III OSK 463/22

III OSK 463/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Przemysław Szustakiewicz
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Uzasadnienie
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 324/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-09-29
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art.141 par.4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Regionalnego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 324/21 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z/s w W. na bezczynność Prokuratora Regionalnego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 22 lutego 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od Stowarzyszenia [...] z/s w W. na rzecz Prokuratora Regionalnego w Warszawie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 września 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 324/21 wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na bezczynność Prokuratora Regionalnego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z 22 lutego 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a oraz art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) zobowiązał Prokuratora Regionalnego w Warszawie do rozpoznania wniosku skarżącego Stowarzyszenia w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) oraz zasądził od Prokuratora Regionalnego w Warszawie na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 100 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3).
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Skarżące Stowarzyszenie wnioskiem z 22 lutego 2021 r. zwróciło się do Prokuratora Regionalnego w Warszawie (dalej zwanego także "organem") o udostępnienie informacji publicznej w postaci listy wszystkich prokuratorów (imię i nazwisko) z obszaru właściwości Prokuratury Regionalnej w Warszawie, którym w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. przyznana została przez Prokuratora Generalnego lub Prokuratora Krajowego nagroda finansowa, o której mowa w art. 133 § 1 i 2 ustawy z 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze i w zarządzeniu nr 24/16 w sprawie ustalania rodzajów wyróżnień i nagród dla prokuratorów oraz trybu ich przyznawania z 26 kwietnia 2016 r. - wraz z wysokością tej nagrody oraz wskazaniem funkcji, jeśli nagrodzony prokurator pełni lub pełnił funkcję w ww. okresie.
Odpowiadając na wniosek, pismem z 8 marca 2021 r. organ poinformował Stowarzyszenie, że nagrody we wskazanym we wniosku okresie otrzymało łącznie 15 prokuratorów zatrudnionych w Prokuraturze Regionalnej w Warszawie i podległych jednostkach, w łącznej kwocie 140.000 zł brutto. W pozostałym zakresie w ocenie organu wniosek nie podlega rozpoznaniu na zasadach i w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Żądanie udzielenia informacji o danych personalnych prokuratorów, którym zostały przyznane nagrody finansowe nie jest podyktowane troską o dobro publiczne i nie służy zapewnieniu społecznej kontroli nad wydatkowaniem środków publicznych przez podmioty władzy publicznej. Uzyskane informacje służą wyłącznie partykularnym celom Stowarzyszenia i są wykorzystywane celem szykanowania prokuratorów oraz prowadzonej polemiki z przyjętym modelem organizacji i funkcjonowania prokuratury.
W takim stanie rzeczy Stowarzyszenie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prokuratora Krajowego w Warszawie w sprawie rozpoznania wniosku z 22 lutego 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o wezwanie Stowarzyszenia do uzupełnienia braku formalnego skargi, przez jej podpisanie w imieniu Stowarzyszenia w sposób czyniący zadość reprezentowania go na zewnątrz, odrzucenie skargi w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych tego pisma, a w przypadku uzupełnienia braku skargi – o oddalenie skargi w całości.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uwzględnił skargę.
W uzasadnieniu wyroku wskazał, że żądane informacje stanowią informację publiczną, o której mowa w ustawie z 6 stycznia 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.). Dotyczą one realizacji zadań służbowych przez prokuratorów pełniących określone funkcje oraz zatrudnionych na określonych stanowiskach w strukturze Prokuratury Regionalnej w Warszawie, a także w jej jednostkach organizacyjnych oraz przyznawania im nagród finansowych. Jednocześnie Sąd zauważył, że prokurator jako osoba publiczna nie korzysta z ochrony danych osobowych (imienia i nazwiska), o czym przesądza art. 5 ust. 2 u.d.i.p. W odpowiedzi na wniosek organ nie udzielił żądanej informacji w sposób konkretny i wyczerpujący, żadne z informacji żądanych przez Stowarzyszenie nie zostały przekazane. Przedstawienie informacji zupełnie innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też informacji wymijającej czy wręcz nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu I instancji organ pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z 22 lutego 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Skargę kasacyjną wniósł organ, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 46 § 1 pkt 4 w zw. z art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez zaniechanie wezwania Stowarzyszenia do uzupełnienia braku formalnego skargi z 12 kwietnia 2021 r., do jej podpisania w sposób zgodny z § 26 i 28 pkt 1 Statutu Stowarzyszenia, tj. przez wszystkich członków Zarządu Stowarzyszenia,
2. art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. przez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podniesionej w odpowiedzi na skargę z 4 maja 2021 r. kwestii braków formalnych skargi, tj. niepodpisania jej w sposób zgodny z § 26 i 28 pkt 1 Statutu Stowarzyszenia, który stanowił argument istotny dla prawidłowej oceny rozpoznawanej sprawy,
3. art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że organ pozostaje w bezczynności, a w konsekwencji zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia z 22 lutego 2021 r. w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej pomimo, że opierając swój wniosek z 22 lutego 2021 r. na przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, Stowarzyszenie posłużyło się przepisami tejże ustawy w sposób sprzeczny z konstytucyjnym celem prawa do informacji publicznej, dopuszczając się do jego nadużycia, co nie może korzystać z ochrony.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie od Stowarzyszenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Zasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. a naruszenia to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że do naruszenia tego przepisu dochodzi między innymi wówczas, gdy sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wydanego na skutek rozpoznania sprawy nie odniesie się do zarzutów podniesionych w skardze i odpowiedzi na skargę. Jednocześnie, dla uznania, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy konieczne jest, aby zarzuty pominięte przez wojewódzki sąd administracyjny stanowiły argumenty istotne dla prawidłowej oceny sprawy.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął zarzuty i argumenty organu istotne dla prawidłowej oceny niniejszej sprawy, zgłoszone i obszernie uzasadnione przez Prokuratora Regionalnego w Warszawie w odpowiedzi na skargę. Po pierwsze organ zarzucił, że skarga ma brak formalny w postaci podpisania jej przez osoby nieuprawnione do samodzielnego reprezentowania skarżącego Stowarzyszenia. Po drugie, że żądanie przez skarżące Stowarzyszenie we wniosku z 22 lutego 2022 r. informacji nie zasługiwało na uwzględnienie, ponieważ stanowiło nadużycie prawa do informacji publicznej. Były to zasadnicze argumenty wskazane przez organ przemawiające według niego za oddaleniem skargi.
W zakresie pierwszego z wyżej wskazanych zarzutów podniesionych w odpowiedzi na skargę organ wniósł o wezwanie Stowarzyszenia na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a. do uzupełnienia braku formalnego skargi i jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w przypadku jego nieuzupełnienia. Organ wskazał, że skarga Stowarzyszenia z 12 kwietnia 2021 r. nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, polegających na podpisaniu skargi w imieniu Stowarzyszenia w sposób niweczący zadość zasadom reprezentowania Stowarzyszenia na zewnątrz (dotyczących czynności innych niż składanie oświadczeń woli) wynikających z § 26 oraz § 28 pkt 1 statutu Stowarzyszenia, a to przez opatrzenie złożonej skargi podpisami jedynie dwóch osób wchodzących w skład 9-osobowego zarządu, podczas gdy - jak wynika z § 26 oraz § 28 pkt 1 statutu Stowarzyszenia - reprezentowanie Stowarzyszenia na zewnątrz jest kompetencją zarządu, i w tej sferze statut nie zawiera przepisów szczególnych modyfikujących sposób reprezentacji Stowarzyszenia sensu largo określony w treści z § 26 oraz § 28 pkt 1 statutu, a w konsekwencji konieczne jest podpisanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez wszystkich członków zarządu, aby można przyjąć, że zarząd dokonał tej czynności w imieniu stowarzyszenia. Powyższy zarzut ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a jego wnikliwa ocena warunkuje prawidłowość wydanego w sprawie wyroku. Jeżeli bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny przeanalizowałby tę kwestię, skarga mogłaby podlegać odrzuceniu. Zatem treść rozstrzygnięcia Sądu mogła być wówczas korzystna dla organu.
Ponadto Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się do bardzo obszernej argumentacji organu związanej z zarzucanym Stowarzyszeniu nadużyciem prawa do informacji publicznej, skutkującym w ocenie organu brakiem posiadania przez żądane informacje przymiotu informacji publicznej. To natomiast stanowiło podstawę nieuwzględnienia wniosku Stowarzyszenia z 12 kwietnia 2021 r.
Zajęcie stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w kwestii prawidłowości reprezentacji Stowarzyszenia i nadużycia prawa do informacji publicznej, byłoby pozbawieniem stron możliwości poznania stanowiska Sądu I instancji, co jest szczególnie istotne w sytuacji, gdy swojego stanowiska w tej kwestii w ogóle nie wyraziło jeszcze Stowarzyszenie.
W konsekwencji należy uznać, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. posiada walor kasacyjny, ponieważ ocena zarzutów podniesionych w odpowiedzi na skargę była istotna dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia.
Brak wypowiedzi Sądu I instancji we wskazanym wyżej zakresie, czyni, że przedwczesnym byłoby odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę, dlatego na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od Stowarzyszenia na rzecz organu, uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu tego przepisu, ponieważ skarga kasacyjna została uwzględniona wyłącznie ze względu na wadliwe działanie Sądu I instancji, do którego skarżące Stowarzyszenie nie przyczyniło się.