III OSK 447/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił postanowienie ZUS odmawiające wznowienia postępowania w sprawie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Sprawa rozpoczęła się od odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a następnie wielokrotnych odmów wznowienia postępowania przez ZUS. WSA w Warszawie dwukrotnie uchylał postanowienia ZUS, wskazując na błędy proceduralne, w tym nierozpatrzenie wniosku o wznowienie zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 148 k.p.a. oraz naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wiążących wytycznych poprzedniego wyroku sądu. ZUS w skardze kasacyjnej zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, twierdząc, że prawidłowo wezwał stronę o podanie daty dowiedzenia się o okolicznościach uzasadniających wznowienie i że strona nie podała tej daty. NSA uznał jednak, że WSA prawidłowo ocenił naruszenie przez ZUS art. 153 p.p.s.a. i przepisów k.p.a. Sąd wskazał, że strona podała, iż zdjęcia legitymacji ubezpieczeniowej odnalazła w sierpniu 2022 r., a wniosek o wznowienie złożyła 23 sierpnia 2022 r., co pozwala na przyjęcie dochowania terminu. Ponadto, dokumenty w aktach sprawy nie potwierdzały stanowiska ZUS, że legitymacja znajdowała się w aktach sprawy głównej. NSA podkreślił, że badanie dopuszczalności wznowienia postępowania jest odrębnym etapem od oceny zasadności przyczyn wznowienia, a organ przedwcześnie odmówił wznowienia, nie stosując się do wskazań sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWiążący charakter wykładni sądów administracyjnych (art. 153 p.p.s.a.) oraz prawidłowa procedura wznowienia postępowania administracyjnego, w tym badanie terminów i nowych dowodów.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wznowienia postępowania rentowego, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wznowienia postępowania, zastosował się do wiążących wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie zastosował się do wiążących wskazań sądu, powtarzając błąd proceduralny polegający na przedwczesnej ocenie merytorycznej wniosku o wznowienie bez uprzedniego zbadania zachowania terminu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił naruszenie przez ZUS art. 153 p.p.s.a. Organ nie zbadał należycie terminu złożenia wniosku o wznowienie, ignorując wyjaśnienia strony i przedwcześnie odmawiając wznowienia, co stanowiło naruszenie wiążącej wykładni sądu.
Czy strona dochowała miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jeśli wskazała, że zdjęcia legitymacji ubezpieczeniowej odnalazła w sierpniu 2022 r., a wniosek złożyła 23 sierpnia 2022 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zestawienie tych faktów nie stoi na przeszkodzie przyjęciu, że strona dochowała terminu.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że podanie przez stronę daty odnalezienia zdjęć w sierpniu 2022 r. i złożenie wniosku 23 sierpnia 2022 r. pozwala na przyjęcie dochowania terminu z art. 148 § 1 k.p.a., a organ nie wykazał, że strona dowiedziała się o okolicznościach wcześniej.
Czy dokumenty dołączone do wniosku o wznowienie postępowania (zdjęcia legitymacji ubezpieczeniowej) stanowiły nowe dowody, nieznane organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dokumenty te nie znajdowały się w aktach sprawy głównej i mogły stanowić podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że w aktach sprawy głównej brak było legitymacji ubezpieczeniowej, w szczególności jej stron zawierających adnotacje o zatrudnieniu, co potwierdzało, że dołączone przez stronę zdjęcia stanowiły nowy dowód.
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym orzeczeniu sądu wiążą organy i sądy.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawą wznowienia postępowania jest m.in. odkrycie nowych faktów lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.
k.p.a. art. 149 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania bada, czy wniosek jest oparty na ustawowych przesłankach i czy został wniesiony z zachowaniem terminów.
k.p.a. art. 148 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Wniosek o wznowienie postępowania wnosi się w terminie miesięcznym od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia.
u.e.r.f.u.s. art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Warunki przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do oceny mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo ocenił naruszenie przez organ art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wiążących wskazań poprzedniego wyroku sądu. • Organ nie zbadał należycie terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania, przedwcześnie odmawiając wznowienia. • Strona wykazała, że zdjęcia legitymacji ubezpieczeniowej, stanowiące nowy dowód, nie znajdowały się w aktach sprawy głównej. • Zestawienie dat odnalezienia zdjęć i złożenia wniosku pozwala na przyjęcie dochowania terminu z art. 148 § 1 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej Prezesa ZUS dotyczące naruszenia przez WSA przepisów postępowania.
Godne uwagi sformułowania
organ był obowiązany do zbadania, czy skarżąca zachowała określony w art. 148 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie, czego jednak zaniechał. • organ powtórzył zatem błąd jakiego dopuścił się w uchylonych wyrokiem Sądu z 15 czerwca 2023 r. postanowieniach. • ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu wiążą w sprawie organy, a także sądy, bowiem przepisy prawa nie uległy zmianie. • Badanie dopuszczalności wznowienia postępowania jest odrębnym etapem postępowania od oceny zasadności przyczyn wznowienia postępowania.
Skład orzekający
Rafał Stasikowski
przewodniczący
Sławomir Wojciechowski
członek
Arkadiusz Windak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter wykładni sądów administracyjnych (art. 153 p.p.s.a.) oraz prawidłowa procedura wznowienia postępowania administracyjnego, w tym badanie terminów i nowych dowodów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wznowienia postępowania rentowego, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i wiążących wytycznych sądów, nawet w sprawach dotyczących świadczeń społecznych. Ilustruje też, jak skrupulatność strony i sądu może doprowadzić do naprawienia błędów organu.
“ZUS przegrywa w NSA: organ musi przestrzegać wytycznych sądu w sprawach rentowych!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.