III OSK 443/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-04
NSAAdministracyjneWysokansa
odpady komunalnerecyklingkara pieniężnakodeks postępowania administracyjnegoNSAWSAochrona środowiskaustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu recyklingu odpadów komunalnych ma zastosowanie przepis o możliwości odstąpienia od nałożenia kary.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na spółkę za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych w 2018 r. WSA oddalił skargę spółki, uznając, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odstąpienia od nałożenia kary nie mają zastosowania. NSA uchylił wyrok WSA, powołując się na uchwałę siedmiu sędziów NSA, która stwierdziła, że art. 189f k.p.a. (dotyczący odstąpienia od nałożenia kary) ma zastosowanie do postępowań w przedmiocie administracyjnych kar pieniężnych na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną C. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Szczecinie, który oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) nakładającą administracyjną karę pieniężną. Kara została nałożona za nieosiągnięcie w 2018 r. wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych (papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła). Spółka zarzuciła WSA błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz postępowania, w szczególności dotyczące możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). WSA uznał, że przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach częściowo reguluje kwestie kar pieniężnych, a przepis art. 189f k.p.a. nie został w niej wymieniony jako mający zastosowanie. NSA, powołując się na własną uchwałę siedmiu sędziów (sygn. akt III OPS 1/21), stwierdził, że art. 189f k.p.a. ma zastosowanie do postępowań w przedmiocie administracyjnych kar pieniężnych na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ponieważ ustawa ta nie zawiera konstrukcji prawnej odpowiadającej instytucji odstąpienia od nałożenia kary. NSA uznał, że WSA dokonał wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA, który ma uwzględnić wiążącą wykładnię przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, ma zastosowanie.

Uzasadnienie

NSA, powołując się na uchwałę siedmiu sędziów, stwierdził, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zawiera konstrukcji prawnej odpowiadającej instytucji odstąpienia od nałożenia kary, co oznacza, że art. 189f k.p.a. ma zastosowanie do tych postępowań.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.o.u.c.p.g. art. 9g

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.o.u.c.p.g. art. 9x § ust. 2 pkt 1 i 3

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Pomocnicze

k.p.a. art. 189a § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.u.c.p.g. art. 9zc

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych § § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie art. 189f k.p.a. do postępowań w przedmiocie kar pieniężnych za nieosiągnięcie poziomu recyklingu odpadów komunalnych.

Godne uwagi sformułowania

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, czy w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej [...] ma zastosowanie przepis art. 189f k.p.a. Do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych [...] stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący sprawozdawca

Teresa Zyglewska

sędzia

Kazimierz Bandarzewski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w sprawach dotyczących odpadów komunalnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przepisu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i jego relacji do k.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w kontekście kar za nieprzestrzeganie przepisów środowiskowych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników zajmujących się prawem administracyjnym i ochrony środowiska.

Czy można uniknąć kary za brak recyklingu? NSA wyjaśnia kluczowy przepis KPA.

Dane finansowe

WPS: 2372,1 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 443/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Sz 801/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-10-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189a § 2 i art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1439
art. 9x ust. 2 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Sentencja
Dnia 4 lipca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 801/21 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 maja 2021 r. nr SKO.4177.552.2021 w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 577 (słownie: pięćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 801/21 oddalił skargę C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 maja 2021 r. nr SKO.4177.552.2021 w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z tytułu nieosiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odebranych odpadów komunalnych.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia 4 lutego 2021 r. nr GKD.3139.2.399.2020, po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu na skutek nieosiągnięcia przez C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w 2018 r., o którym mowa w art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1439 ze zm., dalej w skrócie "ustawa"), nałożył na w/w Spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości 2.372,10 zł (pkt 1) oraz zobowiązał ją do zapłaty przedmiotowej kary w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2). Rozstrzygnięcie uzasadnił okolicznością osiągnięcia poziomu recyklingu na poziomie 4,752 %, zamiast 30 %, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2167, dalej w skrócie "rozporządzenie").
W wyniku rozpoznania odwołania C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 10 maja 2021 r. nr SKO.4177.552.2021 uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w części, tj. co do jej pkt 2 i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie (pkt 1) oraz uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w części, tj. co do jej pkt 1 i nałożyło na C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości 2.372,10 zł za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w 2018 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości odpadów komunalnych wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w 2018 r., o którym mowa w art. 9g ustawy (pkt 2). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 30 lipca 2018 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. Kolegium przywołało następnie treść art. 9g, art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy oraz wskazało, że z rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 31 grudnia 2016 r. do dnia 6 września 2021 r., tj. do dnia jego uchylenia), wydanego na podstawie art. 3b ust. 2 ustawy, wynika, jakie poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w poszczególnych latach do dnia 31 grudnia 2020 r. podmiot odbierający odpady komunalne winien uzyskać. Akt wykonawczy określa także sposób obliczania tych poziomów. Zgodnie z § 2 rozporządzenia, poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych są określone w załączniku do rozporządzenia. Przywołana w w/w przepisach "stawka opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku" w 2018 r. wynosi 140 zł/Mg i określona została w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2017 r., poz. 2490). Z wyżej przywołanej regulacji wynika, że przesłanki do nałożenia kary muszą być spełnione kumulatywnie. Po pierwsze konieczne jest, aby przedsiębiorca odbierał odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości. Drugim warunkiem koniecznym jest natomiast to, aby przedsiębiorca nie osiągnął w danym roku kalendarzowym (tutaj: 2018), w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami (tutaj: w 2018 r. 30 %).
Kolegium zwróciło także uwagę na art. 9zc ustawy, który stanowi, że przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 9x ust. 1 pkt 2-4, art. 9xa pkt 2, art. 9xaa pkt 1, art. 9xb pkt 1, art. 9y ust. 1 pkt 2-4 i art. 9z ust. 1 pkt 2 i ust. 4, organ bierze pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu. Niewątpliwie powyższy przepis nie dotyczy spornej kary administracyjnej. W pozostałym zaś zakresie, zgodnie z art. 9zf ustawy, przepisy ustawy odsyłają do przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej w skrócie "o.p."). Wobec tego do nakładania kar administracyjnych na przedsiębiorców odbierających odpady komunalne obligatoryjnie stosuje się przepisy rozdziału III o.p., ale również zastosowanie znajdują ogólne przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a."), w szczególności dotyczące wydawania decyzji. Zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej oraz odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia nie stosuje się przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że wobec uregulowania kary w przepisach szczególnych i odesłania w nich do przepisów o.p., instytucja odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, uregulowana w dziale IVa k.p.a., nie ma zastosowania. Zdaniem organu drugiej instancji, nie ulega zaś wątpliwości, że przepisy ustawy częściowo regulują kwestie wymienione w art. 189a § 2 k.p.a. (art. 9zc ustawy). W pozostałym zakresie, na mocy art. 9zf ustawy, jej przepisy odsyłają do przepisów działu III o.p.
W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie brak było przesłanek z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Co prawda organ pierwszej instancji nie odniósł się w decyzji do przedmiotowego zagadnienia, jednak nie wpłynęło to na finalne rozstrzygnięcie. W przypadku niesprostania wymaganego prawem poziomu recyklingu przez przedsiębiorcę nie może być mowy o zaprzestaniu naruszenia w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem sankcji podlega nieosiągnięcie poziomu recyklingu. Kolegium zauważyło, że w sprawach kar określonych w ustawie nie ma w ogóle zastosowania dział IVa k.p.a. W jego ocenie, gdyby nawet przyjąć stanowisko Spółki, iż rzeczona instytucja ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, to waga naruszenia przepisów ustawy jest znaczna, a sposób zachowania strony należy ocenić negatywnie. Dzieje się tak, ponieważ – jak już wyżej zauważono – podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2 ustawy. Kolegium podkreśliło, że Spółka była świadoma w jakim reżimie prawnym funkcjonuje, a także tego, że powodzenie w osiąganiu wymaganego poziomu recyklingu jest obligatoryjne i nie zależy od rozsądku i jej racjonalnych działań. Ponadto, w celu osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu, Spółka w powyższym stanie faktycznym mogła dokonać zmiany zapisów w umowach z obsługiwanymi podmiotami gospodarczymi, w których zobowiązałaby się do selektywnej zbiórki odpadów, aby wyeliminować lub ograniczyć obecny stan, w którym odpady zmieszane są odbierane i bezpośrednio dostarczane do instalacji. Nie miała ona bowiem ustawowego obowiązku i przymusu podpisania umów z podmiotami gospodarczymi na warunkach, które mogą być dla niej niekorzystne dla zachowania wymagań art. 9g ustawy. Podejmując się podpisania umów z wybranymi podmiotami czyniła to w ramach swobody umów. Kolegium zauważyło również, że Burmistrz Miasta [...] nie miał obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez Spółkę i ustalania okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia przedmiotowej kary. Wobec tego, jeżeli właściciele nieruchomości "deklarują potrzebę oddawania odpadów zmieszanych", a Spółka na to się godzi, to w konsekwencji nie powinna przerzucać swoich decyzji gospodarczych na fakt niewywiązania się z jej prawnego obowiązku, tj. ściśle określonego poziomu recyklingu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku wskazał, że w postępowaniu administracyjnym ustalono wszystkie istotne okoliczności w sprawie oraz dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, w tym ustawy. Odnosząc się do kwestii stosowania przepisów działu IVa k.p.a. w tej sprawie, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że według przepisów ustawy stwierdzenie deliktu obliguje organ do nałożenia kary pieniężnej. Odstąpienie od kary możliwe jest wyłącznie w przypadkach określonych w art. 9x ust. 1 pkt 2-4, art. 9xa pkt 2, art. 9xaa pkt 1, art. 9xb pkt 1, art. 9yust. 1 pkt 2-4, art. 9z ust. 1 pkt 2 i ust. 4, w których organ może wziąć pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu. W katalogu tym nie ma kary wymienionej w art. 9x ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy. Gdyby racjonalny ustawodawca zamierzał objąć możliwość odstąpienia od wymierzenia kary w przypadku deliktu określonego w art. 9x ust. 1 pkt 2, to wymieniłby ten przepis w art. 9zc ust. 1 ustawy. Odesłanie tylko odnośnie do art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy do działu IVa k.p.a., wobec kompletnego uregulowania kwestii kar pieniężnych w ustawie, byłoby działaniem pod względem legislacyjnym zarówno zbędnym, jak i niezrozumiałym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") zarzuciła:
I) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 9x ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 9zc ustawy w związku z art. 189a § 2 k.p.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że przepisów działu IVa k.p.a. nie stosuje się w odniesieniu do kary pieniężnej nakładanej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy, podczas gdy przepisy ustawy nie przewidują możliwości odstąpienia od administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy;
2) art. 189a § 1, art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, pomimo nieuregulowania w przepisach ustawy możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy;
II) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 189a § 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, będące konsekwencją błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania w/w przepisów k.p.a., poprzez oddalenie skargi pomimo wystąpienia przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji, wobec niezastosowania przez organy obu instancji przepisów umożliwiających odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Ponadto oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, czy w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy, ma zastosowanie przepis art. 189f k.p.a.
W uchwale z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21, podjętej na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów wyraził następujące stanowisko: "Do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 888 ze zm.), stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.)". W motywach owej uchwały wskazano, że wprowadzenie do k.p.a. przepisów działu IVa należy odczytywać jako przejaw realizacji wniosków wypływających z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i dostosowania procedury wymierzania administracyjnych kar pieniężnych do standardów wynikających z art. 6 EKPCz. Z intencji prawodawcy wynika (druk nr 1193 Sejmu RP VIII kadencji), że każdą z instytucji uregulowanych w dziale IVa k.p.a. należy stosować, gdy przepisy odrębne danej instytucji nie normują. Dla ustalenia, czy dział IVa k.p.a. ma zastosowanie w odniesieniu do danej administracyjnej kary pieniężnej, konieczne jest stwierdzenie, czy konkretne rozwiązanie prawne wymienione enumeratywnie i rozłącznie w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych. W konkluzji uchwały stwierdzono, że w przepisach Rozdziału 4d ustawy nie ma konstrukcji prawnej odpowiadającej instytucji określonej w art. 189f k.p.a. Zatem, co do zasady, do postępowań administracyjnych dotyczących administracyjnych kar pieniężnych określonych w tej ustawie ma zastosowanie art. 189f k.p.a. Z uzasadnieniu w/w uchwały wynika, że art. 189f k.p.a. nie określa rodzajów administracyjnych kar pieniężnych (na przykład: kary biegnące, kary miarkowane, kary określone sztywno), a w konsekwencji, zgodnie z dyrektywą wykładni lege non distinguente nec nostrum est distinguere, przyjąć należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych Rozdziału 4d ustawy. Stwierdzenie w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 189f k.p.a. ma zastosowanie do konstrukcji naruszeń prawa określonych w ustawie nie oznacza jednak swoistego automatyzmu w stosowaniu owego przepisu, gdyż odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej uzależnione jest od ustalenia spełniania przesłanek wymienionych w art. 189f k.p.a.
Dokonana w uchwale składu poszerzonego NSA interpretacja przepisów prawa administracyjnego, zgodnie z art. 269 p.p.s.a., jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Pod pojęciem "stanowisko wyrażone w uchwale" rozumie się wykładnię wyrażoną w sentencji uchwały i tylko w granicach uzasadnionych treścią wniosku lub postanowienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w powołanej uchwale, a w konsekwencji nie znalazł podstawy do jej zanegowania i wystąpienia do składu poszerzonego o podjęcie kolejnej uchwały w tym zakresie. Zatem, w świetle sentencji powołanej uchwały, Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego.
Podkreślić należy, że zawarcie w ustawie szczególnych regulacji odnoszących się do jednej z instytucji wymienionych w art. 189a § 2 k.p.a. nie oznacza, że automatycznie brak jest możliwości stosowania przepisów k.p.a. w odniesieniu do innych instytucji, o których mowa w art. 189a § 2 k.p.a. – jeśli ustawa szczególna ich nie reguluje. Za odmową stosowania art. 189f k.p.a. nie przemawia także okoliczność, że wymierzenie tej kary jest obligatoryjne. Przepisy działu IVa k.p.a. miały za zadanie wypełnienie systemowej luki w standardzie ochrony praw jednostki, dostosowując system prawa administracyjnego do wymogów konstytucyjnych oraz konwencyjnych (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 3509/19). Wykładnia przepisów ustawy musi uwzględniać kontekst systemowy. Dokonując zatem wykładni art. 9x w zw. z art. 9zc ustawy w relacji do art. 189f k.p.a., pamiętać należy, że ten ostatni przepis jest ulokowany w regulacji kodeksowej – porządkującej system prawa administracyjnego w zakresie przesłanek wymierzania i nakładania administracyjnych kar pieniężnych.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględni treść powołanej uchwały oraz stanowisko zawarte w niniejszym wyroku i oceni decyzję Kolegium, mając na uwadze to, że wprawdzie organ odwoławczy stwierdził, iż przepis art. 189f k.p.a. nie mógł mieć w sprawie zastosowania, to jednak w decyzji tego organu zawarto ocenę naruszenia prawa dokonanego przez Spółkę z perspektywy możliwości zastosowania przesłanek z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. (strona 7 i następne decyzji Kolegium). Sąd pierwszej instancji zwróci także uwagę na rozbieżność pomiędzy sentencją w/w decyzji a jej uzasadnieniem.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1, art. 209 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI