III OSK 4507/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-27
NSAAdministracyjneWysokansa
policjaurlopekwiwalentprawo pracysłużby munduroweTrybunał KonstytucyjnyorzecznictwoNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Komendanta Głównego Policji, potwierdzając prawidłowość uchylenia przez WSA decyzji odmawiającej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop policjantowi, zgodnie z wykładnią wyroku TK K 7/15.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe policjantowi. WSA w Warszawie uchylił decyzje organów Policji, uznając, że ekwiwalent powinien być obliczany zgodnie z wykładnią wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 7/15. Komendant Główny Policji złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. NSA oddalił skargę, uznając, że wyrok WSA, mimo pewnych uchybień w uzasadnieniu, odpowiada prawu, a ekwiwalent powinien być obliczany z uwzględnieniem orzeczenia TK.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Głównego Policji od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzje odmawiające policjantowi wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe. Skarga kasacyjna opierała się na zarzutach naruszenia prawa materialnego, w tym błędnej wykładni skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 7/15 oraz przepisów przejściowych ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących służb mundurowych, a także naruszenia przepisów postępowania. NSA, po analizie zarzutów, uznał je za niezasadne. Sąd podkreślił jednolite stanowisko NSA o braku podstaw do kwestionowania konstytucyjności przepisów przejściowych, ale jednocześnie stwierdził, że wyrok WSA, mimo pewnych błędów w uzasadnieniu, odpowiada prawu. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stanowisko, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. (datą publikacji wyroku TK) powinien być ustalany na zasadach obowiązujących przed tą datą, ale z uwzględnieniem wykładni wyroku TK, co oznacza konieczność obliczenia go według zasad wynikających z ustawy o Policji w brzmieniu sprzed nowelizacji, z wyłączeniem zakwestionowanego współczynnika 1/30. NSA uznał, że WSA prawidłowo uchylił decyzje organów Policji, które zastosowały błędną wykładnię przepisów. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając wyrok WSA za odpowiadający prawu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed tą datą, jednakże z uwzględnieniem wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 7/15, co oznacza konieczność obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK, z wyłączeniem zakwestionowanego współczynnika 1/30.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że wyrok TK K 7/15 wyeliminował z obrotu prawnego niekonstytucyjny współczynnik 1/30 przy obliczaniu ekwiwalentu. Przepisy przejściowe ustawy o szczególnych rozwiązaniach nie nakazują stosowania niekonstytucyjnych przepisów, lecz odwołują się do 'zasad', które należy interpretować zgodnie z Konstytucją i orzecznictwem TK. Błędna wykładnia organów Policji uniemożliwiała zastosowanie zgodnych z prawem zasad obliczania ekwiwalentu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.oP. art. 115a

Ustawa o Policji

Część przepisu dotycząca współczynnika ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym została wyeliminowana z obrotu prawnego na mocy wyroku TK z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. należy obliczać na zasadach obowiązujących przed tą datą, ale z uwzględnieniem wykładni TK.

u.s.r. art. 9 § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Przepis ten reguluje zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji w kontekście skutków wyroku TK K 7/15. Zdanie drugie, odwołujące się do 'zasad' ustalania ekwiwalentu za okres przed 6 listopada 2018 r., wymaga uwzględnienia wyroku TK i nie może być interpretowane jako powtórzenie niekonstytucyjnych przepisów.

Pomocnicze

u.P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy podstaw uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

u.P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wymogów stawianych uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego.

u.P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

u.P.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 1 i 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Reguluje moc obowiązującą wyroków Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki.

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do urlopu.

u.f.p. art. 44

Ustawa o finansach publicznych

Dotyczy zasady wydatkowania środków publicznych.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy zasady praworządności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo uchylił decyzje organów Policji, stosując wykładnię wyroku TK K 7/15 do obliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepisy przejściowe ustawy o szczególnych rozwiązaniach nie nakazują stosowania niekonstytucyjnych przepisów, a zasady obliczania ekwiwalentu należy interpretować zgodnie z Konstytucją i orzecznictwem TK.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące błędnej wykładni skutków wyroku TK K 7/15 i przepisów przejściowych. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 u.P.p.s.a., oparte na polemice z wykładnią prawa materialnego.

Godne uwagi sformułowania

wykładnia art. 9 ust. 1 u.s.r. w zw. z art. 115a u.oP. zgodna z ustawą zasadniczą niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 u.P.p.s.a.

Skład orzekający

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący

Mirosław Wincenciak

członek

Ireneusz Dukiel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów przejściowych dotyczących skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, sposób obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych po wyroku TK K 7/15."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji i okresu przed wejściem w życie nowelizacji przepisów po wyroku TK.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i interpretacją orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób.

Policjanci dostaną więcej za niewykorzystany urlop? NSA wyjaśnia, jak liczyć ekwiwalent po wyroku TK.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 4507/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ireneusz Dukiel /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 436/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-26
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 161
art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1610
art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Protokolant asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 436/20 w sprawie ze skargi S.O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 11 grudnia 2019 r. nr 207 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 436/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S.O. (dalej jako strona lub skarżący) na decyzję Komendanta Głównego Policji (dalej jako Komendant, organ odwoławczy lub organ skarżący kasacyjnie) z dnia 11 grudnia 2019 r., nr 207, w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] (dalej jako organ pierwszej instancji) z dnia 25 września 2019 r., nr 340/EU-KWP/2019.
Skargę kasacyjną złożył organ odwoławczy, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie u.P.p.s.a.), zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 141 § 4 u.P.p.s.a. poprzez uchylenie prawidłowej decyzji organu nr 207 z dnia 19 grudnia 2019 r. i nieprzekonujące wyjaśnienie, w jaki sposób organ ma dokonać prawidłowego wyliczenia sumy odpowiadającej ekwiwalentowi pieniężnemu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, bowiem wskazówki poczynione w tym przedmiocie przez Sąd I instancji nie są wystarczające do wykonania wyroku, a także poprzez wskazanie przepisów prawnych prawa materialnego, tj. art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 161, zwanej dalej ustawą o Policji lub w skrócie u.oP.) z uwzględnieniem skutków art. 190 ust. 1 i art. 66 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji z uwzględnieniem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1610, zwanej dalej ustawą o szczególnych rozwiązaniach lub w skrócie u.s.r.), których jednoczesne uwzględnienie przy ponownym rozpoznaniu sprawy spowoduje, że wyrok z dnia 9 października 2020 r. będzie niewykonalny, i pominięcie zasady wydatkowania środków publicznych tylko w sytuacji, gdy istnieje pozytywny przepis prawa, którą organ był związany na mocy art. 6 k.p.a. w zw. z art. 44 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, co świadczyło o dochowaniu przez organ zasadzie praworządności, a czego Sąd nie zauważył, co mogło mieć wpływ na jego treść.
Ponadto Komendant, na podstawie art. 174 pkt 1 u.P.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 115a ustawy o Policji poprzez wyprowadzenie przez Sąd błędnej normy (błędnej wykładni), która zdaniem Sądu umożliwiała organowi realizację wniosku strony polegającą na wypłacie należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wysokości uwzględniającej treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. K 7/15, tj. poprzez przyjęcie, że stan prawny ukształtowany w/w rozstrzygnięciem nie wymagał reakcji ustawodawcy, a ekwiwalent ten winien odpowiadać jednemu dniu roboczemu za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Komendant wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
W sprawie nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako u.P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia żadnej z wad wymienionych w art. 183 § 2 u.P.p.s.a., a nadto w związku z niezaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 189 u.P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami kasacyjnymi, dochodząc do przekonania, że są one nieusprawiedliwione i skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine u.P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
W sytuacji oparcia skargi kasacyjnej zarówno na zarzutach materialnych, jak i procesowych, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu zazwyczaj podlegają te ostatnie, albowiem ich zasadności wyklucza możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych zarzutów kasacyjnych (por. wyroki NSA z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13, oraz z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).
W niniejszej sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania został jednak sformułowany jako zarzut naruszenia prawa będącego konsekwencją naruszenia prawa materialnego. Z tego powodu w pierwszej kolejności należało ocenić skuteczność zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Przechodząc do meritum sprawy zauważyć należy, iż podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, sprowadza się w głównej mierze do negowania interpretacji skutków prawnych wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, szczególnie w kontekście znaczenia treści nowelizacji art. 115a ustawy o Policji wprowadzonej ustawą o szczegółowych rozwiązaniach.
Uporządkowując kierunek wywodów wskazać należy, że w Naczelnym Sądzie Administracyjnym ukształtowało się jednolite stanowisko o braku podstaw do przyjęcia poglądu o wtórnej niekonstytucyjności części przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przyjęte m.in. w wyrokach: z dnia 2 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 5129/21, z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt III OSK 5308/21, z dnia 14 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 5347/21, z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn. akt III OSK 6920/21, z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn. akt III OSK 7286/21, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Niemniej jednak zaznaczyć należy, że wyrok Sądu pierwszej instancji, pomimo błędnego w tym zakresie uzasadnienia, odpowiada prawu, co ostatecznie przesądziło o konieczności oddalenia skargi kasacyjnej (art. 184 u.P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji oparł się bowiem wyłącznie na językowej wykładni zdania pierwszego art. 9 ust. 1 u.s.r., nie dokonując analizy tego przepisu w kontekście całej regulacji art. 9 ust. 1 tej ustawy, w tym treści jego zdania drugiego.
Na wstępie przypomnieć trzeba, że od dnia opublikowania wyroku Trybunału z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, czyli od 6 listopada 2018 r., część art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu uwzględniającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 2832/21). Oznacza to, że niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału, czy też zaistniałego po tej dacie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego typu postępowania. W przypadku derogacji przepisu prawa z powodu jego niezgodności z wzorcem konstytucyjnym, sytuację jednostki normuje bezpośrednio art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Przypomnieć w tym miejscu należy, iż z art. 9 ust. 1 u.s.r. wynika, że art. 115a u.oP. w brzmieniu znowelizowanym stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. W procesie wykładni art. 9 ust. 1 u.s.r. zasadnicze znaczenie ma treść zdania drugiego tego przepisu, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Regulacja zdania drugiego art. 9 ust. 1 u.s.r. odwołuje się do zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przywołując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, wskazać należy, że posłużenie się przez ustawodawcę słowem "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodzi o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest niczym innym niż "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Można zatem także powiedzieć, że po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne określane mianem "ekwiwalentu". Obowiązek wypłaty tego świadczenia obciąża pracodawcę funkcjonariusza Policji, ponieważ w czasie służby w tej formacji nabył on powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze.
Odwołanie się zatem przez ustawodawcę w zdaniu drugim art. 9 ust. 1 u.s.r. do "zasad", a nie do niekonstytucyjnego przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego funkcjonariuszowi Policji na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym nie może być interpretowane jako powtórzenie niekonstytucyjnych przepisów ustawy o Policji, wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego, i nakazanie stosowania, do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed dniem 6 listopada 2018 r. (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego) uregulowań, które utraciły moc w następstwie wydania wskazanego wyroku. Przyjęcie zaś jako prawidłowej, zastosowanej przez organ, wykładni przepisów przejściowych unicestwiałoby definitywnie doniosłość skutków wynikających z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Innymi słowy, akceptacja tego sposobu rozumienia wskazanych regulacji oznaczałaby dopuszczenie możliwości ograniczenia - za pomocą regulacji o charakterze intertemporalnym - zakresu zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 5129/21). Bez wątpienia tego typu interpretacja narusza wyrażoną w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału Konstytucyjnego, które wiążą również ustawodawcę.
Zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 zdanie drugie u.s.r., wymagają zatem uwzględnienia przy wykładni art. 115a u.oP. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, na co wielokrotnie już zwracały uwagę sądy administracyjne obu instancji, a także projektodawca w uzasadnieniu projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wskazując, iż przedstawiony projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Jeżeli zatem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. usunęło z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a u.oP. w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 zdanie drugie u.s.r. sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, że należy stosować właśnie art. 115a u.oP. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednakże z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej zakwestionowanego współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku wydanego przez Trybunał Konstytucyjny. Z tej też przyczyny, na mocy art. 190 Konstytucji RP, nie tylko sądy, ale również organy administracji publicznej, powinny dokonywać wykładni art. 115a u.oP. w zw. z art. 9 ust. 1 u.s.r. zgodnie z ustawą zasadniczą.
Przyznać trzeba, iż przeciwne rozumienie omawianego przepisu ustawy o szczególnych rozwiązaniach prowadziłoby do stosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego jedynie na przyszłość (tj. od dnia jego publikacji), z wyłączeniem skutku retroaktywnego, co niewątpliwie narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Wprawdzie przyznanie (naliczenie w wymaganej wysokości) i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez funkcjonariusza Policji urlop stanowi czynność materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, a więc uruchomienia nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania z art. 145a k.p.a., to jednak nie uzasadnia odstąpienia od konieczności przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Wówczas trudno byłoby mówić o ekwiwalentności wypłaconego funkcjonariuszowi Policji przed 6 listopada 2018 r. świadczenia za niewykorzystany urlop, o czym wyraźnie rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt K 7/15, a tym samym o zrealizowaniu zagwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa do urlopu.
Przedstawiona wyżej wykładnia art. 9 ust. 1 u.s.r. nie daje zatem podstaw do przyjęcia wtórnej niekonstytucyjności norm wskazanych przez Sąd pierwszej instancji, a zatem i do odmowy ich stosowania z tego powodu. Wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji z treści art. 9 ust. 1 u.s.r. nie wynika wniosek, że ustawodawca postanowił, że wobec policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r., którzy nie wykorzystali urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres przed dniem ogłoszenia wyroku TK, czyli przed dniem 6 listopada 2018 r., zastosowanie ma art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu uznanym przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją.
Jednakże nie do zaakceptowania jest również dokonana przez organy Policji literalna wykładnia art. 9 ust. 1 u.s.r., która uniemożliwia zastosowanie zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organów Policji obydwu instancji.
Tym samym jako niezasadny należało uznać zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 115a u.oP. i art. 9 ust. 1 u.s.r.
Skoro zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się nieskuteczny, to tym samym w realiach niniejszej sprawy nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia przepisów postępowania, w ramach którego organ skarżący kasacyjnie wytknął Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 141 § 4 u.P.p.s.a., poprzez uchylenie prawidłowej decyzji organu i jednoczesnym nieprzekonującym wyjaśnieniu, w jaki sposób organ ma dokonać prawidłowego wyliczenia sumy odpowiadającej ekwiwalentowi pieniężnemu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, wskazaniu przepisów prawa materialnego, tj. art. 115a u.oP. i art. 9 ust. 1 u.s.r. w kontekście art. 190 ust. 4 i art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, których jednoczesne uwzględnienie przy ponownym rozpoznaniu sprawy spowoduje, że wyrok tego Sądu będzie niewykonalny, i jeszcze na koniec pominięcie zasady wydatkowania środków publicznych tylko w sytuacji, gdy istnieje pozytywny przepis prawa.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 u.P.p.s.a. może być skutecznie postawiony zasadniczo w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, i wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08). Przy czym zauważyć należy, iż naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 u.P.p.s.a.). Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 u.P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując zarzut naruszenia tego przepisu jest zobowiązany jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 141 § 4 u.P.p.s.a. Natomiast uzasadnienie omawianego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 u.P.p.s.a. jest w istocie polemiką z rozstrzygnięciem Sądu, w szczególności z wykładnią i zastosowaniem przepisów prawa materialnego, co w ramach zarzutów procesowych nie może być skuteczne. Sąd pierwszej instancji wskazał sposób wyliczenia sumy odpowiadającej ekwiwalentowi pieniężnemu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu, Sąd pierwszej instancji wskazał też podstawę prawną niezbędną do obliczenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i ją wyjaśnił. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza również, że powszechnie akceptowana jest praktyka posiłkowania się przez sądy w uzasadnieniach ich wyroków poglądami wyrażanymi w innych orzeczeniach, co też uczynił Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika stanowisko Sądu pierwszej instancji w istotnych dla rozstrzygnięcia kwestiach, które jest logiczną konsekwencją rezultatu wykładni art. 9 ust. 1 u.s.r. w zw. z art. 115a u.oP., którego to rezultatu skarżący kasacyjnie organ skutecznie nie podważył zarzutami naruszenia prawa materialnego.
Reasumując, wskazać należy, iż żądanie strony powinno zatem zostać uwzględnione z zastosowaniem poprzednio obowiązującego art. 115a u.oP. w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. oraz treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Innymi słowy, wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., co implikuje obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15. W konsekwencji liczbę dni urlopu przysługującego stronie za okres przed 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego jej za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Prawidłowym w tej sytuacji będzie posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, ponieważ przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 u.s.r., została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Po ustaleniu wysokości przysługującego stronie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop według podanych powyżej zasad należy określić różnicę pomiędzy kwotą wymaganą, a już wypłaconą.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 184 u.P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI