III OSK 4367/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-07
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona danych osobowychRODOprzetwarzanie danychsądy powszechnePrezes UODOwłaściwość organunadzórwymiar sprawiedliwości

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przetwarzania danych osobowych przez sąd, uznając, że Prezes UODO nie był właściwym organem do rozpatrzenia sprawy, a nadzór nad danymi w sądach sprawuje prezes sądu okręgowego.

Skarga kasacyjna dotyczyła decyzji Prezesa UODO o umorzeniu postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych przez Sąd Rejonowy. Skarżąca zarzucała sądowi przetwarzanie danych bez podstawy prawnej i naruszenie RODO. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że Prezes UODO nie jest właściwy do rozpatrywania takich spraw, a nadzór nad danymi w sądach sprawuje prezes sądu okręgowego. NSA utrzymał wyrok WSA, oddalając skargę kasacyjną i uznając, że zarzuty skarżącej były bezzasadne.

Sprawa dotyczyła skargi M. S. na przetwarzanie jej danych osobowych przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie, które miało nastąpić poprzez przyjęcie przez sekretariat sądu dokumentów z danymi osobowymi ze Szkoły Wyższej im. [...]. Skarżąca podnosiła, że przetwarzanie odbywało się bez podstawy prawnej i wbrew RODO. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) umorzył postępowanie, uznając, że nie jest właściwym organem do rozpatrywania skarg dotyczących przetwarzania danych osobowych w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy powszechne. Zgodnie z prawem, nadzór nad takimi danymi sprawuje prezes sądu okręgowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) oddalił skargę M. S., podzielając stanowisko Prezesa UODO. WSA wskazał również, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 9 RODO nie były zasadne, a samo przetwarzanie danych przez sąd w ramach wymiaru sprawiedliwości jest dopuszczalne. Dodatkowo, WSA odniósł się do kwestii telefonicznego zawiadomienia o rozprawie, uznając je za dopuszczalne w określonych okolicznościach. M. S. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 175dd § 1 p.u.s.p. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za bezzasadne. NSA podkreślił, że sąd kasacyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie stwierdził naruszeń przepisów postępowania ani prawa materialnego. NSA potwierdził, że Prezes UODO nie był właściwym organem do rozpatrzenia skargi, a nadzór nad danymi w sądach powszechnych należy do prezesów sądów okręgowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, Prezes UODO nie jest właściwym organem. Nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych przez sądy powszechne sprawuje prezes sądu okręgowego.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny uznał, że przetwarzanie danych osobowych w sądach powszechnych odbywa się w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości, a zgodnie z RODO i Prawem o ustroju sądów powszechnych, nadzór nad tymi danymi należy do prezesa sądu okręgowego, a nie Prezesa UODO.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.p. art. 175dd § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.p. art. 175dd § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych

RODO art. 9 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 9 § 2 lit. f

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 57 § 1 lit. f

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO § motyw (20)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

k.p.c. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prezes UODO nie jest właściwym organem do rozpatrywania skarg dotyczących przetwarzania danych osobowych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych przez sądy powszechne sprawuje prezes sądu okręgowego. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA były bezzasadne. Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez WSA były bezzasadne.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a.) poprzez nieuchylenie decyzji wydanej bez zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Naruszenie prawa materialnego (art. 175dd § 1 pkt 1 p.u.s.p.) poprzez jego błędną wykładnię.

Godne uwagi sformułowania

organ nadzorczy - w tym wypadku Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych - nie jest właściwy do nadzorowania operacji przetwarzania danych dokonywanych przez sądy w ramach sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości. nadzór nad operacjami przetwarzania danych w systemie wymiaru sprawiedliwości powierzono odpowiednim organom. organem sprawującym nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych, których administratorem jest sąd rejonowy, jest prezes sądu okręgowego.

Skład orzekający

Mariusz Kotulski

sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

członek

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów w sprawach dotyczących ochrony danych osobowych przetwarzanych przez sądy w ramach wymiaru sprawiedliwości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przetwarzania danych przez sądy powszechne i kompetencji Prezesa UODO.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii kompetencji organów ochrony danych w kontekście przetwarzania danych przez sądy, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych ochroną danych.

Czy Prezes UODO może kontrolować dane przetwarzane przez sądy? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 4367/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2829/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-14
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 77 § 1, art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 52
art. 175 dd § 1 pkt 1
Ustawa  z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2829/19 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. S. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
,UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2829/19 oddalił skargę M. S. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2019 r. nr [...],[...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. M. S. (dalej: "skarżąca", "strona") wniosła do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO", "organ") skargę na przetwarzanie jej danych osobowych przez Prezesa Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie (dalej: "Prezes SR").
W motywach skargi skarżąca wskazała, że była stroną postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie oraz, że Sąd ten bez podstawy prawnej przetwarzał jej dane osobowe poprzez "przyjęcie przez Sekretariat Sądu Pracy dokumentów w postaci Kwestionariusza Osobowego (telefon, e-mail, konto bankowe i inne) oraz transakcji przelewu (konto bankowe) ze Szkoły Wyższej im. [...] w [...] (Uczelni [...] w [...]), gdy oba te dokumenty Sekretariat Sądu powinien odesłać z powrotem do Szkoły Wyższej im. [...] w [...] (...)". W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż przetwarzanie danych osobowych przez sekretariat Sądu odbywało się "(...) wbrew zakazowi ujawniania danych osobowych (art. 9 ust. 3 RODO)". W związku z powyższym skarżąca wystąpiła o wyciągnięcie "konsekwencji prawnych, włącznie z odpowiedzialnością finansową (...)" wobec podmiotów wskazanych w skardze.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Prezes UODO zwrócił się do Prezesa SR o złożenie wyjaśnień czy, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie prawnej, w jakim celu i w jakim zakresie Sąd pozyskał dane osobowe skarżącej od Szkoły Wyższej im. [...] (dalej: "Szkoła"). Ponadto, pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] organ wystąpił do Szkoły o udzielenie wyjaśnień, czy, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie prawnej, w jakim celu i zakresie Szkoła udostępniła dane osobowe skarżącej Sądowi.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. znak: [...] Prezes SR podał, że "wszelkie niezbędne wyjaśnienia znajdują się w postanowieniu Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie z dnia [...] listopada 2018 r. dotyczącym wyłączenia ASR Karoliny Łach od orzekania w sprawie, zwłaszcza dotyczące podstawy prawnej, celu i zakresu pozyskania danych osobowych skarżącej przez Sąd od Szkoły (...)". Prezes SR podniósł nadto, że "(...) pozyskanie danych osobowych, których dotyczy skarga, jest bezpośrednio związane ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z art. 55 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO) organ nadzorczy - w tym wypadku Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych - nie jest właściwy do nadzorowania operacji przetwarzania danych dokonywanych przez sądy w ramach sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości. (...) Zgodnie z wytycznymi zawartymi w motywie (20) preambuły RODO nadzór nad operacjami przetwarzania danych powierzono odpowiednim organom w systemie wymiaru sprawiedliwości. Reguluje to art 175dd § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - organem sprawującym nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych przetwarzanych w postępowaniach sądowych w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sąd rejonowy jest prezes sądu okręgowego".
Pismem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] rektor Szkoły, działający w jej imieniu, wyjaśnił, że "Szkoła Wyższa im. [...] nigdy nie była w posiadaniu danych osobowych M. S., a co za tym idzie nie mogła ich udostępnić. Wskazać należy, że pismo do Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie zostało złożone przez Uczelnię [...] w [...], a nie Szkołę Wyższą im. [...]. Są to dwa niezależne podmioty z czego Szkoła Wyższa im. [...] w [...] (jako osoba prawna) jest założycielem Uczelni [...] w [...]".
Decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...],[...] Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) oraz art. 57 ust. 1 lit. f Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z dnia 4 maja 2016 r., s. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z dnia 23 maja 2018 r., s. 2, zwana dalej: "ogólne rozporządzenie o ochronie danych"), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego ze skargi M. S. na przetwarzanie jej danych osobowych przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie, umorzył postępowanie.
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wskazał, iż przetwarzanie danych osobowych w sądach powszechnych odbywa się w celu sprawowania wymiaru sprawiedliwości w zakresie nienależącym do sądów administracyjnych, sądów wojskowych oraz Sądu Najwyższego, a także w celu wykonywania innych zadań z zakresu ochrony prawnej, powierzonych w drodze ustaw, na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52 ze zm., zwana dalej: "p.u.s.p."). Z kolei działalność orzeczniczą sądów, stanowiącą przejaw sprawowania wymiaru sprawiedliwości określają przepisy zawarte m.in. w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360 ze zm., zwana dalej: "k.p.c.").
Pismem z dnia 21 listopada 2019 r. M. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Obecny na rozprawie przed WSA w Warszawie pełnomocnik skarżącej, ustanowiony z urzędu, poparł skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż Prezes UODO dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem nie wyjaśnił w sposób wystarczający kwestii przekazania przez Uczelnię [...] danych osobowych skarżącej ponad te, które wynikały ze zobowiązania Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę M. S. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że rozstrzygnięcie podjęte przez Prezesa UODO o umorzeniu postępowania na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a. jest prawidłowe, bowiem organ ten nie posiada kompetencji do merytorycznego rozpatrzenia skargi M. S. w przedmiocie przetwarzania jej danych osobowych.
Sąd I instancji stwierdził, wbrew zarzutom skarżącej, w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 9 ust. 3 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych dotyczący przetwarzania tzw. wrażliwych danych osobowych, o których mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia, w tym danych genetycznych, biometrycznych oraz danych dotyczących zdrowia. Skarga na przetwarzanie danych osobowych nie obejmowała ww. danych wrażliwych, nie można zatem zgodzić się ze skarżącą, że Sąd przetwarzał te właśnie dane osobowe wbrew zakazowi wynikającemu z art. 9 ust. 1 w związku z ust. 3 rozporządzenia. Nadto przepis art. 9 ust. 2 lit. f rozporządzenia dopuszcza przetwarzanie danych osobowych wymienionych w ust. 1 w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy.
Sąd I instancji stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze do Sądu skarżąca, skarżąca podnosiła również zarzut przetwarzania jej danych osobowych przez sekretariat Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie poprzez zawiadomienie jej telefonicznie o terminie rozprawy. Wyjaśnienie tej kwestii zawarte zostało w piśmie Wiceprezesa Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie z dnia [...] listopada 2018 r. (k. 25 akt admin.) oraz w postanowieniu Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie z dnia [...] listopada 2018 r. sygn. akt IV U 608/18/N (k. 33 akt admin.) powołanym w wyjaśnieniach Prezesa SR kierowanych do Prezesa UODO w dniu [...] kwietnia 2019 r. W pismach tych wskazano, że na skutek omyłki pracownika sekretariatu Sądu skierowano do skarżącej wezwanie na rozprawę bez podania daty i godziny rozprawy. W związku z powyższym - z uwagi na bliski termin rozprawy - skarżąca została zawiadomiona telefonicznie przez upoważnionego pracownika o dacie i godzinie rozprawy oraz poinformowana o tym, że zaistniała sytuacja wyniknęła z omyłki pracownika. Powołano się przy tym na art. 1491 k.p.c., zgodnie z którym sąd może wzywać strony, świadków, biegłych lub inne osoby w sposób, który uzna za najbardziej celowy, z pominięciem sposobów doręczeń przewidzianych w rozdziale 2, jeżeli uzna to za niezbędne do przyspieszenia rozpoznania sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że stanowisko zawarte w ww. wyjaśnieniach uwzględnił Prezes UODO wskazując jednocześnie, że zgodnie z treścią motywu 20 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, nadzór nad operacjami przetwarzania danych w systemie wymiaru sprawiedliwości powierzono odpowiednim organom. Reguluje to art. 175dd § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, który stanowi, że organem sprawującym nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych, których administratorem jest sąd rejonowy, jest prezes sądu okręgowego. W jego gestii leży m.in. rozpatrywanie skarg osób, których dane osobowe są przetwarzane niezgodnie z prawem (art. 175dd § 2 pkt 1 p.u.s.p.).
W świetle powyższego w ocenie Sądu trafne było stanowisko, że Prezes UODO nie był organem właściwym do merytorycznego rozpatrzenia skargi dotyczącej przetwarzania danych osobowych skarżącej w ramach postępowania przed sądem powszechnym. Skutkowało to umorzeniem postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Jak wskazał Prezes UODO, rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania było również konsekwencją uznania przez organ, że wskazana przez skarżącą Szkoła, jako podmiot naruszający ochronę jej danych osobowych, nie przetwarzała i nie przetwarza jej danych osobowych i z tych powodów nie została uznana za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że w skardze z dnia 8 listopada 2018 r., skarżąca wskazała, iż podmiot, który naruszył przypisy o ochronie danych osobowych, to "Szkoła Wyższa im. [...] w [...] (Uczelnia [...] w [...]), ul. [...], [...], kanc. i właściciel mgr inż. M. C.". Natomiast w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 21 lutego 2019 r. do usunięcia braków formalnych skargi, skarżąca w piśmie z dnia [...] marca 2019 r. podała, iż podmiot ten to: "Szkoła Wyższa im. [...] w [...], ul. [...], [...]". W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że podmiotem, któremu skarżąca zarzuca niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych jest Szkoła Wyższa im. [...] w [...]. W konsekwencji do tego właśnie podmiotu organ pismem z dnia 2 kwietnia 2019 r. zwrócił się o przedstawienie wyjaśnień w sprawie (k. 37 akt admin.). W odpowiedzi z dnia [...] maja 2019 r. (k. 44 akt admin.) organ uzyskał jednoznaczną informację, że Szkoła Wyższa im. [...] w [...] nigdy nie była w posiadaniu danych osobowych skarżącej. Pismo do Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie, będące odpowiedzią na wezwanie tego Sądu w sprawie o sygn. akt IV U 608/18/N, zostało złożone przez Uczelnię [...] w [...], a nie przez Szkołę Wyższą im. [...] w [...]. Podkreślono, że są to dwa niezależne podmioty, przy czym Szkoła Wyższa im. [...] w [...] nie ma uprawnień do występowania w imieniu Uczelni [...] w [...], ani do składania w jej imieniu wyjaśnień. W załączeniu do ww. pisma przedstawiono dokumenty na potwierdzenie odrębności ww. podmiotów, w tym wydruk z ewidencji uczelni niepublicznych dla obu uczelni (k. 47 i 43 akt admin.), tj. Szkoły Wyższej im. [...] w [...], woj. [...], [...], ul. [...] oraz Uczelni [...] z siedzibą w [...], woj. [...], [...], ul. [...].
Sąd I instancji zaznaczył, że w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. (k. 35 akt admin.) Prezes UODO poinformował skarżącą, że wystąpił do podmiotów wskazanych przez skarżącą, w tym do Szkoły Wyższej im. [...] w [...], ul. [...], [...], w celu uzyskania wyjaśnień w zakresie zarzutów przedstawionych w skardze. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca kwestionowała stanowisko organu, co do określenia podmiotu, wobec którego podjęto czynności wyjaśniające. Nie uczyniła tego również w odpowiedzi na pismo organu z dnia [...] maja 2019 r. (k. 57 akt admin.). Przeciwnie, w piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r. (k. 61 akt admin.) skarżąca wskazała: "w odpowiedzi na pismo UODO o zakończeniu postępowania w sprawie o złamanie przepisów o ochronie danych osobowych przez dwa podmioty ((...) 2. Szkoła Wyższa im. [...] w [...] , ul. [...], [...]), wnioskuję o: (...) 2. Kserokopię Protokołu wizji lokalnej przeprowadzonej w Szkole Wyższej im. [...] w [...], ul. [...], [...] (...) 4. Kserokopie pism UODO i Szkoły Wyższej im. [...] w [...], ul. [...], [...]". Z powyższego wynika jednoznacznie, iż skarżąca posiadała wiedzę o tym, w stosunku do jakiego podmiotu Prezes UODO prowadzi postępowanie wyjaśniające i faktu tego nie kwestionowała.
W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu nieuzasadnione były zarzuty naruszenia przez Prezesa UODO przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wystarczający kwestii przekazania przez Szkołę dokumentów zawierających dane osobowe skarżącej ponad te, które wynikały ze zobowiązania Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie.
Konkludując WSA w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła M. S., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji wydanej bez zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym bez uzyskania jakichkolwiek wyjaśnień od Uczelni [...] w [...] - co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji nierozstrzygającej o istocie sprawy w zakresie objętym żądaniem skarżącej;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 175dd § 1 pkt 1 p.u.s.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że kognicja sądu okręgowego wobec sądu rejonowego (tutaj: Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie) w obszarze nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych przez ten sąd obejmuje również nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych przez podmioty inne niż sądy (tutaj: Uczelnię [...] w [...]).
Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi skarżącej, ewentualnie, w razie uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie wniosła o przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nieopłaconych w całości ani w części oraz rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie i odstąpienie od przeprowadzenia rozprawy w przedmiotowej sprawie.
Na rozprawie w dniu 7 maja 2024 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Jako oczywiście bezzasadny ocenić należy zarzut naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji. Otóż Sąd I instancji nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc nie sposób zarzucić Sądowi naruszenie tego przepisu. Nadto przepis ten ma charakter wynikowy, a jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Skoro WSA w Warszawie uznał, że w niniejszej sprawie takie okoliczności nie zachodzą, to prawidłowo wskazał art. 151 p.p.s.a. jako podstawę wyrokowania.
Nie mógł być tym samym skuteczny zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. powiązany z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuchylenie decyzji "wydanej bez zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym bez uzyskania jakichkolwiek wyjaśnień od Uczelni [...] w [...]". Ocena skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania uzależniona jest od wyszczególnienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych - jego zdaniem - przepisów postępowania sądowego. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Działanie sądu administracyjnego podlega regulacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188). Z tego punktu widzenia istotne jest zatem, aby skarżący zawarł w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów, które mogły być i były stosowane przez Sąd I instancji w procesie orzekania. Rolą sądu administracyjnego, rozstrzygającego w granicach sprawy i na podstawie akt sprawy jest bowiem przeprowadzenie procesu kontroli działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Proces ten obejmuje: kontrolę rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów, kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania, przez pryzmat zaś przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie do uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a kontrola wykładni prawa, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" z 2010 r., nr 5-6, s. 267 i nast.). Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga także uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między tym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 426), polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna (por. B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 387).
Wreszcie podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, iż to sama skarżąca konsekwentnie wskazywała Szkołę Wyższą im. [...] w [...], ul. [...], [...], jako podmiot, który naruszył przypisy o ochronie danych osobowych. Co jednak najważniejsze dla niniejszej sprawy to fakt, iż przedmiotem zaskarżenia była decyzja Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2019 r. nr [...],[...] o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż zdaniem organu skarga M. S. na przetwarzanie jej danych osobowych przez Prezesa Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie dotyczyła czynności z zakresu sprawowania przez sąd powszechny wymiaru sprawiedliwości. Nadto prawidłowość zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. przez organ administracyjny nie została w ogóle zakwestionowana.
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 175dd § 1 pkt 1 p.u.s.p. poprzez jego błędną wykładnię. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa. Jednocześnie autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Podkreślić należy, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12). Tymczasem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie przedstawiono wykładni art. 175dd § 1 pkt 1 p.u.s.p., ani tym bardziej odmiennego rozumienia tego przepisu od przyjętego przez Sądu I instancji. Jak zasadnie przyjął Sąd I instancji "zgodnie z treścią motywu 20 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, nadzór nad operacjami przetwarzania danych w systemie wymiaru sprawiedliwości powierzono odpowiednim organom. Reguluje to art. 175dd § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, który stanowi, że organem sprawującym nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych, których administratorem jest sąd rejonowy, jest prezes sądu okręgowego. W jego gestii leży m.in. rozpatrywanie skarg osób, których dane osobowe są przetwarzane niezgodnie z prawem (art. 175dd § 2 pkt 1 p.u.s.a.)". Zwłaszcza, że skarżąca kasacyjnie sama przyznaje, że "nie kwestionuje braku kognicji Prezesa wobec Sądu Rejonowego w obszarze nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych". Co więcej WSA w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyraził poglądu, że "kognicja sądu okręgowego wobec sądu rejonowego (tutaj: Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie) w obszarze nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych przez ten sąd obejmuje również nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych przez podmioty inne niż sądy (tutaj: Uczelnię [...] w [...])".
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku).
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącej powinien złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stosowny wniosek w tym przedmiocie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI