III OSK 433/26

III OSK 433/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 692/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-10-29
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Odmówiono zmiany postanowienia
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 § 3 i § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej S. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 692/25 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 24 stycznia 2025 r. nr DKO-WPUB.401.7.2025.kk w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 692/25.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 października 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 692/25 oddalił skargę S. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 24 stycznia 2025 r. nr DKO-WPUB.401.7.2025.kk w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za nieprowadzenie wizyjnego systemu kontroli miejsc magazynowania odpadów.
Skargę kasacyjną od w/w wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła S. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej w skrócie: "Spółka" lub "skarżąca"), wnosząc jednocześnie – na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") – o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu zakończenia postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi wyrządzeniem jej znacznej szkody oraz spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Podkreśliła, że nałożona na skarżącą administracyjna kara pieniężna w wysokości 300.000 zł ma charakter wyjątkowo dolegliwy i jej wyegzekwowanie przed merytorycznym rozpoznaniem skargi kasacyjnej prowadziłoby do poważnego i realnego zagrożenia płynności finansowej Spółki, a w konsekwencji do ograniczenia lub zaprzestania prowadzonej działalności gospodarczej. Skutki te miałyby charakter nieodwracalny lub co najmniej trudny do usunięcia, nawet w przypadku późniejszego uwzględnienia skargi kasacyjnej, bowiem egzekucja administracyjna kary pieniężnej wiąże się z natychmiastowym uszczupleniem majątku strony oraz ryzykiem dalszych negatywnych konsekwencji ekonomicznych. Jednocześnie interes publiczny nie sprzeciwia się wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż ewentualna ochrona środowiska, na którą powołuje się organ, nie dozna uszczerbku w okresie zawieszenia wykonania sankcji pieniężnej, która ma wyłącznie charakter represyjny i fiskalny, a nie prewencyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie tego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania.
Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał już prawomocne orzeczenie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 24 stycznia 2025 r. nr DKO-WPUB. 401.7.2025.kk – postanowieniem z dnia 23 maja 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 692/25 odmówił Spółce wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji aktualny wniosek Spółki, zawarty w skardze kasacyjnej, rozpoznawany jest przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 61 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przedmiotem niniejszej sprawy wpadkowej jest zatem w istocie wniosek o zmianę w/w postanowienia WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2025 r. Przyczyną negatywnego rozpoznania wniosku Spółki przez Sąd pierwszej instancji był fakt, że skarżąca nie przedstawiła wystarczającej argumentacji, popartej konkretnymi dokumentami, przemawiającej za tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki. WSA w Warszawie stwierdził, że argumentacja zawarta we wniosku nie wyjaśnia w sposób dokładny i czytelny położenia finansowego, w jakim znajduje się skarżąca. Nie zostały bowiem przedstawione konkretne i aktualne dane dotyczące finansów Spółki, takie jak wysokość posiadanego majątku, źródła i wysokość dochodów oraz rodzaj i całkowita wysokość wydatków. Skarżąca ograniczyła się jedynie do mało konkretnego stwierdzenia o trudnych do odwrócenia skutkach faktycznych i prawnych oraz o "niszczeniu podmiotu gospodarczego".
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w skardze kasacyjnej ponowny wniosek Spółki o wstrzymanie wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 24 stycznia 2025 r. nr DKO-WPUB.401.7.2025.kk – nie zasługuje na uwzględnienie. NSA jest bowiem uprawniony do zmiany zapadłego prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu tylko wtedy, jeżeli uległyby zmianie okoliczności. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżąca nie powołała w w/w wniosku żadnych nowych i istotnych okoliczności, które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, jak również ponownie nie przedstawia żadnych dokumentów, które mogłyby świadczyć o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki. Co więcej, w uzasadnieniu wniosku Spółka twierdzi, że: "Nałożona administracyjna kara pieniężna w wysokości 300.000 zł ma charakter wyjątkowo dolegliwy (...)", podczas gdy na mocy zaskarżonej decyzji wymierzono Spółce administracyjną karę pieniężną w wysokości 20.000 zł, a nie 300.000 zł.
W konsekwencji brak jest podstaw do zmiany zapadłego już w tej sprawie postanowienia z dnia 23 maja 2025 r.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.