III OSK 451/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B.D. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania emerytury w drodze wyjątku. Podstawą odmowy było niespełnienie przez skarżącą przesłanki posiadania statusu osoby ubezpieczonej w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Skarżąca argumentowała, że podlegała ubezpieczeniu z tytułu opieki nad dzieckiem, jednak nie przedstawiła stosownych dokumentów. WSA pierwotnie uchylił swój wyrok z powodu naruszenia procedury (pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się), a następnie ponownie rozpoznał sprawę, tym razem oddalając skargę. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania za niezasadne, wskazując na obowiązek strony do udokumentowania swoich twierdzeń. Sąd podkreślił, że skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających jej status ubezpieczonej, co jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nawet jeśli powoływała się na opiekę nad dzieckiem. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja warunków przyznania świadczeń w drodze wyjątku, obowiązek udokumentowania przez wnioskodawcę swojego statusu ubezpieczonego, zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku udokumentowania statusu ubezpieczonego, mimo powoływania się na opiekę nad dzieckiem.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak udokumentowania podlegania ubezpieczeniom społecznym przez wnioskodawcę wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nawet jeśli wnioskodawca powołuje się na opiekę nad dzieckiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak udokumentowania statusu osoby ubezpieczonej jest przesłanką negatywną do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż podlegała ubezpieczeniom społecznym, co jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Powoływanie się na opiekę nad dzieckiem wymagało przedstawienia stosownych dokumentów, czego skarżąca nie uczyniła.
Czy naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 10 § 1 k.p.a. (prawo do czynnego udziału strony), miało istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się chybione, ponieważ skarżąca miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a nadto nie wykazała, w jaki sposób rzekome naruszenie mogłoby wpłynąć na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd analizując zarzuty procesowe stwierdził, że skarżąca była informowana o możliwości wypowiedzenia się i przedstawienia dowodów, a także nie wykazała związku przyczynowego między rzekomym naruszeniem a wynikiem sprawy.
Przepisy (12)
Główne
u.e.r. FUS art. 83 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Pomocnicze
u.e.r. FUS art. 4 § 13
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.s.u.s. art. 6b § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 36 § 2b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 83 ust. 1 u.e.r. FUS w zw. z art. 4 ust. 13 u.e.r. FUS z pominięciem art. 6b u.s.u.s. i art. 36 ust. 2b u.s.u.s. (skarżąca podlegała ubezpieczeniu z tytułu opieki nad dzieckiem). • Naruszenie przepisów postępowania (art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 9, 10 § 1, 79a § 1, 81 k.p.a.) polegające na niezapewnieniu czynnego udziału strony i nierozpoznaniu sprawy w jej granicach.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie to ma charakter wyjątkowy, a zatem winno być przyznawane przede wszystkim osobom, które nie mają uprawnień do innych świadczeń w trybie zwykłym. • niespełnienie chociażby jednej z nich uniemożliwia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. • Dopiero bowiem przedłożenie tych dokumentów buduje obowiązek do działania dla ZUS. • Koresponduje to też z treścią art. 117 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Skład orzekający
Tamara Dziełakowska
przewodniczący sprawozdawca
Rafał Stasikowski
sędzia
Maciej Kobak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja warunków przyznania świadczeń w drodze wyjątku, obowiązek udokumentowania przez wnioskodawcę swojego statusu ubezpieczonego, zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku udokumentowania statusu ubezpieczonego, mimo powoływania się na opiekę nad dzieckiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie dokumentowania swojego statusu prawnego w postępowaniach administracyjnych, szczególnie przy wnioskowaniu o świadczenia wyjątkowe. Pokazuje, że nawet powołanie się na ważną okoliczność (opieka nad dzieckiem) nie zwalnia z obowiązku przedstawienia dowodów.
“Emerytura w drodze wyjątku? Bez dowodów na ubezpieczenie nic nie zdziałasz.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.