III OSK 4303/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-18
NSAAdministracyjneWysokansa
informacja publicznadostęp do informacjiaudyt UEKomisja Europejskaprawo unijnerozporządzenie 1049/2001ustawa o dostępie do informacji publicznejskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, potwierdzając, że odmowa udostępnienia dokumentacji audytu UE nie może być oparta wyłącznie na przepisach unijnych bez analizy prawa krajowego.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożył skargę kasacyjną na wyrok WSA, który uchylił decyzję o odmowie udostępnienia dokumentacji audytu Komisji Europejskiej dotyczącej wydatkowania środków UE. Minister argumentował, że odmowa była uzasadniona przepisami unijnymi (rozporządzenie 1049/2001, 1306/2013, 2185/96). WSA uznał, że odmowa nie może być oparta wyłącznie na tych przepisach i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo wskazał na konieczność analizy zarówno prawa krajowego, jak i unijnego przy rozpatrywaniu wniosku o dostęp do informacji publicznej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci dokumentacji audytu Komisji Europejskiej dotyczącego wydatkowania środków z budżetu UE w latach 2014-2016. Wnioskodawca A.K. domagał się udostępnienia ustaleń audytu oraz stanowisk polskich agencji. Minister odmówił, powołując się na przepisy unijne (rozporządzenie 1306/2013 i 2185/96) oraz rozporządzenie 1049/2001 dotyczące dostępu do dokumentów instytucji UE. WSA uznał, że odmowa nie może być oparta wyłącznie na przepisach unijnych, a artykuł 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może samodzielnie stanowić podstawy ograniczenia dostępu bez wskazania innych przepisów chroniących tajemnicę. WSA uchylił decyzję Ministra i zasądził zwrot kosztów. Minister w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. (niejasność wyroku, sprzeczność wewnętrzna) oraz art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. (nieprawidłowe zastosowanie przepisów o decyzji administracyjnej do pisma informującego o innym trybie dostępu). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. NSA uznał, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jest niezasadny, ponieważ uzasadnienie wyroku WSA zawierało wymagane elementy i nie było wewnętrznie sprzeczne. NSA podkreślił, że WSA nie nakazał wydania decyzji na podstawie rozporządzenia 1049/2001, lecz zobowiązał Ministra do oceny, czy na gruncie prawa krajowego lub unijnego istnieją podstawy do odmowy udostępnienia dokumentów. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące prawa materialnego są chybione, gdyż przypisują WSA pogląd, którego ten nie wyraził. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną i zasądził od Ministra na rzecz A.K. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Odmowa udostępnienia informacji publicznej nie może być oparta wyłącznie na przepisach prawa UE, jeśli informacja jest dostępna w innym trybie. Konieczna jest analiza zarówno prawa krajowego, jak i unijnego, aby ustalić, czy istnieją podstawy do odmowy.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji uznał, że odmowa udostępnienia informacji publicznej nie może być oparta wyłącznie na przepisach rozporządzenia nr 1049/2001, a artykuł 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może samodzielnie stanowić podstawy ograniczenia dostępu bez wskazania innych przepisów chroniących tajemnicę. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że WSA prawidłowo wskazał na konieczność analizy zarówno prawa krajowego, jak i unijnego przy rozpatrywaniu wniosku o dostęp do informacji publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 2 § ust. 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 5 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

rozporządzenie 1049/2001 art. 1 § ust. 2

Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji

rozporządzenie 1049/2001 art. 2 § ust. 3

Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji

rozporządzenie 1049/2001 art. 4 § ust. 1

Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji

rozporządzenie 1049/2001 art. 4 § ust. 2

Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

rozporządzenie 1306/2013 art. 103

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej

rozporządzenie 1306/2013 art. 112

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej

rozporządzenie 2185/96 art. 8

Rozporządzenie Rady nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami

rozporządzenie 1049/2001 art. 5

Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji

rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 908/2014 art. 58

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 908/2014 z dnia 6 sierpnia 2014 r. ustanawiające zasady dotyczące stosowania rozporządzenia parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, przepisów dotyczących kontroli, zabezpieczeń i przejrzystości

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo wskazał, że odmowa udostępnienia informacji publicznej nie może być oparta wyłącznie na przepisach rozporządzenia nr 1049/2001. Konieczna jest analiza zarówno prawa krajowego, jak i unijnego przy rozpatrywaniu wniosku o dostęp do informacji publicznej. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 107 § 1 k.p.a. okazały się niezasadne.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawarta w skardze kasacyjnej, kwestionująca wyrok WSA.

Godne uwagi sformułowania

odmowa udzielenia żądanych informacji nie jest możliwa ze względu na regulacje zawarte w... prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych jeśli podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej nie posiada żądanej przez wnioskodawcę informacji, gdyż ta w ogóle nie została wytworzona (fizycznie nie istnieje), winien jedynie pisemnie poinformować o tym zainteresowanego, nie wydając jednak w tym zakresie decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. przepis art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji stanowi lex specialis w stosunku do art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepis art. 2 ust. 3 rozporządzenia 1049/2001 (...) stanowi, że niniejsze rozporządzenie odnosi się do wszelkich dokumentów przechowywanych przez instytucje unijne, tj. dokumentów sporządzanych lub otrzymywanych przez nie i pozostających w ich posiadaniu, na wszystkich obszarach działalności Unii Europejskiej. zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny i dlaczego przyjął za podstawę orzekania.

Skład orzekający

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Olga Żurawska - Matusiak

sędzia

Beata Jezielska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej, w szczególności w kontekście dokumentów wytworzonych lub otrzymanych przez instytucje UE, oraz relacji między prawem krajowym a unijnym w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o dokumentację audytu UE i zastosowania rozporządzenia 1049/2001. Może wymagać analizy konkretnych przepisów unijnych w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej, co jest tematem powszechnie interesującym, a dodatkowo porusza kwestię relacji prawa polskiego i unijnego w kontekście dokumentów UE.

Czy dokumenty UE są poza zasięgiem polskiego prawa dostępu do informacji? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 4303/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska
Olga Żurawska - Matusiak
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 578/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-28
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Beata Jezielska Protokolant: asystent sędziego Dawid Lis po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 578/20 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 maja 2020 r., znak BF.ap.0182.4.2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 578/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.K., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 maja 2020 r., znak BF.ap.0182.4.2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Pismem z dnia 14 maja 2020 r. A.K., na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., dalej: u.d.i.p.), wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o udostępnienie informacji publicznej obejmującej całość dokumentacji audytu Komisji Europejskiej zrealizowanego przez audytorów Komisji Europejskiej przeprowadzonego na mocy art. 52 rozporządzenia Parlamentu i Rady UE nr 1306/2013, w zakresie kontroli wydatkowania środków finansowych z budżetu UE (Fundusz EFRG) w latach 2014-2016 (znak sprawy FV/2016/005PL) przeprowadzonego w dniach 19 – 23 września 2016 r., w tym obejmującej:
1. ustalenia audytu Komisji Europejskiej przeprowadzonego w dniach 19 – 23 września 2016 r. włączając zalecania poaudytowe,
2. stanowiska Agencji Rynku Rolnego oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prezentowane w trakcie przeprowadzania audytu oraz stanowisko ostateczne strony polskiej co do ustaleń audytowych i zaleceń poaudytowych Komisji Europejskiej.
W odpowiedzi na wniosek, Minister decyzją z dnia 21 maja 2020 r., odmawiając udzielenia informacji wskazał, że udzielenie żądanych informacji nie jest możliwe ze względu na regulacje zawarte w: 1) art. 103 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej (dalej: rozporządzenie 1306/2013), w związku z art. 8 rozporządzenia Rady nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami (dalej: rozporządzenie 2185/96); 2) rozporządzeniu nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (dalej: rozporządzenie 1049/2001).
Nie zgadzając się z przedstawioną argumentacją wnioskodawca wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, zaś w myśl ust. 2 tegoż przepisu, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Jeśli zaś podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej nie posiada żądanej przez wnioskodawcę informacji, gdyż ta w ogóle nie została wytworzona (fizycznie nie istnieje), winien jedynie pisemnie poinformować o tym zainteresowanego, nie wydając jednak w tym zakresie decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej.
Podobnie rzecz się ma, gdy chodzi o alternatywny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej. W tym zakresie podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej również nie wydaje decyzji, wszak art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłącza stosowanie jej przepisów w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewniony dostęp do żądanych informacji publicznych w innym trybie. Treść art. 1 ust. 2 u.d.i.p. może skutkować niestosowaniem przepisów u.d.i.p. tylko w takim zakresie, w jakim ze względu na zbieg przepisów u.d.i.p. oraz innego aktu prawnego występuje konkurencja norm regulujących dostęp do tej samej informacji publicznej. W przeciwnym wypadku przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. byłby zupełnie zbędny, ponieważ w przypadku równoległego obowiązywania u.d.i.p. i innego reżimu dostępu do informacji publicznej, które nie wywołują konkurencji norm (bowiem z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych nie jest możliwe ich jednoczesne zastosowanie do tej samej informacji publicznej) nie ma żadnej potrzeby niestosowania przepisów u.d.i.p. Jeżeli jednak przepis taki został zamieszczony w u.d.i.p. przez ustawodawcę, którego racjonalność należy założyć, to jego celem i skutkiem może być wyłącznie rozstrzygnięcie konfliktu regulacji zawartej w u.d.i.p. z inną regulacją ustawową o krzyżującym się z u.d.i.p. zakresie zastosowania.
W sprawie wnioskujący wystąpił do Ministra o udostępnienie informacji publicznej obejmującej całość dokumentacji audytu Komisji Europejskiej zrealizowanego przez audytorów Komisji Europejskiej przeprowadzonego na mocy art. 52 rozporządzenia Parlamentu i Rady UE nr 1306/2013, w zakresie kontroli wydatkowania środków finansowych z budżetu UE (Fundusz EFRG) w latach 2014-2016 (znak sprawy FV/2016/005PL) przeprowadzonego w dniach 19 – 23 września 2016 r., w tym obejmującej: 1. ustalenia audytu Komisji Europejskiej przeprowadzonego w dniach 19 – 23 września 2016 r. włączając zalecania poaudytowe oraz 2. stanowiska Agencji Rynku Rolnego oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prezentowane w trakcie przeprowadzania audytu oraz stanowisko ostateczne strony polskiej co do ustaleń audytowych i zaleceń poaudytowych Komisji Europejskiej. Skarżący wskazał we wniosku, że domaga się udostępnienia skanów oryginałów dokumentów, korespondencji email.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że żądana informacja publiczna w postaci audytu Komisji Europejskiej zrealizowanego przez audytorów Komisji Europejskiej w zakresie kontroli wydatkowania środków finansowych z budżetu UE w latach 2014 – 2016, została wytworzona przez instytucję unijną w rozumieniu art. 2 ust.3 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 i do zasad, warunków oraz ograniczeń w ich udostępnianiu zastosowanie mają przepisy prawa unijnego. Oznacza to, że wyłączony jest tryb z ustawy o dostępie do informacji publicznej wówczas, gdy informacja publiczna, będąca przedmiotem zainteresowania wnioskodawcy, osiągalna jest w innym trybie. W takiej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej także informuje wnioskodawcę, w jakim trybie może uzyskać do niej dostęp.
Zgodnie z pkt 11 (preambuły) rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1049/2001 z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, co do zasady, wszystkie dokumenty instytucji powinny być publicznie dostępne. Jednakże niektóre interesy prywatne i publiczne powinny być chronione za pomocą wyjątków. Instytucje powinny być uprawnione do ochrony swoich wewnętrznych konsultacji i obrad tam, gdzie jest to niezbędne dla zabezpieczenia ich zdolności do wykonywania swoich zadań. W ramach oceny wyjątków instytucje powinny wziąć pod uwagę zawarte w prawodawstwie wspólnotowym zasady dotyczące ochrony danych osobowych we wszystkich obszarach działalności Unii. W świetle art. 2 ust. 3 tego rozporządzenia, niniejsze rozporządzenie stosuje się do wszystkich dokumentów przechowywanych przez instytucję, tj. dokumentów sporządzanych lub otrzymywanych przez nią i pozostających w jej posiadaniu, we wszystkich obszarach działalności Unii Europejskiej. Stosownie do art. 4 ust. 2 tiret 3 rozporządzenia, instytucje odmawiają dostępu do dokumentu w przypadku, gdy ujawnienie go naruszyłoby ochronę celu kontroli, dochodzenia lub audytu, chyba że za ujawnieniem przemawia nadrzędny interes publiczny.
W świetle orzecznictwa przepis art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji stanowi lex specialis w stosunku do art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Zaś przepis art. 2 ust. 3 rozporządzenia 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji stanowi, że niniejsze rozporządzenie odnosi się do wszelkich dokumentów przechowywanych przez instytucje unijne, tj. dokumentów sporządzanych lub otrzymywanych przez nie i pozostających w ich posiadaniu, na wszystkich obszarach działalności Unii Europejskiej. Przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 5 ust. 1 u.d.i.p. mogą być przepisy unijne. Stąd dokumenty sporządzone przez Ministra na potrzeby postępowania prowadzonego przed Komisją Europejską przeciwko Polsce w trybie art. 258 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej na podstawie art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, nie podlegają generalnej zasadzie jawności. W uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 8/13, NSA wskazał, iż art.1 ust. 2 u.d.i.p. wynika, że w przypadku kolizji ustaw pierwszeństwo nad przepisami u.d.i.p. mają przepisy ustaw szczególnych, ale tylko w przypadku odmiennego uregulowania zasad i trybu dostępu do informacji publicznych. Wymaga to skrupulatnego badania przedmiotu wniosku.
Powołane rozporządzenie jest szczególną formą pochodnego prawa wspólnotowego, którego cechami są bezpośrednia stosowalność i bezpośrednie obowiązywanie (Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy. red. A. Wróbel. Kraków 2005 str. 95). Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 zawiera konkretne regulacje określające przesłanki uzasadniające odmowę dostępu do informacji publicznej również w odniesieniu do dokumentów otrzymywanych przez instytucje unijne. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera regulacji, które pozwalałby na przyjęcie, że wobec dostępu do dokumentów wytworzonych przez organy Państwa Polskiego i kierowanych do instytucji Unii Europejskich należy stosować dwa odrębne reżimy prawne, w zależności od tego do którego z organów skierowany zostanie wniosek o udostępnienie. Przeciwnie, powołany wyżej art. 1 ust. 2 u.d.i.p. czyni zadość wymogom zasady spójności systemu prawa i pozwala na stwierdzenie, że przepisy rozporządzenia, jako szczególne, znajdują zastosowanie do wszystkich dokumentów objętych przedmiotowym zakresem jego regulacji, bez względu na to, czy wniosek o ich udostępnienie skierowany został do instytucji unijnej, czy do organu administracji polskiej.
Z analizy powyższych przepisów rozporządzenia nr 1049/2001 oraz orzecznictwa NSA należy wysnuć wniosek, że tylko dokumenty wytworzone przez instytucje UE i krajowe kierowane do instytucji UE podlegają ochronie prawnej określonej w art. 4 ust. 2 tiret 3 rozporządzenia. Świadczy o tym dobitnie art. 2 ust. 3 nakazujący stosować rozporządzenie do dokumentów przechowywanych przez instytucję (sporządzanych lub otrzymywanych przez nią i pozostających w jej posiadaniu).
Stąd też odmowa udzielenia skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej nie może być oparta na przepisach rozporządzenia i wydanie w tym zakresie decyzji będzie obarczone materialną wadą prawną. Artykuł 5 ust. 1 u.d.i.p. nie może zaś samodzielnie, bez powołania innych przepisów powszechnie obowiązujących, ustalających zakres i zasady ochrony tajemnicy ustawowo chronionej, stanowić podstawy ograniczenia dostępu do informacji publicznej.
Niewątpliwie przepisy rozporządzenia Parlamentu i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej, w tym w szczególności art. 112 oraz art. 58 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014 z dnia 6 sierpnia 2014 r. ustanawiającego zasady dotyczące stosowania rozporządzenia parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, przepisów dotyczących kontroli, zabezpieczeń i przejrzystości, w których obowiązkowa publikacja beneficjentów funduszy UE uwzględniają prawo osób fizycznych do prywatności.
Tak więc, zdaniem Sądu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy w zaskarżonej decyzji Minister jedynie powołał się na poszczególne przepisy unijne, nie wskazując, po pierwsze, zakresu rozpoznawanej sprawy, a po drugie, uzasadnienia prawnego. Organ w pierwszej kolejności powinien ustalić precyzyjnie zakres rozpoznawanego wniosku, a więc ustalić skany jakich dokumentów wnioskujący domagał się udostepnienia. Dodatkowo rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji zostało sformułowane nieprecyzyjnie. Decyzja powinna zawierać rozstrzygnięcie, podstawę prawną rozstrzygnięcia i uzasadnienie. W uzasadnieniu decyzji Minister winien wskazać szczegółowo, jakie pisma czy załączniki objęte były wnioskiem strony. W doktrynie wskazuje się zaś jednoznacznie, iż: "Decyzja powinna zawierać rozstrzygnięcie. Według koncepcji decyzji jako aktu stosowania prawa, rozstrzygnięcie to wiążące ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego (...). Rozstrzygnięcie, zwane także osnową lub sentencją decyzji, powinno być sformułowane jasno i precyzyjnie, aby było zrozumiałe dla stron bez uzasadnienia, które nie zawsze musi być składnikiem decyzji (...). Decyzja organu administracji państwowej, nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania, powinna obowiązek ten wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji). Nie jest dopuszczalne rozstrzyganie o części uprawnień lub obowiązków stron w osnowie decyzji, a o pozostałej części w uzasadnieniu." Zatem zaskarżona decyzja, poprzez zbyt ogólnikowe sformułowanie jej sentencji, narusza art. 107 § 1 k.p.a.
Zdaniem WSA w Warszawie zaskarżona decyzja, w zakresie w jakim odmawia udostępnienia żądanej informacji publicznej, narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 2 ust. 3 i art. 4 ust. 2 tiret 3 rozporządzenia nr 1049/2001, co miało wpływ na wynik sprawy. Nadto zaskarżona decyzja narusza w istotny sposób art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p.
Rozpoznając ponownie sprawę Minister będzie obowiązany powyższą ocenę prawną wziąć pod uwagę i ocenić, czy na gruncie prawodawstwa krajowego czy przepisów rozporządzenia nr 1049/2001 istnieje podstawa do odmowy udostępnienia żądanych przez wymienionego dokumentów (po ich sprecyzowaniu). Dopiero rozstrzygnięcie tej kwestii będzie określało dalszy sposób procedowania w sprawie. Jednoczenie Minister rozważy, czy nie zachodzi potrzeba wystąpienia do Komisji Europejskiej, która przeprowadzała i przygotowywała dokumenty z kontroli o ewentualne wyrażenie przez nią zgody na udostępnienie niektórych dokumentów, na podstawie art. 5 Rozporządzenia (WE) nr 1049/2001.
W dniu 30 grudnia 2020 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez wskazanie, że odmowa udzielenia skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej nie może być oparta na przepisach rozporządzenia nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji i wydanie w tym zakresie decyzji będzie obarczone materialną wadą prawną przy równoczesnym zobowiązaniu organu, podczas ponownego rozpatrywania sprawy, do oceny, czy na gruncie przepisów rozporządzenia nr 1049/2001 istnieje podstawa do wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanych dokumentów, co czyni wyrok wewnętrznie sprzecznym i niemożliwym do wykonania oraz uniemożliwia merytoryczną polemikę z takim wyrokiem i dokonanie kontroli instancyjnej;
2. art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez nieodniesienie się przez Sąd w skarżonym wyroku, do wskazanych w piśmie z dnia 21 maja 2020 r., w którym organ odmówił udzielenia informacji, o które wnioskował skarżący, art. 103 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej (dalej jako: "rozporządzenie nr 1306/2013), w związku z art. 8 rozporządzenia Rady nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami, jako przepisów uniemożliwiających udzielenie informacji, o które wnioskował skarżący, co wskazuje na niedostateczne wyjaśnienie przez Sąd stanu faktycznego i prawnego sprawy;
3. art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. poprzez ich zastosowanie w sytuacji, w której Sąd uznał, że wówczas gdy, tak jak w tej sprawie, informacja publiczna, będąca przedmiotem zainteresowania wnioskodawcy, osiągalna jest w innym trybie, wyłączony jest tryb z u.d.i.p., co oznacza, że podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie wydaje decyzji, lecz jedynie informuje wnioskodawcę, w jakim trybie może uzyskać do niej dostęp, przy równoczesnej ocenie pisma z dnia 21 maja 2020 r., w którym organ odmówił udzielenia informacji, o które wnioskował skarżący, pod kątem spełniania przez to pismo elementów decyzji wymienionych w art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. i uznaniu, że poprzez zbyt ogólnikowe sformułowanie sentencji pismo to, narusza art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., podczas gdy uznając, że w sprawie organ nie był uprawniony do wydania decyzji, lecz jedynie skierowania do skarżącego pisma, to art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., w ogóle nie powinien być w sprawie stosowany, a w konsekwencji pismo organu nie powinno być oceniane pod kątem elementów decyzji wymienionych w art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., gdyż niespełnienie tych przesłanek nie może stanowić podstawy, do uchylenia przez Sąd pisma nie będącego decyzją - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło bowiem do bezzasadnego uchylenia pisma Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zamiast do oddalenia skargi w całości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał najdalej idący zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej oceny prawnej i wskazanie, że organ nie mógł odmówić udzielenia informacji publicznej z powołaniem na przepisy rozporządzenia nr 1049/2001 oraz brak odniesienia się przez WSA w Warszawie do przepisów rozporządzenia 1306/2013, w związku z art. 8 rozporządzenia Rady nr 2185/96, jako przepisów uniemożliwiających udzielenie informacji publicznej, której zażądał skarżący we wniosku z dnia 14 maja 2020 r. i jednocześnie zobowiązanie organu do wydania decyzji o odmowie udostępnienia dokumentów na podstawie rozporządzenia nr 1049/2001.
Zarzut ten jest niezasadny. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny i dlaczego przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast za pomocą tego zarzutu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia i w ramach jego rozpatrywania Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w rozpoznawanej sprawie zawiera wszystkie elementy, o których mowa w powołanym przepisie. Pozwala ono na ustalenie przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Dodać również należy, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, WSA w Warszawie w żaden sposób nie wskazuje, iż organ rozpoznając sprawę powinien wydać decyzję na podstawie przepisów rozporządzenia 1049/2001. Z kolei zaś okoliczność, że organ nie podziela dokonanej przez WSA wykładni prawa nie świadczy o naruszeniu wskazanego przepisu.
Zarzut obrazy przepisów prawa materialnego jest również nieuprawniony. Sąd pierwszej instancji, bowiem nie postawił tezy, że gdy informacja publiczna, będąca przedmiotem wniosku, osiągalna jest w innym trybie, wyłączony jest tryb z u.d.i.p. co oznacza, że podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie wydaje decyzji, lecz jedynie informuje wnioskodawcę, w jakim trybie może uzyskać do niej dostęp. WSA w Warszawie natomiast w wytycznych dla organu podniósł, że "Rozpoznając ponownie sprawę z wniosku A.K. Minister będzie obowiązany powyższą ocenę prawną wziąć pod uwagę i cenić, czy na gruncie prawodawstwa krajowego czy przepisów rozporządzenia nr 1049/2001 istnieje podstawa do odmowy udostępnienia żądanych przez wymienionego dokumentów (po ich sprecyzowaniu). Dopiero rozstrzygnięcie tej kwestii będzie określało dalszy sposób procedowania" (s. 8 uzasadnienia). Tak więc WSA w Warszawie nie wskazuje na ocenę czy na gruncie przepisów rozporządzenia nr 1049/2001 istnieje podstawa do wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanych dokumentów, ale jedynie nakazuje ocenę czy na gruncie przepisów prawa krajowego lub przepisów rozporządzenia nr 1049/2001 istnieją podstawy do odmowy udostępnienia żądanych przez skarżącego dokumentów. Zarzut obrazy prawa materialnego przez WSA jest chybiony, ponieważ przypisuje on Sądowi pierwszej instancji pogląd, którego on nie wyraził.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Koszty te wynoszą 240 zł i obejmują wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 179 P.p.s.a. (uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI