III OSK 449/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-24
NSAAdministracyjneWysokansa
odpadypozwolenie na wytwarzanie odpadówprzetwarzanie odpadówwłaściwość organustwierdzenie nieważnościkodeks postępowania administracyjnegoprawo ochrony środowiskaustawa o odpadachdecyzja administracyjnaskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zmianie pozwolenia na wytwarzanie odpadów, potwierdzając, że organ niewłaściwy do wydania decyzji pierwotnej nie może jej skutecznie zmienić.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.Z. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z 2017 r. Decyzja Starosty z 2017 r. zmieniała decyzję z 2015 r. udzielającą pozwolenia na wytwarzanie, zbieranie i przetwarzanie odpadów. SKO stwierdziło nieważność decyzji z 2017 r. z powodu naruszenia przepisów o właściwości, wskazując, że organem właściwym do wydania i zmiany pozwolenia na przetwarzanie odpadów niebezpiecznych jest marszałek województwa, a nie starosta. WSA w Warszawie utrzymał tę decyzję w mocy. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skoro prawomocnie stwierdzono nieważność decyzji z 2015 r. z powodu niewłaściwości organu, to organ ten nie mógł jej również skutecznie zmienić w 2017 r.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. SKO stwierdziło nieważność decyzji Starosty z 2017 r., która zmieniała decyzję z 2015 r. udzielającą pozwolenia na wytwarzanie, zbieranie i przetwarzanie odpadów. Podstawą stwierdzenia nieważności było naruszenie przepisów o właściwości, gdyż organem właściwym do wydania i zmiany pozwolenia na przetwarzanie odpadów niebezpiecznych jest marszałek województwa, a nie starosta. WSA w Warszawie uznał, że naruszenie przepisów o właściwości jest oczywiste i skutkuje nieważnością decyzji, niezależnie od jej merytorycznej poprawności. NSA w niniejszym wyroku oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że kluczowe znaczenie ma prawomocne stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji z 2015 r. z powodu niewłaściwości organu. Skoro Starosta nie był właściwy do wydania decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, to nie mógł jej również zmienić w trybie art. 155 k.p.a. Tym samym, decyzja z 2017 r. również była dotknięta wadą nieważności z powodu naruszenia właściwości. NSA odniósł się również do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, uznając je za niezasadne lub nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ, który wydał decyzję z naruszeniem przepisów o właściwości, nie jest właściwy do jej zmiany w trybie art. 155 k.p.a.

Uzasadnienie

Skoro decyzja pierwotna została wydana przez organ niewłaściwy, to jest ona dotknięta wadą nieważności. Organ niewłaściwy nie może skutecznie dokonać zmiany takiej decyzji w trybie art. 155 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ właściwy do wydania decyzji jest jednocześnie właściwy do jej zmiany w trybie art. 155 k.p.a.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów o właściwości skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji.

Pomocnicze

p.o.ś. art. 180 § pkt 3

Ustawa Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 180a

Ustawa Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 181 § ust. 1 pkt 4

Ustawa Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 378 § ust. 1

Ustawa Prawo ochrony środowiska

u.o. art. 45 § ust. 6, 7 i 8

Ustawa o odpadach

u.o. art. 41 § ust. 1 i 2

Ustawa o odpadach

u.o. art. 41 § ust. 3

Ustawa o odpadach

Określa właściwość organów do wydawania zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie odpadów (marszałek województwa lub starosta).

u.o. art. 41 § ust. 6

Ustawa o odpadach

rozporządzenie art. 2 § ust. 1 pkt 41

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

Zalicza instalacje do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ, który wydał decyzję z naruszeniem przepisów o właściwości, nie jest właściwy do jej zmiany w trybie art. 155 k.p.a. Prawomocne stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji z powodu niewłaściwości organu przesądza o nieważności decyzji ją zmieniającej.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 41 ust. 3 u.o. i § 2 ust. 1 pkt 41 rozporządzenia jako podstawy do wydania lub zmiany decyzji przez starostę. Naruszenie art. 127 § 2 k.p.a. przez SKO miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA z powodu nieodniesienia się do wszystkich zarzutów skargi. Błędna wykładnia art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. przez WSA.

Godne uwagi sformułowania

organ właściwy do wydania decyzji jest jednocześnie właściwy do jej zmiany w trybie art. 155 k.p.a. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości powoduje bowiem jej nieważność bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia Oczywistość naruszenia prawa ma "rzucać się w oczy" Skoro zostało prawomocnie przesądzone, iż Starosta [...] nie był organem właściwym do wydania decyzji, na mocy której skarżąca nabyła prawo (...), to w konsekwencji nie mógł on być również organem właściwym do wydania decyzji zmieniającej w trybie art. 155 k.p.a.

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

sprawozdawca

Sławomir Pauter

członek

Teresa Zyglewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o właściwości organów w kontekście zmiany decyzji administracyjnych oraz stwierdzania ich nieważności, zwłaszcza w sprawach dotyczących pozwoleń środowiskowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie pierwotna decyzja została wydana przez niewłaściwy organ, a następnie próbowano ją zmienić.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii właściwości organów administracji i jej wpływu na ważność decyzji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ochrony środowiska.

Niewłaściwy organ nie może zmienić decyzji – NSA wyjaśnia zasady właściwości w prawie administracyjnym.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 449/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/
Sławomir Pauter
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 888/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-09-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 155 i ar. 156 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant asystent sędziego Olga Libiszewska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 888/21 w sprawie ze skargi J.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 29 marca 2021 r. nr KOA/1941/Oś/20 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 888/21 oddalił skargę J.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 29 marca 2021 r. nr KOA/1941/Oś/20 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Starosta [...] decyzją z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017, po rozpoznaniu wniosku Przedsiębiorstwa [...], działając na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 188, art. 184, art. 188 i art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 519 ze zm., dalej w skrócie: "p.o.ś.") oraz art. 45 ust. 6, 7 i 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1987 ze zm., dalej w skrócie: "u.o.") zmienił własną decyzję z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015, tj. pozwolenie dla w/w Przedsiębiorstwa na wytwarzanie odpadów z uwzględnieniem zbierania i przetwarzania odpadów, poprzez dodanie dodatkowych pozycji o wskazanych kodach i rodzajach odpadów.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 10 kwietnia 2020 r. nr KOA/1962/Oś/19, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stwierdziło nieważność decyzji Starosty [...] z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017 jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości.
Po rozpoznaniu wniosku J.Z. (dalej w skrócie: "strona" lub "skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 29 marca 2021 r. nr KOA/1941/Oś/20 utrzymało w mocy decyzję z dnia 10 kwietnia 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, że po dokonaniu analizy przepisów, na podstawie których została wydana decyzja Starosty [...] z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017, uznało, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bowiem organem właściwym do jej wydania jest nie starosta, tylko marszałek województwa. Zgodnie z art. 180 pkt 3 p.o.ś., eksploatacja instalacji powodująca wytwarzanie odpadów jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Z kolei przepis art. 180a p.o.ś. stanowi, że pozwolenie na wytwarzanie odpadów jest wymagane do wytwarzania odpadów o masie powyżej 1 Mg rocznie – w przypadku odpadów niebezpiecznych, lub o masie powyżej 5000 Mg rocznie – w przypadku odpadów innych niż niebezpieczne. Stosownie do treści art. 181 ust. 1 pkt 4 p.o.ś., organ ochrony środowiska może udzielić pozwolenia na wytwarzanie odpadów. W świetle art. 378 ust. 1 p.o.ś. organem ochrony środowiska właściwym w sprawach, o których mowa w art. 115a ust. 1, art. 149 ust. 1, art. 150, art. 152 ust. 1, art. 154 ust. 1, art. 178, art. 183, art. 237 i art. 362 ust. 1-3, jest starosta. Niezależnie od powyższych regulacji należy mieć również na uwadze przepisy u.o., a w szczególności art. 45 ust. 7 u.o., zgodnie z którym pozwolenie na wytwarzanie odpadów, o którym mowa w ust. 6, wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Z przepisu art. 41 ust. 1 i 2 u.o. wynika, że prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia, które wydaje, w drodze decyzji, organ właściwy odpowiednio ze względu na miejsce zbierania lub przetwarzania odpadów. Właściwość organów określona została w art. 41 ust. 3 u.o., zgodnie z którym organem właściwym jest: 1) marszałek województwa: a) dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu Informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, b) dla odpadów innych niż niebezpieczne poddawanych odzyskowi w procesie odzysku polegającym na wypełnianiu terenów niekorzystnie przekształconych, jeżeli ilość umieszczanych w wyrobisku lub zapadlisku odpadów jest nie mniejsza niż 10 Mg na dobę lub całkowita pojemność wyrobiska lub zapadliska jest nie mniejsza niż 25 000 Mg, c) dla regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych i dla instalacji określonych w wojewódzkim planie gospodarki odpadami jako regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych; 2) starosta – w pozostałych przypadkach. Przepis art. 41 ust. 6 u.o. stanowi z kolei, że w przypadku prowadzenia w tym samym miejscu przedsięwzięć, o których mowa w ust. 3, organem właściwym do wydania zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów jest marszałek województwa. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 1 pkt 41 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397 ze zm., dalej w skrócie: "rozporządzenie"), do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się instalacje do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych, w tym składowiska odpadów niebezpiecznych oraz miejsca retencji powierzchniowej odpadów niebezpiecznych. Kolegium stwierdziło, że decyzją z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015 Starosta [...] udzielił stronie zezwolenia na przetwarzanie odpadów wymienionych w tabeli nr 6, stanowiącej załącznik nr 2 do decyzji, która zawiera m.in. odpad o kodzie 15 01 10* – opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone (np. środkami ochrony roślin I i II klasy toksyczności – bardzo toksyczne i toksyczne). Kwestionowana w tej sprawie decyzja Starosty [...] z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017 orzekała o zmianie w/w decyzji z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015. Zgodnie z art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał. W ocenie Kolegium nie budzi zatem wątpliwości, że organ właściwy do wydania decyzji jest jednocześnie właściwy do jej zmiany w trybie art. 155 k.p.a. Skoro więc decyzja z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015 dotyczy przetwarzania odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne, to organem właściwym do wydania tej decyzji, jak i następnie do jej zmiany, jest marszałek województwa, a nie starosta. Powyższe naruszenie przepisów o właściwości musiało zatem skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017 na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 29 marca 2021 r. nr KOA/1941/Oś/20 stała się przedmiotem skargi J.Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez niezawieszenie postępowania w sprawie, pomimo wniosku skarżącej oraz zaistnienia okoliczności to uzasadniających;
2) art. 127 § 2 k.p.a., poprzez jego zastosowanie, mimo że organ nie był organem wyższego stopnia w stosunku do organu, od decyzji którego strona wniosła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy;
3) § 2 ust. 1 pkt 41 rozporządzenia, poprzez uznanie, że ma on zastosowanie do oceny stanu faktycznego w sprawie, podczas gdy brak było podstaw do jego uwzględnienia;
4) art. 41 ust. 3 u.o., poprzez uznanie, że winien mieć on zastosowanie w sprawie, podczas gdy brak było podstaw do jego stosowania.
W piśmie procesowym z dnia 2 sierpnia 2021 r. skarżąca zarzuciła dodatkowo naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., zaś w piśmie procesowym z dnia 9 września 2021 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe zarzuty, uzupełniając je o zarzuty naruszenia art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 16 k.p.a., art. 45 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 156 § 2, art. 75, art. 77 i art. 158 § 2 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest rozstrzygnięcie, które zostało wydane w trybie nieważnościowym. Skoro kontrolowana decyzja została wydana w postępowaniu nadzorczym, to należało uwzględnić, że działanie organu wymagało odmiennego podejścia do sprawy, niż ma to miejsce w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to podlega bowiem specyficznym regułom, gdyż jego celem nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz weryfikacja decyzji pod kątem jej obarczenia znamionami wad istotnych – kwalifikowanych w rozumieniu art. 156 k.p.a. Wystąpienie wad tego rodzaju powoduje, że z mocy ustawy powstaje stosunek prawny ułomny albo w ogóle się on nie nawiązuje. W postępowaniu nieważnościowym nie prowadzi się zatem postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia istoty sprawy, wychodząc z założenia, że wada ma tkwić w samym rozstrzygnięciu, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jego wydania. Oczywistość naruszenia prawa ma "rzucać się w oczy", gdyż restrykcyjność sankcji tego rodzaju powoduje, że przyjmuje się, iż tylko kardynalne naruszenie przepisów prawa należy obwarować taką sankcją. Źródłem wadliwości może być nie tylko naruszenie przepisów prawa materialnego, lecz również naruszenie szczególnie istotnych przepisów procesowych.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższe uwagi pozwalają zaakceptować stanowisko o prawnej możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji podjętej w wyniku naruszenia przepisów o właściwości. Wydanie decyzji z naruszeniem tych przepisów powoduje bowiem jej nieważność bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia, nawet jeżeli decyzja taka jest prawidłowa i zgodna z przepisami prawa materialnego. Wniosek skarżącej dotyczył udzielenia pozwolenia na wytwarzanie odpadów oraz zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów, w tym odpadu niebezpiecznego o kodzie 15 01 10*, czego strona nie kwestionuje. Skoro zatem decyzja Starosty [...] z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015 dotyczyła przetwarzania odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne, to oczywistym jest – jak prawidłowo uznało Kolegium – że organem właściwym do wydania decyzji dla obu rodzajów odpadów był marszałek województwa. Decyzja z dnia 8 września 2015 r. jest w konsekwencji w całości obarczona nieważnością z mocy prawa, bowiem została wydana przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości, a kwestia jej prawidłowości nie ma znaczenia dla oceny zaistnienia tej przesłanki, która a priori powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej taką wadą. Zdaniem WSA w Warszawie, naruszenie przepisów o właściwości organu – wbrew twierdzeniu skarżącej – jest niewątpliwe. Starosta [...] nie dysponował zatem kompetencją do przeprowadzenia postępowania oraz podjęcia aktu rozstrzygającego o prawach i obowiązkach skarżącej.
Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że powołanie w sentencji zaskarżonej decyzji art. 127 § 2 k.p.a., zamiast art. 127 § 3 k.p.a., należy potraktować jako uchybienie proceduralne, które nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła J.Z. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 41 ust. 3 u.o., poprzez uznanie, iż winien mieć on zastosowanie przy rozpoznawaniu wniosku skarżącej o zmianę decyzji Starosty [...] z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015 w zakresie, jaki ustalony został decyzją Starosty [...] z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017, podczas gdy brak było podstaw do jego stosowania;
b) § 2 ust. 1 pkt 41 rozporządzenia, poprzez uznanie, że przepis ten był podstawą do wydania decyzji Starosty [...] z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015, a następnie decyzji z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017, zmieniającej w/w decyzję;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 127 § 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że wskazanie przez Kolegium w zaskarżonej decyzji art. 127 § 2 k.p.a. jako podstawy prawnej jej wydania (zamiast art. 127 § 3 k.p.a.) jest "uchybieniem proceduralnym, które nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy";
b) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów sformułowanych przez skarżącą w skardze;
c) art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że ewentualna wadliwość Starosty [...] z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015 w części dotyczącej tylko jednego kodu odpadu przewidzianego do przetwarzania w instalacji do produkcji paliwa alternatywnego miałaby przesądzać o stwierdzeniu nieważności w całości Starosty [...] z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższych przepisów winna stanąć na przeszkodzie uznaniu, że decyzja Kolegium w sprawie stwierdzenia nieważności w całości decyzji Starosty [...] z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015, której wykonanie jest prawomocnie wstrzymane (postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 3057/19), miałaby stanowić samoistną przesłankę do stwierdzenia nieważności w całości decyzji Starosty [...] z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017, zmieniającej decyzję z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W kontekście podniesionych przez skarżącą kasacyjnie zarzutów, podkreślenia wymaga, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017, na mocy której – w trybie art. 155 k.p.a. – organ ten zmienił własną decyzję z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015, tj. wydane względem skarżącej pozwolenie na wytwarzanie odpadów z uwzględnieniem zbierania i przetwarzania odpadów, poprzez dodanie dodatkowych pozycji o wskazanych kodach i rodzajach odpadów. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017 był art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. fakt wydania tej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. Jak bowiem stwierdziło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ właściwy do wydania decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, jest jednocześnie właściwy do zmiany takiej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Z uwagi na przedmiot tej sprawy, przepisem o właściwości, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i którego naruszenie zostało stwierdzone przez Kolegium, był art. 155 k.p.a., a zatem badaniu podlega jedynie kwestia prawidłowego ustalenia właściwości organu w kontekście treści w/w przepisu. Z tego też powodu przedmiotem oceny sądu administracyjnego nie mogły być zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 3 u.o. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 41 rozporządzenia, bowiem to nie one decydowały o właściwości organu do wydania decyzji zmieniającej decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, a więc wydanej w trybie art. 155 k.p.a.
W okolicznościach niniejszej sprawy decyzją, na mocy której strona nabyła prawo, jest decyzja Starosty [...] z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015, a więc pozwolenie udzielone skarżącej na wytwarzanie odpadów z uwzględnieniem zbierania i przetwarzania odpadów. Należy jednak zauważyć, że w stosunku do w/w decyzji z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015 również wszczęto postępowanie nieważnościowe, w którym zakwestionowano właściwość Starosty [...] do jej wydania i w którego trakcie ocenie podlegały m.in. powołane przez skarżącą kasacyjnie przepisy prawa materialnego. Postępowanie to zakończyło się wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzji z dnia 15 października 2019 r. nr KOA/3007/Oś/19, którą utrzymano w mocy własną decyzję z dnia 24 maja 2019 r. nr KOA/3506/Oś/18, na mocy której stwierdzono nieważność decyzji Starosty [...] z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015 w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie Kolegium, organem właściwym do wydania tej decyzji był nie starosta, a marszałek województwa, ponieważ wniosek o wydanie pozwolenia dotyczył przetwarzania odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 3057/19 oddalił skargę J.Z. na decyzję Kolegium z dnia 15 października 2019 r. nr KOA/3007/Oś/19, zaś wniesioną od tego wyroku skargę kasacyjną J.Z. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 3766/21.
W związku z powyższym wyrokiem NSA z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 3766/21, stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015 (ze skutkiem ex tunc) nabrało waloru prawomocności. Okoliczność ta ma decydujące znaczenie w niniejszej sprawie i jest w niej wiążąca, gdyż – jak już wyżej wykazano – determinuje ustalenie organu właściwego do wydania decyzji z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017, zmieniającej decyzję z dnia 8 września 2015 r. Skoro bowiem zostało prawomocnie przesądzone, iż Starosta [...] nie był organem właściwym do wydania decyzji, na mocy której skarżąca nabyła prawo (wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów z uwzględnieniem zbierania i przetwarzania odpadów), to w konsekwencji nie mógł on być również organem właściwym do wydania decyzji zmieniającej w trybie art. 155 k.p.a. Ustalenie to prawidłowo skutkowało zatem stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia 18 grudnia 2017 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponownie podkreślić należy, iż powołane w skardze kasacyjnej przepisy prawa materialnego (art. 41 ust. 3 u.o. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 41 rozporządzenia) nie miały w kontekście tego rozstrzygnięcia żadnego znaczenia, bowiem – wbrew twierdzeniu skarżącej – nie były w tym zakresie stosowane.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 127 § 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że wskazanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sentencji zaskarżonej decyzji przepisu art. 127 § 2 k.p.a. jako podstawy prawnej jej wydania (zamiast art. 127 § 3 k.p.a.), należy potraktować jako uchybienie proceduralne, które nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek prawidłowo złożonego wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.), zaś w końcowej części uzasadnienia decyzji Kolegium prawidłowo powołuje już przepis art. 127 § 3 k.p.a. Przedmiotowe uchybienie ma zatem charakter wyłącznie oczywistej omyłki, które wymaga jedynie sprostowania przez organ.
Oczekiwanego przez skarżącą kasacyjnie skutku nie mógł odnieść także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera niedające się wyjaśnić sprzeczności – innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można także skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez wojewódzki sąd administracyjny stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez ten sąd (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 1329/19). Dodatkowo podkreślenia wymaga, iż zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jako uchybienie procesowe, może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną tylko wówczas, jeżeli jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, uznać należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Ponadto zauważyć należy, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów skargi i skoncentrowanie się wyłącznie na kwestiach istotnych nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy. Innymi słowy, prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Sam fakt braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie stanowi podstawy do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia: 24 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345 oraz 21 września 2017 r., sygn. akt I GSK 1329/15, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji w sposób wystarczający (umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku) odniósł się do zarzutów skargi i wyjaśnił, z jakich przyczyn podzielił stanowisko organu. Wprawdzie WSA w Warszawie błędnie skupił się przede wszystkim na ocenie decyzji Starosty [...] z dnia 8 września 2015 r. nr 302/2015, jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości, dokonując w tym zakresie analizy wskazanych przepisów prawa materialnego (co jak już wyżej omówiono nie mogło być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie, bowiem było przedmiotem oceny wyłącznie w sprawach o sygn. akt: IV SA/Wa 3057/19 oraz III OSK 3766/21, a jedynie prawomocne przesądzenie faktu zaistnienia wady kwalifikowanej w decyzji Starosty [...] z dnia 8 września 2015 r., ustalone w w/w postępowaniach, miało bezpośrednie i wiążące przełożenie na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy), zamiast na ocenie decyzji Starosty [...] z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 475/2017, jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości w postaci art. 155 k.p.a., to jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Z tego powodu nie miało również znaczenia zarzucane przez skarżącą kasacyjnie nieodniesienie się w dostateczny sposób przez Sąd pierwszej instancji do zarzutów naruszenia art. 41 ust. 3 u.o. oraz § 2 ust. 1 pkt 41 rozporządzenia. Należy także zauważyć, iż wprawdzie Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez niezawieszenie postępowania w sprawie, pomimo wniosku skarżącej oraz zaistnienia okoliczności to uzasadniających, jednak i to nie miało ostatecznie wpływu na wynik sprawy i trafność rozstrzygnięcia.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI