III OSK 463/26 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2026-10-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2026-02-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Mirosław Wincenciak /przewodniczący/ Przemysław Szustakiewicz Sławomir Pauter /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane II SAB/Wa 316/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-10-28 Skarżony organ Minister Zdrowia Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1429 art. 10 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6, art. 16 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn. Dz.U. 2017 nr 147 poz 1 § 1 pkt 4 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/920 z dnia 17 maja 2017 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 531/2012 w odniesieniu do przepisów w zakresie hurtowych rynków usług roamingu Dz.U. 2019 poz 1950 art. 9 pkt 4 lit. b Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - t.j. Dz.U. 2026 poz 143 art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 141 § 4, art. 151, art. 188, art. 203 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Sławomir Pauter (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 29 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt II SAB/Wa 316/25 w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 7 stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej I. uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę. II. zasądza od Fundacji [...] z siedzibą w W. na rzecz Ministra Zdrowia kwotę 460,00 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej "WSA w Warszawie", "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt II SAB/Wa 316/25, po rozpoznaniu skargi Fundacji [...] siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "Fundacja") na bezczynność Ministra Zdrowia (dalej: "Minister", "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 7 stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej: 1. zobowiązał Ministra do rozpoznania wniosku Fundacji z dnia 7 stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądził od Ministra na rzecz Fundacji kwotę 100 złotych, tytułem kosztów postępowania sądowego. Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Pismem z 7 stycznia 2025 r. Fundacja, działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zw. dalej "u.d.i.p.", wniosła o udostępnienie "treści ostatniej decyzji o objęciu refundacją produktu leczniczego [...] w opakowaniu [...] tabletek." Pismem z 16 stycznia 2025 r. Minister odpowiedział na wniosek, wskazując, że żądane informacje zawarte są w Systemie Obsługi List Refundacyjnych (dalej "SOLR"), który zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2025 r. poz.302), dalej "u.s.i.o.z." stanowi dziedzinowy system teleinformatyczny. Stosownie do art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z., dane zawarte w systemach dziedzinowych, w tym również w SOLR, nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w u.d.i.p. Fundacja wniosła do WSA w Warszawie skargę na bezczynność organu w zakresie przedmiotowego wniosku, wskazując, że w ww. piśmie organu pominięty został art. 30a ust. 1 u.s.i.o.z., zgodnie z którym SOLR jest systemem teleinformatycznym, w którym są przetwarzane dane niezbędne do wydania decyzji w sprawie objęcia refundacją leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobu medycznego. Zakres danych jest dodatkowo doprecyzowany w art. 30a ust. 2 u.s.i.o.z. Przepisy te nie przewidują przetwarzania w SOLR samych decyzji organu w sprawach związanych z refundacją. Brak jest takiej regulacji również w innych przepisach u.s.i.o.z. Ponadto wytworzone przez organ dokumenty przetwarzane w systemie to pisma sporządzone w toku postępowania, a więc w ocenie skarżącej trudno uznać, aby określenie to obejmowało swoim zakresem również decyzje administracyjne, które są orzeczeniem kończącym postępowanie administracyjne i zasadniczo rozstrzygającym sprawę administracyjną co do istoty. Nawet gdyby organ faktycznie przetwarzał dane o decyzjach dotyczących refundacji leków w SOLR, nie jest możliwe przyjęcie, że w takiej sytuacji decyzje te również objęte są wyłączeniem stosowania przepisów u.d.i.p. zawartym w art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z. Jest to bowiem wyjątek od ogólnych zasad dostępu do informacji publicznej, przez co nie powinien być interpretowany rozszerzająco, a zwłaszcza na dane, których umieszczenia w rejestrze nie przewidział ustawodawca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że SOLR stanowi narzędzie służące prowadzeniu postępowań administracyjnych dotyczących objęcia produktów refundacją – począwszy od złożenia wniosku, przez kolejne etapy postępowania, aż po wydanie decyzji i jej doręczenie stronie. Co istotne, zarówno elementy wniosku o refundację, dane zgromadzone na kolejnych etapach postępowania, jak i niektóre decyzje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1233). Ze względu na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, dane te wyłączone są z zakresu stosowania u.d.i.p. Dodatkowo dane zawarte w systemie obejmują informacje jednostkowe, dane medyczne oraz tajemnicę przedsiębiorstwa związane z obrotem produktami leczniczymi i wnioskami o refundację, których udostępnienie mogłoby naruszać interesy zarówno osób fizycznych, jak i przedsiębiorców. Z racji ich szczególnego charakteru, regulacje ustawowe wskazują na konieczność szczególnego i odmiennego od ogólnych zasad sposobu ich udostępniania. Zdaniem organu skarżący błędnie twierdzi, że dane umieszczone w SOLR nie obejmują danych zawartych w decyzjach administracyjnych o objęciu refundacją. Zgodnie z art. 30a ust. 2 u.s.i.o.z., za pośrednictwem tego systemu składane są wnioski, załączniki do nich, a także pisma ministra właściwego do spraw zdrowia oraz pisma strony w postępowaniu refundacyjnym. Ponadto, elektroniczna realizacja postępowań dotyczących refundacji, w tym przetwarzanie niezbędnych danych i generowanie dokumentów, jest funkcjonalnością zapewnianą przez ten system, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2016 r. Organ zauważył, że z art. 24 ust. 6d i 6e ustawy o refundacji wynika, iż że zarówno wnioski o refundację, jak i decyzje administracyjne związane z tym procesem, są przetwarzane i dostępne w SOLR i jako takie, nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p., zgodnie z art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z. Organ zaznaczył również, że ustawa o refundacji przewiduje publikację obwieszczenia zawierającego wykaz refundowanych leków, które obejmuje niemal wszystkie dane zawarte w decyzji o objęciu refundacją, z wyłączeniem jedynie pewnych elementów poufnych, takich jak wielkość dostaw czy instrumenty dzielenia ryzyka, których ujawnienie byłoby sprzeczne z tajemnicą przedsiębiorstwa. Zdaniem Ministra jednym z podstawowych celów u.d.i.p. jest zapewnienie przejrzystości działania organów władzy publicznej, umożliwienie kontroli społecznej oraz budowanie zaufania obywateli do instytucji publicznych. W świetle tego, motywacji skarżącego trudno dopatrywać się uzasadnionych przesłanek do żądania udostępnienia danych, które ustawowo są wyłączone spod obowiązku publikacji, a które są jednocześnie dostępne w innych formach, jak choćby w wykazach refundowanych leków. W końcowej ocenie organu, odpowiedź udzielona skarżącemu pismem z 16 stycznia 2025 r. jest zgodna z obowiązującymi przepisami, a organ nie pozostaje w bezczynności, gdyż poinformował skarżącą o stanowisku i podstawie prawnej.. W dniu 28 października 2025 r. WSA w Warszawie wydał opisany na wstępie wyrok. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że u.d.i.p. służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. W rozpoznawanej sprawie kwestia podmiotowa nie budziła wątpliwości, bowiem Minister jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). W niniejszej sprawie skarżąca żądała od organu informacji dotyczącej treści ostatecznej decyzji o objęciu refundacją produktu leczniczego [...] w opakowaniu [...] tabletek. W świetle art. 6 u.d.i.p., według Sądu I instancji, uprawnione jest twierdzenie, że informacje żądane przez skarżącą mają charakter informacji publicznej, dotyczą bowiem działalności Ministerstwa Zdrowia. Okoliczność, że żądane informacje mają charakter informacji publicznej nie było kwestionowane przez organ. Organ nie twierdził przy tym, że żądanych informacji nie posiada. WSA w Warszawie wskazał, że w sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W przypadku, gdy organ nie posiada żądanej informacji powinien o tym poinformować wnioskodawcę w piśmie. W przypadku niepodjęcia przez adresata wniosku takich prawnych form działania, jak wskazane wyżej, strona może zwalczać stan bezczynności w drodze skargi na bezczynność organu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązany do udostępnienia informacji publicznej jest podmiot będący w jej posiadaniu. W sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się od podmiotu zobowiązanego udostępnienia informacji niebędących w posiadaniu adresata wniosku w dniu jego złożenia, czy udzielania odpowiedzi, realizacja żądania udostępnienia informacji publicznej nie jest możliwa, prawidłowym działaniem podmiotu zobowiązanego jest - w takich okolicznościach - pisemne poinformowanie wnioskodawcy, iż żądanej informacji nie posiada. Sąd I instancji podał, że organ pismem z 16 stycznia 2025 r. poinformował skarżącą - w zakresie żądania obejmującego przedmiot niniejszej sprawy, że żądane dane są przetwarzane w SOLR, wskazując, iż zgodnie z art. 5 ust. 3a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. j u.s.i.o.z. dane zawarte w systemie SOLR nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Skarżąca natomiast podniosła w skardze, że nie ma żadnych podstaw, aby informacje wskazane we wniosku były przetwarzane w SOLR. Nie ma bowiem przepisu prawa, który przewidywałby, aby w tym systemie znajdowały się takie dane. Zdaniem WSA w Warszawie organ w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do powyższego zarzutu, wskazał natomiast ogólnie, powołując się na poglądy prezentowane w orzeczeniach sądowoadministracyjnych, że nawet jeśli odpowiedź nie spełniła w subiektywnej ocenie wnioskodawczyni jej oczekiwań co do zakresu czy treści przekazanych informacji, to nie oznacza to automatycznie, że organ popadł w stan bezczynności. Organ stwierdził, że ocena zasadności treści udzielonej informacji może być przedmiotem innego postępowania - np. w sprawie o naruszenie prawa do informacji publicznej lecz nie stanowi podstawy do przyjęcia, że organ pozostawał w bezczynności. Skarga na bezczynność ma natomiast na celu zwalczanie faktycznej bierności organów, a nie recenzowanie jakości merytorycznej rozstrzygnięć organu. Dlatego, jak wskazał organ, ocena, czy organ pozostawał w bezczynności, musi być oderwana od zarzutów dotyczących trafności lub kompletności odpowiedzi, i ograniczać się wyłącznie do ustalenia, czy jakakolwiek odpowiedź została udzielona, co w niniejszym przypadku – zdaniem organu - niewątpliwie miało miejsce. Sąd I instancji powołanych stwierdzeń organu nie podzielił i wskazał, że wbrew twierdzeniu organu przy dokonywaniu oceny zasadności skargi na bezczynność w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie chodzi o to, czy organ udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi w ustawowym terminie, ale o to czy odpowiedź ta odnosiła się w pełni do żądania. Odnosząc się do istoty sprawy WSA w Warszawie podniósł, że zgodnie z powołanym przez organ art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z. dane zawarte w systemach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a, e, g-j, l i m oraz pkt 3, nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w u.d.i.p. System informacji obejmuje bazy danych funkcjonujące w ramach m.in. SOLR (lit. j). W tym miejscu Sąd I instancji zacytował treść art. 30a u.s.i.o.z. i stwierdził, że z przytoczonych regulacji nie wynika aby informacja żądana we wnioskowanym przez skarżącą zakresie znajdowała się w SOLR. Organ nie stwierdził też, że żądanej informacji nie posiada, jak też nie wskazał, w której ewentualnie innej bazie danych żądana we wniosku informacja może się znajdować, co pozwalałoby skarżącej i WSA w Warszawie zweryfikować trafność stwierdzenia organu, że w tym przypadku nie znajduje zastosowania u.d.i.p., albowiem zgodnie z art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z. dane zawarte w systemie nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych u.d.i.p. Przy czym Sąd I instancji zwrócił uwagę, że ustawodawca regulację art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z. odnosi wyłącznie do danych zawartych w systemach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a, e, g-j, l i m oraz pkt 3, tj. do Systemu informacji obejmującego bazy danych funkcjonujące w ramach: SIM; dziedzinowych systemów teleinformatycznych: a) Systemu Rejestru Usług Medycznych Narodowego Funduszu Zdrowia, zwanego dalej "Systemem RUM – NFZ", e) Systemu Monitorowania Zagrożeń, g) Systemu Monitorowania Kosztów Leczenia, h) Zintegrowanego System Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi, i) Systemu Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych, j) Systemu Obsługi List Refundacyjnych, l) Rejestru Asystentów Medycznych, zwanego dalej "RAM", m) Systemu Obsługi Importu Docelowego i 3) rejestrów medycznych. W ocenie WSA w Warszawie przedstawienie wnioskodawcy informacji, która nie pozwala na zweryfikowanie twierdzenia organu, a nie wynika z powołanego w odpowiedzi do wnioskodawcy przepisu prawa, świadczy o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, co narusza regulację prawną zawartą w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie Sąd I instancji uznał, że organ także w odpowiedzi na skargę nie uprawdopodobnił, aby żądania wnioskowana informacja odnośnie treści ostatecznej decyzji o objęciu refundacją produktu leczniczego [...] w opakowaniu [...] tabletek znajdowała się w SOLR. Nie sposób bowiem tego wywieść z twierdzenia organu, "iż System Obsługi List Refundacyjnych jest systemem, za pośrednictwem którego prowadzone są postępowania administracyjne dotyczące objęcia danego produktu refundacją, począwszy od złożenia wniosku wszczynającego postępowanie, poprzez wszystkie jego etapy, aż do wydania decyzji oraz jej doręczenia stronie postępowania." Jednocześnie organ nie stwierdził, że nie posiada tej informacji. Według WSA w Warszawie w świetle powyższego nie sposób zweryfikować odpowiedzi udzielonej wnioskodawcy w zakresie żądanej informacji i stwierdzić, czy w istocie u.d.i.p. co do tego żądania nie znajduje zastosowania. Organ powyższego nie wykazał w udzielonej wnioskodawcy odpowiedzi i nie uprawdopodobnił tego. Z tego względu Sąd I instancji "zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia 7 stycznia 2025 r. w terminie w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sposób rozpatrzenia tego punktu wniosku na gruncie u.d.i.p. organ winien uzależnić od dokonanych ustaleń, po pierwsze, w zakresie posiadania bądź nieposiadania żądanych treści informacji, a następnie od oceny dopuszczalności ich udostępnienia. W przypadku, gdy organ nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej należy o tym poinformować wnioskodawcę pismem z uprawdopodobnieniem powyższego. Jeśli organ analizy posiada, należy dokonać oceny możliwości udostępnienia informacji. W przypadku, gdy w ocenie organu zachodzi wyłączenie zastosowania u.d.i.p. należy jednoznacznie i w sposób weryfikowalny wskazać wnioskodawcy, z czego organ wywodzi powyższe ustalenie. Jeśli nie zachodzi wyłączenie zastosowania u.d.i.p. organ winien rozpatrzyć wniosek co do punktu a na gruncie u.d.i.p." Sąd I instancji stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w rozpatrzeniu ww. wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ podjął w tej sprawie działanie w ustawowym terminie, udzielił odpowiedzi i choć na tym etapie postępowania odpowiedź ta nie została uznana za właściwe rozpatrzenie wniosku, to powyższe nie daje podstaw do przypisania bezczynności organu charakteru rażącego naruszenia prawa. Pismem z 2 stycznia 2026 r. skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wywiódł organ (dalej również "skarżący kasacyjnie"), zaskarżając w całości powyższy wyrok, któremu zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. a. art. 5 ust. 3a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit.j u.s.i.o.z. w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2016 r. w sprawie minimalnej funkcjonalności systemu obsługi list refundacyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz.1) poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż decyzja o objęciu refundacją leku nie stanowi danej zawartej w SORL, pomimo że decyzja o objęciu refundacją wydawana jest w SOLR, i tym samym nie podlega udostępnieniu na podstawie u.d.i.p., stosownie do art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z., zgodnie z którym dane zawarte w systemach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit.a,e,g-j, l i m oraz pkt 3, nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w u.d.i.p. 2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z., poprzez nieprawidłowe ustalenie i dokonanie oceny stanu faktycznego sprawy oraz nieuwzględnieniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, sporządzonego z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., że wnioskowane przez skarżącą informacje nie podlegają udostępnianiu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. z uwagi na regulację wynikającą z art. 5 ust. 3a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit.j u.s.i.o.z., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało naruszeniem przez Sąd prawa materialnego w postaci przepisów u.d.i.p. oraz u.s.i.o.z., a w konsekwencji błędnym stwierdzeniem, że organ dopuścił się bezczynności oraz zobowiązaniem organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej w tym zakresie; b. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z., poprzez błędne ustalenie, iż wnioskowane przez skarżącą informacje podlegają reżimowi u.d.i.p., a w konsekwencji niezastosowanie art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z. w sprawie, co miało istotny wpływ na jej wynik, bowiem na skutek tego Sąd błędnie uznał, iż organ dopuścił się bezczynności oraz zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej, podczas gdy dane te nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w u.d.i.p., o czym organ poinformował skarżącą w odpowiedzi na jej wniosek; c. art. 151 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z., poprzez brak ustalenia, iż w sprawie nie ma zastosowania u.d.i.p., w konsekwencji nie zachodzi stan bezczynności i istnieją podstawy do oddalenia skargi, a w konsekwencji niezastosowanie art. 151 p.p.s.a. w sprawie, co miało istotny wpływ na jej wynik, bowiem skutkowało uwzględnieniem skargi i błędnym przyjęciem przez Sąd, że Minister Zdrowia pozostaje w bezczynności oraz zobowiązaniem organu do rozpoznania wniosku skarżącej, podczas gdy w tym zakresie organ nie pozostawał w bezczynności bowiem w odpowiedzi na jej wniosek wskazał, iż żądane dane, na podstawie art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z., nie podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p. Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie w całości skargi Fundacji na podstawie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto skarżący kasacyjnie wystąpił o zasądzenie na jego rzecz od skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Oświadczył, iż zrzeka się rozprawy. Odpowiadając na skargę kasacyjną, pismem z 17 lutego 2026 r., Fundacja wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej "p.p.s.a."), bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, zaś strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Niemniej jednak okoliczności danej sprawy mogą przemawiać za koniecznością rozpoznania w pierwszej kolejności zarzutów naruszenia prawa materialnego. Taka sytuacja może mieć miejsce szczególnie wówczas, gdy prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego rzutuje na wywiązanie się przez organ z obowiązków o charakterze procesowym. Okoliczność ta ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż ocena prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z. w sposób bezpośredni wpływa na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia zaskarżonego wyroku. Jednocześnie zauważyć należy, że chociaż w skardze kasacyjnej zostały podniesione zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego jak i materialnego, to w istocie postawione zarzuty prawa procesowego stanowią zarzut prawa materialnego dotyczący dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 5 ust. 3a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt lit.j u.s.i.o.z. i uznania, że żądana przez Fundację informacja nie stanowi danej zawartej w SOLR, a tym samym podlega udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że zasługuje na uwzględnienie. Dla porządku dalszych wywodów w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Przy czym stosownie do art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, które określają odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Z kolei w myśl art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Według art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Przepisy u.d.i.p. stanowią, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.). Dysponent informacji publicznej jest bowiem zobowiązany do jej udostępnienia jedynie w sytuacji, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, co nie pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią inaczej niż wskutek złożenia w tym zakresie odpowiedniego wniosku. Jednocześnie na gruncie u.d.i.p. bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podmiot zobowiązany, będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), bądź też nie wydaje w terminie decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Przy czym zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli zaś informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1 podmiot obowiązany jest do powiadomienia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Wobec powyższego celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania zgodnego z przepisami u.d.i.p. W okolicznościach przedmiotowej sprawy słusznie Sąd I instancji uznał, że organ jest podmiotem, który ustawowo jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, lecz istota problemu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy informacja żądana przez skarżącą podlega udostępnieniu na zasadach statuowanych w u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi bowiem wątpliwości, że art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłącza stosowanie przepisów u.d.i.p. wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. W takiej sytuacji pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Zgodnie z art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z. dane zawarte w systemach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 1a, pkt 2 lit. a, e, g-j, l i m oraz pkt 3, nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w u.d.i.p. Jednocześnie w myśl art. 2 ust. 4 u.s.i.o.z. dane to litery, wyrazy, cyfry, teksty, liczby, znaki, symbole, obrazy, kombinacje liter, cyfr, liczb, symboli i znaków, zebrane w zbiory o określonej strukturze, dostępne według określonych kryteriów, w tym dane osobowe. Natomiast stosownie do art. 2 ust. 8 u.s.i.o.z. dokument elektroniczny to dokument, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2025 r. poz. 1703 oraz z 2026 r. poz. 160). Zatem dokument elektroniczny to stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych. W okolicznościach niniejszej sprawy należy więc ustalić, czy informacja, o udostępnienie której wystąpiła skarżąca, tj. "treść ostatniej decyzji o objęciu refundacją produktu leczniczego [....] w opakowaniu [...] tabletek" jest zawarta w SLOR, do którego odnosi się art. 5 ust. 1 pkt 2 lit.j u.s.i.o.z. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że SLOR stosownie do art. 30a ust. 1 u.s.i.o.z. jest systemem teleinformatycznym, w którym są przetwarzane dane niezbędne do wydania decyzji w sprawie objęcia refundacją leku. Ponadto w myśl art. 30a ust. 2 u.s.i.o.z. za pośrednictwem SOLR są składane wnioski, o których mowa w art. 24-29 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 907 z późn. zm, dalej "ustawa o refundacji"), załączniki do tych wniosków oraz inne wnioski, pisma ministra właściwego do spraw zdrowia oraz pisma strony w postępowaniu w sprawie refundacji. Dodatkowo zgodnie z art. 30a ust. 4 u.s.i.o.z. administratorem danych przetwarzanych w SLOR jest minister właściwy do spraw zdrowia, a według art. 30a ust. 5 u.s.i.o.z. minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, minimalną funkcjonalność SLOR, mając na uwadze konieczność zapewnienia integralności danych oraz konieczność ochrony przetwarzanych danych przed nieuprawnionym dostępem i ujawnieniem. Przy czym stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2016 r. w sprawie minimalnej funkcjonalności systemu obsługi list refundacyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1) SLOR w zakresie minimalnej funkcjonalności zapewnia elektroniczną realizację przez urząd obsługujący Ministra Zdrowia postępowań w sprawach, o których mowa w art. 24-29 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 907 z późn. zm., dalej "ustawa o refundacji"), w tym przetwarzanie niezbędnych danych oraz wspieranie dokonywanej oceny formalnoprawnej i merytorycznej wniosków, generowania protokołów z negocjacji, uchwał Komisji Ekonomicznej i decyzji administracyjnych w tych sprawach. Wobec powyższych regulacji prawnych Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że SLOR stanowi system za pośrednictwem, którego prowadzone są postępowania administracyjne dotyczące objęcia danego produktu refundacją, począwszy od złożenia wniosku wszczynającego postępowanie, poprzez wszystkie jego etapy, aż do wydania (wygenerowania, wytworzenia) decyzji w sprawie oraz jej doręczenia stronie postępowania. Wobec tego zasadnym jest uznanie, że system SLOR zawiera całość dokumentów dotyczących postępowania o objęcie refundacją leku, w tym też kończącą postępowanie decyzję w tym przedmiocie. Na tą okoliczność można również przywołać art. 24 ust. 6d ustawy o refundacji, z którego wynika, że co do zasady wydanie decyzji o objęciu leku refundacją następuje za pośrednictwem SLOR, a jedynie w wyjątkowych przypadkach (awaria, działanie siły wyższej) możliwe jest dokonanie czynności w zakresie wydania decyzji administracyjnej w sprawie refundacji leku bez pośrednictwa SLOR. Przy czym przypadek taki nie dotyczył żądanej przez skarżącą informacji. Dodatkowo wspomnieć trzeba, iż po uzyskaniu dostępu do SOLR dokumentacja złożona w postaci papierowej, jak i wydana w tej postaci decyzja administracyjna, jest wprowadzana przez ministra właściwego do spraw zdrowia do systemu w terminie trzech dni roboczych od dnia przywrócenia funkcjonalności systemu. Jednocześnie art. 24 ust. 6e ustawy o refundacji wskazuje wprost, że decyzje, postanowienia oraz inne pisma wydane w toku postępowania w sprawie refundacji leku prowadzonego za pomocą SLOR uznaje się za doręczone z chwilą ich podpisania i umieszczenia w skrzynce odbiorcy. Tym samym przepis ten potwierdza, że decyzje kończące postępowanie dotyczące refundacji leku podpisywane są w systemie SLOR i doręczane za jego pomocą. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśnił, "iż z technicznego punktu widzenia wydanie decyzji w przedmiocie objęcia refundacją leku polega na jej wygenerowaniu w systemie SLOR, a następnie za pomocą przycisku "Podpis kwalifikowany i wysyłka" decyzja jest podpisywana i automatycznie przekazywana na konto wnioskodawcy w systemie SLOR". W konsekwencji przedstawionych rozważań nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że decyzja o objęciu leku refundacją jest przetwarzana i dostępna w SLOR i jako dana zawarta w tym systemie nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p., stosownie do art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z. Zaznaczyć należy, że ww. przepis został dodany do u.s.i.o.z. art. 9 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem rozwiązań w obszarze e-zdrowia (Dz. U. z 2019 r. poz. 1950). W uzasadnieniu noweli wskazano, iż "W związku z pojawiającymi się wątpliwościami, w szczególności w orzecznictwie sądów administracyjnych co do charakteru prawnego informacji zawartych w rejestrach medycznych projektodawca przesądził tym samym, że dane zawarte na Platformie P1, rejestrach medycznych i następujących systemach dziedzinowych – Systemie Rejestru Usług Medycznych Narodowego Fundusz Zdrowia (RUM NFZ), Systemie Monitorowania Zagrożeń, Systemie Monitorowania Kosztów Leczenia, Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi, Systemie Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych, Systemie Obsługi List Refundacyjnych oraz Rejestrze Asystentów Medycznych nie będą udostępniane w oparciu o procedurę dostępu do informacji publicznej, a udostępnienie zawartych w tych zbiorach danych będzie następowało w oparciu jedynie o przepisy ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia. Dane zawarte w ww. systemach oraz rejestrach stanowią dane osobowe, jednostkowe dane medyczne oraz dane stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w zakresie obrotu produktami leczniczymi (ZSMOPL) oraz danych związanych ze składanymi wnioskami o refundację leków (SOLR), których udostępnienie mogłoby naruszać interesy osób fizycznych lub przedsiębiorców. Zgodnie z art. 9 rozporządzeniem RODO dane dotyczące zdrowia należą do kategorii danych szczególnych. Zasady udostępniania tej kategorii danych wymagają szczególnych regulacji ustawowych, która winna wskazywać komu, kiedy i na jakich zasadach udostępnia się dane osobowe i jednostkowe dane medyczne zawarte w systemie informacji w ochronie zdrowia, a zatem przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie mogą mieć tu zastosowania. W interesie publicznym jest wyłączenie danych osobowych i jednostkowych danych medycznych, jak również danych objętych ww. tajemnicą z procedury dostępu do informacji publicznej." (Sejm VIII kadencji, Druk nr 3620, tekst za LEX). Charakter danych zawartych w systemach, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z., był zatem głównym motywem wprowadzenia tego przepisu. Regulacja art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z w wymienionych w nim systemach wyłączyła więc możliwość powszechnego dostępu do zawartych w nich danych. Oznacza to, iż dane znajdujące się w ww. bazach mogą być udostępnione tylko na zasadach i w trybie określonym w u.s.i.o.z, a przepisów u.d.i.p. w tym zakresie się nie stosuje, co wyłącza możliwość udostępnienia tych danych na podstawie u.d.i.p. W niniejszej sprawie Fundacja, działając na podstawie art. 10 ust. 1 u.d.i.p., wystąpiła do organu z wnioskiem z 7 stycznia 2025 r. o udostępnienie "treści ostatniej decyzji o objęciu refundacją produktu leczniczego [...] w opakowaniu [...] tabletek". W odpowiedzi organ pismem z 16 stycznia 2025 r. poinformował skarżącą, iż żądane przez nią informacje zawarte są w SLOR, który zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit.j u.s.i.o.z. stanowi dziedzinowy system teleinformatyczny. Natomiast dane zawarte w systemach dziedzinowych, w tym również SLOR, stosownie do dyspozycji art. 5 ust. 3a u.s.i.o.z., nie podlegają udostępnianiu na zasadach u.d.i.p. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska WSA w Warszawie, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z 7 stycznia 2025 r. W sytuacji bowiem, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ zawiadamia o tym wnioskodawcę pismem mającym charakter wyłącznie informacyjny i stanowiącym czynność materialno-techniczną. W związku z tym organ udzielając odpowiedzi nie jest obowiązany do spełnienia przesłanek z art. 107 § 3 k.p.a., w tym do podania uzasadnienia faktycznego oraz prawnego, jak to ma miejsce przy wydawaniu decyzji administracyjnej. Chociaż organ nie jest zobowiązany w takim przypadku do szczegółowego wyjaśnienia zajętego w odpowiedzi stanowiska to uznać należy, że Minister podał jednak wystarczającą przyczynę nieudzielenia żądanej przez skarżącą informacji. Fundacja mogła natomiast szczegółowo zapoznać się ze wskazaną przez organ regulacją prawną i odpowiednimi w związku z nią przepisami prawa, co niewątpliwie pozwalało na zweryfikowanie prawidłowości zawartego w odpowiedzi stanowiska organu. Jednocześnie w związku ze wspomnianym wnioskiem skarżącej, niezależnie od powyższego, nasuwa się refleksja, że skarżąca mogła się zapoznać z większością żądanych danych, gdyż - jak słusznie podniósł organ - w stosunku do leków, co do których wydano ostateczne decyzje administracyjne o objęciu refundacją Minister, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o refundacji, ogłasza, w drodze obwieszczenia, wykaz, którego zawartość reguluje art. 37 ust. 2 tej ustawy. Wykaz ten posiada niemal wszystkie dane zawarte w decyzji o objęciu refundacją oraz dodatkowe informacje niewynikające wprost z decyzji. Z elementów decyzji o objęciu refundacją wykaz nie zawiera jedynie informacji o wielkości dostaw (dotyczy wyłącznie decyzji wydanych na podstawie wniosków złożonych po 1 listopada 2023 r.) oraz instrumencie dzielenia ryzyka, stanowiącym poufne porozumienie między firmą farmaceutyczną a Ministrem Zdrowia, w zakresie określonym w art. 11 ust. 5 ustawy o refundacji, objętych tajemnicą przedsiębiorstwa i zawieranym wyłącznie w przypadku niektórych leków. W tym miejscu przypomnieć również należy, że art. 5 ust. 2 u.d.i.p. zawiera ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedstawionych okolicznościach sprawy, WSA w Warszawie niezasadnie stwierdził, że organ pozostawał bezczynny w rozpoznaniu, złożonego w trybie art. 10 u.d.i.p., wniosku skarżącej z 7 stycznia 2025 r., albowiem organ udzielił odpowiedzi na ten wniosek pismem z 16 stycznia 2025 r. prawidłowo informując wnioskodawcę, że żądana informacja nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Tym samym zaskarżony wyrok Sądu I instancji okazał się w całości nieprawidłowy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest zasadna i na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona oddalił skargę. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o przepis art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Pełny tekst orzeczenia
III OSK 463/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.