądzenia, iż do stwierdzenia nieważności dyplomu zastosowanie ma art. 156 K.p.a., naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 158 § 2 K.p.a. w zw. z art. 156 § 2 K.p.a. poprzez niesłuszne nieuchylenie decyzji wydanej przy takiej ocenie prawnej z naruszeniem art. 158 § 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie, tj. wobec ustalenia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji (albo dyplomu) przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. i odmowy stwierdzenia nieważności wyłącznie wobec przeszkody z art. 156 § 2 K.p.a., organ nie stwierdził że decyzja (albo dyplom) zostały wydane z naruszeniem prawa, mimo że wystąpienie naruszenia prawa ustalił w uzasadnieniu.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowo- administracyjnego i kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek część zarzutów tej skargi nie jest zasadna.
Przystępując do kontroli zaskarżonego wyroku w granicach określonych zarzutami skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. polegający na braku wskazania i wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej.
Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera niedające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39). Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd (por. wyrok NSA z 7 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 1329/19). Jeśli w uzasadnieniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego znajduje się ocena ustaleń stanu faktycznego dokonana na podstawie akt, to nawet w sytuacji, gdy jest ona odmienna od oceny prezentowanej przez stronę, nie można zasadnie twierdzić, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Zawiera także wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jaką jest przede wszystkim art. 77 ust. 4 pkt 2 P.s.w.n., art. 77 ust. 5 P.s.w.n. oraz art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. i art. 156 § 2 K.p.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jako uchybienie procesowe może stanowić skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, jeżeli jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Co istotne zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie polemizować z wykładnią prawa lub stosowaniem prawa przyjętym przez Sąd w danej sprawie. Tym samym kwestia oceny, czy dyplom licencjata stanowi lub nie decyzję administracyjną, nie może być w okolicznościach tej sprawy przedmiotem zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 156 K.p.a. (w tym z art. 126 K.p.a.) oraz art. 76, art. 77 ust. 1-3 P.s.w.n. w związku z art. 77 ust. 4 pkt 2 oraz art. 77 ust. 5 P.s.w.n. przez wadliwe nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo wydania jej z naruszeniem art. 156 K.p.a. i bezpodstawnym zastosowaniem w postępowania nieważnościowego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Strona skarżąca kasacyjne ten zarzut traktuje jako podstawy w sprawie. Domaga się bowiem stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny charakteru prawnego dyplomu licencjata. Zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n. absolwent studiów otrzymuje dyplom ukończenia studiów na określonym kierunku i profilu potwierdzający wykształcenie wyższe oraz tytuł zawodowy licencjata, inżyniera albo równorzędny potwierdzający wykształcenie wyższe na tym samym poziomie - w przypadku studiów pierwszego stopnia. Kwestia charakteru prawnego na gruncie prawa administracyjnego dyplomu ukończenia studiów nie stanowi w tej sprawie, wbrew zamierzeniu strony skarżącej kasacyjnie, istotnego zagadnienia. Sąd administracyjny kontrolując decyzję administracyjną wydaną w konkretnej sprawę nie powinien dokonywać teoretycznych rozważań co do jakieś instytucji prawnej, jeżeli nie jest to niezbędne do rozstrzygnięcia w danej sprawie. Takie rozważania należy pozostawić przedstawicielom nauki.
Zgodnie z art. 77 ust. 4 pkt 2 P.s.w.n. w przypadku zaistnienia przyczyn stwierdzenia nieważności dyplomu, organem właściwym do stwierdzenia nieważności jest rektor. Pojęcie "stwierdzenie nieważności" o którym mowa w tym przepisie dotyczy postępowania nieważnościowego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego. Taki wniosek wynika z zastosowania wykładni systemowej art. 77 ust. 4 pkt 1 i 2 P.s.w.n. Skoro ustawodawca w art. 77 ust. 4 pkt 1 tej ustawy wprost wskazuje, że mogą zaistnieć przyczyny wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie nadania tytułu zawodowego, to umiejscowienie w kolejnym punkcie tego przepisu przyczyn (w liczbie mnogiej) stwierdzenia nieważności dotyczy postępowania administracyjnego regulującego właśnie postępowanie nieważnościowe, a nie inne postępowanie.
Przyjęcie, że postępowanie nieważnościowe, do którego odsyła art. 77 ust. 4 pkt 2 P.s.w.n. jest w sposób kompletny (wyczerpujący) uregulowane w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce prowadziłoby do braku jakiejkolwiek możliwości stosowania tego trybu. Poza art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 P.s.w.n. żadne inne przepisy tej ustawy nie regulują postępowania nieważnościowego, a tym samym ani rektor uczelni nie miałby dostatecznych kompetencji do podejmowania czynności w trakcie postępowania nieważnościowego, ani też pozycja strony w takim postępowaniu nie byłaby w żaden sposób chroniona. Tym samym przyjęcie za trafny pogląd strony skarżącej kasacyjnie prowadziłby do całkowitego zanegowania możliwości stosowania ww. przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce i braku możliwości reagowania w przypadku, gdy postępowanie kończące się wydaniem dyplomu ukończenia danego kierunku studiów obarczone byłoby istotnymi wadami. Takiego rezultatu nie można zaakceptować. Tym samym przyjęte w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji stanowisko pozwalające na stosowanie postępowania nieważnościowego jest zasadne i zostało zaaprobowane zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym (por. J.M. Zieliński, komentarz do art. 77 teza nr 7, w: Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, H. Izdebski, J.M. Zieliński, wyd. III, LEX/el. 2023; M. Dokowicz, komentarz do art. 77 teza nr 8, w: Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, pod red. J. Woźnickiego, WKP 2019; wyrok NSA z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 2586/20; wyrok NSA z 11 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 543/20).
Tym samym w przypadku zaistnienia podstawy stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów, powinno być wszczęte postępowanie nieważnościowe uregulowane w Kodeksie postępowania nieważnościowego z modyfikacjami objętymi przepisami Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.
Jak przy tym wynika z treści art. 77 ust. 5 P.s.w.n., nie ma podstawowego znaczenia w tej sprawie ocena, czy dyplom ukończenia studiów stanowi lub nie stanowi decyzji administracyjnej. Istotnym jest bowiem to, że rektor uczelni jako organ uprawniony w drodze decyzji administracyjnej stwierdza nieważność dyplomu, jeżeli zaistniała przesłanka nieważnościowa objęta art. 77 ust. 5 ww. ustawy. Posłużenie się w tym przepisie zwrotem "stwierdza nieważność" i "w drodze decyzji administracyjnej" jest wystarczające do wskazania, że należy w przypadku zaistnienia przesłanki nieważnościowej w stosunku do wydanego dyplomu prowadzić postępowanie nieważnościowe (uregulowane w art. 156-159 K.p.a.), kończące się wydaniem decyzji administracyjnej.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 156 K.p.a. (w tym w zw. z art. 126 K.p.a.) oraz art. 76, art. 77 ust. 1-3 P.s.w.n. i w zw. z art. 77 ust. 4 pkt 2 oraz art. 77 ust. 5 P.s.w.n. polegający na bezpodstawnym zastosowaniu art. 156 K.p.a.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że skoro postępowanie w przedmiocie unieważnienia dyplomu powinno być prowadzone jako postępowanie nieważnościowe, do którego w zakresie nieuregulowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego stosuje się przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, to także zasadnie został zastosowany w tej sprawie art. 156 K.p.a. Art. 3 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Objęcie przez Sąd pierwszej instancji kontrolą decyzji administracyjnej w tej sprawie w pełni odpowiada treści ww. przepisu.
Zarzut naruszenia art. 76 P.s.w.n. został nieprawidłowo sformułowany. Przepis ten dzieli się na siedem ustępów, a art. 76 ust. 1 tej ustawy zawiera dodatkowo punkty i litery. Brak precyzyjnego wskazania, w jakim zakresie przepis ten został naruszony uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznanie tego zarzutu. Rozpoznając skargę kasacyjną nie może Sąd precyzować zawartego w niej zarzutu w taki sposób, aby podlegał on rozpoznaniu.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 77 ust. 1-3 P.s.w.n. nie został uzasadniony w skardze kasacyjnej. Przepisy te regulują tytuły zawodowe licencjata (i równoważne) oraz magistra (i równoważne), termin wydania dyplomu ukończenia studiów oraz organ właściwy do ustalenia wzoru dyplomu. W żadnym zakresie strona skarżąca kasacyjnie ani nie precyzuje, który - w zakresie tego zarzutu - z ustępów art. 77 P.s.w.n. został naruszony przez Sąd pierwszej instancji, ani też na czym owo naruszenie polegało. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku także nie wynika, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w tej sprawie stosował art. 77 ust. 1-3 P.s.w.n. Wobec braku niezbędnego sprecyzowania tego zarzutu i jego uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny pozbawiony jest możliwości kontroli w tym zakresie zaskarżonego wyroku.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 P.s.w.n. poprzez ich niezastosowanie. Skutecznie wniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania powinien obejmować wskazanie na takie uchybienie Sądu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez istotny wpływ na wynik sprawy rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak powinien uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z wykazaniem wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 21 listopada 2023 r. sygn. akt II GSK 831/20). W tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby Sąd pierwszej instancji naruszył w jakimkolwiek zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuchylenie na zaskarżonej decyzji w związku z "niezastosowaniem" art. 77 ust. 5 P.s.w.n.
Art. 77 ust. 5 P.s.w.n. został już omówiony w uzasadnieniu tego wyroku i przepis ten był stosowany przez Sąd pierwszej instancji, co znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Trafnie przy tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zawiera on jedynie dodatkową przesłankę obligującą do stwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej nieważność dyplomu ukończenia studiów. Potwierdza to treść art. 77 ust. 4 pkt 2 P.s.w.n., zgodnie z którym w przypadku zaistnienia przyczyn, a nie jednej przyczyny stwierdzenia nieważności dyplomu, organem właściwym do stwierdzenia nieważności jest rektor. Tym samym skoro dany przepis posługuje się pojęciem przyczyn w liczbie mnogiej to oznacza, że poza wyjątkową przyczyną wynikającą z art. 77 ust. 5 P.s.w.n. zastosowanie mają także inne przyczyny nieważności wynikające z art. 156 § 1 K.p.a.
Ponadto art. 77 ust. 4 pkt 2 P.s.w.n. określa organ właściwy do unieważnienia dyplomu ukończenia studiów. Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że takim organem jest rektor uczelni i w tej sprawie zaskarżono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję właściwego organu jakim jest Rektor Wyższej [...] w W.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 126 K.p.a. Powołany przepis jedynie odsyła do stosowania do postanowień inne, wyraźnie w nim wskazane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponieważ w tej sprawie nie zaskarżono postanowienie ani też nie wydano postanowienie, to Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny zaskarżonej decyzji w związku z art. 126 K.p.a. i nie naruszył w tym zakresie prawa. Nie można skutecznie zarzucić Sądowi naruszenia przepisu, który w danej sprawie nie mógł być stosowany.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. oraz art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. polegający na nieuchylenie zaskarżonej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności dyplomu wobec licencjata D. K. z powołaniem się na przesłanki wynikające z art. 156 § 2 K.p.a.
Nie budzi żadnych wątpliwości, że z treści art. 77 ust. 5 P.s.w.n. wprost wynika obowiązek wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że wydanie takiej decyzji musi być poprzedzone przeprowadzeniem postepowania administracyjnego, a poprzez określenie przedmiotu administracyjnego, jakim jest stwierdzanie nieważności, ustawodawca wskazał na tryb postępowania nieważnościowego. Tym samym nie było podstaw do niestosowania art. 156 § 2 K.p.a. Nie można uznać za zasadne stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, jakoby zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja naruszyła art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. Art. 107 § 1 K.p.a. określa elementy formalne decyzji administracyjnej i zgodnie z jej pkt 6 decyzja ta powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Trafnie Sąd pierwszej instancji nie stwierdził, aby w tej sprawie decyzja Rektora Wyższej [...] w W. nie zawierała tego uzasadnienia. O tym, co powinno obejmować uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzyga art. 107 § 3 K.p.a. i także ten przepis nie został w tej sprawie naruszony. Także strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, na czym miałoby polegać wadliwe formalne sporządzenie uzasadnienia faktycznego lub prawnego w zaskarżonej decyzji. Zarzucając naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. można jedynie podnosić braki formalne w decyzji administracyjnej, a nie wadliwość samej argumentacji zawartej w takim uzasadnieniu.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił przy tym, dlaczego stosuje art. 156 K.p.a. i stanowisko to jest prawidłowe.
Natomiast zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 158 § 2 K.p.a. i art. 156 § 2 K.p.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji odmawiającej unieważnienia dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia, mimo ustalenia zaistnienia przesłanki stwierdzenia nieważności dyplomu przewidzianej w art. 77 ust. 5 P.s.w.n. w związku z art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że w przypadku, gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia dyplomu upłynęło dziesięć lat, to wówczas nie można stwierdzić jego nieważności, a organ ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonego dyplomu z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził jego nieważności. Wynika to z treści art. 158 § 2 K.p.a. w związku z art. 156 § 2 i art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a.
Tym samym skoro w tej sprawie Rektor Wyższej Szkoły [...] w W. stwierdził ponad wszelką wątpliwość, że zachodzi przesłanka nieważności dyplomu objęta treścią art. 77 ust. 5 P.s.w.n. i zarazem minęło 10 lat od daty wydania tego dyplomu, to wówczas powinien wydać decyzję zgodnie z treścią art. 158 § 2 K.p.a. Brak wydania takiej decyzji stanowi istotną wadę postępowania administracyjnego. Nie można bowiem uznać za analogiczne rozstrzygnięcia w postaci wydania decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności dyplomu jak i decyzji o wydaniu takiego dyplomu z naruszeniem prawa, mimo wystąpienia przesłanki nieważnościowej i zarazem ustalenia upływu 10 lat. Także w orzecznictwie administracyjnym dominuje pogląd, zgodnie z którym istotną wadą całego postępowania administracyjnego jest brak wydania decyzji w oparciu o art. 1568 § 2 K.p.a. mimo ustalenie zaistnienia podstawy stwierdzenia nieważności i zarazem ziszczenia się jednej z przesłanek objętych art. 156 § 2 K.p.a. (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1833/17; wyrok NSA z 5 października 2009 r. sygn. akt I OSK 1449/08).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa procesowego sprowadzający się do braku uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 21 lit. c P.p.s.a. w związku z błędną oceną braku naruszenia przez organ administracyjny art. 158 § 2 K.p.a. w związku z art. 156 § 2 K.p.a. i w związku z art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. w związku z art. 77 ust. 5 P.s.w.n. jest zasadny. Zasadność tego zarzutu przesądziła o konieczności zarówno uchylenia zaskarżonego wyroku jak i zaskarżonej decyzji.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżony wyrok i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę i uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku 193 P.p.s.a. zaskarżoną decyzję.
Organ administracji rozpoznając ponownie sprawę, będąc związany przedstawioną wyżej wykładnią przepisów - na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 170 P.p.s.a. - zobowiązany jest wykonać wskazania wynikające z tego wyroku w zakresie sposobu zakończenia postępowania nieważnościowego, chyba że zmianie ulegnie stan prawny lub organ ustali istotną zmianę stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z powołanym art. 170 P.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, stronie która wniosła tę skargę należą się niezbędne koszty postępowania od organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W tej sprawie należało od Rektora Wyższej [...] w W. zasądzić na rzecz D. S. kwotę 1377 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Koszty te obejmują zwrot wpisu od skargi w wysokości 200 zł, zwrot opłaty za udzielenie pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, zwrot opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji w wysokości 100 zł, zwrot wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie adwokata będącego pełnomocnikiem strony skarżącej kasacyjnie obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 14 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).