III OSK 47/23

III OSK 47/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
II SA/Ol 602/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-09-14
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 i art. 80, art. 78 par 1 i 2, art. 107 par 1 pkt 6, art. 6, art. 15, art. 8 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2017 poz 2183
art. 197 ust. 1, 2 i 4
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1669
art. 279 ust. 1
Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Dominika Daśko po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 602/22 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia 30 maja 2022 r., nr UWM-PKsz.523.1.2022 w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 602/22 oddalił skargę P. M. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Rektora Uniwersytetu W. (dalej także jako: organ) z dnia 30 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia 28 lutego 2022 r., nr WG.533.2.2021 Kierownik Studiów Doktoranckich Wydziału Geoinżynierii Uniwersytetu W. w O. (dalej także jako: organ I instancji), na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 197 ust. 1-2 i ust. 4-5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 179 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 17a ust. 2 pkt 2, 4 i 6 Regulaminu Studiów Doktoranckich stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu Uniwersytetu W. w O. z dnia 24 kwietnia 2015 r., nr 716, dalej także jako: Regulamin, skreślił skarżącego z listy uczestników stacjonarnych interdyscyplinarnych studiów doktoranckich Biogospodarka wskazując, że skarżący nie wywiązał się z obowiązków, tj. nie otworzył przewodu doktorskiego do końca trzeciego roku studiów oraz nie wykazał postępów w pracy naukowej. Organ I instancji wskazał także, że skarżący nie składał sprawozdań rocznych.
Następnie wskutek rozpoznania złożonego przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji, Rektor Uniwersytetu W. decyzją z dnia 30 maja 2022 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 197 ust. 1-2 i ust. 4-5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 17a ust. 2 pkt 4 i 6 Regulaminu, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Organ wskazał, że zgodnie z art. 197 ust. 1 ww. ustawy doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. W myśl z kolei art. 197 ust. 2 ustawy do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi zgodnie z ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. Uczestnicy studiów doktoranckich mają także obowiązek odbywania praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu. Maksymalny wymiar zajęć dydaktycznych prowadzonych przez doktorantów nie może przekraczać dziewięćdziesięciu godzin rocznie (art. 197 ust. 3). Doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i ust. 2 mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów (art. 197 ust. 4). Od decyzji, o której mowa w ust. 4, służy odwołanie odpowiednio do rektora albo dyrektora jednostki naukowej prowadzącej studia. Decyzja rektora albo dyrektora jednostki jest ostateczna (art. 197 ust. 5).
Następnie organ wyjaśnił, że organizację i tok studiów oraz związane z nim prawa i obowiązki doktoranta określa Regulamin Studiów Doktoranckich stanowiący Załącznik do Uchwały nr 716 Senatu Uniwersytetu W. w O. z dnia 24 kwietnia 2015 r., ze zm. (dalej także jako: "Regulamin"). Przepis § 11 ust. 1 Regulaminu stanowi, że podstawowym obowiązkiem doktoranta jest postępowanie zgodne z treścią ślubowania, Regulaminem studiów doktoranckich, Kodeksem Etyki Uczestników Studiów Doktoranckich oraz zgodnie z przepisami obowiązującymi w Uniwersytecie. Z kolei § 11 ust. 2 cyt. Regulaminu wskazuje, że doktorant jest obowiązany w szczególności do:
1) realizowania programu studiów, w tym prowadzenia badań naukowych i składania rocznych sprawozdań ich przebiegu w terminach wyznaczonych przez kierownika studiów doktoranckich;
2) składania egzaminów i spełniania innych wymogów przewidzianych w programie kształcenia i planie studiów;
3) odbywania praktyk zawodowych;
4) otwarcia przewodu doktorskiego nie później niż do końca trzeciego roku studiów;
5) złożenia rozprawy doktorskiej do recenzji, nie później niż do końca ostatniego roku studiów lub przedłużonego okresu odbywania studiów;
6) niezwłocznego powiadamiania dziekanatu o istotnych zmianach dla toku studiów, a w szczególności o zmianie danych osobowych, a także informowania o zniszczeniu lub utracie legitymacji doktoranckiej;
7) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni;
8) terminowego wnoszenia opłat za studia i usługi edukacyjne (dotyczy odpłatnej formy studiów oraz powtarzania przedmiotów) oraz innych przewidzianych przepisami prawa powszechnie obowiązującego, zgodnie z zasadami określonymi w Uniwersytecie.
Zgodnie z § 17a ust. 2 Regulaminu, kierownik studiów doktoranckich może skreślić doktoranta z listy uczestników studiów w przypadku:
1) braku systematycznych postępów w nauce, udokumentowanego nieuzyskaniem zaliczeń obowiązkowych zajęć dydaktycznych, przewidzianych w programie studiów, w tym planie studiów;
2) nieuzyskania zaliczenia roku studiów w określonym terminie;
3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów;
4) niewywiązania się z obowiązku określonego w § 11 ust. 2 pkt 4;
5) nieuzyskania kwalifikacji trzeciego stopnia w czasie trwania studiów;
6) braku postępów w pracy naukowej potwierdzonych opinią opiekuna naukowego/promotora i kierownika studiów doktoranckich.
Organ podkreślił, że ww. przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i Regulaminu nakładają na uczestników studiów doktoranckich nie tylko uprawnienia, ale także obowiązki związane m.in. z realizacją programu i składania sprawozdań z przebiegu pracy naukowej.
Biorąc powyższe pod uwagę organ wyjaśnił, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy w sytuacji skarżącego zaistniały przesłanki do skreślenia go z listy uczestników studiów doktoranckich. Zdaniem skarżącego istotą sporu było ustalenie prawnych konsekwencji niedokonania zmiany opiekuna naukowego w terminie umożliwiającym zaliczenie III roku, bowiem w jego przekonaniu taka zmiana byłaby wskazana (a nawet konieczna) wobec różnicy zdań na temat jego pracy naukowej.
Organ uznał jednak, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i wyjaśnił, że powyższe potwierdza regulacja zawarta w treści art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w połączeniu z zagwarantowaną w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasadą autonomii uczelni wyższych, objawiającą się między innymi postanowieniami Regulaminu (§ 17a ust. 2). W ocenie organu była to bowiem adekwatna reakcja na zachowanie skarżącego niezgodne z celami i wartościami Uniwersytetu W.
Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy organ wskazał, że zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia 20 sierpnia 2018 r. na jego opiekuna naukowego z dyscypliny zootechnika i rybactwo został wyznaczony prof. dr hab. K. K. Natomiast drugim opiekunem z dyscypliny technologia żywności i żywienia została dr hab. J. K., prof. [...]. Następnie, na wniosek doktoranta z dnia 8 lipca 2019 r. nastąpiła zmiana opiekuna naukowego i dr hab. inż. S. C., prof. [...] zastąpił dr hab. inż. J. K., prof. [...].
Organ wskazał, że doktorant realizuje rozprawę doktorską pt. "[...]". Kierownik Studiów Doktoranckich w dniu 8 października 2020 r. wezwał skarżącego do złożenia sprawozdania rocznego ze studiów doktoranckich, na złożenie którego termin upłynął z dniem 18 września 2020 r. Następnie, w dniu 9 października 2020 r. prof. dr hab. K. K. poinformował o problemach z doktorantem, powołał się na incydent z jego udziałem (wtargnięcie do gabinetu, które zakończyło się interwencją straży uniwersyteckiej) i zakomunikował, że nie wyobraża sobie z nim dalszej współpracy. Prof. dr hab. K. K. w opinii z dnia 14 października 2020 r. wskazał, że student tylko częściowo zrealizował cele założone na rok akademicki 2019/2020. Poinformował również, że skarżący nie wykonuje od dłuższego czasu zleconych mu analiz oraz nie kontaktuje się z opiekunem. Skarżący nie pojawia się również w pracy lub przedstawia zwolnienia lekarskie. W opinii prof. dr hab. K. K. doktorant nie wykazał postępów w pracy naukowej i nie rokuje na ukończenie doktoratu.
Z kolei dr hab. inż. S. C., prof. [...] w opinii z dnia 14 października 2020 r. stwierdził że "w roku akademickim 2019/2020 merytoryczne kontakty Doktoranta ograniczały się do dostarczenia przygotowanych w Katedrze Drobiarstwa Wydziału Bioinżynierii Zwierząt prób, które posłużyły do analizy składu kwasów tłuszczowych. Doktorant poinformował, że nie może uczestniczyć w badaniach, dlatego po przeprowadzeniu analiz miał pod jego kierownictwem przeprowadzić integrację chromatogramów. Niestety nie zrealizował tych prac".
Organ wskazał, że skarżący przesłał raport roczny z realizacji badań naukowych w roku akademickim 2019/2020 w dniu 23 października 2020 r., tj. po terminie. Natomiast Rada Naukowa Dyscypliny zootechnika i rybactwo Uniwersytetu W. w O. uchwałą nr 8/2021 z dnia 19 lutego 2021 r. odwołała prof. dr hab. K. K. z funkcji opiekuna naukowego skarżącego. W dniu 28 lutego 2021 r. doktorant złożył wniosek o wyznaczenie nowego opiekuna naukowego w miejsce prof. dr. hab. K. K.
Kierownik Studiów Doktoranckich pismem z dnia 3 marca 2021 r. wystąpił do skarżącego o wskazanie kandydata na opiekuna wraz z jego pisemną zgodą. Powołał się na dotychczasową praktykę przyjętą na Uniwersytecie W. w O. oraz na fakt, iż takie podejście umożliwia zachowanie dobrych praktyk w relacji doktoranta z opiekunem, opierających się na wzajemnym zaufaniu i szacunku, co niewątpliwie sprzyja efektywnej współpracy przy realizacji doktoratu.
Jednocześnie organ wskazał, że drugi z opiekunów naukowych dr hab. inż. S. C., prof. [...], w dniu 11 marca 2021 r. złożył rezygnację ze sprawowanej funkcji podnosząc, że nie widzi możliwości kontynuowania badań interdyscyplinarnych jedynie pod jego kierownictwem. Wskazał przy tym na nieczyste intencje doktoranta oraz brak szacunku do środowiska naukowego, a zwłaszcza do "promotora".
Kierownik Studiów Doktoranckich pismem z dnia 13 maja 2021 r. zwrócił się do Przewodniczącego Rady Naukowej Dyscypliny zootechnika i rybactwo o wyznaczenie i powołanie nowego opiekuna naukowego reprezentującego obszar badawczy zbieżny tematycznie do zakresu doktoratu skarżącego. Przewodniczący podjął próbę znalezienia nowego opiekuna dla doktoranta. W tym celu wystosował prośby do poszczególnych przedstawicieli reprezentujących dyscyplinę naukową, w jakiej ma być realizowana rozprawa doktorska skarżącego. Objęcia funkcji promotora odmówili jednak: prof. dr hab. D. M., dr hab. inż. A. D., prof. dr hab. D. N., prof. dr hab. C. P., prof. dr hab. K. L., prof. dr hab. W. S..
Pismem z dnia 20 sierpnia 2021 r. skarżący został poinformowany, że termin na złożenie sprawozdania rocznego ze studiów doktoranckich upływa z dniem 17 września 2021 r., a skarżący do dnia sporządzenia pisma nie złożył stosownego formularza.
Następnie Kierownik Studiów Doktoranckich w dniu 23 listopada 2021 r. nie wyraził zgody na warunkowe wpisanie skarżącego na IV rok studiów w roku akademickim 2021/2022.
W dniu 14 stycznia 2022 r. – na wniosek skarżącego – organ przesłuchał następujących świadków: dr hab. A. D., prof. dr hab. inż. D. N., prof. dr hab. C. P., prof. dr hab. K. L., prof. dr hab. W. S., którzy reprezentują – odpowiednio – Katedrę Drobiarstwa i Pszczelnictwa, Katedrę Towaroznawstwa Ogólnego i Doświadczalnictwa oraz Katedrę Żywienia Zwierząt i Paszoznawstwa pod kątem powodów odmówienia przez nich objęcia funkcji promotora skarżącego. Przesłuchiwani powoływali się m.in. na brak wystarczającej wiedzy w temacie pracy badawczej skarżącego, sprawowanie opieki nad innymi doktorantami, czy obciążenie dydaktyczne.
W piśmie z dnia 7 lutego 2022 r. prof. dr hab. S. C. wskazał, że skarżący uzyskał wsparcie w formie stypendium naukowego na pierwszym i drugim roku studiów, przy czym "nie wyróżniał się pozytywnie w zakresie uzyskiwanego dorobku naukowego" (w wewnętrznym rankingu po drugim roku studiów został sklasyfikowany na pozycji nr 19 na 20). Natomiast z rankingu po drugim roku studiów wynika, że skarżący nie poczynił wyraźnych postępów z prowadzenia badań, w związku z czym ukończenie przez niego rozprawy doktorskiej jest mało prawdopodobne.
Organ podkreślił, że mimo wielu prób powierzenia funkcji opiekuna naukowego pracownikom Wydziału Bioinżynierii Zwierząt nie udało się znaleźć nauczyciela akademickiego, który mógłby kontynuować wraz z doktorantem badania nad rozprawą doktorską pod tytułem "[...]". Organ wyjaśnił, że doktorant wybrał bowiem specyficzny temat badawczy i nikt z samodzielnej kadry naukowej nie reprezentuje obszaru badawczego zbieżnego z ww. tematem. Organ zwrócił uwagę na to, że relacje opiekuna naukowego i doktoranta są szczególne. Rola opiekuna naukowego nie sprowadza się do czystej formalności, lecz do współodpowiedzialności za sukces kandydata do stopnia naukowego. Nie sposób jednak uznać, że opiekunem naukowym może być ktokolwiek spełniający przesłanki formalne. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze studiami interdyscyplinarnymi i wskazanie nie tylko dyscypliny wiodącej, ale i opiekuna naukowego może nastręczyć pewnych trudności. Tym samym w ocenie organu nie można przypisać złych intencji osobom, które nie podjęły się "opieki" nad doktorantem.
Organ podkreślił także, że z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie realizował w sposób prawidłowy programu studiów, jak również nie prowadził badań naukowych. Okoliczność ta znajdowała potwierdzenie m.in. w opiniach opiekunów naukowych oraz w sprawozdaniach rocznych (a raczej w ich braku).
W związku z powyższym zdaniem organu stan faktyczny sprawy wyczerpuje znamiona braku realizacji programu studiów i skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. Nie zaistniała bowiem żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca skarżącemu niezaliczenie trzeciego roku studiów. Przyczyną skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich było niewywiązanie się z nałożonych na niego obowiązków wynikających z regulaminu studiów, tj. nieotwarcie przewodu doktorskiego nie później niż do końca trzeciego roku studiów oraz brak postępów w pracy naukowej. W szczególności skarżący nie uzyskał postępów w pracy naukowej, nie brał udziału w badaniach, nie wykonał zleconych analiz, co bardzo komplikowało realizację doświadczenia prowadzonego na dużej liczbie zwierząt. Ponadto, doktorant nie wyróżniał się pozytywnie w zakresie uzyskiwanego dorobku naukowego na tle innych uczestników, po I roku uplasował się na 11 pozycji na 24 osoby, a po II roku – na 19 pozycji na 20 osób. Organ przypomniał także, że skarżący nie uzyskał zgody Kierownika Studiów Doktoranckich na warunkowy wpis na IV rok studiów w roku akademickim 2021/2022.
Organ dodał, że w opinii z dnia 16 lutego 2022 r. prof. dr hab. inż. S. C. - kierownik projektu pt. Program Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich Biogospodarka wskazał m.in.: "do końca 2019 roku nie docierały do mnie żadne informacje wskazujące na to, że Pan mgr M. nie wywiązuje się ze swoich obowiązków. Pierwszą taką informację otrzymałem 4 lutego 2020 r. od prof. dr hab. K. K., który pełnił funkcję opiekuna naukowego Pana mgr M. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Pana prof. K., Pan mgr M. nie wywiązywał się z umowy zawartej między nimi. Do ostatecznego zerwania współpracy między doktorantem, a jego opiekunem doszło w drugiej połowie 2020 roku. Negatywną opinię o współpracy z Panem mgr P. M. wyraził też drugi opiekun – dr hab. inż. S. C.". Na koniec swojej opinii prof. C. podsumował: "Ponieważ Pan mgr P. M. nie stosuje się do przyjętych w środowisku akademickim zasad, a już z raportu złożonego po drugim roku studiów wynika, że nie poczynił wyraźnych postępów w prowadzeniu badań, to moim zdaniem ukończenie przez niego rozprawy doktorskiej jest mało prawdopodobne". W opinii organu powyższe jednoznacznie wskazywało, że odwołujący wyczerpał możliwości otwarcia przewodu doktorskiego nie później niż do końca trzeciego roku studiów.
Organ zwrócił również uwagę na to, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżący nie wykazuje wystarczającego zainteresowania ani pracą badawczą, ani badawczo-rozwojową. Skarżący w korespondencji z prof. K. K. wskazał, że "studia doktoranckie to nie praca". Skarżący nie zna wystarczająco i nie rozumie metodologii badań naukowych. Co więcej, nie potrafi wykorzystać wiedzy z różnych dziedzin nauki do wykonywania zadań o charakterze badawczym i nie potrafi rozwijać metod, technik i narzędzi badawczych. Znajdująca się w aktach sprawy korespondencja wyraźnie wskazuje, że skarżący unika obowiązków i pracy na uczelni ("proszę zatrudnić pracownika fizycznego" – e-mail do prof. K. K.). W ocenie organu skarżący instrumentalnie wykorzystuje przy tym swoje schorzenia (zaburzenia lękowe i zaburzenia osobowości) oraz umiarkowany stopień niepełnosprawności.
Organ wskazał, że skarżący próbuje obciążyć uczelnię odpowiedzialnością za nieudany proces doktoryzacji, tymczasem sam skupia się jedynie na kwestiach finansowych związanych ze stypendium. W ocenie organu skarżący traktuje studia jedynie jako źródło dochodu.
W sprawie wzięto pod uwagę, że nie ma możliwości skutecznego przygotowania rozprawy doktorskiej przez doktoranta pod dotychczasową opieką, a przesłanki do skreślenia doktoranta zdaniem organu występowały już po II roku studiów, ale Kierownik Studiów Doktoranckich, mając na uwadze dobro doktoranta, dał mu szansę na porozumienie się z opiekunem naukowym. Do konstruktywnego porozumienia jednak nie doszło. Organ podkreślił przy tym, że korzystając z zasady autonomii uczelni wyższych kierował się również zasadami wyznaczonymi postanowieniami Regulaminu studiów doktoranckich. W tym kontekście organ przypomniał, że, zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 4 Regulaminu doktorant jest obowiązany w szczególności do otwarcia przewodu doktorskiego nie później niż do końca trzeciego roku studiów. Tymczasem skarżący nie złożył wniosku o wyznaczenie promotorów, co byłoby równoznaczne z otwarciem przewodu doktorskiego.
Kończąc organ wskazał, że skarżący pozwem z dnia 8 grudnia 2021 r. pozwał tut. Uniwersytet na kwotę 31 600 złotych (21 600 złotych tytułem stypendium naukowego w roku akademickim 2020/2021, w wysokości 1800 złotych miesięcznie za okres od 1 października 2020 r. do 30 września 2021 r. ewentualnie tytułem odszkodowania za utracone korzyści oraz 10 000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych i doznaną krzywdę). Powyższe w ocenie organu jednoznacznie wskazuje na to, że skarżący studia trzeciego stopnia traktuje jako źródło dochodu, a nie szansę rozwoju naukowego.
W piśmie z dnia 15 lipca 2022 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na powyższą decyzję organu, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 28 lutego 2022 r. o skreśleniu skarżącego z listy uczestników stacjonarnych interdyscyplinarnych studiów doktoranckich Biogospodarka, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisemnej rekomendacji skarżącego wystawionej przez dr inż. K. N. w dniu 20 września 2021 r., albowiem w ocenie skarżącego dowód ten ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności z uwagi na oddalenie przez organ wniosku dowodowego o przesłuchanie dr inż. K. N., zaś jego przeprowadzenie nie spowoduje przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżący podkreślił, że wnosi o przeprowadzenie ww. dowodu na okoliczność posiadania przez niego kompetencji niezbędnych do realizacji doktoratu, przeprowadzonych prac badawczych, udziału w publikacji naukowej i doniesieniach konferencyjnych, realizowanych we własnym zakresie, bez pomocy opiekuna naukowego, starań skarżącego w realizowaniu doktoratu, mimo przeszkód stwarzanych przez organ. Skarżący zarzucił organowi:
l. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1. art. 197 ust. 1, 2 i 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z § 17 ust. 3 pkt 4 i 6 Regulaminu Studiów Doktoranckich stanowiącego załącznik do Uchwały nr 716 Senatu Uniwersytetu W. w O. z dnia 24 kwietnia 2015 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji skreślającej skarżącego z listy uczestników interdyscyplinarnych studiów doktoranckich Biogospodarka, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie obiektywnie brak było przesłanek usprawiedliwiających wydanie zaskarżonej decyzji, z uwagi na to, że wymieniony wykazywał postęp w pracach badawczych odpowiednio do zapewnionych mu przez Uczelnię możliwości kształcenia, które w obliczu braku wyznaczenia dla wymienionego opiekuna naukowego, były niemal całkowicie ograniczone;
2. art. 13 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki w związku z art. 30 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i § 6 ust. 5 Regulaminu, poprzez ich niezastosowanie polegające na zaniechaniu wyznaczenia skarżącemu opiekuna naukowego i przerzucenie obowiązku poszukiwania opiekuna naukowego na doktoranta w oparciu o bliżej nieokreśloną i prawnie nieuregulowaną "dotychczasową praktykę przyjętą na Uniwersytecie W. w O.", zgodnie z którą "to doktorant wskazuje kandydata na opiekuna, przedkładając jego pisemną zgodę", a następnie poprzestanie na przyjęciu od innych nauczycieli akademickich odmowy pełnienia tej funkcji, bez weryfikacji prawdziwości podawanych przez nich przyczyn tej odmowy oraz bez wyegzekwowania tego obowiązku, pomimo, że jest to zarówno ustawowym, jak i regulaminowym obowiązkiem Uczelni, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem odwołującego możliwości realizowania obowiązków w ramach doktoratu;
3. art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przekroczeniu zasad autonomii szkół wyższych i skreślenie skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich na podstawie pozaustawowych i pozaregulaminowych przesłanek w postaci braku wyrażenia zgody przez nauczycieli akademickich Uniwersytetu W. w O. na pełnienie funkcji opiekuna naukowego wymienionego, co w konsekwencji skutkowało niemożnością - w ocenie organu - wyznaczenia dla skarżącego opiekuna naukowego, podczas gdy jest to podstawowym obowiązkiem Uczelni umożliwiającym doktorantom kontynuowanie kształcenia, jak również w oparciu o domniemane, nieudowodnione osobiste względy skarżącego poprzez przypisanie mu cech charakteru, które - zdaniem organu - dyskwalifikują wymienionego z możliwości kontynuowania kształcenia;
II. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na pominięciu zgłaszanych przez skarżącego nieprawidłowości dotyczących wyobcowania go od prac Uczelni przez dotychczasowego opiekuna naukowego oraz niewyznaczenia przez Uczelnię nowego opiekuna naukowego dla skarżącego po rezygnacji z tej funkcji przez prof. dr hab. K. K., co w konsekwencji skutkowało bezpodstawnym przyjęciem, że "nie zaistniała żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca P. M. zaliczenie 3 roku studiów", podczas gdy wyznaczenie opiekuna naukowego jest warunkiem koniecznym dla kontynuowania doktoratu i realizowania prac badawczych zgodnie z harmonogramem,
2. art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie wewnętrznie sprzecznej oceny dowodów, polegającej na prezentowaniu wykluczających się wzajemnie twierdzeń na temat rzekomego braku zainteresowania ze strony skarżącego kształceniem z jednoczesnym wskazaniem na brak kwestionowania przez organ chęci i zamiaru kontynuowania przez wymienionego studiów doktoranckich, rzekomego braku wykazywania przez skarżącego jakichkolwiek postępów w pracy doktorskiej z jednoczesnym wskazaniem na postępy, które zostały poczynione - w ocenie organu - w stopniu niewielkim, rzekomego unikania pracy, braku umiejętności skarżącego w zakresie metodologii badawczej oraz niewyróżniania się w wynikach w nauce, z jednoczesnym wskazaniem, że w poprzednim roku akademickim (a więc zanim doszło do konfliktu z dotychczasowym opiekunem naukowym) skarżący uplasował się w rankingu doktorantów na pozycji 11 z 24 osób (czyli w pierwszej połowie najlepszych wyników);
3. art. 78 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego dotyczących przesłuchania świadków: prof. dr hab. T. D., prof. dr hab. D. M., dr hab. inż. S. C., oraz dr inż. K. N., podczas gdy czynności te miały istotne znaczenie dla sprawy, a świadkowie ci mogli dostarczyć organowi informacji odpowiednio na temat przyczyn, dla których Rada Naukowej Dyscypliny nie wyznaczyła dla doktoranta nowego opiekuna naukowego, przyczyn, dla których nauczyciele akademiccy faktycznie uchylali się od przyjęcia doktoranta pod opiekę naukową oraz podejmowania przez doktoranta prób prowadzenia dalszych prac badawczych na potrzeby doktoratu, mimo braku pomocy ze strony jego dotychczasowego opiekuna naukowego i braku wyznaczenia nowego opiekuna przez Uczelnię;
4. art. 107 § 1 pkt 4 w związku z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wskazanie w ramach uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu na brak zasadności podnoszonych przez skarżącego zarzutów w odwołaniu od decyzji organu I instancji, na temat wskazania przez organ błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i powołanie § 17a ust. 2 pkt 2, 4, 6 Regulaminu oraz art. 179 ust. 1, który dotyczy stosowania przepisów dotychczasowych ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym do przewodów doktorskich, postępowań habilitacyjnych i postępowań o nadanie tytułu profesora wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 roku, pomimo, że żadne z tych postępowań nie dotyczy skarżącego, z jednoczesnym wyeliminowaniem w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organu § 17a ust. 2 pkt 2 wspomnianego Regulaminu i art. 179 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym, wbrew zaprezentowanej w uzasadnieniu argumentacji jakoby powołanie tych przepisów uprzednio było prawidłowe, a zarzuty skarżącego w tym zakresie chybione, czym zaniechano prawidłowego wyjaśnienia w uzasadnieniu podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem właściwych przepisów prawa;
5. art. 107 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niewyczerpujący, z pominięciem wszystkich istotnych okoliczności na temat konfliktu skarżącego z jego opiekunem naukowym i powstałych z tego tytułu negatywnych konsekwencji, a mianowicie odizolowania go od prac badawczych Katedry przez dotychczasowego opiekuna naukowego oraz zaniechania przez organ wyznaczenia nowego opiekuna naukowego, po zwolnieniu prof. dr hab. K. K. z tej funkcji, co miało bezpośredni wpływ na ograniczenie możliwości skarżącego realizowania prac badawczych i obowiązków doktoranta, w których udział opiekuna naukowego w większości był obowiązkowy, a na co wymieniony zwracał uwagę w trakcie przesłuchania przed organem;
6. art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na wykroczeniu poza działanie organu na podstawie i w granicach prawa i uznanie za właściwe stosowanie w rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy podnoszonych przez organ I instancji bliżej nieokreślonych "zasad funkcjonujących w środowisku naukowym" oraz "praktyki przyjętej na Uniwersytecie W. w O.", zgodnie z którą "to doktorant wskazuje kandydata na opiekuna przedkładając jego pisemną zgodę", podczas gdy zapewnienie doktorantowi opiekuna naukowego, pod opieką którego może organizować prace w ramach doktoratu, należy do kompetencji organu i jest obowiązkiem Uczelni;
7. art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na wykroczeniu poza działanie organu na podstawie i w granicach prawa i przyjęcie za podstawę skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich pozaustawowych pozaregulaminowych przesłanek w postaci braku wyrażenia zgody przez nauczycieli akademickich Uniwersytetu W. w O. na pełnienie funkcji opiekuna naukowego wymienionego, co w konsekwencji skutkowało niemożnością - w ocenie organu - wyznaczenia dla skarżącego opiekuna naukowego, podczas gdy jest to podstawowym obowiązkiem Uczelni umożliwiającym doktorantom kontynuowanie kształcenia, jak również w oparciu o domniemane, nieudowodnione osobiste względy skarżącego, poprzez przypisanie mu cech charakteru, które - zdaniem organu - dyskwalifikują wymienionego z możliwości kontynuowania kształcenia;
8. art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez bezrefleksyjne powielenie stanowiska wyrażonego przez organ I instancji, bez rozpatrzenia całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych, w szczególności w zakresie wskazywanego przez skarżącego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy konfliktem z jego dotychczasowym opiekunem naukowym, odizolowaniem go od prac katedry, niezapewnieniem przez uczelnię nowego opiekuna naukowego w obliczu rezygnacji z tej funkcji przez dotychczasowego, a niemożnością realizowania prac badawczych i wymogów doktoratu, co jednocześnie doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;
9. art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem zasady bezstronności i równego traktowania, polegające na obarczeniu skarżącego winą za konflikt z dotychczasowym opiekunem naukowym, przerzuceniu na wymienionego obowiązku wyznaczenia nowego opiekuna naukowego, uwzględnienie przy rozstrzyganiu faktu wszczęcia przez wymienionego postępowania sądowego przeciwko Uczelni o niewypłacone stypendium, jak również poprzez przyjęcie za podstawę decyzji subiektywnej oceny na temat rzekomych cech osobowościowych skarżącego, jakoby był on osobą roszczeniową, unikał obowiązków i pracy, instrumentalnie wykorzystywał swoje schorzenia i umiarkowany stopień niepełnosprawności, traktował studia trzeciego stopnia jako źródło dochodu, a nie szansy na rozwój naukowy, w sytuacji gdy twierdzenia te stanowią niezrozumiałe i zbyt daleko idące domniemania organu, niewynikające jakkolwiek z materiału dowodowego i jednocześnie aspekty te - niezależnie od braku ich prawdziwości - nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i sprowadzają się wyłącznie do szykanowania i zniesławiania skarżącego przez pryzmat konfliktu z nauczycielem akademickim, doprowadzając w ten sposób do uprzywilejowania organu w postępowaniu administracyjnym.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął ww. zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci odpisu wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem wskazując, że przeprowadzenie powyższego dowodu jest niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje przy tym nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, gdyż dokument stanowiący wnioskowany dowód został dołączony do niniejszej odpowiedzi na skargę i jest znany skarżącemu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 602/22 oddalił skargę P. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia 30 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił na wstępie, że w rozpatrywanej sprawie sądową kontrolą objęta została decyzja Rektora Uniwersytetu W. w O. z dnia 30 maja 2022 r. w przedmiocie skreślenia z listy uczestników stacjonarnych interdyscyplinarnych studiów doktoranckich. Tym samym kwestią pierwszoplanową – z punktu widzenia kontroli legalności tej decyzji – jest w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie weryfikacja, czy ustalone okoliczności faktyczne sprawy odpowiadały przesłankom skreślenia z listy doktorantów. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że skarżący sformułował zarówno zarzuty materialnoprawne, jak i procesowe, kwestionując prawidłowość ustalonego stanu faktycznego, jednak przy tak sformułowanych zarzutach skargi w pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, bowiem mają one bezpośredni wpływ na ustalenie stanu faktycznego w sprawie, który z kolei determinuje ocenę prawidłowości wykładni i zastosowania prawa materialnego.
Sąd I instancji podkreślił, że zaskarżona w sprawie decyzja została wydana w następstwie wszczętego z urzędu postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów. Tym samym, już w chwili zainicjowania postępowania organ określić mógł zakres istotnych i wymagających ustalenia okoliczności, które ewentualnie mogły stanowić przyczynę skreślenia z listy doktorantów. Organ, nie był – z uwagi na określoną w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadę praworządności – upoważniony do badania faktów wykraczających poza tak określone granice sprawy administracyjnej. W szczególności zaś zdarzenia, z którymi mająca zastosowanie w sprawie norma prawna nie łączyła skutków prawnych, nie mogły być brane przez organ pod uwagę w procesie rozstrzygania sprawy tj. subsumpcji stanu faktycznego i prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyjaśnił, że problematyka związana ze skreśleniem z listy uczestników studiów doktoranckich uregulowana została w art. 197 ust. 1-5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie na mocy art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Sąd I instancji przywołał treść powyższych regulacji, a także powołał się na brzmienie § 17a ust. 2 Regulaminu (w brzmieniu wynikającym ze zmiany Regulaminu wprowadzonej uchwałą nr 924 Senatu Uniwersytetu W. w O. z dnia 24 maja 2016 r,. polegającej na dodaniu tego przepisu).
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast powyższe odesłanie oraz użyte w art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym sformułowanie "mogą zostać skreśleni" zdaniem Sądu I instancji oznacza, że decyzja o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. W związku z powyższym Sąd I instancji podkreślił, że sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, wyciągnięte zaś wnioski są logiczne i poprawne. Stosownie bowiem do art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed danymi organami, i oceny tej dokonuje na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności czy też celowości zaskarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. Co istotne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podkreślił, że w sprawie ze skargi na decyzję o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich sąd administracyjny nie może odnosić się do kwestii naukowych, w tym dokonywać oceny, czy przedłożone opiekunowi naukowemu materiały zostały zasadnie uznane za spełniające, czy niespełniające wymogów stawianych publikacjom naukowym, względnie czy dokonania naukowe doktoranta rokowały złożenie rozprawy doktorskiej w niedalekiej przyszłości.
Sąd I instancji podkreślił także, że decyzja wydawana na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (jak każda decyzja uznaniowa) nie może mieć cech dowolności, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Stwierdzenie w przepisie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, że organ powinien brać pod uwagę słuszny interes strony wskazuje na konieczność dokonywania oceny tego interesu, a także oceny interesu społecznego.
Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Organ ustalił bowiem wystąpienie faktów stanowiących przesłanki fakultatywnego skreślenia z listy doktorantów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że z decyzji organu odwoławczego wynika, że zaistniałe w sprawie przesłanki skreślenia wynikały z § 17a ust. 2 pkt 4 i 6 Regulaminu, tj. niewywiązania się z obowiązku otwarcia przewodu doktorskiego nie później niż do końca trzeciego roku studiów (pkt 4) oraz brak postępów w pracy naukowej potwierdzonych opinią opiekuna naukowego/promotora i kierownika studiów doktoranckich (pkt 6).
Odnosząc się do jednej z przesłanek fakultatywnego skreślenia, tj. braku otwarcia przewodu doktorskiego nie później niż do końca trzeciego roku studiów, Sąd I instancji uznał, że organ wykazał, że skarżący nie spełnił warunku otwarcia przewodu, a skarżący okoliczności tej nie zaprzeczał. Wskazał jedynie na szereg uwarunkowań, które mogły stanowić przeszkodę w realizacji tego etapu pracy naukowej. Koncentrując się wprost na brzmieniu § 17a ust. 2 pkt 4 Regulaminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał jednak, że organ stosując przywoływaną regulację zweryfikować musiał jedynie zaistnienie przesłanki pozytywnej, która aktywowała możliwość skreślenia z listy doktorantów na zasadzie uznania administracyjnego. Przesłanką tą był brak otwarcia przewodu doktorskiego nie później niż do końca trzeciego roku studiów. Regulacje ustawowe, jak i te zawarte w regulaminie, nie przewidywały dodatkowych kryteriów w tym zakresie, związanych z oceną przyczyn braku otwarcia przewodu. Kwestie te zdaniem Sądu I instancji powinny być jednak brane pod uwagę w toku oceny zasadności skreślenia z listy studentów. W sytuacji zaistnienia tej przesłanki, już na zasadach swobodnego uznania administracyjnego, organ rozważyć powinien zasadność skreślenia z listy studentów, a więc szersze kryteria celowości i sprawiedliwości podjęcia takiej decyzji w kontekście ważenia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził jednak, że do kwestii tych organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się w sposób wyczerpujący. Organ dokonując uznaniowej oceny celowości skreślenia z listy doktorantów, mógł przy tym zaprezentować własną ocenę i interpretację sytuacji doktoranta. Wskazał przy tym na opinie byłych opiekunów naukowych skarżącego - prof. dr hab. K. K. i dr hab. inż. S. C. oraz kierownika projektu pt. Program Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich Biogospodarka - prof. dr hab. inż. S. C. Organ był uprawniony do samodzielnej oceny zasadności skreślenia skarżącego z listy doktorantów, w sytuacji gdy ziściła się pozytywna przesłanka stosowania § 17a ust. 2 pkt 4 Regulaminu i wykazał w tym zakresie, że rozważał okoliczności faktyczne sprawy. Rozważania takie organ czynił i sygnalizował je w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przyjął jednak, że to czynniki zależne od doktoranta (jego postawa) utrudniały terminowe uruchomienie przewodu doktorskiego. Jednocześnie Sąd I instancji zaznaczył, że wszczęcie procedury otwarcia przewodu doktorskiego inicjuje sam zainteresowany składając odpowiedni wniosek (Uchwała Nr 552 Senatu U. w O. z dnia 20 września 2019 r. wprowadzająca procedurę postępowania w sprawie nadania stopnia doktora). Z tego też względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że formułowane w skardze zarzuty procesowe w tym zakresie były pozbawione podstaw.
Również zarzuty dotyczące braku wyjaśnienia przez organy obu instancji istotnych okoliczności sprawy (m.in. niewyznaczenia przez Uczelnię skarżącemu nowego opiekuna naukowego) oraz nieuwzględnienie wniosków dowodowych w zakresie przesłuchania świadków - prof. dr hab. T. D., prof. dr hab. D. M., dr hab. inż. S. C. oraz dr inż. K. N. Sąd I instancji uznał za pozbawione podstaw. Ewentualny fakt wyobcowania skarżącego z życia katedry i niewyznaczenia przez Uczelnię skarżącemu nowego opiekuna naukowego mógł mieć w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpływ na tok jego rozwoju naukowego, ale organy w sposób wyczerpujący opisały w uzasadnieniu decyzji przebieg podjętych w tej materii działań, ich rezultat (brak zgody ewentualnych kandydatów) i przyczyny takiego stanu rzeczy. Sąd I instancji wskazał, że skarżący miał wyznaczonych opiekunów naukowych na początkowym etapie studiów doktoranckich i dopiero na skutek konfliktu z opiekunem i złych relacji ze współpracownikami Kierownik studiów doktoranckich nie uzyskał zgody żadnego z potencjalnych kandydatów na objęcie tej funkcji. Co do przyczyn nieprzesłuchania wnioskowanych świadków, to organ zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w oparciu o art. 78 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przedstawił powody nieuwzględnienia wniosku i Sąd I instancji stanowisko to uznał za przekonujące, a nieprzeprowadzenie tego dowodu nie uniemożliwiło, w ocenie Sądu I instancji, wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.
Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał także zarzut naruszenia przez organ art. 107 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niewystarczający, z pominięciem wszystkich istotnych okoliczności, za niezasadny. Uzasadnienie to w ocenie Sądu I instancji spełnia bowiem warunki określone przepisami procedury administracyjnej. Organ wyodrębnił i omówił istotne elementy stanu faktycznego, przyjmując w tym zakresie porządek chronologiczny. Kolejnym elementem uzasadnienia były rozważania prawne, w których organ dokonał zestawienia ustalonych faktów ze zrekonstruowaną treścią normy prawnej. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji (a zwłaszcza organu odwoławczego) są zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie obszerne, wyczerpujące, zawierają szczegółowe omówienie stanu faktycznego i ocenę materiału dowodowego, a także wskazanie i wykładnię przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia. W kontekście uzasadnienia decyzji dotyczącej skreślenia z listy doktorantów Sąd I instancji dodał, że regulacja odnosząca się do elementów decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego) ma w indywidualnych sprawach studenckich zastosowanie w postaci zmodyfikowanej. Podyktowane jest to istotą i charakterem zadań wykonywanych przez szkoły wyższe, jak i posiadaną przez nie autonomią. Ponadto, na mocy ślubowania i przepisów regulaminu studiów student jest - a przynajmniej powinien być - świadom spoczywających na nim obowiązków oraz jest zobowiązany do współpracy z organami szkoły w zakresie podstawowej działalności uczelni, czyli kształcenia. Z tego właśnie powodu nie ma potrzeby wyjaśniania mu obowiązków, które powinny być dla niego oczywiste, bo wybierając uczelnię sam poddał się reżimowi prawnemu w niej obowiązującemu.
Również zarzuty dotyczące naruszenia zasad ogólnych procedury administracyjnej wynikających z przepisów artykułów 6, 8 i 15 Kodeksu postępowania administracyjnego nie są w ocenie Sądu I instancji uzasadnione. Pomijając bardzo ogólnikowy charakter zarzutów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że aby naruszenie procesowe mogło prowadzić do uchylenia decyzji, musi ono mieć charakter istotny i potencjalnie wpływać na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. W toku postępowania przed organami uczelni zdaniem Sądu I instancji nie zaistniały zaś takie uchybiania procesowe – w tym dotyczące zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej – które spełniałby ten warunek.
Przechodząc do oceny zarzutów materialnoprawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że nie mógł znaleźć uznania Sądu zarzut naruszenia art. 197 ust. 1, 2 i 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z § 17 ust. 3 pkt 4 i 6 Regulaminu, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Sąd I instancji wyjaśnił bowiem, że przepis § 17 ust. 3 Regulaminu nie miał w sprawie zastosowania, ponieważ (jak wskazano wyżej) podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił dodany do Regulaminu w 2016 roku § 17a ust. 2 pkt 4 i 6. Co do dopuszczalności oparcia rozstrzygnięcia o pkt 4 w ramach decyzji uznaniowej Sąd I instancji wskazał, że wypowiedział się we wcześniejszej części uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że z całą pewnością za uprawnioną w realiach rozpoznawanej sprawy należy przyjąć ocenę organów, że wystąpiła określona w § 17a ust. 2 pkt 6 Regulaminu przesłanka braku postępów w pracy naukowej potwierdzonych opinią opiekuna naukowego/promotora i kierownika studiów doktoranckich. Opiekunowie naukowi skarżącego, powołując się na negatywną ocenę jego postawy (również w zakresie realizacji obowiązków naukowych) zrezygnowali z funkcji. Tym samym skarżący nie posiada opinii opiekuna naukowego/promotora i kierownika studiów doktoranckich potwierdzającą postęp naukowy. Co więcej, deklaracja obu opiekunów naukowych o rezygnacji z funkcji może być zdaniem Sądu I instancji traktowana jako negatywna ocena pracy doktoranta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie dodał, że skarżący z opóźnieniem składał również sprawozdania z pracy naukowej, a także nie uzyskał warunkowego wpisu na kolejny rok studiów. Są to w cenie Sądu I instancji bez wątpienią okoliczności podważające prawidłową realizację toku kształcenia i postęp naukowy doktoranta. Natomiast fakt, że organy uczelni nie zdołały wyznaczyć kolejnych opiekunów naukowych dla doktoranta nie może być zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie traktowany jako okoliczność ekskulpująca z punktu widzenia § 17a ust. 2 pkt 6 Regulaminu, szczególnie w sytuacji rezygnacji wcześniejszych opiekunów z uwagi na złą ocenę pracy i postawy doktoranta. Natomiast okoliczności towarzyszące zerwaniu współpracy opiekunów naukowych ze skarżącym, które wyłaniają się zarówno z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych, jak i ze stanu faktycznego przedstawionego w dołączonym do odpowiedzi na skargę jako dowód w sprawie uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 5 lipca 2022 r. (sygn. akt [...]) przemawiają w ocenie Sądu I instancji za uznaniem za prawidłową ocenę organu co do zaistnienia przesłanki z § 17 ust. 2 pkt 6 Regulaminu i przyjęciu, że interes społeczny w postaci zapewnienia prawidłowych relacji między pracownikami naukowymi i prawidłowego funkcjonowania studiów doktoranckich i ich uczestników uprawniał organ do wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał także, że w sprawie nie doszło do sygnalizowanego w skardze naruszenia art. 13 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i § 6 ust. 5 Regulaminu, poprzez ich niezastosowanie polegające na zaniechaniu wyznaczenia przez organ doktorantowi opiekuna naukowego. Wskazany przez skarżącego przepis art. 30 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym dotyczy, jak podkreślił Sąd I instancji, obowiązku przyjęcia funkcji promotora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyjaśnił przy tym, że nie jest to pojęcie tożsame z opiekunem naukowym. Promotor występuje w już otwartym przewodzie doktorskim. Skarżący nie otworzył zaś przewodu doktorskiego. Nie mogło zatem dojść do naruszenia przepisów ustawy odnoszących się do stanu faktycznego, który w przedmiotowej sprawie nie zaistniał. Ponadto, Sąd I instancji zaznaczył, że doktorantowi pierwotnie ustalono opiekunów naukowych. Jednak organy z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu decyzji nie zdołały powołać nowych opiekunów naukowych. Zerwanie współpracy naukowej doktoranta z jego opiekunem naukowym nie może zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie być jednak traktowane jako samoistna przesłanka zwalniająca doktoranta z obowiązku realizacji wynikających z regulaminu studiów obowiązków.
Sąd I instancji wskazał także, że sygnalizowane przez skarżącego błędy w oznaczeniu przepisów w podstawie prawnej tak decyzji pierwszej, jak i drugiej instancji, choć – co oczywiste - stanowią naruszenie procesowe, to nie mogą przesądzać o wadliwości decyzji skutkującej koniecznością jej uchylenia. Sąd I instancji powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1651/20 wskazał, że fakt powołania się przez organ administracji w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania tych organów, nie stanowi jednak przesłanki do uznania przez sąd, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżone decyzje mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie organ nie dokonał – jak próbuje wykazać skarżący – zmiany podstawy prawnej rozstrzygnięcia. De facto bowiem organy obu instancji uczyniły pierwszoplanową podstawą skreślenia z listy doktorantów przepisy art. 197 ust. 1, 2 , 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 17a ust. 2 pkt 4 i 6 Regulaminu, co jednoznacznie wynika z uzasadnień decyzji tych organów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący i zaskarżając ten wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zaskarżonej decyzji organu z dnia 30 maja 2022 r., nr [...] w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 28 lutego 2022 r., nr WG.533.2.2021 w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na oddaleniu skargi, pomimo że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, co przemawiało za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji w całości;
2. art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na zaniechaniu przeprowadzenia kontroli instancyjnej zaskarżonej decyzji w odniesieniu do wpływu wyobcowania skarżącego od prac badawczych, z uwagi na konflikt z dotychczasowym opiekunem naukowym, rezygnacji dotychczasowego opiekuna naukowego skarżącego z tej funkcji i niewyznaczenia dla doktoranta przez Uczelnię nowego opiekuna naukowego, na brak możliwości wykonywania obowiązków doktoranta;
3. art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na pominięciu zgłaszanych przez skarżącego nieprawidłowości dotyczących wyobcowania go od prac Uczelni przez dotychczasowego opiekuna naukowego oraz niewyznaczenia przez Uczelnię nowego opiekuna naukowego dla skarżącego po rezygnacji z tej funkcji przez prof. dr hab. K. K., co w konsekwencji skutkowało bezpodstawnym przyjęciem, że nie zaistniała żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca P. M. zaliczenie III roku studiów, podczas gdy wyznaczenie opiekuna naukowego jest warunkiem sine qua non kontynuowania doktoratu i realizowania prac badawczych zgodnie z harmonogramem;
4. art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez dokonanie wewnętrznie sprzecznej oceny dowodów, polegającej na powieleniu argumentacji zaprezentowanej przez organy obu instancji w zakresie wykluczających się wzajemnie twierdzeń na temat rzekomego braku zainteresowania ze strony skarżącego kształceniem z jednoczesnym wskazaniem na brak kwestionowania przez organ chęci i zamiaru kontynuowania przez wymienionego studiów doktoranckich, rzekomego braku wykazywania przez skarżącego jakichkolwiek postępów w pracy doktorskiej z jednoczesnym wskazaniem na postępy, które zostały poczynione - w ocenie organu - w stopniu niewielkim, rzekomego unikania pracy, braku umiejętności skarżącego w zakresie metodologii badawczej oraz niewyróżniania się w wynikach w nauce, z jednoczesnym wskazaniem, że w poprzednim roku akademickim (a więc zanim doszło do konfliktu z dotychczasowym opiekunem naukowym) skarżący uplasował się w rankingu doktorantów na pozycji 11 z 24 osób (czyli w pierwszej połowie najlepszych wyników);
5. art. 78 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego z przesłuchania świadków w osobach prof. dr hab. T. D., prof. dr hab. D. M., dr hab. inż. S. C. oraz dr inż. K. N., podczas gdy czynności te miały istotne znaczenie dla sprawy, a świadkowie ci mogli dostarczyć organowi informacji odpowiednio na temat przyczyn dla których Rada Naukowej Dyscypliny nie wyznaczyła dla doktoranta nowego opiekuna naukowego, przyczyn dla których nauczyciele akademiccy faktycznie uchylali się od przyjęcia doktoranta pod opiekę naukową oraz podejmowania przez doktoranta prób prowadzenia dalszych prac badawczych na potrzeby doktoratu mimo braku pomocy ze strony jego dotychczasowego opiekuna naukowego i braku wyznaczenia nowego opiekuna przez Uczelnię;
6. art. 107 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, że w przypadku skarżącego winien on mieć świadomość ciążących na nim obowiązków, a zatem zarzut dotyczący naruszenia tego przepisu przez organ, poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niewyczerpujący, z pominięciem wszystkich istotnych okoliczności na temat konfliktu skarżącego z jego opiekunem naukowym i powstałych z tego tytułu negatywnych konsekwencji, a mianowicie odizolowania go od prac badawczych Katedry przez dotychczasowego opiekuna naukowego oraz zaniechania przez organ wyznaczenia nowego opiekuna naukowego, po zwolnieniu prof. dr hab. K. K. z tej funkcji, co miało bezpośredni wpływ na ograniczenie możliwości skarżącego realizowania prac badawczych i obowiązków doktoranta, w których udział opiekuna naukowego w większości był obowiązkowy, a na co wymieniony zwracał uwagę w trakcie przesłuchania przed organem, jest niezasadny, podczas gdy uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie sprowadza się do wskazania stronie ciążących na niej obowiązków, a do wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej, którą organ kierował się przy załatwieniu sprawy;
7. art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na wykroczeniu poza działanie na podstawie i w granicach prawa i uznanie za właściwe stosowanie w rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy podnoszonych przez organ bliżej nieokreślonych "zasad funkcjonujących w środowisku naukowym" oraz "praktyką przyjętą na Uniwersytecie W. w O.", zgodnie z którą "to doktorant wskazuje kandydata na opiekuna przedkładając jego pisemną zgodę", podczas gdy zapewnienie doktorantowi opiekuna naukowego, pod opieką którego może organizować prace w ramach doktoratu, należy do kompetencji organu i jest obowiązkiem Uczelni;
8. art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na wykroczeniu poza działanie organu na podstawie i w granicach prawa i przyjęcie za podstawę skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich pozaustawowych i pozaregulaminowych przesłanek w postaci braku wyrażenia zgody przez nauczycieli akademickich Uniwersytetu W. w O. na pełnienie funkcji opiekuna naukowego wymienionego, co w konsekwencji skutkowało niemożnością - w ocenie organu - wyznaczenia dla skarżącego opiekuna naukowego, podczas gdy jest to podstawowym obowiązkiem Uczelni umożliwiającym doktorantom kontynuowanie kształcenia;
9. art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niedostrzeżenie bezrefleksyjnego powielenia stanowiska organu I instancji przez organ, bez rozpatrzenia całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych, w szczególności w zakresie wskazywanego przez skarżącego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy konfliktem z jego dotychczasowym opiekunem naukowym, odizolowaniem go od prac katedry, niezapewnieniem przez uczelnię nowego opiekuna naukowego w obliczu rezygnacji z tej funkcji przez dotychczasowego, a niemożnością realizowania prac badawczych i wymogów doktoratu, co jednocześnie doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;
10. art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem zasady bezstronności i równego traktowania polegające na obarczeniu skarżącego winą za konflikt z dotychczasowym opiekunem naukowym, przerzuceniu na wymienionego obowiązku wyznaczenia nowego opiekuna naukowego, uwzględnienie przy rozstrzyganiu faktu wszczęcia przez wymienionego postępowania sądowego przeciwko Uczelni o niewypłacone stypendium, jak również poprzez przyjęcie za podstawę decyzji subiektywnej oceny na temat rzekomych cech osobowościowych skarżącego, jakoby był on osobą roszczeniową, unikał obowiązków i pracy, instrumentalnie wykorzystywał swoje schorzenia i umiarkowany stopień niepełnosprawności, traktował studia trzeciego stopnia jako źródło dochodu, a nie szansy na rozwój naukowy, w sytuacji gdy twierdzenia te stanowią niezrozumiałe i zbyt daleko idące domniemania organu, niewynikające jakkolwiek z materiału dowodowego i jednocześnie aspekty te - niezależnie od braku ich prawdziwości - nie maja znacznie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i sprowadzają się do szykanowania skarżącego przez pryzmat konfliktu z nauczycielem akademickim, doprowadzając w ten sposób do uprzywilejowania organu w postępowaniu administracyjnym;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 197 ust. 1, 2 i 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z § 17a ust. 2 pkt 4 i 6 Regulaminu, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie obiektywnie brak jest przesłanek usprawiedliwiających wydanie zaskarżonej decyzji, z uwagi na to, że wymieniony wykazywał postęp w pracach badawczych odpowiednio do zapewnionych mu przez Uczelnię możliwości kształcenia, które w obliczu braku wyznaczenia dla wymienionego opiekuna naukowego, były niemal całkowicie ograniczone;
2. art. 13 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i § 6 ust. 5 Regulaminu, poprzez ich niezastosowanie polegające na zaniechaniu wyznaczenia przez organ doktorantowi mgr inż. P. M. opiekuna naukowego i przerzucenie obowiązku poszukiwania opiekuna naukowego na doktoranta w oparciu o bliżej nieokreśloną i prawnie nieuregulowaną "dotychczasową praktykę przyjętą na Uniwersytecie W. w O." zgodnie z którą "to doktorant wskazuje kandydata na opiekuna, przedkładając jego pisemną zgodę", a następnie poprzestanie na przyjęciu od innych nauczycieli akademickich odmowy pełnienia tej funkcji, bez weryfikacji prawdziwości podawanych przez nich przyczyn tej odmowy oraz bez wyegzekwowania tego obowiązku, pomimo, że jest to zarówno ustawowym, jak i regulaminowym obowiązkiem Uczelni, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem odwołującego możliwości realizowania obowiązków w ramach doktoratu;
3. art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przekroczeniu zasad autonomii szkół wyższych i skreślenie skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich na podstawie pozaustawowych i pozaregulaminowych przesłanek w postaci braku wyrażenia zgody przez nauczycieli akademickich Uniwersytetu W. w O. na pełnienie funkcji opiekuna naukowego wymienionego, co w konsekwencji skutkowało niemożnością - w ocenie organu - wyznaczenia dla skarżącego opiekuna naukowego, podczas gdy jest to podstawowym obowiązkiem Uczelni umożliwiającym doktorantom kontynuowanie kształcenia, jak również w oparciu o domniemane, nieudowodnione osobiste względy skarżącego poprzez przypisanie mu cech charakteru, które - zdaniem organu - dyskwalifikują wymienionego z możliwości kontynuowania kształcenia.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia prowadzi do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zupełnie nie pochylił się nad problemem eksponowanym przez skarżącego na każdym z etapów postępowania. W ocenie Sądu I instancji jego kontrola instancyjna skupiała się bowiem tylko i wyłącznie na ocenie tego czy organ był uprawniony do podjęcia - w ramach uznania administracyjnego - decyzji o skreśleniu doktoranta w oparciu o ustawowe i regulaminowe przesłanki. Takie ujęcie sprawy po raz kolejny zatem doprowadziło w ocenie skarżącego kasacyjnie do wadliwości wydanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie kompletnie pominął bowiem skutki odizolowania skarżącego z prac Katedry i możliwości czynienia postępów w pracach badawczych. Związek przyczynowo-skutkowy (dotyczący - w dużym skrócie - konfliktu z opiekunem naukowym i niemożności realizowania prac badawczych, co przełożyło się na zatrzymanie postępów w pracy doktorskiej), na jaki skarżący zwraca uwagę, ma bowiem niebagatelne znaczenie w kontekście prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności, że zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji dostrzega, iż podjęcie decyzji w tym przedmiocie nie było obligatoryjne, a fakultatywne. Jeśli zatem mogło dojść do sytuacji, w której pozornie wystąpiły przesłanki uprawniające organ do skreślenia skarżącego z listy doktorantów, aczkolwiek mogło do tego dojść na skutek przyczyn leżących po stronie Uczelni, to wówczas należało rozważyć czy w takim stanie sprawy faktycznie zachodziła uzasadniona konieczność wydania decyzji w tym przedmiocie i czy taka decyzja będzie zgodna z zasadą pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej.
Skarżący kasacyjnie podkreślił, że organy obu instancji, chcąc dokonać oceny postępów w pracy skarżącego, powinny były w tym zakresie przeprowadzić wnikliwe postępowanie dowodowe pod kątem możliwości jakie stworzyła doktorantowi uczelnia w wykonywaniu badań. Mogło okazać się bowiem, że przy uwzględnieniu wyobcowania skarżącego z prac badawczych, poczynił on - w miarę swoich możliwości - postępy w sposób zauważalny i wystarczający dla stwierdzenia istniejącego progresu.
Ponadto, skarżący kasacyjnie wskazał, że organy obu instancji, w tym również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, niejako przerzucają na doktoranta obowiązek poszukiwania dla siebie opiekuna naukowego, co de facto należy do kompetencji kierownika studiów doktoranckich i rady podstawowej jednostki organizacyjnej. Co więcej, zdaniem skarżącego kasacyjnie podniesiona przez Sąd I instancji okoliczność jakoby niemożność wyznaczenia opiekuna naukowego dla skarżącego wynikała z usprawiedliwionej odmowy przez kandydatów, tak naprawdę nie zwalnia organu z tego obowiązku zapewnienia skarżącemu możliwość dalszego prowadzenia prac badawczych pod okiem opiekuna naukowego. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że okoliczność niemożności przeprowadzenia prac badawczych przez skarżącego lub ewentualnego niewywiązania się z pewnych obowiązków jest okolicznością wtórną w stosunku do jej przyczyny pierwotnej, w postaci pozbawienia wymienionego opiekuna naukowego i jednoczesnego odizolowania od prac Katedry. Skarżący kasacyjnie podniósł, że ocena postępu jego prac badawczych nie może być zatem dokonywana w oderwaniu od powyższych okoliczności. W rzeczywistości bowiem, gdyby skarżącemu zapewniono możliwość kontynuowania badań pod okiem nowego opiekuna, to wówczas z wysokim prawdopodobieństwem, wręcz graniczącym z pewnością (uwzględniając postęp prac skarżącego przed konfliktem z prof. dr hab. K. K.), spełniłby on wszystkie wymogi stawiane przez Regulamin studiów doktoranckich i ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym. Niezależnie od powyższego, skarżący kasacyjnie dodał, że zarówno ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym, jak i wspomniany powyżej Regulamin, nie przewidują trybu skreślenia z listy doktorantów osoby, dla której nie wyznaczono opiekuna naukowego.
Skarżący kasacyjnie wskazał także, że to do obowiązków opiekuna naukowego należy wspieranie doktoranta w realizacji prac badawczych w znaczeniu globalnym, a nadto dokonywanie ocen tych prac i inicjowanie otwarcia przewodu doktorskiego, a zatem ewentualny brak oczekiwanych od doktoranta wyników prac badawczych lub otwarcia przewodu doktorskiego jest konsekwencją zaniechania przez organ wyznaczenia skarżącemu opiekuna naukowego. Rzeczywistą bowiem przyczyną postępowania w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich jest to, że doktorant obiektywnie nie miał możliwości realizowania prac badawczych bez pomocy opiekuna naukowego. Czynienie doktorantowi zarzutu, że nie zrealizował obowiązków, z których mógł wywiązać się jedynie przy pomocy opiekuna naukowego, w sytuacji gdy organ takowego opiekuna mu nie wyznaczył, jest skrajnie niesprawiedliwie, a decyzja o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich sprzeczna jest z podstawowymi aktami prawnymi regulującymi tę materię. W istocie bowiem Uczelnia, w obliczu konfliktu z jednym z nauczycieli akademickich, pozostawiła doktoranta bez pomocy, oczekując, aby on sam, we własnym zakresie, realizował podstawowe obowiązki opiekuna naukowego i doktoranta w jednym. W sytuacji gdy obowiązków takich nie dopełnił - a czego obiektywnie nie mógł dokonać z uwagi na ustawowe i regulaminowe ograniczenia - Uczelnia podjęła decyzję o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów.
Skarżący kasacyjnie podniósł także, że analiza stanowisk kandydatów na opiekunów naukowych dla doktoranta nie pozwala na uznanie, że przyczyny przez nich wskazane faktycznie usprawiedliwiają odmowę przyjęcia skarżącego kasacyjnie pod opiekę naukową. W ocenie skarżącego kasacyjnie organy obu instancji, w tym także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w żadnym stopniu nie weryfikowały podnoszonych przez nauczycieli akademickich okoliczności, które miały rzekomo sprzeciwiać się ustanowieniu tych osób opiekunem naukowym dla doktoranta, przyjmując ich twierdzenia za wiarygodne. Przyczyny te z kolei, wykazywane na piśmie, jak i podnoszone w toku przesłuchania, są zdaniem skarżącego kasacyjnie nader lakoniczne i ograniczają się w przeważającej części do dwóch zdań na temat obecnego - bliżej nieudowodnionego - natłoku obowiązków. W związku z tym skarżący kasacyjnie podkreślił, że zarówno przepisy ustawy, jak i Regulamin studiów doktoranckich, nie przewidują limitu doktorantów mogących kształcić się pod opieką jednego opiekuna naukowego.
Skarżący kasacyjnie zwrócił także uwagę na pewną – jego zdaniem – niekonsekwencję. Z jednej bowiem strony Sąd I instancji odstępuje od kontroli decyzji pod względem jej celowości, z uwagi na to, że powinien rzekomo skupiać się tylko i wyłącznie na ustawowych i regulaminowych przesłankach skreślenia. Z drugiej natomiast strony, dopatruje się pozaustawowych przesłanek uzasadniających rzekomo słuszność wydanej decyzji, a mianowicie, że okoliczności dotyczące zerwania współpracy opiekunów naukowych ze skarżącym, które wyłaniają się zarówno z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych przemawiają za uznaniem za prawidłową oceny organu co do zaistnienia przesłanki z § 17a ust. 2 pkt 6 Regulaminu i przyjęciu, że interes społeczny w postaci zapewnienia prawidłowych relacji miedzy pracownikami naukowymi i prawidłowego funkcjonowania studiów doktorskich i ich uczestników uprawniał organ do wydania zaskarżonej decyzji. Uznanie takiej argumentacji za trafną powoduje natomiast, zdaniem skarżącego kasacyjnie, przyzwolenie na naruszenie zasady równego traktowania stron i budowania zaufania do organów władzy publicznej, kiedy to interes - w tym przypadku Uniwersytetu – przedkładany jest ponad interes jednostki - doktoranta. Co więcej, skarżący kasacyjnie podniósł, że korzystne z punktu widzenia jego interesu okoliczności są bagatelizowane, przez wzgląd na to, że rzekomo Sąd I instancji nie jest uprawniony do badania wpływu niezapewnienia nowego opiekuna naukowego skarżącemu na możliwość realizowania doktoratu, by następnie badać interes społeczny, w postaci prawidłowych relacji między pracownikami naukowymi, który rzekomo uprawniał organ do wydania przedmiotowej decyzji.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).
W ramach pierwszego zarzutu naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., polegające na "oddaleniu skargi, pomimo że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, co przemawiało za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji w całości". Zarzut ten nie mógł odnieść skutku ze względu na jego błędną konstrukcję.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga to, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie, podobnie zresztą jak art. 146 § 1, art. 147, art. 149 § 1, czy też art. 151 lub art. 161 § 1 p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepis nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). Niezależnie jednak od tego, z uwagi na to, że strona skarżąca kasacyjnie wytyka naruszenie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. podkreślenia wymaga przede wszystkim to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalając skargę w niniejszej sprawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oczywiście nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., określającego kompetencje sądu w razie uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, a zatem przede wszystkim z tego powodu nie mógł naruszyć tego przepisu.
Nie mógł także odnieść skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., polegającego w ocenie skarżącego kasacyjnie "na zaniechaniu przeprowadzenia kontroli instancyjnej zaskarżonej decyzji w odniesieniu do wpływu wyobcowania skarżącego od prac badawczych, z uwagi na konflikt z dotychczasowym opiekunem naukowym, rezygnacji dotychczasowego opiekuna naukowego skarżącego z tej funkcji i niewyznaczenia dla doktoranta przez Uczelnię nowego opiekuna naukowego, na brak możliwości wykonywania obowiązków doktoranta".
Przepisy art. 3 § 1, czy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., których naruszenie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie to przepisy, które nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Należy mieć bowiem na uwadze, że przepis art. 3 p.p.s.a. określa katalog spraw, do rozpatrzenia których właściwe są sądy administracyjne. Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 3 p.p.s.a. w istocie nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, określa wyłącznie zakres postępowania sądowoadministracyjnego i nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego bez powiązania z innymi przepisami procesowymi (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., I FSK 277/07; wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., I OSK 266/08, LEX nr 490087; postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., II OSK 1375/09, LEX nr 582850). Przepis ten ma charakter ustrojowy, określając w sposób najbardziej ogólny i generalny zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nim unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem: do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało. Powyższe nie oznacza, że podniesienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 3 p.p.s.a. automatycznie dyskwalifikuje tę skargę. Należy bowiem mieć na uwadze, że mimo że art. 3 p.p.s.a. ma zasadniczo charakter ustrojowo-procesowy i bezpośrednio nie podpada wprost pod żadną z dwóch podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., to jednak z uwagi na fakt, że w wyniku działania danego organu w oparciu o przepisy prawa ustrojowego mogą powstać, ustać lub przekształcić się stosunki prawne, uprawnione jest przyjęcie, że zarzuty naruszenia przepisów ustrojowych mogą być powołane w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., I GSK 748/11, LEX nr 12439680), o ile zarzut naruszenia art. 3 p.p.s.a. powiązany jest z innymi przepisami procesowymi (por. cytowane wyżej: postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., II OSK 1375/09, LEX nr 582850; wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., I FSK 277/07, LEX nr 481336; wyrok NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OSK 70/12, LEX nr 1166069).
W kolejnych ośmiu zarzutach strona skarżąca kasacyjnie wytyka naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej zwanej: k.p.a., tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 78 § 1 i § 2 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., usiłując wytknąć w ten sposób szereg nieprawidłowości w przeprowadzonym postępowaniu dotyczącym skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich, tj. pominięcie podnoszonych przez skarżącego okoliczności faktycznych przy rozstrzyganiu sprawy, dokonanie wewnętrznie sprzecznej oceny dowodów, nieuwzględnienie wniosków dowodowych, sporządzenie uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji w sposób niewyczerpujący, wykroczenie poza działanie na podstawie i w granicach prawa, niedostrzeżenie bezrefleksyjnego powielania stanowiska organu I instancji przez organ, czy wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem zasady bezstronności i równego traktowania.
W pierwszej kolejności wskazać należy, w odniesieniu do treści omawianych zarzutów, w ramach których strona skarżąca kasacyjnie zarzuca m.in. naruszenie "art. 77" k.p.a., że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Tymczasem strona skarżąca kasacyjnie nie dostrzega, że art. 77 k.p.a. składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych, tj. z czterech paragrafów i nie wskazuje konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, która zdaniem autora skargi kasacyjnej została naruszona.
Niezależnie od powyższego w związku z tym, że na podstawie wszystkich tych zarzutów strona skarżąca kasacyjnie wytyka Sądowi I instancji naruszenie przepisów k.p.a., podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, oceniając zaskarżoną decyzję, przepisów k.p.a. nie stosował, lecz jedynie oceniał prawidłowość ich zastosowania przez organ administracji, co oznacza, że nie mógłby ich naruszyć podczas orzekania.
Niezależnie jednak od powyższego wskazać należy, że nawet przy uznaniu, że zarzut skargi kasacyjnej dotyczył dokonania niewłaściwej oceny działań organów administracji, a więc skupiając się wyłącznie na treści zarzutu skargi kasacyjnej wskazującego na podstawy do uwzględnienia skargi z uwagi na fakt, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a więc oceniając zarzut błędnego oddalenia skargi z uwagi na naruszenia przepisów art. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 78 § 1 i § 2 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. zaistniałe przed organami administracji, zarzut ten także nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie w rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania dotyczącego skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich zostały wyjaśnione i wzięte pod uwagę przez organy orzekające w sprawie, a zgromadzone w sprawie dowody związane z ww. skreśleniem zostały poddane wszechstronnej i odpowiadającej prawu ocenie. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego, lecz bada, czy w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie okoliczności istotne dla wydania decyzji, czy były one uwzględnione przy wydaniu decyzji i w jaki sposób zostały ocenione przez organ (por. wyrok NSA z 16 maja 2008 r., II OSK 554/07). Sąd I instancji prawidłowo wywiązał się z tego obowiązku, dokonał poprawnej oceny zaskarżonej decyzji i słusznie przyjął ustalony przez organ stan faktyczny za odpowiadający wymogom prawa. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie, powziął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, wskazując podstawy podjętego rozstrzygnięcia, a ocena ta nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. Organ ustosunkował się do wszelkich istotnych okoliczności w sprawie, również tych wskazywanych przez skarżącego, co znalazło zresztą wyraz w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, a w związku z tym, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organy i zaakceptowana przez Sąd I instancji nie została w skardze kasacyjnej skutecznie podważona, to w konsekwencji powyższego, Sąd I instancji prawidłowo, na podstawie art. 151 p.p.s.a., którego naruszenia nie wytknięto zresztą w skardze kasacyjnej, oddalił skargę skarżącego.
Przechodząc do oceny zarzutów sformułowanych przez stronę skarżącą kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
Strona skarżąca kasacyjnie w ramach pierwszego zarzutu naruszenia prawa materialnego wytknęła Sądowi I instancji naruszenie art. 197 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183) w związku z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669) w związku z § 17a ust. 2 pkt 4 i 6 Regulaminu Studiów Doktoranckich stanowiącego Załącznik do Uchwały nr 716 Senatu Uniwersytetu W. w O. z dnia 24 kwietnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu W. w O. (dalej także jako: Regulamin), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie obiektywnie brak jest przesłanek usprawiedliwiających wydanie zaskarżonej decyzji, z uwagi na to, że wymieniony wykazywał postęp w pracach badawczych odpowiednio do zapewnionych mu przez Uczelnię możliwości kształcenia, które w obliczu braku wyznaczenia dla wymienionego opiekuna naukowego, były niemal całkowicie ograniczone.
W związku z treścią omawianego zarzutu wyjaśnić należy, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej. Może być zatem konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego. Nie podważono również prawidłowości wykładni prawa materialnego stosowanego w realiach niniejszej sprawy. Oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy istotne jest zweryfikowanie, czy w podniesionym zarzucie niewłaściwego zastosowania prawa materialnego organ skarżący kasacyjnie wykazał, że Sąd I instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonał ich wadliwego zestawienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść omawianego zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie daje jednak podstaw do przyjęcia wypełnienia tego obowiązku przez organ skarżący kasacyjnie, co czyni omawiany zarzut nieskutecznym.
Jednak o nieskuteczności omawianego zarzutu niewłaściwego zastosowania wskazanych w nim przepisów świadczy przede wszystkim jego treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na jego podstawie kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy upatrując wadliwości działania Sądu I instancji w nieprawidłowym oddaleniu skargi skarżącego, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie obiektywnie brak jest zdaniem skarżącego kasacyjnie przesłanek usprawiedliwiających wydanie zaskarżonej decyzji, z uwagi na to, że skarżący wykazywał postęp w pracach badawczych odpowiednio do zapewnionych mu przez Uczelnię możliwości kształcenia, które w obliczu braku wyznaczenia dla wymienionego opiekuna naukowego, były niemal całkowicie ograniczone. Tego rodzaju oceny i ustalenia można natomiast kwestionować zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Dlatego przede wszystkim z tego powodu omawiany zarzut okazał się niezasadny.
Na podstawie kolejnego zarzutu naruszenia prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie wytknęła Sądowi I instancji naruszenie art. 13 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U z 2017 r., poz. 178) w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i § 6 ust. 5 Regulaminu, "poprzez ich niezastosowanie polegające na zaniechaniu wyznaczenia przez organ doktorantowi mgr inż. P. M. opiekuna naukowego i przerzucenie obowiązku poszukiwania opiekuna naukowego na doktoranta w oparciu o bliżej nieokreśloną i prawnie nieuregulowaną "dotychczasową praktykę przyjętą na Uniwersytecie W. w O." zgodnie z którą "to doktorant wskazuje kandydata na opiekuna, przedkładając jego pisemną zgodę", a następnie poprzestanie na przyjęciu od innych nauczycieli akademickich odmowy pełnienia tej funkcji, bez weryfikacji prawdziwości podawanych przez nich przyczyn tej odmowy oraz bez wyegzekwowania tego obowiązku, pomimo, że jest to zarówno ustawowym, jak i regulaminowym obowiązkiem Uczelni, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem odwołującego możliwości realizowania obowiązków w ramach doktoratu". Zarzut ten także nie mógł odnieść skutku.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684). Zgodnie jednak z dominującym poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że Sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04, Lex 120212; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05, LEX nr 190971; wyrok NSA z dnia 15 marca 2011 r., II OSK 323/10, LEX nr 1080252). Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w jego konstruowaniu w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r., II FSK 1020/12, LEX nr 1382183). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., II GSK 400/10, LEX nr 1080145), a sąd nie dostrzegając właściwej podstawy oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie niewłaściwej. Należy zatem stwierdzić, że nie dyskwalifikowałoby omawianego zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie na niezastosowanie wskazanych w zarzucie przepisów jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepis lub przepisy, które w jej przekonaniu zostały wadliwie zastosowane zamiast przepisów przez nią wskazywanyc wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Jednak wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, co tym samym czyni podnoszony zarzut niezastosowania art. 13 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i § 6 ust. 5 Regulaminu nieskutecznym.
Nie mógł odnieść skutku także zarzut dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce związku z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP, polegającej w ocenie skarżącego kasacyjnie na przekroczeniu zasad autonomii szkół wyższych i skreślenie skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich na podstawie pozaustawowych i pozaregulaminowych przesłanek w postaci braku wyrażenia zgody przez nauczycieli akademickich Uniwersytetu W. w O. na pełnienie funkcji opiekuna naukowego skarżącego kasacyjnie, co w konsekwencji skutkowało niemożnością - w ocenie organu - wyznaczenia dla niego opiekuna naukowego, podczas gdy jest to podstawowym obowiązkiem Uczelni umożliwiającym doktorantom kontynuowanie kształcenia, jak również w oparciu o domniemane, nieudowodnione osobiste względy skarżącego poprzez przypisanie mu cech charakteru, które - zdaniem organu - dyskwalifikują wymienionego z możliwości kontynuowania kształcenia.
Przede wszystkim podnosząc zarzut błędnej wykładni określonych przepisów prawa strona skarżąca kasacyjnie powinna wskazać, na czym polega błędne rozumienie tych przepisów i jaka, jej zdaniem, powinna być ich prawidłowa wykładnia. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie tylko nie wykazała na czym polega w jej ocenie błędne rozumienie art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce związku z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, ani też jaka powinna być ich prawidłowa wykładnia, lecz w ogóle nie odnosiła się do kwestii rozumienia tych przepisów przyjętego przez Sąd I instancji. Niezależnie jednak od powyższego zarzut nie mógł odnieść skutku przede wszystkim uwagi na jego treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na jego podstawie ponownie usiłuje zakwestionować ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy, a jak już wskazano zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych jest niedopuszczalne. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego.
Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.