III OSK 4659/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-08
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo wodneopłaty stałewody opadoweskarga kasacyjnaNSAPaństwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskiesystem opłatinterpretacja przepisów

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając prawidłowość naliczania opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych na podstawie 365 dni w roku, niezależnie od faktycznych opadów.

Spółka zaskarżyła decyzję o ustaleniu opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych, argumentując, że opłata powinna być naliczana od faktycznej liczby dni z opadami, a nie od 365 dni w roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to orzeczenie w mocy. NSA uznał, że opłata stała ma charakter ryczałtowy i stanowi ekwiwalent za gotowość do świadczenia usług wodnych, a jej naliczanie na podstawie 365 dni jest zgodne z prawem.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Chojnicach w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych. Spółka kwestionowała sposób naliczania opłaty, twierdząc, że powinna być ona uzależniona od faktycznej liczby dni z opadami, a nie od 365 dni w roku. WSA w Gdańsku nie podzielił tego stanowiska, wyjaśniając, że opłata stała ma charakter ryczałtowy i stanowi ekwiwalent za gotowość środowiska do świadczenia usług wodnych, niezależnie od faktycznego odprowadzania wód. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Podkreślono, że opłata stała ma charakter roczny i jest naliczana według wzoru, w którym czas wyrażony w dniach powinien obejmować wszystkie dni kalendarzowe roku (365 lub 366 dni), chyba że czas korzystania z usług wodnych był krótszy niż rok z przyczyn niezależnych od podmiotu. NSA odwołał się do Ramowej Dyrektywy Wodnej i orzecznictwa TSUE, wskazując na dopuszczalność dwuczłonowego systemu opłat (stała i zmienna) oraz na to, że opłata stała nie jest powiązana z ilością faktycznie zużytej wody. Wszelkie zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, zostały uznane za niezasadne. NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Opłata stała za odprowadzanie wód opadowych powinna być naliczana na podstawie wszystkich dni kalendarzowych roku (365/366 dni), ponieważ ma ona charakter ryczałtowy i stanowi ekwiwalent za gotowość do świadczenia usług wodnych, a nie za faktyczne odprowadzenie wód.

Uzasadnienie

NSA uznał, że opłata stała ma charakter roczny i jest naliczana według wzoru, w którym czas wyrażony w dniach obejmuje wszystkie dni kalendarzowe roku, chyba że korzystanie z usług wodnych było krótsze z przyczyn niezależnych od podmiotu. Jest to zgodne z celem opłaty stałej jako swoistego abonamentu za możliwość korzystania z usług wodnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.w. art. 271 § ust. 4 pkt 1

Prawo wodne

Wysokość opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wód. "Czas wyrażony w dniach" oznacza wszystkie dni kalendarzowe roku (365 lub 366 dni), chyba że okres korzystania z usług wodnych był krótszy z przyczyn niezależnych od podmiotu.

Dz.U. 2018 poz 2268 art. 271 § ust.4 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne art. 270

Opłata za usługi wodne składa się z opłaty stałej i opłaty zmiennej.

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne art. 270 § ust. 11

Opłata za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej.

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne art. 270 § ust. 4 pkt 1

Wysokość opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wód.

Dz.U. z 2017 r. poz. 2505 art. 6

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne

Jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi 2,50 zł na dobę za 1 m3/s.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłata stała za odprowadzanie wód opadowych ma charakter ryczałtowy i stanowi ekwiwalent za gotowość do świadczenia usług wodnych. Czas wyrażony w dniach w art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego oznacza wszystkie dni kalendarzowe roku (365/366 dni), chyba że okres korzystania z usług wodnych był krótszy z przyczyn niezależnych od podmiotu. Naliczanie opłaty stałej na podstawie 365 dni jest zgodne z Ramową Dyrektywą Wodną i zasadą 'zanieczyszczający płaci'.

Odrzucone argumenty

Opłata stała powinna być naliczana na podstawie faktycznej liczby dni z opadami atmosferycznymi. Naliczanie opłaty na podstawie 365 dni stanowi naruszenie przepisów Prawa wodnego i K.p.a. Organ naruszył zasadę tłumaczenia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a § 1 K.p.a.) poprzez błędną interpretację art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego.

Godne uwagi sformułowania

Opłata stała stanowi ustalany abstrakcyjnie, według określonego wzoru, ekwiwalent za gotowość środowiska do świadczenia usług określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Opłata stała stanowi swoisty abonament za możliwość korzystania z usług wodnych.

Skład orzekający

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Piotr Korzeniowski

członek

Teresa Zyglewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie sposobu naliczania opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, interpretacja art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego sposobu naliczania opłat stałych za wody opadowe w systemach kanalizacji deszczowej w granicach miast.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wodnego i opłat, który może być interesujący dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie oraz dla przedsiębiorców ponoszących tego typu opłaty.

Opłata za deszczówkę: Czy płacisz za faktyczne opady, czy za gotowość systemu?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 4659/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III SA/Gd 742/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-01-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2268
art.271 ust.4 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 742/20 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Chojnicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 28 maja 2020 r. nr GD.ZUO.1.4700.643.2020.DS w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. sp. z o.o. z siedzibą w B. na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni w Chojnicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 742/20 oddalił skargę M. W. i K. w B. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej skarżąca lub spółka) na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Chojnicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej Dyrektor Zarządu Zlewni) z dnia 28 maja 2020 r. nr GD.ZUO.1.4700.643.2020.DS w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych do wód za okres od 23 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości 298 zł.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska skarżącej co do naruszenia przez organ w niniejszej sprawie art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.) poprzez błędne uznanie za podstawę obliczenia opłaty stałej parametru czasu wyrażonego w dniach bez odniesienia go do ilości dni, w których może faktycznie, zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, dochodzić do odprowadzania wód opadowych i roztopowych przez spółkę.
Sąd wyjaśnił, że określony w powyższym przepisie czynnik czasu korzystania z wód jako element iloczynu będącego podstawą obliczenia wysokości opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, nie może być rozumiany jako okres rzeczywistego odprowadzania wód opadowych lub roztopowych w ciągu roku. Podkreślono, że ustawodawca wprowadzając podział opłat za usługi wodne na opłaty stałe i opłaty zmienne, wyraźnie zmierzał do osiągnięcia odmiennego celu i zróżnicowania charakteru tych opłat. Opłata stała stanowi ustalany abstrakcyjnie, według określonego wzoru, ekwiwalent za gotowość środowiska do świadczenia usług określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Jest ona naliczana niejako ryczałtowo, w taki sam sposób w stosunku do wszystkich podmiotów korzystających z określonych usług wodnych, a jej wysokość jest zróżnicowana w zależności od treści pozwolenia wodnoprawnego. Co przy tym istotne, ustawodawca nie określił w żaden sposób dni, od ilości których uzależniona jest opłata stała, jako dni "z opadami". Ponadto z art. 271 ust. 6 Prawa wodnego wynika, że podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą w czterech równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Zatem już z samego sformułowania, że opłata ma być uiszczona w równych (czterech) ratach kwartalnych, wynika założenie ustawodawcy, iż roczny wymiar opłaty ma charakter stały i od początku roku z góry ustalony, a tym samym, przy ustalaniu wysokości tej opłaty, wbrew stanowisku spółki, nie ma znaczenia rzeczywista ilość wykorzystanych wód w ciągu roku.
Zaakcentowano, że art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego przewiduje, że wysokość ww. opłaty stałej ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m³/s, odprowadzanych do wód. Czynnik powyższego iloczynu w postaci "określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m³/s" nawiązuje wprost do wartości niezależnej od faktycznej (rzeczywistej) ilości wód odprowadzanych (bowiem każdorazowo ma być to ilość maksymalna określona we właściwym pozwoleniu). Również czynnik czasu odprowadzania wód ("czas wyrażony w dniach") ma charakter stały i niezależny od faktycznej (realnej) ilości dni odprowadzania. Skoro więc opłata stała ma charakter roczny i uniezależniony od faktycznej ilości dni odprowadzania, to niewątpliwie czynnik czasowy iloczynu ("czas wyrażony w dniach") musi, zdaniem Sądu, obejmować wszystkie dni kalendarzowe roku w liczbie co do zasady 365 (z wyjątkiem lat przestępnych - 366). W przypadku gdy czas korzystania z wód jest krótszy niż rok (np. ze względu na wydanie pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego w trakcie roku kalendarzowego lub upływ terminu ważności pozwolenia w trakcie roku kalendarzowego czy też z uwagi na niepełny rok korzystania z określonych urządzeń kanalizacyjnych), to w takim przypadku możliwa jest sytuacja, w której ustalając wysokość opłaty na dany rok kalendarzowy, czynnik czasowy iloczynu z art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego ("czas wyrażony w dniach") nie będzie obejmował pełnych 365 (366) dni, lecz określoną część roku kalendarzowego, czyli np. jak prawidłowo określił organ w rozpoznawanej sprawie - 344 dni.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca spółka, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego:
1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z poźn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego poprzez błędne zastosowanie przepisów prawa procesowego polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, kiedy czynnik temporalny czasu wyrażonego w dniach nie został przez organ w sposób właściwy ustalony,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego - Prawa wodnego polegającego na błędnym ustaleniu ilości dni dla wymierzenia opłaty stałej,
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy doszło do szeregu uchybień przepisom postępowania administracyjnego po stronie organu, tj. uchybień art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a. polegających na nieustaleniu i nieudowodnieniu ilości dni dla ustalenia wyliczenia opłaty stałej,
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 8 § 2 K.p.a. poprzez niezastosowanie przepisu ustawy procesowej zobowiązującej do uchylenia decyzji w sytuacji, gdy naruszono art. 8 § 2 K.p.a. w ten sposób, że w piśmie przedłożonym przez skarżącą spółkę organ wód polskich w identycznym postępowaniu uwzględnił w całości reklamację i przyjął dla wyliczenia opłaty stałej taką ilość dni, jaką wskazywała skarżąca spółka,
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7a § 1 K.p.a. poprzez niezastosowanie normy ustawy procesowej zobowiązującej do uchylenia decyzji w sytuacji, gdy naruszono art. 7a § 1 K.p.a. w ten sposób, że organ naruszył zasadę tłumaczenia wątpliwości na korzyść strony, a wątpliwość ta polegała na tym, że ilość dni o której mowa w art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego może być rozumiana zarówno jako ilość dni kalendarzowych (wykładnia niekorzystna dla strony), jak i ilość dni faktycznego odprowadzania wód opadowych i roztopowych (wykładnia korzystna dla strony),
6) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez całkowite przemilczenie w uzasadnieniu wyroku dowodu złożonego przez stronę na rozprawie, tj. pisma wód polskich informującego o uwzględnieniu reklamacji skarżącej spółki w zakresie ilości dni dla wyliczenia opłaty stałej.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że problemy prawne zawarte w zarzutach skargi kasacyjnej były już przedmiotem rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4777/21; wyrok NSA z 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4777/21; wyrok NSA z 16 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 281/22; wyrok NSA z 16 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 282/22). Sprawy te były tożsame pod względem faktycznym i prawnym ze sprawą będącą przedmiotem rozpoznawanej skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela zapatrywania prawne wyrażone w przywołanych wyżej wyrokach i czyni je własnymi.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w granicach wyznaczonych zarzutami skargi kasacyjnej wskazać należy, że opłaty za wprowadzanie ścieków do wód i do ziemi oraz za pobór wód uregulowane były do 31 grudnia 2017 r. w ustawie z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017 r. poz. 519 z późn. zm.) dalej jako P.o.ś. i wysokość tych opłat zależała od ilości i jakości pobranej wody oraz od tego czy pobrano wodę powierzchniową czy podziemną, a także od jej przeznaczenia (art. 274 ust. 1 pkt 2, art. 290 P.o.ś.). Opłaty te były związane z faktycznym poborem wody lub wprowadzaniem ścieków do wód w danym okresie. Zmiana systemu opłat za pobór wód i za wprowadzanie ścieków do wód i do ziemi nastąpiła w związku z wejściem w życie ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r., której przepisy stanowią transpozycję do polskiego porządku prawnego m.in. dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dz. Urz. WE L 327 ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275). Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej dyrektywy, Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci".
Zwrot kosztów usług wodnych wiąże się z nałożeniem opłat na podmioty korzystające z tych usług. Opłaty te mają służyć zachęceniu użytkowników do bardziej racjonalnego i oszczędnego sposobu gospodarowania wodami. W uzasadnieniu wyroku z 7 grudnia 2016 r. (pkt 24) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że z art. 9 dyrektywy 2000/60, jak i z żadnego innego z jej przepisów nie wynika, żeby prawodawca unijny zamierzał stawiać przeszkody temu, żeby państwa członkowskie przyjęły odnośnie wody taką politykę cenową, która opiera się na naliczaniu użytkownikom ceny wody, która składa się z części zmiennej powiązanej z ilością rzeczywiście zużywanej wody i części stałej, która nie jest z tym zużyciem powiązana (Vodoopskrba i odvodnja d.o.o. v. Željce Klafurić, C-686/15, ZOTSiS 2016/12/I-927).
Prawodawca unijny pozostawił więc swobodę państwom członkowskim w kształtowaniu systemu opłat za usługi wodne, przy czym system ten ma uwzględniać analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III do dyrektywy oraz zasadę "zanieczyszczający płaci".
W obecnie obowiązującym Prawie wodnym opłata za usługi wodne składa się z opłaty stałej i opłaty zmiennej (art. 270 Prawa wodnego). Zgodnie natomiast z art. 270 ust. 11 Prawa wodnego, opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast - składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych. Stosownie do art. 270 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast - ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód.
Z powyższych przepisów wynika, że co do zasady dla ustalenia ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3 należy się odwołać do osnowy odpowiedniej decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego ustalającej średnią ilość odprowadzanych wód opadowych i roztopowych w m3/rok. Tego rodzaju odwołanie się do pozwolenia wodnoprawnego jest dopuszczalne, jeżeli decyzja ta została wydana już pod rządami obecnie obowiązującego Prawa wodnego. Kwestią sporną w tej sprawie jest natomiast przyjęcie 365 (lub w latach przestępnych 366 dni), jako parametru "czasu wyrażonego w dniach".
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2505) dalej jako "rozporządzenie" jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi 2,50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych. Rozporządzenie przewiduje stawkę jednostkową opłaty za 1 m3/s, a opłata ta ma wymiar roczny. Oznacza to, że należało zastosować wskaźnik roczny ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych, a więc prawidłowo wskazano jako parametr czasu 365 dni. Wynika to przede wszystkim z rocznego charakteru opłaty stałej. Z tego rodzaju wykładnią powołanych przepisów nie stoi w sprzeczności przyjęcie przez ustawodawcę parametru "czasu wyrażonego w dniach", ponieważ nie w każdej sytuacji czas ten będzie wynosił 365 lub 366 dni. Dotyczy to jednak sytuacji wyjątkowych, w których dany podmiot nie mógł korzystać w całym roku z usług wodnych z uwagi albo na uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego w tym zakresie w trakcie roku albo z uwagi na to, że urządzenie wodne, przy pomocy którego usługa wodna miałaby być realizowana nie istniało przez cały rok, a przez to nie mogło w całym tym okresie funkcjonować. W tego rodzaju wyjątkowych okolicznościach parametr czasu może zostać wyrażony odpowiednio do okresu, kiedy korzystanie z usługi wodnej było możliwe nie dotyczy to sytuacji, w których strona nie korzysta z usługi wodnej z powodów faktycznych takich jak np. zmniejszone opady atmosferyczne.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł, że opłata stała stanowi "swoisty abonament" za możliwość korzystania z usług wodnych, co potwierdza zresztą powołany wyżej wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-686/15. Brak jest podstaw do określenia "realnego" odprowadzania wód opadowych na podstawie danych przekazanych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, ponieważ byłoby to sprzeczne z istotą opłaty stałej oraz brak jest podstaw do prowadzenia tego rodzaju ustaleń na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa. W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko, że skoro opłata stała ma charakter roczny i niezależny od faktycznej ilości dni odprowadzania wód, to parametr czasowy iloczynu ("czas wyrażony w dniach") musi obejmować wszystkie dni kalendarzowe roku w liczbie 365 dni (z wyjątkiem lat przestępnych 366 dni).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko Sądu pierwszej instancji, że art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego nie rodzi w omawianym zakresie wątpliwości interpretacyjnych, które prowadziłyby do nieprawidłowego ustalenia w tej sprawie opłaty stałej. Dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia tego przepisu jest prawidłowa i uwzględnia zarówno cel, jak i funkcję opłaty stałej.
Powyższe oznacza, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie. Kluczowe znaczenie miał w tej sprawie zarzut podnoszący naruszenie art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo przyjął, że do wyliczenia opłaty stałej w tej sprawie należy zastosować 365 dni w roku. Przyjęcie czasu wyrażonego w dniach, w których następuje odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód, czyli liczby dni z opadem atmosferycznym w roku kalendarzowym, może mieć ewentualnie zastosowanie w przypadku opłaty zmiennej. Wynika to z tego, że polityka cenowa Ramowej Dyrektywy Wodnej opiera się na naliczaniu użytkownikom ceny wody, która składa się z części zmiennej powiązanej z ilością rzeczywiście zużywanej wody i części stałej, która nie jest z tym zużyciem powiązana.
Sąd pierwszej instancji nie naruszył również art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7a § 1 K.p.a., ponieważ brak jest podnoszonych przez stronę skarżącą kasacyjnie wątpliwości co do treści normy prawnej określonej w art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego. Z treści tego przepisu nie wynika wprost, że należy przyjąć 365 lub 366 dni tj. jako parametr czasu wyrażonego w dniach. Wynika to natomiast z wykładni funkcjonalnej i systemowej powołanego przepisu uwzględniającej cel i funkcję opłaty stałej. W konsekwencji nie doszło również do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 8 § 2 K.p.a.
Tym samym nie doszło również do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego oraz art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieustalenie i nieudowodnienie ilości dni wymaganych dla obliczenia opłaty stałej. W świetle zaprezentowanej przez organ i zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji prawidłowej wykładni art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego brak było podstaw do prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia dni z rzeczywistym opadem atmosferycznym, a tym samym nie został – co trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji – naruszony przez organ administracyjny art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 7 K.p.a.
Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uchwałą NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09 przesądzono, że art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taki stan rzeczy nie miał jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., będącego przepisem procesowym w myśl art. 174 pkt 2 P.p.s.a. może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego typu wpływ ewentualnego naruszenia wymogów uzasadnienia nie został wykazany w skardze kasacyjnej wniesionej w tej sprawie. Uzasadnienie wyroku nie musi zawierać kazuistycznego odniesienia się do wszelkich tez i zarzutów strony (por. wyrok NSA z 7 listopada 2019 r. sygn. akt II FSK 3919/17). Uzasadnienie wyroku zaskarżonego w niniejszej sprawie odpowiada wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 P.p.s.a.
Jedynie ubocznie należy podkreślić, że kwestia ustalania wysokości opłat stałych na gruncie Prawa wodnego była przedmiotem licznych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wątpliwości budziło przede wszystkim prawidłowe określenie wskaźnika "maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s" w powiązaniu z tym parametrem ustalonym w pozwoleniach wodnoprawnych wydanych w poprzednim stanie prawnym. Natomiast w żadnym z tych orzeczeń wątpliwości nie budziło przyjęcie 365 (lub 366) dni jako parametru "czasu wyrażonego w dniach".
Z tych względów i na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI