III OSK 4734/21

III OSK 4734/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Lu 433/20 - Wyrok WSA w Lublinie z 2020-12-10
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 41 ust. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 433/20 w sprawie ze skargi E.B. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 15 maja 2020 r., nr 569 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E.B. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 grudnia 2020 r., III SA/Lu 433/20 oddalił skargę E.B. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z 15 maja 2020 r., nr 569.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.
Komendant Miejski Policji [...] (dalej: "KMP" lub "organ pierwszej instancji") 29 stycznia 2020 r. wszczął wobec st. sierż. E.B. (dalej: "skarżąca") postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm., dalej: "ustawa o Policji"). Podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego były ustalenia dokonane w prowadzonym przeciwko skarżącej postępowaniu dyscyplinarnym oraz równolegle prowadzonym przed Sądem Rejonowym [...] postępowaniu karnym o sygn. akt [...].
KMP ustalił, że 17 grudnia 2014 r. w związku z zarządzonym o godz. 5:00 w KMP [...] alarmem i bezskutecznych próbach telefonicznego powiadomienia o tym fakcie skarżącej, Naczelnik Wydziału [...] polecił podległym policjantom osobiste powiadomienie policjantki w miejscu jej zamieszkania, o konieczności bezzwłocznego stawienia się w jednostce. Zgodnie z poleceniem ok. godziny 5:40 policjanci udali się do B., gm. S., gdzie według pisemnych oświadczeń skarżącej było jej stałe miejsce zamieszkania. Po przybyciu na miejsce policjanci ustalili, że dom stojący w B. na posesji oznaczonej nr [...] jest opuszczony, a działka zarośnięta jest krzakami. W toku podjętych czynności policjanci rozpytali sąsiada, który oświadczył, że budynek stojący na sąsiedniej działce jest niezamieszkały od ok. 16-17 lat, a skarżąca mieszka w C.
Ponadto organ pierwszej instancji ustalił, że od 31 stycznia 2011 r. do 11 grudnia 2014 r. (z wyłączeniem okresu przebywania na urlopie macierzyńskim, tj. od sierpnia 2011 roku do września 2012 r.) skarżąca pobierała należności z tytułu zwrotu kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania, tj. B. do miejsca pełnienia służby KMP w C., składając co miesiąc stosowny wniosek.
17 lutego 2015 r. Prokuratura Rejonowa [...] wszczęła śledztwo sygn. akt [...] w sprawie doprowadzenia Komendy Miejskiej Policji [...] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym w kwocie łącznej 6.091,34 zł. poprzez wprowadzenie w błąd przez skarżącą co do rozliczenia zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby z miejscowości pobliskiej, na szkodę interesu publicznego - prawidłowego funkcjonowania Komendy Miejskiej Policji [...], tj. o czyn z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 12 kk.
W tych okolicznościach postanowieniem z 11 marca 2015 r., nr 3/1/15 organ pierwszej instancji wszczął przeciwko skarżącej postępowanie dyscyplinarne o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu zasad etyki zawodowej - art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji w zw. z art. 286 § 1 kk, które z uwagi na powiązanie deliktu dyscyplinarnego z przepisami prawa karnego zostało zawieszone postanowieniem z 20 marca 2015 r.
7 maja 2015 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo z Prokuratury Rejonowej [...] informujące, że Prokurator 4 maja 2015 r. wydał postanowienie o przedstawieniu skarżącej zarzutów popełnienia dwóch przestępstw z art. 286 § kk w zb. z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk.
Rozkazem personalnym nr 189/2015 z 7 maja 2015 r. KMP zawiesił skarżącą w czynnościach służbowych od 8 maja 2015 r. do 7 sierpnia 2015 r. Po rozpatrzeniu odwołania, organ odwoławczy, rozkazem personalnym nr 601 z 1 czerwca 2015 r. uchylił rozstrzygniecie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Komendant Miejski Policji [...] 11 czerwca 2015 r. wydał kolejny rozkaz personalny nr 215/2015 o zawieszeniu skarżącej w czynnościach służbowych na okres od 11 czerwca 2015 r. do 19 czerwca 2015 r.
Następnie, 4 sierpnia 2015 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...], uzupełnił postanowienia o przedstawieniu zarzutów wobec skarżącej, która została podejrzaną o popełnienie dwóch przestępstw z art. 286 § 1 oraz art. 270 § 1 kk. Skarżąca w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 26 czerwca 2013 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 23 kwietnia 2014 r. (w dacie bliżej nieustalonej), działając w celu użycia za autentyczne, podrobiła podpis W. T. (małżonka) na zeznaniu podatkowym za rok 2012 i 2013.
14 kwietnia 2016 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] wydał akt oskarżenia przeciwko skarżącej. Postępowanie karne w tej sprawie prowadzone jest pod sygn. akt [...] przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Karny.
Postanowieniem nr 2/20 z 3 lutego 2020 r. dokonano zmiany zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym obwiniając skarżącą o to, że: w okresie od 1 lutego 2011 r. do 30 listopada 2014 r. w C., będąc zobowiązaną do postępowania tak, aby jej działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji oraz dbania o społeczny wizerunek Policji jako formacji w której służy i podejmowania działań służących budowaniu zaufania do niej, po złożeniu 31 stycznia 2011 r. i 22 października 2013 r. raportów o wyrażenie zgody na zwrot kosztów dojazdu z miejscowości pobliskiej, tj. B. do miejsca pełnienia służby w Komendzie Miejskiej Policji [...], w których podała nieprawdziwe informacje dotyczące faktycznego miejsca zamieszkania, pobrała nienależne świadczenie pieniężne z tytułu zwrotu kosztów dojazdu z miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby w łącznej wysokości 6.198,62 zł. na szkodę Komendy Miejskiej Policji [...], tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej policjanta określonej w art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 2 i § 23 "Zasad etyki zawodowej policjanta" stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004r, Nr 1 poz. 3).
Po uzyskaniu negatywnej opinii zakładowej organizacji związkowej - ZW NSZZ Policjantów Województwa [...], co do zwolnienia skarżącej ze służby - Komendant Miejski Policji [...] rozkazem personalnym nr 115 z 11 marca 2020 r. z uwagi na oczywistość popełnienia przez policjantkę czynów o znamionach przestępstwa z art. 286 § 1 i art. 270 § 1 kk i ich społecznej szkodliwości zwolnił skarżącą ze służby w Policji z dniem 13 marca 2020 r.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie (dalej: "KWP" lub "organ odwoławczy"), rozkazem nr 569 z 12 maja 2020 r., podzielając ustalenia i ocenę organu pierwszej instancji, uchylił wydany przez ten organ rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji, ustalając nową datę zwolnienia ze służby na 28 marca 2020 r.
KWP, odwołując się do podstawy materialnoprawnej zwolnienia skarżącej ze służby – art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wyjaśnił, że o oczywistości popełnienia czynu przestępczego można mówić w sytuacji, w której stan faktyczny nie nasuwa wątpliwości, że określony czyn został popełniony przez konkretną osobę. Oczywistość popełnienia czynu organ może ustalić samodzielnie, na podstawie analizy okoliczności konkretnego zdarzenia.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że okoliczność popełnienia dwóch czynów charakteryzujących się działaniem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej uniemożliwiają pozostawanie skarżącej w służbie. W jego ocenie organ pierwszej instancji podejmując decyzję w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby w Policji, nie ograniczył się jedynie do stwierdzenia oczywistości popełnienia przez nią czynów o znamionach przestępstwa. Szczegółowo wykazał także, z jakich dokładnie przyczyn przełożony uznał, że nie jest możliwe dalsze jej pozostawienie w służbie i w konsekwencji, dlaczego zdecydowano się na rozwiązanie z nią stosunku służbowego.
W ocenie organu odwoławczego uzasadnienie rozkazu personalnego KMP nie pomija okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zawiera ustalenia co do faktów, które przesądziły o konieczności zwolnienia skarżącej ze służby w Policji. Organ pierwszej instancji działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz z uwzględnieniem interesu społecznego, a przed podjęciem decyzji w sprawie, zasięgnął wymaganej opinii organizacji związkowej związku zawodowego policjantów. Nadając wydanemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności miał zaś na uwadze ważny interes społeczny tożsamy w tym przypadku z interesem służby, wyrażający się szczególnym statusem i zadaniami Policji.
Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę kasacyjną.
KWP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji, powołując się na podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji wskazał, że w niniejszej sprawy koniecznym było dokonanie oceny czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał uznać, jak przyjęły to organy, że skarżąca popełniła czyn o znamionach przestępstwa, czy popełnienie tego czynu jest oczywiste i czy uniemożliwia to pozostawanie jej w służbie Policji. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wszystkie wyżej wymienione przesłanki zostały kumulatywnie spełnione, co zostało przez organ wykazane zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, właściwie zanalizowanym i ocenionym w zaskarżonej decyzji.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że podstawą wszczęcia 29 stycznia 2020 r. postępowania administracyjnego z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sprawie zwolnienia skarżącej ze służby w Policji były ustalenia dokonane w postępowaniu dyscyplinarnym [...] oraz równolegle prowadzonym przez Sąd Rejonowy [...] postępowaniu karnym o sygn. [...]. W akcie oskarżenia z 14 kwietnia 2016 r. skarżąca została oskarżona o popełnienie czynu z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 271 § 3 kk oraz o czyn z art. 270 § 1 kk.
W ocenie Sądu pierwszej instancji ustalenia organu, w świetle przesłanek ustawowych z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji niepodważone przez skarżącą, potwierdzają oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa z art. 270 § 1 kk. Zgromadzone w sprawie administracyjnej dowody potwierdzają również słuszność stanowiska organów w zakresie oczywistości popełnienia przez skarżącą czynów o znamionach przestępstwa z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 271 § 3 kk. Mimo, że skarżąca w prowadzonym przez sąd postępowaniu karnym nie przyznała się do popełnienia czynów z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 271 § 3 kk, to spełnienie przesłanki oczywistości wynika z innych zgromadzonych w sprawie dowodów. Mając na uwadze wykazanie tej przesłanki, organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy dołączając do akt sprawy administracyjnej materiały z postępowania karnego i dyscyplinarnego. Z materiałów tych bezspornie wynika, że w okresie od 31 stycznia 2011 r. do 11 grudnia 2014 r. (z wyłączeniem okresu przebywania na urlopie macierzyńskim od sierpnia 2011 r. do września 2012 r.) skarżąca składała wnioski o zwrot kosztów dojazdu z miejsca wskazanego jako miejsce zamieszkania (B.) do miejsca pełnienia służby w Komendzie Miejskiej Policji [...] oraz że z tego tytułu comiesięcznie pobierała należność finansową. Łączna kwota z tytułu nienależnie pobranego świadczenia wyniosła 6.198,62 zł, którą skarżąca dobrowolnie zwróciła na rachunek bankowy Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie 11 lutego 2017 r.
Jednocześnie, zdaniem Sądu pierwszej instancji, zgromadzona w sprawie dokumentacja wskazywała w sposób oczywisty, że skarżąca podała nieprawdziwe dane odnośnie do miejsca zamieszkania celem pobierania nienależnego jej świadczenia w postaci zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby. Okoliczność niezamieszkiwania skarżącej pod wskazanym adresem (B.) potwierdzają zebrane w sprawie dowody dołączone do postępowania administracyjnego, w szczególności dokumentacja z akt sprawy karnej, jak również z postępowania dyscyplinarnego.
W ocenie Sądu organy prawidłowo oceniły, że zebrane w sprawie dowody (ich różnorodność i wielość) pozwalają na przyjęcie, iż została spełniona przesłanka oczywistości popełnienia przez skarżącą czynu o znamionach przestępstwa.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że świadome podanie nieprawdziwych danych co do miejsca zamieszkania i pobieranie w związku z tym nienależnego świadczenia w postaci zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby, a także podrobienie podpisów innej osoby przez funkcjonariusza Policji, którego obowiązkiem jest stanie na straży przestrzegania prawa, niewątpliwie obniża zaufanie społeczne do Policji i pełnionej funkcji. Taka postawa, jak trafnie zauważyły organy, negatywnie wpłynęła na wizerunek i dobre imię Policji.
Konkludując Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ dostatecznie wyjaśnił okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, biorąc pod uwagę prawidłowo zabrany i oceniony materiał dowodowy.
Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem Sądu pierwszej instancji, zaskarżyła go w całości do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W oparciu o art. 174 § 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia, tj.:
I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie utrzymujący w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji [...], w sytuacji gdy rozkaz ten ewidentnie uchybiał przepisom:
a) prawa materialnego, a uchybienie to mogło mieć wpływ na treść decyzji, tj.:
i. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez błędną jego wykładnię i niezasadne uznanie, że w stosunku do skarżącej istnieją przesłanki do zwolnienia ze służby w Policji, podczas gdy w niniejszej sprawie okoliczności warunkujące możliwość podjęcia takiej decyzji nie zostały wykazane;
b) przepisów postępowania, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na treść decyzji, tj.:
i. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy rozkazu personalnego nr 115 Komendanta Miejskiego Policji [...], podczas gdy rozkaz ten został wydany z rażącym naruszeniem przepisów postępowania;
ii. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez odstąpienie od obowiązku dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego, a także nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji zarówno interesu służbowego Policji, jak i słusznego interesu skarżącej, skutkujące błędnym przyjęciem, że interes społeczny przemawia za wydaleniem skarżącej ze służby w Policji pomimo szeregu dowodów wskazujących na niewątpliwą przydatność skarżącej do wykonywanej pracy;
iii. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 22 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, poprzez niedostateczne uzasadnienie przez organy wyrażonego stanowiska, w tym przede wszystkim braku ustosunkowania się do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, które to wskazywałyby na konieczność natychmiastowego zwolnienia skarżącej ze służby w Policji i niemożności dalszego pozostawania w formacji.
II. art. 151 p.p.s.a.a, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niezasadne oddalenie skargi na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie, w sytuacji, w której rozkaz ten uchybiał przepisom, zaś dostrzeżenie tych uchybień skutkowałoby uchyleniem wadliwych aktów.
W oparciu o tak postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, natomiast po rozpoznaniu skargi jej uwzględnienie i uchylenie rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie nr 569 z 15 maja 2020 r. oraz Komendanta Miejskiego Policji [...] nr 115 z 11 marca 2020 r. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie organ wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wyrażona w tym przepisie zasada oznacza pełne związanie Sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Konkretne, zawarte w skardze kasacyjnej, przyczyny zaskarżenia determinują zakres rozpoznania sprawy, czyli badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (pkt 2), przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzuty skargi kasacyjnej. Okazały się one pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej postawiono zarzuty dwojakiego rodzaju. Pierwsze dotyczą dokonanej przez organ wykładni art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zaś drugie – postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy i jego oceny przez Sąd pierwszej instancji. To wykładnia przepisów prawa materialnego determinuje zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie, a tym samym zarzut dotyczący naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji musi zostać rozpatrzony w pierwszej kolejności. Kwestia ta rzutuje bowiem na ocenę prawidłowości zebranego materiału dowodowego w sprawie oraz jego analizy.
Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.
Analiza art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wskazuje, że wyodrębnia on trzy zasadnicze przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby było możliwe podjęcie przez organ decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby.
Pierwsza z nich dotyczy popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego. Istotne jest, że przepis ten nie stanowi o popełnieniu przestępstwa, a jedynie czynu o charakterze (znamionach) przestępstwa, co zwalnia organ z badania winy, ewentualnych przesłanek wyłączających sprawstwo lub stopnia społecznej szkodliwości czynu. Innymi słowy organ nie jest uprawniony do badania czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo, gdyż ta kompetencja została przyznana organom prowadzącym postępowanie karne. W związku z tym organ wydający decyzję w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie musi oczekiwać na prawomocne rozstrzygnięcie sądu karnego. Wynika to z faktu, że w przypadku, gdy popełnienie przestępstwa zostanie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, stosowane są odrębne podstawy do zwolnienia funkcjonariusza, tj. art. 41 ust. 1 pkt 4, art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, (por. wyrok NSA z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 36/19).
Druga przesłanka dotyczy oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego. Art. 42 ust. 1 pkt 8 ustawy o Policji, podobnie jak i inne przepisy ustawy o Policji, nie zawiera definicji legalnej pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa". Problematyka rozumienia kategorii "oczywistości" na tle brzmienia przedmiotowego przepisu, była przedmiotem rozważań w judykaturze i w tej materii należy w pierwszym rzędzie przywołać poglądy sformułowane przez Trybunał Konstytucyjny w motywach wyroku z 2 września 2008 r. o sygn. akt K 35/06 (publ. OTK-A 2008/7/120), w których uznano, że niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób "automatyczny" i w każdym przypadku stwierdzenia popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstw karnych lub karnoskarbowych, wbrew zawartym w nim przesłankom ocennym. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych). Użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest fakultatywne. Natomiast popełnienie przez policjanta czynu powinno być "oczywiste". Muszą zatem istnieć określone dowody wskazujące na jego popełnienie przez policjanta. Poza stwierdzeniem tej okoliczności na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, jest to możliwe również na podstawie takiej oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego, np. gdy sprawca został złapany "na gorącym uczynku", w okolicznościach, które nie nasuwają wątpliwości, a sprawca przyznaje się do popełnienia przestępstwa (por. wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt I PR 13/79 z 4 kwietnia 1979 r., OSNC 1979/11/221, uchwała Sądu Najwyższego z 30 marca 1994 r. o sygn. akt I PZP 9/94, OSNP 1994/2/26). Za oczywiste można uznać także przestępstwo, jeżeli nienasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, iż obwiniony dopuścił się czynu zagrożonego sankcją karną przez ustawę.
Na tle wykładni analizowanego przepisu w orzecznictwie sądowym ugruntował się jednolity pogląd, że termin "oczywistość" należy rozumieć w szerokim znaczeniu.
W sensie procesowym "oczywistość" polega na tym, że materiał dowodowy musi w sposób jednoznaczny wskazywać na fakt popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa. Chodzi zatem o sytuację niewątpliwą, gdy w sprawie zgromadzono jednoznaczne, bezpośrednie dowody, wzajemnie się uzupełniające, zgodne i niewykluczające się zeznania świadków. Ta oczywistość musi znajdować odzwierciedlenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy. Ustalenie oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa powinno bowiem być uzasadnione analizą okoliczności konkretnego przypadku. Zatem o oczywistości można mówić wówczas, gdy wynika z ustalonych okoliczności w sposób ewidentny, na "pierwszy rzut oka", a więc, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych, bez szczególnych dociekań i pogłębionych analiz.
Podkreślić również należy, że ustalenie "oczywistości" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, o jakiej mowa w treści art. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, następuje w warunkach postępowania administracyjnego, które różni się swą istotą, celami i funkcją od postępowania karnego. Na gruncie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji chodzi, jak wspomniano powyżej, o "oczywistość" w szerokim znaczeniu, sytuację niewątpliwą, wynikającą z ustalonych okoliczności w sposób bezdyskusyjny, widoczną od razu (por. wyroki NSA z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1028/16, z 16 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1077/06, z 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 735/12 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 25 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 201/18).
Trzecia przesłanka, o której mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wskazuje na to, że popełnienie czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego musi uniemożliwiać pozostawanie funkcjonariusza w służbie. Wszelkie niepraworządne działania policjanta, jak również uzasadnione podejrzenia o takie działania, powinny prowadzić do podjęcia działań odsuwających od wykonywanych czynności służbowych, a w konsekwencji do usunięcia z szeregów Policji. Wymaga tego rodzaj i zakres zadań powierzonych Policji. Służbę w Policji mogą sprawować jedynie funkcjonariusze o nieposzlakowanej opinii, nie łamiący prawa, zaś wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują do pełnienia obowiązków służbowych. Wynika to z obowiązku każdego funkcjonariusza budowania zaufania do Policji i wzmacniania w społeczeństwie jej autorytetu. Zatem bezpośrednią konsekwencją ustalenia w sposób oczywisty, że funkcjonariusz popełnił czyn o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego jest stwierdzenie jego nieprzydatności do służby (uniemożliwienie pozostawania w służbie), co skutkuje wydaniem decyzji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
Dopiero w przypadku, kiedy wszystkie trzy przesłanki zostaną kumulatywnie spełnione, organ może zwolnić funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
Przenosząc powyższe uwagi na kanwę niniejszej sprawy konieczna była ocena, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał uznać, jak przyjęły to organy, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa, czy popełnienie tego czynu jest oczywiste i czy uniemożliwia to pozostawanie skarżącego w służbie Policji.
W rozpoznawanej sprawie organy Policji miały pełne podstawy do przejęcia, że skarżąca dopuściła się czynu o znamionach przestępstwa oraz że popełnienie przez nią takiego czynu było oczywiste. Pozwalały na to dowody zgromadzone w sprawie przez organ. Do akt postępowania administracyjnego włączono dokumenty z prowadzonego postępowania dyscyplinarnego oraz z postępowania karnego, w tym m.in.: postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, postanowienie o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego, postanowienie o podjęciu postępowania dyscyplinarnego, postanowienie o zmianie zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym, zawiadomienie o wszczęciu śledztwa, zestawienie należności dot. zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby skarżącej za 2011, 2012, 2013 i 2014 r., informacji z Prokuratury Rejonowej [...] o wydaniu postanowienia o przedstawieniu zrzutów, RP nr 189/2015 KMP [...] z 7 maja 2015 r., RP nr 601 KWP w Lublinie z 1 czerwca 2015 r., RP nr 215/2015 KMP [...] z 11 czerwca 2015 r., postanowienie o przedstawieniu zarzutów, akt oskarżenia z 14 kwietnia 2016 r. oraz protokoły z rozpraw sądowych.
Skarżącej postawiono zarzut popełnienia czynu z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 271 § 3 kk oraz czynu z art. 270 § 1 kk. Zarzucono skarżącej, że w okresie od 3 marca 2011 r. do 24 sierpnia 2011 r. oraz od 2 listopada 2012 r. do 5 stycznia 2015 r., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła Komendę Miejską Policji [...] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym w kwotach odpowiednio 1.102,86 zł i 5.095,76 zł poprzez wprowadzenie uprawnionego pracownika ww. jednostki Policji w błąd co do danych mających wpływ na rozliczenie kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby z miejscowości pobliskiej, w ten sposób, iż zamieszkując w C. poświadczała nieprawdę we "wnioskach o zwrot kosztów dojazdu" i wskazywała w sposób niezgodny z rzeczywistością trasę B. – C., jako dystans pokonywany z miejsca zamieszkania do miejsca wykonywania obowiązków służbowych. Ponadto zarzucono skarżącej, że w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 26 czerwca 2013 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 23 kwietnia 2014 r. w dacie dziennej bliżej nie ustalonej, działając w celu użycia za autentyczny, podrobiła podpis "W.T." na zeznaniu o wysokości podatku dochodowego odpowiednio w roku podatkowym 2012 i 2013 w rubryce "podpis małżonka".
Należy zwrócić także uwagę na przywołany w uzasadnieniu aktu oskarżenia dowód z opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego, powołanego do zbadania autentyczności podpisów w dokumentacji skarbowej. W ocenie Prokuratora Prokuratury Rejonowej opinia biegłego z zakresu pisma ręcznego nie budzi wątpliwości, gdyż jest pełna, jasna, niesprzeczna i rzeczowa. Z opinii tej wynika, że wszystkie dowodowe podpisy zostały nakreślone przez jedną osobę, a wykonawcą dowodowych podpisów nie jest W.T. Dowodowe podpisy o treści "T.W." widniejący w rubryce nr 135 zeznania podatkowego PIT-37 za rok 2012 i "B.E." widniejący w rubryce nr 136 zeznania podatkowego PIT-37 za rok 2012 oraz analogicznie w rubrykach nr 143 i 144 zeznania podatkowego PIT-37 za rok 2013, zostały nakreślone przez skarżącą. Ponadto z protokołu rozprawy głównej z 9 lutego 2017 r., [...] wynika, że skarżąca przyznała się do podrobienia podpisów małżonka i oświadczyła, że złożyła je za jego wiedzą i aprobatą.
Te ustalenia organu, w świetle przesłanek ustawowych z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nie podważone przez skarżącą, potwierdzają oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.
Ponadto organ uzasadnił dlaczego jego zdaniem popełnione przez skarżącą czyny o znamionach przestępstwa uniemożliwią jej pozostanie w służbie, zwracając uwagę na art. 1 ust. 1, art. 25 ust. 1 oraz art. 27 ustawy o Policji. Zachowanie skarżącej wpłynęło negatywnie na wizerunek Policji w oczach społeczeństwa.
Uwzględniając zakres materiału dowodowego i wyprowadzone z niego ustalenia i wnioski, nie można zarzucić organom zaniechania zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego.
Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
Wbrew zarzutom skargi uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 22 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów. Organy w sposób dostateczny wykazały z jakich dokładnie przyczyn przełożeni skarżącej uznali, że nie jest możliwe dalsze pozostawienie funkcjonariusza w służbie i w konsekwencji dlaczego zdecydowano się na rozwiązanie z nią stosunku służbowego. Wskazanych przez organy motywów ich działania nie można uznać za arbitralne i dowolne, zaś odwoływanie się do zadań Policji i standardów jakie powinni spełniać funkcjonariusze tej formacji, było zasadne. Motywy te są przekonujące i logiczne. Organ swoje rozważania odniósł do konkretnych czynów, których dopuściła się skarżąca. Zauważenia wymaga, że skarżąca jest funkcjonariuszem Policji. Jest to formacja, która ma służyć społeczeństwu i powołana jest do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej zadań w szczególności należy inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym, a ponadto wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Rodzaj i zakres zadań powierzonych tej formacji wymaga, aby służbę w niej pełnili wyłącznie funkcjonariusze o nieposzlakowanej opinii, wolni od podejrzeń o łamanie prawa. Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na dobrowolnie podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z tego sprawę. Składa on bowiem ślubowanie, w którym zobowiązuje się m.in. do godnego zachowania zarówno podczas służby, jak i w czasie wolnym od zajęć służbowych oraz do należytej dbałości o dobry wizerunek formacji, do której przystępuje. Oczywistym jest, że właściwi przełożeni nie mogą tolerować w szeregach Policji policjantów, których postawa mogłaby podważyć autorytet organów państwa i macierzystej formacji, a także narazić Policję na utratę zaufania do jej funkcjonariuszy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, tj. art. 151 p.p.s.a. stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten ma charakter swoistej "instrukcji" dla sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać, gdy uzna, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Traktowany jest w orzecznictwie jako przepis o charakterze wynikowym. Może on być tym samym naruszony tylko wówczas, gdy sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, uwzględnia ją. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i w konsekwencji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie polegające na jej oddaleniu. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie, nie może być uznane za tożsame z uchybieniem powołanej normie art. 151 p.p.s.a.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Skoro Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, która została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., to nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że niewłaściwie rozpatrzył przedmiotową sprawę, wydając orzeczenie mające oparcie w ustalonym w sprawie stanie faktycznym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie miał jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania stanowiska organów, że przypisane skarżącej działania kolidują z podstawowymi zadaniami Policji i obowiązkami policjantów, od których obywatele maja prawo oczekiwać pomocy w sytuacjach zagrożenia, a nie obawiać się, że staną się ofiarami ataku z ich strony. Zgodzić się zatem należy z Sądem pierwszej instancji, że wyciągnięcie konsekwencji służbowych w sytuacji tak nagannego zachowania skarżącej wymagało szeroko rozumiane dobro służby i dążenie do utrzymania właściwych jej standardów.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.