III OSK 4611/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-14
NSAAdministracyjneŚredniansa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuskarga kasacyjnaprawo administracyjnesądownictwo administracyjneNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną K.N. od wyroku WSA w Łodzi, uznając, że bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej nie nosiła znamion rażącego naruszenia prawa.

K.N. złożył skargę kasacyjną na wyrok WSA w Łodzi, który stwierdził bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, ale bez rażącego naruszenia prawa. Skarżący domagał się przyznania rekompensaty w wysokości 2000 zł. NSA rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym i oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego były wadliwie skonstruowane i nie wykazały rażącego naruszenia prawa ani istotnego wpływu na wynik sprawy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który rozpoznał skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. WSA stwierdził bezczynność, ale bez rażącego naruszenia prawa, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku i oddalił skargę w pozostałym zakresie. K.N. domagał się przyznania rekompensaty w wysokości 2000 zł. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, twierdząc, że bezczynność organu miała charakter rażący. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym i oddalił ją. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna była wadliwie skonstruowana, a zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie nie spełniał wymogów formalnych. Nawet przy próbie rekonstrukcji zarzutu, NSA uznał, że nie wykazano rażącego naruszenia prawa ani nie zakwestionowano prawidłowo kompetencji sądu w zakresie oceny bezczynności i przyznania sumy pieniężnej. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli opóźnienie wynikało z niezawinionych przyczyn, takich jak obciążenie pracą pracowników, i nie można mu przypisać cech celowego działania lub zaniedbania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przy ocenie bezczynności istotne są okoliczności konkretnej sprawy, a stwierdzenie kwalifikowanej formy bezczynności powinno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych i nie dających się usprawiedliwić. Opóźnienie w tym przypadku znalazło usprawiedliwienie w obciążeniu pracą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 13 § 1 i 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 179

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 184

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 250

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 258-261

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna została wadliwie skonstruowana, a zarzuty nie spełniają wymogów formalnych określonych w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie wykazano rażącego naruszenia prawa przez organ w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Nie było podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej.

Odrzucone argumenty

Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej miała charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd I instancji niewłaściwie zastosował przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Należało przyznać skarżącemu rekompensatę w wysokości 2000 zł.

Godne uwagi sformułowania

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. zasadniczo nie jest dopuszczalne formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako zarzutu naruszenia przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie". Istota zarzutu koncentruje się na konsekwencjach niewłaściwego zastosowania tych przepisów, tj. na niezasadnym – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – stwierdzeniu przez Sąd, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa i oddaleniu żądania przyznania z tego tytułu kwoty 2000 zł.

Skład orzekający

Mariusz Kotulski

sędzia

Olga Żurawska - Matusiak

sędzia

Wojciech Jakimowicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ważne dla praktyki stosowania przepisów dotyczących skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście wymogów formalnych skargi i sposobu formułowania zarzutów. Dotyczy również interpretacji pojęcia \"bezczynności organu\" w kontekście dostępu do informacji publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie koncentruje się na kwestiach proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do spraw merytorycznych. Interpretacja bezczynności jest osadzona w specyfice sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa jest interesująca ze względu na szczegółowe omówienie wymogów formalnych skargi kasacyjnej i potencjalnych pułapek proceduralnych, co jest cenne dla praktyków. Dotyczy również ważnego tematu dostępu do informacji publicznej.

Pułapki proceduralne w skardze kasacyjnej: Jak nie stracić szansy na sprawiedliwość?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 4611/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Olga Żurawska - Matusiak
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Łd 50/20 - Wyrok WSA w Łodzi z 2020-12-17
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 179, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt: II SAB/Łd 50/20 w sprawie ze skargi K.N. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt: II SAB/Łd 50/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.N. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w punkcie pierwszym stwierdził, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa, w punkcie drugim umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, w punkcie trzecim oddalił skargę w pozostałym zakresie, w punkcie czwartym przyznał pełnomocnikowi skarżącego zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2019 r. K.N. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi o udostępnienie zanonimizowanych odpisów wyroków wraz z uzasadnieniami w sprawach o sygn. akt: V K 3/17 oraz V K 641/17.
Pismem z dnia 11 maja 2020 r. wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę, w której zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, domagając się przyznania "rekompensaty" w wysokości 2000 zł.
Organ przesłał wnioskodawcy żądane informacje w dniu 20 maja 2020 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że opóźnienie w przekazaniu skarżącemu wnioskowanych danych wynikało wyłącznie z niezawinionego opóźnienia w działaniu pracownika oraz podniósł, że zaistniałej zwłoce, z uwagi na okoliczności sprawy, nie można przypisać cech przemawiających za uznaniem, że bezczynność zaistniała z rażącym naruszeniem prawa.
Pismem z dnia 14 grudnia 2020 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała stanowisko skarżącego, wnosząc o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz o przyznanie na rzecz skarżącego kwoty 2000 zł, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że udostępnienie informacji przed dniem orzekania spowodowało, że organ ten nie pozostaje już w bezczynności. Udostępnienie informacji publicznej nie zwalniało natomiast Sądu z obowiązku stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa oraz z obowiązku rozważenia zasadności wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Sąd uznał, że zaniechanie realizacji wniosku nie wynikało z celowego działania, czy też zaniedbania, lecz znalazło usprawiedliwienie w obciążeniu pracowników organu pracą. Zdaniem Sądu przy ocenie bezczynności i jej charakteru istotne znaczenie mają okoliczności konkretnej sprawy, a stwierdzenie kwalifikowanej formy bezczynności powinno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych i nie dających się usprawiedliwić. W konsekwencji Sąd uznał, że nie ma podstaw do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł K.N. zaskarżając ten wyrok w części, tj. w zakresie punktu 1 i 3, wnosząc o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i uwzględnienie skargi w całości ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przed Sądami obu instancji oraz zarzucając na podstawie art. 179 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w zakresie orzeczeń z uzasadnieniem w ustawowym terminie, jednocześnie nie informując wnioskodawcy o przyczynach niemożliwości zachowania terminu, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa i oddalenia żądania przyznania z tego tytułu kwoty 2000 zł.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organ nie udostępnił informacji w terminie ani nie poinformował o przyczynach nieudostępnienia informacji, zaś dopiero inicjatywa skarżącego doprowadziła do udostępnienia informacji, co nastąpiło po około pięciu miesiącach od złożenia wniosku. W ocenie skarżącego kasacyjnie wyjaśnienia organu nie zwalniają go z zarzutu bezczynności o charakterze rażącym, szczególnie wobec tak długotrwałego opóźnienia w udostępnieniu informacji. Z tego względu przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadnione, a jej kwota adekwatna do zaistniałych naruszeń.
Pismem z dnia 9 lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się rozpoznania sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia 1 marca 2021 r. organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i zgadzając się z rozstrzygnięciem Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej konieczne jest podkreślenie, że ze względu na to, że konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07, LEX nr 1095923). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14, LEX nr 1658243). Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Pewnym złagodzeniem rygorów wynikających z art. 176 w związku z art. 178 p.p.s.a. jest przewidziana w art. 183 § 1 tej ustawy możliwość przytoczenia przez stronę nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Należy przy tym wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 września 2006 r., SK 63/05, orzekając o zgodności art. 174, art. 183 § 1, art. 184 p.p.s.a. z wymienionymi przepisami Konstytucji RP, nie zakwestionował konstytucyjności przyjętego modelu skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Ważne jest też zwrócenie uwagi, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13, LEX nr 1682677), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11, LEX nr 1218340). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednak wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2007 r., I FSK 1448/06, LEX nr 419045). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2014 r., II GSK 16/13, LEX nr 1551417; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13, LEX nr 1658172). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano też wielokrotnie, że systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Jest to zgodne z poglądem, według którego przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyrok NSA: z dnia 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08; wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., II FSK 764/09; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11). Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sporządzanie skarg kasacyjnych zostało powierzone profesjonalnym podmiotom, których fachowość powinna gwarantować prawidłowe skonstruowanie zarzutów, zgodnie z wymogami p.p.s.a.
Przypomnienie powyższych uwag było w realiach niniejszej sprawy konieczne ze względu na konstrukcję wniesionej w tej sprawie skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na zarzucie, określonym jako "naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy" i wskazano w niej "art. 174 § 1 p.p.s.a.", jako podstawę kasacyjną. Jak już wyżej wskazano, skargę kasacyjną można oprzeć na: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 174 p.p.s.a. posiada wyłącznie dwa ww. punkty i nie jest podzielony na paragrafy. Nie można przyjąć z całą pewnością, że intencją skarżącego kasacyjnie było oparcie zarzutu na pierwszej podstawie kasacyjnej, dotyczącej naruszeń prawa materialnego, skoro autor skargi kasacyjnej jednocześnie wskazuje, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, a zatem nawiązuje do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić należy, że obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest podanie, który z przepisów został naruszony i przyporządkowanie go do odpowiedniej podstawy kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do przypisywania skarżącemu zamiaru przytoczenia konkretnej podstawy kasacyjnej ani też poszukiwania takiej podstawy, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do prawdopodobnego zamysłu strony. Mając zatem na uwadze brzmienie skargi kasacyjnej oraz to, że również naruszenie prawa materialnego może mieć wpływ na wynik sprawy, należało przyjąć, że strona skarżąca kasacyjnie zarzuca "naruszenie prawa materialnego przez jego niezastosowanie".
W odniesieniu do tak skonstruowanego zarzutu należy przypomnieć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. zasadniczo nie jest dopuszczalne formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako zarzutu naruszenia przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004 r., OSK 284/04, niepubl., wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., II OSK 329/12; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., I OSK 2255/12; wyrok NSA z dnia 8 września 2017 r., I OSK 3080/15). Wprawdzie nie dyskwalifikowałoby zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie na niezastosowanie określonego przepisu, o ile strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazałaby przepis, który w jej przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez nią wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia.
Nawet gdyby jednak przyjąć w drodze rekonstrukcji zarzutu w oparciu o treść uzasadnienia skargi kasacyjnej, że skarżący kasacyjnie w istocie wskazuje na niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) - dalej u.d.i.p., zarzut ten również nie mógłby odnieść skutku. Należy bowiem zauważyć, że istota zarzutu koncentruje się na konsekwencjach niewłaściwego zastosowania tych przepisów, tj. na niezasadnym – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – stwierdzeniu przez Sąd, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa i oddaleniu żądania przyznania z tego tytułu kwoty 2000 zł. Istota zarzutu koncentruje się zatem na nieprawidłowym skorzystaniu przez Sąd z jego kompetencji w fazie orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność. Kompetencje takie określa art. 151 p.p.s.a. (gdy sąd nie uwzględnia skargi) i art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. (gdy sąd uwzględnia skargę). W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrując się bezczynności mającej charakter rażącego naruszenia prawa i nie znajdując podstaw do przyznania sumy pieniężnej stosował art. 151 p.p.s.a. w zakresie objętym skargą kasacyjną. Skarżący nie powołał tego przepisu, a zwłaszcza nie spełnia tego wymogu wskazanie w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej na art. 149 § 2 p.p.s.a., skoro jednocześnie strona skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała w ramach podniesionego zarzutu przyjętego przez Sąd rozumienia "bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa" a także nie wykazała braku wyjaśnienia zasadności zastosowania uznaniowej kompetencji przyznania sumy pieniężnej. Tym samym nie było możliwe skuteczne podważenie wyroku w zaskarżonej części, tj. w zakresie, w którym Sąd nie stwierdził rażącego naruszenia prawa niekwestionowaną bezczynnością i nie znalazł podstaw do przyznania sumy pieniężnej. Powołanie wyłącznie art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. jest niewystarczające, skoro istotą skargi kasacyjnej nie jest kwestionowanie samego stanu bezczynności, który nastąpił w związku z niewłaściwym zastosowaniem art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., leczy oceny stopnia tego stanu jako rażąco naruszającego prawo, a także kwestionowanie sposobu skorzystania z kompetencji do przyznania sumy pieniężnej, której wnioskowana wysokość nawiązuje do stopnia rażącego naruszenia prawa. Zarzucana wadliwość orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia bezczynności zaistniałej z rażącym naruszeniem prawa wraz z konsekwencjami tego stwierdzenia nie mogła być zatem skutecznie zwalczana zarzutem naruszenia wymienionego przez skarżącego kasacyjnie przepisu bez jego powiązania z przepisami odnoszącymi się do kompetencji sądu orzekającego w sprawie bezczynności postępowania w zakresie dostępu do informacji publicznej.
Z powołanych wyżej względów skarga kasacyjna nie mogła być uznana za skuteczną, co skutkowało jej oddaleniem w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pozostawiono do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Odnośnie do żądania zasądzenia zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w zaskarżonym wyroku Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI