III OSK 447/25

III OSK 447/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Wa 927/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-11-29
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 3, art. 148 § 1, art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Stasikowski, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski, Sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 927/24 w sprawie ze skargi M.M. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. prostuje sentencję wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w ten sposób, że w miejsce słów: "utrzymujące je w mocy postanowienie" wpisuje "poprzedzające je postanowienie", II. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 29 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 927/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.M. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania: uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2023 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie przyznania M.M. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
Powyższe postanowienia wydane zostały w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z 7 kwietnia 2022 r. Prezes ZUS, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm. - "ustawa o emeryturach"), odmówił przyznania M.M. świadczenia w drodze wyjątku. Organ uzasadnił, że strona nigdy nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu ani ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu. Od decyzji tej skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes ZUS decyzją z 23 maja 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W dniu 18 sierpnia 2022 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania w tej sprawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Prezes ZUS postanowieniem z 3 października 2022 r. odmówił wznowienia postępowania. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z 14 listopada 2022 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżąca wniosła na postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 15 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 327/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z 3 października 2022 r. Sąd uznał, że organ rozpatrzył wniosek o wznowienie postępowania dokonując oceny merytorycznej podstaw wznowienia w zaskarżonym postanowieniu, bez uprzedniego wyjaśnienia kwestii formalnych. Sąd zwrócił uwagę, że organ był obowiązany do zbadania, czy skarżąca zachowała określony w art. 148 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie, czego jednak zaniechał. Zamiast tego organ odmówił wznowienia postępowania rozstrzygając, że ww. przesłanka się nie ziściła, choć tego rodzaju ustaleń nie może czynić w pierwszym etapie postępowania wznowieniowego. We wskazaniach do dalszego postępowania Sąd podał, że organ będzie obowiązany zastosować się do przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania i w pierwszej kolejności zbadać zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie, a dopiero po ustaleniu, że termin ten rzeczywiście został dochowany, możliwe będzie przeanalizowanie merytoryczne przedmiotowego wniosku.
Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS postanowieniem z 21 grudnia
2023 r. odmówił wznowienia postępowania. Organ wyjaśnił, że mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z 13 października 2023 r. wystąpił do skarżącej o wskazanie daty, w której dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W odpowiedzi na pismo skarżąca poinformowała, że legitymacja ubezpieczeniowa znajduje się w aktach rentowych w Oddziale ZUS w O., ponieważ była dołączona do wniosku o rentę w trybie zwykłym. Organ nadmienił, że dołączone przez skarżącą do wniosku dokumenty znajdują się już w aktach administracyjnych sprawy, albowiem zostały złożone przez nią w toku postępowania toczącego się w 2022 r. W ocenie organu w związku z powyższym, termin miesięczny, o jakim mowa w art. 148 § 1 k.p.a. został przekroczony.
Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym podniosła m.in., że istotną dla sprawy nową okolicznością faktyczną lub nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji, nieznanym organowi, który wydał decyzję, było odnalezienie zdjęć fragmentów legitymacji ubezpieczeniowej, zawierających adnotacje pracodawców o tym, że pozostawała w stosunku pracy i w związku z tym podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, a co za tym idzie, że posiada okresy ubezpieczeniowe. Skarżąca podała, że wspomniane zdjęcia odnalazła w tym samym miesiącu, w którym złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Zachowała zatem jednomiesięczny termin z art. 148 § 1 k.p.a. Wyjaśniła, że nie potrafi podać daty dziennej tego zdarzenia. Podkreśliła, że ze względu na znaczny stopień niepełnosprawności funkcjonuje w życiu codziennym z wielkim trudem i nie można porównywać jej zdolności kognitywnych do zdolności osoby nieobarczonej problemami neurologicznymi oraz psychicznymi. Z tego powodu moment dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania należy analizować przez pryzmat jej subiektywnej zdolności do rozpoznawania zdarzeń.
Powołanym na wstępie postanowieniem z 24 marca 2024 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W jego uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Prezes ZUS wskazał, że dołączone przez skarżącą do wniosku o ponowne rozparzenie sprawy kopie dokumentów znajdują się już w aktach administracyjnych sprawy. Zdaniem organu, z uwagi na fakt, że skarżąca nadal nie przedstawiła nowych okoliczności i nowych dowodów istniejących w dacie podjęcia decyzji ostatecznej z 23 maja 2022 r. brak jest podstaw do wznowienia postępowania w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 149 § 3 k.p.a. oraz art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie się do wiążących wytycznych wynikających z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 327/23, a także naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach.
Skarżąca podkreśliła, że w sprawie istnieją istotne okoliczności faktyczne wskazujące, że w przeszłości pozostawała w stosunku pracy i z tego powodu podlegała ubezpieczeniom społecznym, czego organ nie uwzględnił. Skarżąca nie potrafiła wykazać dowodowo tego faktu, co jednak uległo zmianie, ponieważ w zasobach archiwalnych zachowały się dokumenty sporządzone przez byłych pracodawców, które potwierdzają prawdziwość jej twierdzeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę. Uzasadniając swoją ocenę Sąd podkreślił, że w sprawie istotne jest to, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na skutek wyroku Sądu z 15 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 327/23, którym uchylone zostało postanowienie Prezesa ZUS z 14 listopada 2022 r. oraz poprzedzające je postanowienie, którym wcześniej odmówiono wznowienia postępowania w sprawie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku.
Zdaniem Sądu I instancji, Prezes ZUS nieprawidłowo wykonał wskazania do dalszego postępowania zawarte w wyroku z 15 czerwca 2023 r., a nadto nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w tym wyroku.
Sąd Wojewódzki zaznaczył, że po doręczeniu organowi odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności organ wezwał skarżącą pismem z 13 października 2023 r., a następnie z 7 listopada 2023 r., do wskazania daty, w której dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Skarżąca udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwania w piśmie z 9 listopada 2023 r. W piśmie tym wskazała, że nie posiada legitymacji ubezpieczeniowej, której zdjęcia załączyła do wniosku o wznowienie postępowania, gdyż znajduje się ona w aktach sprawy, którą prowadził ZUS Oddział w O. Skarżąca podała, że na słabej jakości zdjęcia tej legitymacji natrafiła przypadkowo w zasobach swojego telefonu w sierpniu 2022 r.
Sąd I instancji stwierdził, że w postanowieniu z 21 grudnia 2023 r. organ pominął całkowicie powyższą informację skarżącej i zarzucił jej, że nie podała daty, w której dowiedziała się o okoliczności będącej podstawą do wznowienia postępowania. Nie jest przy tym jasne, czy pominięcie tego faktu przez organ wynikało z niedostrzeżenia tej informacji, czy też z powodu tego, że skarżąca nie podała dokładnej daty dziennej. W uzasadnieniu postanowienia kwestia ta nie została w żaden sposób omówiona.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, stwierdzenie organu, że skarżąca nie podała daty w której dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania jest jednak nieuprawnione. To, że skarżąca nie wskazała daty dziennej nie pownno być przeszkodą do oceny zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Skoro bowiem przedmiotowe zdjęcia skarżąca odnalazła w sierpniu 2022 r. a wniosek złożyła 23 sierpnia 2022 r. to zestawienie tych faktów nie powinno nastręczać problemów w ocenie zachowania terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a.
Sąd I instancji podkreślił, że w zaskarżonym postanowieniu organ nie odniósł się w żaden sposób do kwestii zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ponadto, dokonał w postanowieniu oceny przesłanek wznowienia uznając, że skarżąca nie przedstawiła nowych okoliczności i nowych dowodów istniejących w dacie podjęcia decyzji ostatecznej z 23 maja 2022 r. Na tej podstawie uznał, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania. Organ powtórzył zatem błąd jakiego dopuścił się w uchylonych wyrokiem Sądu z 15 czerwca 2023 r. postanowieniach.
Sąd I instancji uznał, że organ nie zastosował się do oceny prawnej zawartej w wyroku Sądu z 15 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 327/23, a także nieprawidłowo wykonał wskazania co do dalszego postępowania. Stanowi to naruszenie przez organ art. 153 p.p.s.a. i art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. Pomijając bowiem wyjaśnienia skarżącej dotyczące zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, nie dokonał wyczerpującej oceny wszystkich istotnych okoliczności i przedwcześnie odmówił wznowienia postępowania. Ponadto, organ dokonał oceny przesłanek wznowienia, chociaż tego rodzaju ustaleń nie mógł czynić na tym etapie postępowania wznowieniowego. Sąd I instancji uznał, że konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego go postanowienia z 21 grudnia 2023 r.
Od wyroku z 29 listopada 2024 r. skargę kasacyjną wniósł Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez radcę prawnego, którą zaskarżył wyrok w całości. Opierając skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 149 § 3
w zw. z art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2185) poprzez błędne uznanie, że w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, z którego miałoby wynikać, że pominął wyjaśnienia skarżącej dotyczące zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz nie dokonał wyczerpującej oceny wszystkich istotnych na tym etapie postępowania okoliczności i przedwcześnie odmówił wznowienia postępowania, podczas gdy pismem z 13 października 2023 r. wystąpił do skarżącej o wskazanie daty, w której dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a w odpowiedzi skarżąca nie podała daty oraz poinformowała, że legitymacja ubezpieczeniowa znajduje się w aktach rentowych w Oddziale ZUS w O., ponieważ była dołączona do wniosku o rentę w trybie zwykłym;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie uwzględnił oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 327/23, podczas gdy w całości je uwzględnił i mając na uwadze ten wyrok wystąpił do skarżącej o wskazanie daty, w której dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a skarżąca tej daty nie podała oraz poinformowała, że legitymacja ubezpieczeniowa znajduje się w aktach rentowych w Oddziale ZUS w O., ponieważ była dołączona do wniosku o rentę w trybie zwykłym.
Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie w całości skargi lub ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył o zrzeczeniu się rozprawy.
Odpowiadając na skargę kasacyjną w piśmie z 27 lutego 2025 r. M.M. wniosła o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu wojewódzkiego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., bowiem strony postępowania zrzekły się rozprawy.
Okolicznością wywołującą określone konsekwencje prawne jest w niniejszej sprawie wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 327/23. W wyniku uwzględnienia skargi M.M. i uchylenia wydanych postanowień w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, Sąd skierował do organów orzekających zalecenia co do dalszego postępowania. Dokonał również wykładni przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd Wojewódzki stwierdził, że pomimo wskazywania przez skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania, że dysponuje nowymi dowodami w postaci m.in. zdjęć wpisów do legitymacji ubezpieczeniowej, organ rozpatrzył wniosek o wznowienie postępowania bez uprzedniego wyjaśnienia kwestii formalnych, a w szczególności dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., a także bez uprzedniego wznowienia postępowania. Sąd zobowiązał organ do zbadania zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, a dopiero po ustaleniu, że termin ten rzeczywiście został dochowany, zbadania merytorycznie przedmiotowego wniosku.
Powyższy wyrok stał się prawomocny i zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu wiążą w sprawie organy, a także sądy, bowiem przepisy prawa nie uległy zmianie.
Prawidłowo Sąd Wojewódzki w kwestionowanym skargą kasacyjną orzeczeniu zwrócił uwagę na wiążący charakter wyroku z 15 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 327/23 oraz zasadnie uznał, że organ nie wykonał zaleceń z niego wynikających.
W uzasadnieniu postanowienia z 25 marca 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podał, że dołączone przez stronę do wniosku o wznowienie kopie dokumentów znajdują się już w aktach administracyjnych sprawy w związku z czym brak jest podstaw do wznowienia postępowania w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Podobnie, w postanowieniu z [...] grudnia 2023 r. organ uznał, że dołączone do sprawy dokumenty znajdują się już w aktach administracyjnych sprawy, w związku z tym termin miesięczny, o jakim mowa w art. 148 § 1 k.p.a., został przekroczony.
W argumentacji skargi kasacyjnej organ zauważył, że pismem z 13 października 2023 r. wystąpił do skarżącej o wskazanie daty, w której dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, ale w odpowiedzi skarżąca nie podała tej daty i poinformowała, że legitymacja ubezpieczeniowa znajduje się w aktach rentowych w Oddziale ZUS w O.
Mając na uwadze przedstawione stanowisko organu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że prawidłowa była konstatacja Sądu Wojewódzkiego o naruszeniu przez organ art. 153 p.p.s.a. oraz naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 1 k.p.a., co czyni zarzuty skargi kasacyjnej niezasadnymi.
Badanie dopuszczalności wznowienia postępowania jest odrębnym etapem postępowania od oceny zasadności przyczyn wznowienia postępowania. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Ustalenie, że wniosek złożyła osoba do tego legitymowana, dotyczy on decyzji ostatecznej, podana przyczyna wznowienia jest wymieniona w art. 145 oraz że podanie wniesiono w Kodeksowo określonym terminie, obliguje organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Przed wydaniem takiego postanowienia nie jest dopuszczalna ocena przyczyn wznowienia.
Wbrew ocenie organu, skarżąca udzieliła odpowiedzi na wezwanie dotyczące podania daty, w której dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, którą stanowić miały m.in. wydruki odnalezionych zdjęć z legitymacji ubezpieczeniowej. W piśmie z 9 listopada 2023 r. podała, że na zdjęcia te natrafiła przypadkowo w zasobach telefonu w sierpniu 2022 r.
Wykazanie daty w jakiej strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania powinno nastąpić z precyzyjnością dostateczną do ustalenia, że podanie o wznowienie postępowania złożono przed upływem terminu miesięcznego, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. W rozpoznawanej sprawie zestawienie dat złożenia wniosku o wznowienie postępowania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego wpływ do organu odnotowano 25 sierpnia 2022 r. z odnalezieniem zdjęć legitymacji ubezpieczeniowej w pamięci telefonu w sierpniu 2022 r. nie stoi na przeszkodzie do przyjęcia, że strona dochowała terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, określonego przepisem art. 148 § 1 k.p.a.
Nadto, organ nie przedstawił powodów uzasadniających uznanie, że okoliczność odnalezienia w pamięci telefonu zdjęć legitymacji ubezpieczeniowej była stronie znana wcześniej niż wskazała to w piśmie z 9 listopada 2023 r.
Dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych i przekazane Sądowi Wojewódzkiemu nie potwierdzają stanowiska organu, jakoby przedmiotowe zdjęcia, czy też legitymacja ubezpieczeniowa skarżącej, znajdowały się już w aktach sprawy głównej dotyczącej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, czyniąc wniosek o wznowienie postępowania spóźnionym. Wśród dokumentów zgromadzonych przed wydaniem ostatecznej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23 maja 2022 r. w sprawie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku znajduje się kserokopia jedynie dwóch pierwszych stron legitymacji ubezpieczeniowej. W aktach tych brak jest legitymacji ubezpieczeniowej, w szczególności kolejnych jej stron zawierających adnotacje o zatrudnieniu. W tym kontekście dołączony przez stronę do wniosku o wznowienie postępowania dowód w postaci wydruków zdjęć pozostałych stron legitymacji ubezpieczeniowej i zamieszczonych nań adnotacji na okoliczność potwierdzającą zatrudnienie skarżącej, nie znajdował się w aktach sprawy. Mógł stanowić zatem podstawę złożenia podania o wznowienie postępowania w ramach przesłanki przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym zakresie ustalenia organu odnośnie stanu faktycznego zostały dokonane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skutkiem tego uchybienia niezasadne było uznanie przez organ, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 148 § 1 k.p.a.
W tym miejscu celowym jest zwrócenie uwagi, że stwierdzenie dopuszczalności wznowienia postępowania, tj. powołania się przez podmiot do tego uprawniony, w Kodeksowo określonym terminie, na którąś z podstaw wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., nie oznacza, że przyczyna wznowienia postępowania faktycznie wystąpiła. Tę kwestię organ administracji powinien rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (por. R. Stankiewicz w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. R. Hauser, M. Wierzbowski, wyd. 7, s. 1250; wyrok NSA z 25 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 1899/24, wyrok NSA z 15 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 999/16).
Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów postępowania nie mają usprawiedliwionych podstaw. Z tego względu, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Z uwagi zaś na oczywistą omyłkę w sformułowaniu rozstrzygnięcia w zaskarżonym wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 1 p.p.s.a., dokonał w punkcie I wyroku sprostowania orzeczenia. Nie ulega wątpliwości, że uchylane przez Sąd I instancji postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2023 r. jest postanowieniem poprzedzającym postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2024 r.