III OSK 4420/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-14
NSAAdministracyjneWysokansa
świadczenia zdrowotnenauczycieleuchwałasamorząd terytorialnyKarta NauczycielaRODOochrona danych osobowychniepełnosprawnośćemeryturarenta

NSA uchylił wyrok WSA i stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Halinowie w części dotyczącej świadczeń zdrowotnych dla nauczycieli, uznając niektóre jej zapisy za dyskryminujące i wykraczające poza upoważnienie ustawowe.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku WSA w Warszawie, który częściowo uwzględnił skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Halinowie w sprawie świadczeń zdrowotnych dla nauczycieli. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA w części oddalającej skargę i stwierdził nieważność § 6 ust. 1 pkt 3 oraz § 8 ust. 3 zaskarżonej uchwały. Uznano, że § 6 ust. 1 pkt 3 jest dyskryminujący wobec nauczycieli emerytów, a § 8 ust. 3 wykracza poza upoważnienie ustawowe poprzez powołanie komisji opiniującej wnioski.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który częściowo uwzględnił skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Halinowie z dnia 28 maja 2020 r. w sprawie świadczeń zdrowotnych dla nauczycieli. Sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność jednego z punktów uchwały, a w pozostałym zakresie skargę oddalił. NSA, po analizie zarzutów skargi kasacyjnej, uznał częściowo jej zasadność. W szczególności, sąd stwierdził nieważność § 6 ust. 1 pkt 3 uchwały, który nakładał na nauczycieli obowiązek podania nazwy szkoły zatrudniającej, co było niemożliwe do spełnienia przez nauczycieli będących na emeryturze lub rencie, co stanowiło naruszenie zasad równego traktowania. Ponadto, NSA stwierdził nieważność § 8 ust. 3 uchwały, który przewidywał powołanie komisji opiniującej wnioski o świadczenia. Sąd uznał, że takie uregulowanie wykracza poza delegację ustawową zawartą w Karcie Nauczyciela, która nie przewiduje tworzenia takich organów doradczych w procedurze przyznawania świadczeń. W pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono, a orzeczenie o kosztach postępowania zasądzono od Gminy Halinów na rzecz Wojewody Mazowieckiego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, taki zapis jest dyskryminujący i narusza prawo, ponieważ uniemożliwia nauczycielom w tej sytuacji skuteczne złożenie wniosku.

Uzasadnienie

NSA uznał, że § 6 ust. 1 pkt 3 uchwały jest wadliwy, ponieważ nakłada niemożliwy do spełnienia warunek na nauczycieli emerytów, rencistów lub pobierających świadczenie kompensacyjne, co stanowi naruszenie zasad równego traktowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

Karta Nauczyciela art. 72 § 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

Karta Nauczyciela art. 91 § d pkt 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Pomocnicze

RODO art. 6 § 1 lit. c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

RODO art. 6 § 1 lit. e

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

RODO art. 6 § 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

RODO art. 9 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

RODO art. 9 § 2 lit. b

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

RODO art. 9 § 2 lit. h

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2000 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2000 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela oraz przepisów RODO, w zakresie § 6 ust. 1 pkt 3 uchwały (dyskryminacja nauczycieli emerytów/rencistów). Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela, w zakresie § 8 ust. 3 uchwały (przekroczenie delegacji ustawowej przez powołanie komisji).

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 3 § 1 i § 2 pkt 5, art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a.). Zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Zarzuty naruszenia przepisów RODO (art. 6 ust. 1 lit. c, e, 3; art. 9 ust. 1, 3) w zakresie przetwarzania danych osobowych dotyczących zdrowia i sytuacji finansowej.

Godne uwagi sformułowania

Naruszenie zasad przyzwoitej legislacji Praktyki o charakterze dyskryminacyjnym Przekroczenie granic delegacji ustawowej Niemożliwe do spełnienia warunki Włączenie w procedurę przyznawania świadczeń komisji nieznanej ustawodawcy

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Piotr Korzeniowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja granic upoważnienia ustawowego do regulowania świadczeń socjalnych dla nauczycieli, zasady przyzwoitej legislacji, stosowanie RODO w kontekście świadczeń publicznych, ochrona praw nauczycieli emerytów i rencistów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji świadczeń zdrowotnych dla nauczycieli, ale jego zasady dotyczące przekroczenia delegacji ustawowej i dyskryminacji mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z prawami nauczycieli, zasadami przyzwoitej legislacji oraz stosowaniem RODO w praktyce administracyjnej. Pokazuje, jak sądy mogą interweniować w przypadku nadużyć lub niejasności w przepisach prawa miejscowego.

Nauczyciele emeryci dyskryminowani przez uchwałę? NSA staje w ich obronie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 4420/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1751/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-04
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2215
art. 72 ust. 1, art. 91 d pkt 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - t.j.
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 6 ust. 1 lit. c i lit. e oraz ust. 3, art. 9 ust. 2 i ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Gromulska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1751/20 w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miejskiej w Halinowie z dnia 28 maja 2020 r. nr XX.202.2020 w przedmiocie określenia rodzajów świadczeń pomocy zdrowotnej dla nauczycieli 1. uchyla punkt drugi zaskarżonego wyroku i stwierdza nieważność § 6 ust. 1 pkt 3 oraz § 8 ust. 3 zaskarżonej uchwały, 2. w pozostałym zakresie skargę oddala, 3. zasądza od Gminy Halinów na rzecz Wojewody Mazowieckiego kwotę 840 (osiemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1751/20, po rozpoznaniu skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miejskiej w Halinowie z dnia 28 maja 2020 r. nr XX.202.2020 w przedmiocie określenia rodzajów świadczeń pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Gminę Halinów oraz warunków i sposobu ich przyznawania w punkcie pierwszym stwierdził nieważność § 6 ust. 1 pkt 5 zaskarżonej uchwały, a w punkcie drugim oddalił skargę w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w zakresie ustalającym procedurę załatwiania spraw o udzielenie pomocy zdrowotnej nie wykracza poza granice upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 72 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2019 r. poz. 2215). To upoważnienie nie odnosi się wprost do kwestii formalizacji tego postępowania. Podejmując się wyprowadzenia wytycznych dotyczących tej procedury (sposobu) przyznawania świadczeń z treści art. 72 ust. 1 ustawy, z uwzględnieniem wspomnianych już wyżej zasad załatwiania spraw przez organy władzy publicznej Sąd doszedł do przekonania, że sformalizowanie tego postępowania powinno być odpowiednie do jego celów, a więc zapewniać sprawne, obiektywne i sprawiedliwe rozdzielanie świadczeń leczniczych. Posłużenie się w tej procedurze zakwestionowanymi przez Wojewodę wzorami wniosków zawartych w załącznikach 1, 2 i 3 zdaniem Sądu nie narusza prawa. Są one nawet wskazane i pomocne dla prawidłowego, właściwego rozdzielania tej pomocy. Ta uwaga odnosi się również do przewidzianego w § 7 ust. 1 i 2 uchwały wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku ze skutkiem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Można go bowiem potraktować jako środek mobilizujący wnioskodawców do przedstawienia organowi tych wszystkich informacji, które są niezbędne dla prawidłowego, odpowiadającego rzeczywistemu stanowi rzeczy załatwienia sprawy.
W taki sam sposób Sąd ocenił postanowienie zawarte w § 8 ust. 3 uchwały, dotyczące powołania przez organ udzielającej pomocy komisji opiniującej wnioski. Podkreślono, iż nie ulega wątpliwości, że osoba pełniąca funkcję organu udzielającego pomocy nie rozpatruje tych spraw osobiście, lecz przy udziale swego aparatu pomocniczego. Powołanie komisji do oceny wniosków nie oznacza przeniesienia na to gremium kompetencji do decydowania w tych sprawach. Większe gwarancje bezstronnego i obiektywnego załatwiania takich spraw daje zaś, zdaniem Sądu działanie zespołu składającego się z jawnie wskazanych konkretnych osób, niż działanie anonimowych dla wnioskodawców pracowników urzędu gminy, przygotowujących sprawy do rozstrzygnięcia.
Za niezasadny uznano także zarzut istotnego naruszenia prawa w § 6 ust. 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały przez nieprecyzyjne sformułowanie, naruszające zasadę "przyzwoitej legislacji". Postanowienie to odnosi się do jednego z elementów wniosku nauczyciela o przyznanie świadczenia: podania nazwy szkoły zatrudniającej nauczyciela. Samo w sobie jest to sformułowane precyzyjnie. Wątpliwości może natomiast budzić jego skonfrontowanie z treścią § 6 ust. 4 pkt 4 uchwały, z którego wynika, że prawo ubiegania się o świadczenie przysługuje również byłemu nauczycielowi (nauczycielowi emerytowi lub renciście). Taka regulacja narusza zasady przyzwoitej legislacji, niemniej jednak w ocenie Sądu Wojewódzkiego zasady te nie stanowią prawa powszechnie obowiązującego, mogącego stanowić podstawę oceny uchwały z punktu widzenia zgodności z prawem. Naruszenie nie jest na tyle istotne, aby godziło w wartości lub dobra chronione prawem powszechnie obowiązującym. Z treści tego kwestionowanego postanowienia uchwały nie wynika bowiem, że prawa do uzyskania świadczenia zdrowotnego nie mają nauczyciele – emeryci labo renciści.
Sąd podzielił natomiast zarzut Wojewody skierowany pod adresem § 6 ust. 1 pkt 5 uchwały określającego wymaganie dotyczące treści wniosku o przyznanie świadczenia w postaci podania numeru rachunku bankowego, na który mam być zrealizowany przelew. Posiadanie rachunku bakowego nie należy do obowiązków każdego obywatela. Brak alternatywy co do sposobu realizacji (wypłaty) świadczenia może natomiast być interpretowane jako pozbawienie osób nieposiadających rachunku bankowego możliwości ubiegania się o świadczenie zdrowotne, czyli dopuszczać praktyki o charakterze dyskryminacyjnym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda Mazowiecki, zaskarżając go w części, tj. w zakresie, w którym skargę oddalono. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 72 ust. 1 w związku z art. 91d pkt 1 Karty Nauczyciela, art. 6 ust. 1 lit. c i lit. e oraz ust. 3, a także art. 9 ust. 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. UE. L. z 2016 r. 119.1) zwanego dalej rozporządzeniem RODO poprzez błędną wykładnię tych przepisów i w konsekwencji ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że zaskarżona uchwała mieści się w graniach delegacji ustawowej, tym samym uznając, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały w zakresie postanowień dotyczących: nazwy szkoły zatrudniającej nauczyciela we wniosku nauczyciela o przyznanie świadczenia zdrowotnego w kontekście nauczyciela emeryta, rencisty lub pobierającego świadczenie kompensacyjne (§ 6 ust. 1 pkt 3 uchwały); wzoru wniosku o świadczenie zdrowotne (§ 6 ust. 2 uchwały); załączników w postaci aktualnego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego leczenie nauczyciela oraz oświadczenia dotyczącego sytuacji finansowej rodziny (§ 6 ust. 4 pkt 1 i pkt 3 uchwały); regulacji uzależniającej przyznanie świadczenia od złożenia wniosku oraz warunku uzupełniania braków wniosku (§ 7 uchwały); powołania komisji do spraw przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli (§ 8 ust. 3 uchwały) oraz załączników Nr 1, 2, 3 stanowiących wzory: wniosku o przyznanie pomocy zdrowotnej, oświadczenia o sytuacji finansowej rodziny, zgody na przetwarzanie danych osobowych zgodnie z rozporządzeniem RODO i uznanie, że przetwarzanie danych osobowych, w tym uznanych za szczególną kategorię danych osobowych jest zgodne z przepisami rozporządzenia RODO;
2) art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., w związku z art. 72 ust. 1 w związku z art. 91d pkt 1 Karty Nauczyciela; art. 6 ust. 1 lit. c i e oraz ust. 3, a także art. 9 ust. 1 i 3 rozporządzenia PODO poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na równoczesnym oddaleniu skargi w zakresie wskazanym w ust. 2 sentencji wyroku oraz nie uznaniu poglądu skarżącego, że do wydania skarżonych postanowień uchwały w sprawie określenia rodzajów świadczeń w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Gminę Halinów oraz warunków i sposobu ich przyznawania, musi istnieć wyraźna podstawa prawna, co w przypadku jej braku winno prowadzić do stwierdzenia nieważności inkryminowanej uchwały w żądanym zakresie;
II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia:
1) art. 3 § 1 i § 2 pkt 5, art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2020 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 131) zwanej dalej P.u.s.a. poprzez dokonanie wadliwej kontroli uchwały polegające na nie zbadaniu konkretnych zarzutów postawionych wobec przedmiotowej uchwały; braku w wyroku analizy oraz argumentacji prawnej wobec zarzutów skarżącego;
2) art. 3 § 1 i § 2 pkt 5, art. 134 § 1, art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. poprzez dokonanie wadliwej kontroli uchwały polegającej na sporządzeniu wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia, będącego konsekwencją sprzecznej sentencji, poprzez jednoczesne uznanie, że Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności oddalonej wyrokiem części skargi Wojewody Mazowieckiego (ust. 2 sentencji wyroku), przy jednoczesnym uznaniu za słuszny pogląd skarżącego odnośnie przekroczenia delegacji ustawowej do wydania skarżonego aktu w kontekście przepisów art. 6 ust. 1 lit. c i e oraz ust. 3 rozporządzenia RODO w zakresie zapisu § 6 ust. 1 pkt 5 zaskarżonej uchwały.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę Wojewody Mazowieckiego na ww. uchwałę (ust. 2 wyroku) i rozpoznanie tej skargi; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę Wojewody Mazowieckiego (ust. 2 wyroku) i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami takiej skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Skargą kasacyjną został zaskarżony jedynie punkt drugi ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1751/20 i tylko w tym zakresie wyrok ten zostanie skontrolowany.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w granicach zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że skarga ta częściowo jest zasadna.
Rada Miejska w Halinowie podjęła w dniu 28 maja 2020 r. zaskarżoną uchwałę, która z dniem 25 listopada 2020 r. została uchylona kolejną uchwałą Rady Miejskiej w Halinowie z dnia 29 października 2020 r. nr XXIV.235.2020 w sprawie określenia rodzajów świadczeń w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Gminę Halinów oraz warunków i sposobu ich przyznawania. Zaskarżona uchwała przez określony czas obowiązywała i wywoływała skutki prawne, tym samym zasadnym było rozpoznanie skargi przez Sąd pierwszej instancji w tej sprawie, mimo że w chwili orzekania uchwala ta już nie obowiązywała. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane są poglądy o konieczności merytorycznego rozpoznania przez Sąd skargi w przypadku gdy dotyczy ona aktów prawa miejscowego mimo uchylenia takiego aktu przed zakończeniem postępowania sądowego. Akt prawa miejscowego do daty jego uchylenia może wywołać skutki prawne wobec podmiotów zewnętrznych, co uzasadnia konieczność jego eliminacji ze skutkiem wstecznym od daty wydania, która może nastąpić wyłącznie w trybie stwierdzenia nieważności uchwały ze skutkiem ex tunc (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2964/13; wyrok NSA z 18 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 194/14).
Zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w Halinowie nr XX.202.2020 została podjęta na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela. Przepis ten stanowi, że organy prowadzące szkoły przeznaczą corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz określą rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunki i sposób ich przyznawania.
Przechodząc do rozpoznania sprawy w granicach zakreślonych skargą kasacyjną należy w pierwszej kolejności ocenić zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania, ponieważ stosowanie prawa materialnego może być weryfikowane po ustaleniu, że ustaleń faktycznych dokonano w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia w zakresie obejmującym art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. poprzez dokonanie wadliwej kontroli uchwały polegającej na niezbadaniu konkretnych zarzutów postawionych wobec przedmiotowej uchwały, braku w wyroku analizy oraz argumentacji prawnej wobec zarzutów skarżącego.
Wskazany w podstawie kasacyjnej art. 3 § 1 P.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze kompetencyjnym stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 P.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08). Naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1636/11).
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Naruszenie tego przepisu miałoby miejsce wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji odmówił przeprowadzenia kontroli objętego skargą aktu prawa miejscowego. Taka sytuacja w tej sprawie nie zaistniała.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd.
Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy uzasadnienia wyroku. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej Sąd pierwszej instancji zbadał zarzuty zawarte w skardze i zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku analizę oraz argumentację uzasadniającą wydane orzeczenie. Jeszcze raz należy podnieść, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. dotyczy formalnych elementów uzasadnienia, a nie ocenie merytorycznej stanowiska zajętego w danej sprawie przez Sąd. Tym samym zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie przez Sąd pierwszej instancji wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia także nie jest zasadny. Sprzeczność uzasadnienia zaskarżonego wyroku tylko wówczas uzasadnia trafność zarzutu opartego na art. 141 § 4 P.p.s.a., jeżeli sposób uzasadnienia wyroku nie pozwala na ustalenie stanowiska Sądu w danej sprawie zarówno poprzez brak tego stanowiska, jak i sformułowania go w sposób wewnętrznie sprzeczny.
Nie ma formalnej sprzeczności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pomiędzy stwierdzeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że § 6 ust. 1 pkt 5 zaskarżonej uchwały narusza w istotnym zakresie prawo oraz tym, że pozostały zakres tej uchwały odpowiada prawu.
Nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy, ponieważ skarga dotyczyła uchwały Rady Miejskiej w Halinowie z dnia 28 maja 2020 r. nr XX.202.2020 w sprawie określenia rodzajów świadczeń w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Gminę Halinów oraz warunków i sposobu ich przyznawania i przedmiot tej właśnie sprawy administracyjnej został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Przywołany przepis wyraźnie i jednoznacznie determinuje więc zakres kognicji sądu administracyjnego (patrz wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2181/15). Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, którą jest sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem, co prowadzi do wniosku, że tym samym wyznacza on przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego oraz jego ramy.
Nie jest zasadny także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. Przepis ten ma charakter ustrojowy, gdyż określa w sposób ogólny kompetencję sądów administracyjnych i kryterium legalności jako wyznacznik wykonywanej kontroli działalności organów administracji publicznej. Jednakże to, czy ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w danej sprawie była prawidłowa nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, gdy sąd dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium niż kryterium legalności, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16; wyrok NSA z 13 października 2015 r. sygn. akt II OSK 312/15). Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji w ramach określonych ustawowo kompetencji rozpoznał skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Halinowie pod kątem zgodności z prawem, przyjmując jako wzorzec kontroli w szczególności przepisy Karty Nauczyciela przyjęte za podstawę uchwalenia tej uchwały.
Podstawowe znaczenie dla oceny zaskarżonego wyroku mają zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 w związku z art. 91d pkt 1 Karty Nauczyciela oraz art. 6 ust. 1 lit. c i lit. e oraz ust. 3, a także art. 9 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia RODO poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że zaskarżona uchwała mieści się w graniach delegacji ustawowej i nie ma podstaw do stwierdzenia jej nieważności w zakresie postanowień dotyczących: nazwy szkoły zatrudniającej nauczyciela we wniosku nauczyciela o przyznanie świadczenia zdrowotnego w kontekście nauczyciela emeryta, rencisty lub pobierającego świadczenie kompensacyjne (§ 6 ust. 1 pkt 3 uchwały); wzoru wniosku o świadczenie zdrowotne (§ 6 ust. 2 uchwały); załączników w postaci aktualnego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego leczenie nauczyciela oraz oświadczenia dotyczącego sytuacji finansowej rodziny (§ 6 ust. 4 pkt 1 i 3 uchwały); regulacji uzależniającej przyznanie świadczenia od złożenia wniosku oraz warunku uzupełniania braków wniosku (§ 7 uchwały); powołania komisji do spraw przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli (§ 8 ust. 3 uchwały) oraz załączników Nr 1, 2, 3 stanowiących wzory: wniosku o przyznanie pomocy zdrowotnej, oświadczenia o sytuacji finansowej rodziny, zgody na przetwarzanie danych osobowych zgodnie z RODO i uznanie, że przetwarzanie danych osobowych, w tym uznanych za szczególną kategorię danych osobowych jest zgodne z przepisami RODO.
Zgodnie z art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela niezależnie od przysługującego nauczycielowi i członkom jego rodziny prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego, organy prowadzące szkoły przeznaczą corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz określą rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunki i sposób ich przyznawania.
Przystępując do kontroli prawidłowości dokonania przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 72 ust. 1 ww. ustawy należy wskazać, że delegacja ustawowa zawarta w tym przepisie obliguje organ prowadzący szkołę do określenia nie tylko rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej, ale także warunków i sposobu ich przyznawania. Pod pojęciem warunków i sposobu przyznawania świadczeń należy rozumieć uregulowanie wymagań stawianych nauczycielom wnioskującym o dane świadczenia oraz trybu ich przyznawania. Trafnie w doktrynie zawarto stanowisko zgodnie z którym uregulowanie warunków i sposobu przyznawania tych świadczeń powinno być sformułowane w taki sposób, aby kompleksowo wypełniały zakres przekazanych przez ustawodawcę uprawnień (por. A. Barański, komentarz do art. 72, [w:] Karta Nauczyciela. Komentarz, A. Barański, J. Rozwadowska-Skrzeczyńska, M. Szymańska, wyd. X, WKP 2018).
Nie można skutecznie podjąć uchwały na podstawie art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela bez całościowego uregulowania warunków i sposobu przyznawania świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej. O tym, czy organ prowadzący szkołę korzysta z większego lub mniejszego zakresu samodzielności przy regulowaniu warunków i trybu przyznawania tych świadczeń decyduje sam ustawodawca. Istotą samorządu terytorialnego jest bowiem wykonywanie zadań publicznych w zakresie wyznaczonym normami ustawowymi (art. 16 ust. 2 Konstytucji RP). Ustawodawca przekazując organom samorządu zadania publiczne jako ich zadania własne ma obowiązek wskazania tylko ram, nieprzekraczalnym granic ich regulacji, a same organy powinny dostosowywać sposób wykonywania danego zadania do lokalnych potrzeb i możliwości. Odzwierciedla to zasada decentralizacji (art. 15 ust. 1 Konstytucji RP). Koresponduje z tym treść art. 94 Konstytucji RP, zgodnie z którym akty prawa miejscowego są wydawane na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych. Tym samym jeżeli ustawodawca w art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela obliguje organ prowadzący szkołę do określenia zarówno rodzajów świadczeń przyznawanych nauczycielom, jak i warunków i sposobu przyznawania tych świadczeń, to tym samym w szerokim zakresie umożliwiono regulację owych warunków i sposobu ich przyznawania. Żaden przepis ustawy Karta Nauczyciela nie reguluje tych warunków lub sposobów.
Wbrew więc stanowisku strony skarżącej kasacyjnie regulacja trybu przyznawania świadczeń (a pod tym pojęciem należy rozumieć warunki i sposób ich przyznawania) nie wymaga odrębnej podstawy prawnej, skoro wynika ona wprost z art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela.
Nie oznacza to pełnej swobody organu prowadzącego szkołę w tym zakresie. Organ ten musi przestrzegać innych przepisów, jeżeli uchwalając tryb przyznawania świadczeń mógłby je naruszyć.
Mając powyższe należy stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji w zakresie, w jakim Sad tern nie stwierdził nieważności § 7 zaskarżonej uchwały. Przepis ten regulował fragment procedury przyznawania świadczeń w zakresie kontroli wniosków nauczycieli stanowiąc, że wniosek niespełniający warunków formalnych podlegał uzupełnieniu w wyznaczonym terminie, a niesunięcie tych braków skutkowało pozostawieniem tego wniosku bez rozpoznania.
Taka regulacja pozwala na sprawne procedowanie w zakresie przyznawania świadczeń nauczycielom, ponieważ eliminuje wątpliwości dotyczące wadliwie składanych wniosków. Można stwierdzić, że brak takiej regulacji znacząco utrudniałby procedowanie przez organ wykonawcy jednostki samorządu terytorialnego, ponieważ żaden przepis nie regulowałby postępowania takiego organu w przypadku wadliwie złożonego wniosku. Każde zaś działanie organu wykonującego zadania publiczne musi wynikać z podstawy prawnej i być podejmowanie w granicach prawa, a w tej sprawie działanie Burmistrza Halinowa wynikałoby właśnie z § 7 zaskarżonej uchwały.
Nie stanowi naruszenia prawa określenie w § 6 ust. 2 zaskarżonej uchwały wzoru wniosku, jaki ma składać nauczyciel ubiegający się o świadczenie. Określenie wzoru wniosku stanowi także element trybu procedowania w zakresie przyznawania świadczenia. Także pod pojęciem warunków przyznawania świadczeń przeznaczonych na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej należy rozumieć wymóg przedstawienia aktualnego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego leczenie nauczyciela, wystawionego w roku ubiegania się nauczyciela o przyznanie pomocy zdrowotnej (§ 6 ust. 4 pkt 1 zaskarżonej uchwały). Skoro świadczenia ta mogą być przyznawane nauczycielom z przeznaczeniem na udzielaną im pomoc zdrowotną, to warunkiem takich świadczeń może być stan zdrowia nauczyciela. W przeciwnym razie bez możliwości domagania się wykazania stanu zdrowia nauczyciela świadczenia objęte podstawą prawną zawartą w art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela przysługiwałyby wszystkim nauczycielom, co z kolei byłoby w oczywistej sprzeczności z powołanym przepisem, zgodnie z którym organy prowadzące szkoły corocznie obligatoryjnie przeznaczają w budżetach odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej. Nie stanowi naruszenia prawa określenie przez Radę Miejską w Halinowie kolejnego warunku przyznawania świadczeń objętych zaskarżoną uchwałą, jaką był obowiązek przedłożenia według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do tej uchwały oświadczenia o sytuacji materialnej nauczyciela i osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe w przeliczeniu na jednego członka rodziny. Dopuszczalnym było różnicowanie świadczeń stanowiących pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej w zależności od dochodu danej osoby. Stanowi to także warunek przyznawania takich świadczeń, a obowiązek ustalenia warunków przez właściwy organ samorządu wynika z art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela.
Zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez oddalenie skargi w zakresie obejmującym § 6 ust. 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały. Zgodnie z tym przepisem obligatoryjna treść wniosku o przyznanie świadczenia zdrowotnego musi zawierać nazwę szkoły zatrudniającej nauczyciela. Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że w przypadku nauczyciela będącego na emeryturze, rencie lub korzystającego z nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego spełnienie tego obowiązku nie jest możliwe, ponieważ taki nauczyciel nie może wskazać szkoły, która go zatrudnia. Prawidłowo zredagowany przepis w tym zakresie powinien uwzględniać także nauczycieli emerytów, rencistów lub korzystających z nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego poprzez albo odstąpienie wobec tych osób od spełnienia tego obowiązku, albo też określenie, że należy wskazać szkołę, w której dana osoba przed przejściem na emeryturę, rentę lub pobierająca nauczycielskie świadczenie kompensacyjnego była zatrudniona. Ma to w tej sprawie znaczenie, ponieważ nauczyciel emeryt, rencista lub korzystający nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego składając wniosek bez podania szkoły go zatrudniającej, powinien być wezwany do uzupełnienia tego wniosku zgodnie z § 7 ust. 1 tej uchwały, przy czym jego uzupełnienie nie będzie możliwe. Istotna wadliwość tego przepisu polega na tym, że regulując treść wniosku Rada Miejska w Halinowie w sposób dyskryminujący zróżnicowała możliwość skutecznego złożenia wniosku wobec nauczycieli już niezatrudnionych w szkole wymagając od nich spełnienia niemożliwego do spełnienia warunku. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że sam warunek wynikający z § 6 ust. 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały może być zbędny wobec treści § 6 ust. 4 pkt 4 tej uchwały, zgodnie z którym jednym z załączników do wniosku jest informacja dyrektora szkoły, w której nauczyciel jest lub był zatrudniony potwierdzająca zatrudnienie nauczyciela, a w przypadku nauczyciela emeryta, rencisty lub pobierającego nauczycielskie świadczenie kompensacyjne - fakt odejścia nauczyciela na emeryturę, rentę lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne z danej szkoły.
Oceniając zaskarżony wyrok w zakresie prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni § 8 ust. 3 zaskarżonej uchwały należy stwierdzić, że samo powoływanie organów doradczych w takich sprawach było już wielokrotnie przedmiotem oceny sądów administracyjnych. Dominuje stanowisko zgodnie z którym powoływanie takich komisji wykracza poza ramy delegacji zawartej w art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela, dającej jedynie uprawnienie do określenia warunków i zasad przyznawania pomocy i ani pojęcie kryteriów ani też trybu przyznawania tych świadczeń nie obejmuje kompetencji organu do powoływania komisji uczestniczącej w sformalizowany sposób w procedurze przyznawania świadczeń (wyrok NSA OZ we Wrocławie z 4 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA/Wr 1948/02; wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1225/09; wyrok WSA we Wrocławiu z 4 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 265/07; wyrok WSA we Wrocławiu z 19 września 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 301/07). Pogląd ten należy zaaprobować. Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego może na podstawie przepisów statutu tej jednostki lub regulaminu organizacyjnego urzędu stanowiącego aparat pomocniczy tego organu powoływać różnorodne komisje, komitety lub inne gremia opiniodawczo-doradcze, tym niemniej zapewnienie takim doradczym strukturom udziału w rozstrzyganiu o indywidualnych i konkretnych sprawach wymaga istnienia normy ustawowej. W tym zakresie trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjne istotne naruszenie prawa przez Sąd pierwszej instancji w zakresie, w jakim nie stwierdził nieważności § 8 ust. 3 zaskarżonej uchwały.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 lit. c rozporządzenia RODO w zakresie, w jakim w zaskarżonej uchwale wnioskodawcy mają podawać dane zawarte w załącznikach nr 1-3, a w tym oświadczenie o sytuacji finansowej rodziny, co miałoby być sprzeczne z ww. przepisem rozporządzenia RODO.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c ww. rozporządzenia przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy spełniony jest warunek przetwarzania tych danych w zakresie niezbędnym do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze.
W doktrynie wskazuje się, że wystarczającym do przetwarzania danych osobowych jest sytuacja, zgodnie z którą z przepisu prawa wynika obowiązek, do którego realizacji konieczne jest przetwarzanie danych, nawet jeśli przepis ten wyraźnie o przetwarzaniu danych nie wspomina (P.Fajgielski, Komentarz do art. 6 teza nr 21 rozporządzenia nr 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, WKP 2022). Skoro warunkiem przyznania świadczeń objętych regulacją wydawaną na podstawie art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela jest uzyskanie informacji o stanie zdrowia nauczyciela lub jego dochodach, to brak możliwości przetwarzania takich danych w istocie uniemożliwiałby przyznawanie tych świadczeń tym nauczycielom, którzy spełnialiby określone warunki. Argumentu na rzecz takiej interpretacji dostarcza motyw 45 preambuły rozporządzenia RODO zgodnie z którym rozporządzenie to nie nakłada wymogu, aby dla każdego indywidualnego przetwarzania istniało szczegółowe uregulowanie prawne. Wystarczyć może to, że dane uregulowanie prawne stanowi podstawę różnych operacji przetwarzania wynikających z obowiązku prawnego, któremu podlega administrator. Jeżeli więc określony przepis wskazuje na kompetencje organu do załatwiania określonego rodzaju spraw, oznacza to również możliwość przetwarzania danych przez ten organ, gdyż realizacja tych zadań należy do obowiązków organu. W doktrynie dopuszczono również możliwość zawarcia w akcie prawnym niższym niż ustawa podstawy prawnej do przetwarzania danych osobowych, pod warunkiem, że taki akt został wydany na podstawie i w zakresie delegacji ustawowej (por. P. Fajgielski, Komentarz do art. 6 teza nr 21 ..., WKP 2022).
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6 ust. 1 lit. e rozporządzenia RODO. Zgodnie z tym przepisem przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem w przypadku, gdy to przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Przesłanka ta w istocie uzupełnia ww. przesłankę z art. 6 ust. 1 lit. c rozporządzenia RODO. Nie ulega wątpliwości, że realizacja zadania publicznego polegająca na ustalaniu świadczeń w zakresie wynikającym z art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela wymaga przetwarzanie danych. Jeżeli brakuje odrębnego przepisu zawartego np. w ustawie Karta Nauczyciela do przetwarzania w zakresie uregulowanym w zaskarżonej uchwale pozwalającego na przetwarzanie danych, to właśnie powołany art. 6 ust. 1 lit. e rozporządzenia RODO znajduje wówczas zastosowanie i stanowi podstawę do ich przetwarzania (por. P. Fajgielski, Komentarz do art. 6 teza nr 26 ..., WKP 2022).
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6 ust. 3 rozporządzenia RODO. Zgodnie z tym przepisem podstawa przetwarzania, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. c i e tego rozporządzenia musi być określona w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator. Cel przetwarzania musi być określony w tej podstawie prawnej lub, w przypadku przetwarzania, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. e - musi być ono niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Podstawa prawna może zawierać przepisy szczegółowe dostosowujące stosowanie przepisów niniejszego rozporządzenia, w tym: ogólne warunki zgodności z prawem przetwarzania przez administratora; rodzaj danych podlegających przetwarzaniu; osoby, których dane dotyczą; podmioty, którym można ujawnić dane osobowe; cele, w których można je ujawnić; ograniczenia celu; okresy przechowywania; oraz operacje i procedury przetwarzania, w tym środki zapewniające zgodność z prawem i rzetelność przetwarzania, w tym w innych szczególnych sytuacjach związanych z przetwarzaniem, o których mowa w rozdziale IX. Prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego muszą służyć realizacji celu leżącego w interesie publicznym, oraz być proporcjonalne do wyznaczonego, prawnie uzasadnionego celu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymóg podawania danych dotyczących stanu zdrowia nauczyciela oraz jego sytuacji dochodowej spełnia wymagania zawarte w tym przepisie, ponieważ dane te są niezbędne do wykonania zadania objętego zaskarżoną uchwałą, a nie wynika z treści zaskarżonej uchwały, aby dane te miały być przetwarzane nierzetelnie lub niezgodnie z prawem, a także aby zakres ich gromadzenia nie był proporcjonalny do wyznaczonego i prawnie uzasadnionego celu.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa w zakresie błędnej wykładni i w związku z tym także wadliwego zastosowania art. 9 ust. 1 rozporządzenia RODO. Zgodnie z tym przepisem zabrania się przetwarzania danych osobowych ujawniających m.in. dane dotyczące zdrowia danej osoby. Zakaz zawarty w ww. art. 9 ust. 1 nie ma charakteru bezwzględnego. Zgodnie z art. 9 ust. 2 rozporządzenia RODO zakaz ten nie ma zastosowania, jeżeli spełniony jest jeden z warunków objętych tym ustępem. Stosownie do art. 9 ust. 2 lit. b rozporządzenia RODO zakaz zawarty w art. 9 ust. 1 ww. rozporządzenia nie ma zastosowania, jeżeli przetwarzanie danych osobowych jest niezbędne do wypełnienia obowiązków i wykonywania szczególnych praw przez administratora lub osobę, której dane dotyczą, w dziedzinie prawa pracy, zabezpieczenia społecznego i ochrony socjalnej, o ile jest to dozwolone prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego lub porozumieniem zbiorowym na mocy prawa państwa członkowskiego przewidującymi odpowiednie zabezpieczenia praw podstawowych i interesów osoby, której dane dotyczą. Dane osobowe gromadzone w zakresie przyznawania świadczeń nauczycielom stanowiących dla nich pomoc zdrowotną wpisują się w szeroko rozumiany zakres zabezpieczenia społecznego definiowanego jako całokształt środków i działań publicznych, za pomocą których społeczeństwo stara się chronić swoich członków przed groźbą niemożności zaspokojenia potrzeb podstawowych, wspólnie uznawanych za ważne (G. Szpor, System ubezpieczeń społecznych, Warszawa, 2013, s.13).
Nie można również dostrzec naruszenia w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji art. 9 ust 3 rozporządzenia RODO. Zgodnie z tym przepisem dane osobowe dotyczące zdrowia mogą być przetwarzane do celów, o których mowa w art. 9 ust. 2 lit. h tego rozporządzenia, jeżeli są przetwarzane przez - lub na odpowiedzialność - pracownika podlegającego obowiązkowi zachowania tajemnicy zawodowej na mocy prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego lub przepisów ustanowionych przez właściwe organy krajowe lub przez inną osobę również podlegającą obowiązkowi zachowania tajemnicy zawodowej na mocy prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego lub przepisów ustanowionych przez właściwe organy krajowe. Można przyjąć, że dopuszczalność przetwarzania danych osobowych w zakresie objętym zaskarżoną uchwałą wynika przede wszystkim z art. 9 ust. 2 lit. b rozporządzenia RODO. Powołany zaś art. 9 ust. 2 lit. h tego rozporządzenia przede wszystkim dotyczy przetwarzania danych osobowych w przypadku, gdy dopuszczalność ta wynika z niezbędności ich przetwarzania do celów profilaktyki zdrowotnej lub medycyny pracy lub do oceny zdolności pracownika do pracy.
Ponadto, co jednak nie zostało podniesione w skardze kasacyjnej jako zarzut, a tym nie może być przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, załącznik nr 3 do zaskarżonej uchwały zawiera formularz udzielenia zgody na przetwarzanie danych osobowych zgodnie z którym zgoda ta miała być udzielana dobrowolnie.
Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia w części skargi kasacyjnej i uchylenia punktu drugiego zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miejskiej w Halinowie z dnia 28 maja 2020 r. nr XX.202.2020 w sprawie określenia rodzajów świadczeń w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Gminę Halinów oraz warunków i sposobu ich przyznawania.
Przeprowadzona w granicach zarzutów skargi kasacyjnej kontrola zaskarżonego wyroku wykazała, że zaskarżona uchwała w zakresie obejmującym § 6 ust. 1 pkt 3 oraz § 8 ust. 3 zawiera regulacje naruszające w istotnym zakresie prawo, a tym samym stosownie do treści art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713) zwana dalej u.s.g. powinna być w tym zakresie unieważniona.
W § 6 ust. 1 pkt 3 wprowadzono przesłankę, której nie mogą spełnić nauczyciele będący na emeryturze, rencie lub pobierający nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. W § 8 ust. 3 zaskarżonej uchwały zawarto regulację włączającą w procedurę przyznawania świadczeń komisję nieznaną ustawodawcy.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. i art. 147 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a. oraz art. 91 ust. 1 u.s.g. Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie pierwszym wyroku uchylił punkt drugi zaskarżonego wyroku i stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części.
W punkcie drugim Naczelny Sąd Administracyjny uznając w pozostałym zakresie skargę za nieuzasadnioną oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a.
W punkcie trzeci orzeczono o kosztach na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI