III OSK 428/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-25
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo oświatowelikwidacja szkołygminakurator oświatyminister edukacjiskarga kasacyjnalegitymacja procesowastrona postępowaniapostępowanie sądowoadministracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną rodzica w sprawie likwidacji szkoły, uznając go za nieposiadającego legitymacji procesowej do jej wniesienia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez rodzica dziecka uczęszczającego do likwidowanej szkoły podstawowej, kwestionującego wyrok WSA uchylający postanowienie Ministra Edukacji i Nauki negatywnie opiniujące zamiar likwidacji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że rodzic nie posiada legitymacji procesowej do jej wniesienia, ponieważ nie jest stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym opinii o zamiarze likwidacji szkoły.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez P. P., rodzica dziecka uczęszczającego do Szkoły Podstawowej w S., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił postanowienie Ministra Edukacji i Nauki negatywnie opiniujące zamiar likwidacji szkoły, uznając, że gmina spełniła wymogi prawne. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 89 Prawa oświatowego oraz naruszenie przepisów postępowania przez błędną ocenę materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zbadał legitymację procesową skarżącego. Sąd uznał, że rodzic dziecka uczęszczającego do szkoły objętej procedurą likwidacji nie jest stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym opinii o zamiarze likwidacji szkoły i tym samym nie posiada legitymacji do wniesienia skargi kasacyjnej. Powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, NSA stwierdził, że rodzic nie ma prawnie chronionego interesu w tym postępowaniu. W związku z brakiem legitymacji procesowej, skarga kasacyjna została oddalona, a od zasądzenia kosztów postępowania odstąpiono z uwagi na specyficzny charakter rozstrzygnięcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rodzic dziecka nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ nie jest stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym opinii o zamiarze likwidacji szkoły i nie ma prawnie chronionego interesu w tym postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym stroną postępowania w sprawie opinii o zamiarze likwidacji szkoły jest gmina, a nie rodzice dzieci. Rodzice nie mają prawnie chronionego interesu w domaganiu się wykonywania zadań oświatowych przez ściśle określoną szkołę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

Prawo oświatowe art. 89 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Przepisy te określają wymogi, jakie gmina musi spełnić przy likwidacji szkoły, w tym zapewnienie możliwości kontynuowania nauki przez uczniów.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA, który jest związany granicami skargi kasacyjnej, ale z urzędu bierze pod uwagę przesłanki nieważności postępowania.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 173 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Definicja strony wnoszącej skargę kasacyjną.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

u.s.g. art. 98 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Wymóg uchwały rady gminy do złożenia skargi w określonych przypadkach.

Prawo oświatowe art. 39 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Obowiązek zapewnienia możliwości kontynuowania nauki w innej szkole.

Prawo oświatowe art. 32 § ust. 3

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Kwestie związane z odległością do szkoły.

Prawo oświatowe art. 55

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Kompetencje kuratora oświaty w zakresie nadzoru pedagogicznego.

Prawo oświatowe art. 51 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Zakres nadzoru pedagogicznego kuratora.

k.p.c. art. 233

Kodeks postępowania cywilnego

Ocena materiału dowodowego przez sąd.

Prawo oświatowe art. 156 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Wada kwalifikowana postępowania administracyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rodzic dziecka uczęszczającego do likwidowanej szkoły nie jest stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym opinii o zamiarze likwidacji szkoły i nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 89 Prawa oświatowego) i przepisów postępowania (błędna ocena dowodów) podniesione przez skarżącego kasacyjnie.

Godne uwagi sformułowania

Rodzic dziecka nie ma prawnie chronionego interesu, który obejmowałby jego prawo domagania się wykonywania zadań oświatowych przez ściśle określoną szkołę. Wynik postępowania sądowego nie dotyczy jego interesu prawnego. Skarga kasacyjna jako bezpodstawna nie podlega dalszej ocenie co do zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Skład orzekający

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący

Ewa Kwiecińska

członek

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron i legitymacji procesowej w sprawach dotyczących likwidacji szkół oraz opinii kuratora oświaty."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie opinii o zamiarze likwidacji szkoły.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, kto faktycznie ma prawo głosu w sporach sądowych dotyczących ważnych dla społeczności lokalnej decyzji, takich jak likwidacja szkoły, podkreślając znaczenie legitymacji procesowej.

Rodzic chciał zablokować likwidację szkoły, ale sąd pokazał mu drzwi. Kluczowa lekcja o legitymacji procesowej.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 428/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1295/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-21
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 910
art. 89 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1295/21 w sprawie ze skargi Gminy S. na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie opinii o zamiarze likwidacji szkoły 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1295/21 uwzględnił skargę Gminy S. i uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie M. Kuratora Oświaty z dnia 12 listopada 2020 r. negatywnie opiniujące zamiar likwidacji Szkoły Podstawowej w S.
z dniem 31 sierpnia 2021 r.
W uzasadnianiu orzeczenia Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że wbrew stanowisku Gminy, zaskarżone postanowienia nie są dotknięte wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. tj. skierowane zostały do osoby nie będącej stroną w sprawie. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowe postępowanie prowadzone było w stosunku do Gminy S. reprezentowanej przez Burmistrza Miasta i Gminy S. jako organ wykonawczy Gminy, którego Rada Gminy zobowiązała i upoważniła w uchwale nr [...] z dnia [...] września 2020 r. do przeprowadzenia procesu likwidacji tej szkoły, w szczególności zawiadomienia o zamiarze likwidacji M. Kuratora Oświaty i uzyskania jego opinii. Z faktu natomiast, że postanowienia organów obu instancji zostały doręczone Burmistrzowi Miasta i Gminy S., a nie samej Gminie S., nie można wywodzić, że zostały one skierowane do podmiotu nie będącego stroną.
Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skargi Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem art. 89 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 poz. 910 z późn. zm.), bowiem oparto je na argumentacji pozaprawnej i celowościowej. Nie wskazano w nich, jakie konkretnie przepisy prawa nie pozwalają na zaakceptowanie zamiaru likwidacji szkoły.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie skarżąca Gmina S. spełniła wymogi określone w art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego. W szczególności zapewniła możliwość kontynuowania nauki dzieciom w klasach I–VIII w Szkole Podstawowej
w C., a dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym w oddziale przedszkolnym
w Szkole Podstawowej Nr 2 w S. oraz zadeklarowała możliwość korzystania przez dzieci z bezpłatnego transportu zorganizowanego przez Gminę, jak również zawiadomiła o zamiarze likwidacji wszystkie podmioty wskazane w tym przepisie. Jeżeli Kurator Oświaty miał jakiekolwiek wątpliwości dotyczące kwestii zorganizowania bezpłatnego dowozu dzieci ze zlikwidowanej szkoły to mógł w toku postępowania zwrócić się do Gminy S. o dodatkowe wyjaśnienia w tym zakresie, czego jednak nie uczynił.
Jak wskazała skarżąca Gmina, przeniesienie uczniów ze szkoły w S. do szkoły w C. nie doprowadzi do pogorszenia warunków nauki z uwagi na warunki lokalowe oraz wyposażenie szkoły w C., a także umożliwi zachowanie jednozmianowego systemu prowadzenia zajęć. Przyczyni się także do polepszenia struktury klas, dając uczniom z likwidowanej szkoły szansę na lepsze korzystanie z realizacji celów dydaktyczno-wychowawczych, w tym na szerszą współpracę, współzawodnictwo i nabywanie właściwych postaw społecznych. Przekonujące są także wyjaśnienia Gminy, że pod wieloma względami warunki nauki w szkole w C. są lepsze niż w przeznaczonej do likwidacji szkole w S., co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Stawiając zarzut, że po przeniesieniu uczniów z likwidowanej szkoły w S. do szkoły w C. nie będzie możliwe zapewnienie uczniom kształcenia w systemie jednozmianowym, gdyż szkoła w C. dysponuje zbyt małą liczbą sal lekcyjnych, organ nie uwzględnił wyjaśnień Gminy, że dzieci uczęszczające do oddziału przedszkolnego w szkole w C. mają zostać przeniesione do Przedszkola Samorządowego w S., utworzonego w miejsce likwidowanej szkoły.
Sąd podkreślił, że art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego nakłada na organ prowadzący szkołę w razie jej likwidacji jedynie ogólny obowiązek zapewnienia uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej. Nie chodzi tu zatem o gwarancję porównywalnych, czy lepszych warunków kontynuowania nauki. Tym niemniej analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że planowana likwidacja szkoły w S. może podnieść jakość i poziom procesu edukacyjnego w szkole docelowej. Dzieci objęte wychowaniem przedszkolnym będą uczęszczać do oddziału przedszkolnego w Szkole Podstawowej Nr 2 w S. tylko przez okres przejściowy, gdyż Gmina zamierza utworzyć w budynku likwidowanej szkoły Przedszkole Samorządowe w S. Zwrócono przy tym uwagę, że przedstawione przez Ministra prognozy demograficzne wskazują na spadkową tendencję liczby urodzeń na terenie całej Gminy S.
Ponadto z akt sprawy wynika, że Gmina S. zobowiązała się do spełnienia warunku określonego w art. 39 ust. 1 Prawa oświatowego zwiększając w budżecie gminy zaplanowane środki na organizację dowozu dzieci. Jak wskazał organ pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia, droga dla dzieci z likwidowanej szkoły do Szkoły Podstawowej w C. wydłuży się maksymalnie o około 2 km i będzie wynosiła około 4 km, a dla dzieci przedszkolnych wydłuży się od 4,9 km do 7,1 km. Przy czym w przypadku dzieci przedszkolnych, będzie miało to charakter przejściowy do czasu uruchomienia Przedszkola Samorządowego w S.
Z uwagi na powyższe Sąd Wojewódzki uznał, że podnoszone przez Ministra okoliczności nie mogą mieć przesądzającego znaczenia w niniejszej sprawie, podobnie jak stanowisko rodziców wobec likwidacji szkoły w S., opinia lokalnej społeczności oraz dane demograficzne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł uczestnik postępowania P. P., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów:
1) prawa materialnego:
a) art. 89 ust. 1 i 3 Prawa oświatowego poprzez błędną jego wykładnię oraz uznanie, że Gmina Skała spełniła wszystkie przesłanki uprawniające ją do zlikwidowania Szkoły Podstawowej w S., co skutkowało uchyleniem postanowień negatywnie opiniujących likwidację tej szkoły - podczas gdy:
- nie dokonano zawiadomienia rodziców uczniów o zamiarze likwidacji szkoły w sposób umożliwiający zweryfikowanie, kto z rodziców uzyskał taką informację lub był w stanie się z nią zapoznać;
- nie zapewniono uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu poprzez przekroczenie wymaganej odległości do wyznaczonej szkoły i przedszkola oraz poprzez zaniechanie stworzenia organizacyjnych warunków przyjęcia dzieci lub młodzieży będących uczniami likwidowanej szkoły do innej szkoły w kontekście braku zaspokojenia potrzeb społeczności lokalnej w zakresie dostępu dzieci do edukacji na jak najlepszym poziomie i w optymalnych warunkach;
b) art. 39 ust. 2 i 3 i art. 32 ust. 3 w zw. z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez uznanie, że spełniona została przesłanka zapewnienia uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, podczas gdy odległość od wyznaczonej szkoły i przedszkola przekracza odległości zawarte w art. 39 ust. 2 i art. 32 ust. 3 Prawa oświatowego, a Burmistrz Miasta S. nie złożył deklaracji co do organizacji bezpłatnego transportu do tej szkoły i przedszkola dla dzieci, a nawet gdyby taka deklaracja była, nie określił zasad wykonywania tego dowozu;
c) art. 89 ust. 3 w związku z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez uznanie, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie opierały się tylko na przesłankach pozaprawnych, podczas gdy odnosiły się one do przesłanek umożliwiających zgodną z prawem likwidację szkoły zawartych w art. 89 Prawa oświatowego (np. kwestia zapewnienia dzieciom możliwości uczęszczania do szkoły publicznej tego samego typu);
d) brak zastosowania art. 55 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego poprzez przyjęcie, że kurator przekroczył swoje uprawnienia co do kryteriów oceny wniosku organu prowadzącego w sprawie likwidacji placówki, podczas gdy w jego podstawowych kompetencjach leży sprawowanie nadzoru pedagogicznego nad publicznymi i niepublicznymi przedszkolami, innymi formami wychowania przedszkolnego, szkołami, placówkami oraz kolegiami pracowników służb społecznych, który przejawia się między innymi przez ocenianie stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek;
2) przepisów postępowania:
a) art. 106 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 329) zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 233 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez zaniechanie przeprowadzenia wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie oraz błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło co nieprawidłowego przyjęcia, że po pierwsze Gmina zawiadomiła rodziców uczniów niepełnoletnich o zamiarze likwidacji, podczas gdy zgodnie z przyjętym w doktrynie stanowiskiem o zawiadomieniu rodziców uczniów niepełnoletnich o zamiarze likwidacji szkoły można mówić dopiero w sytuacji, gdy organ przedłoży stosowne dowody w tym zakresie takie jak: lista obecności na zebraniu czy potwierdzenie nadania listów poleconych, a po drugie, że Gmina złożyła deklarację o zapewnieniu bezpłatnego dowozu uczniów - podczas gdy w zgromadzonych w sprawie dokumentach brak jest takiej deklaracji, a zdaniem skarżącego kasacyjnie takiej deklaracji nie może zastąpić uchwała w sprawie zaplanowania środków w budżecie, zwłaszcza że nie jest w niej sprecyzowane, że są to środki na dowóz tych konkretnych uczniów;
b) art. 151 P.p.s.a. poprzez zaniechanie oddalenia skargi Gminy S. w przypadku, gdy Gmina S. nie dopełniła przewidzianych przepisami prawa przesłanek umożliwiających zgodną z treścią art. 89 Prawa oświatowego likwidację Szkoły Podstawowej w S.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi Gminy S., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina S. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedziach na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania M. Ż., J. D. i M. D. wnieśli o jej uwzględnienie, popierając w całości argumentację zawartą w tej skardze.
Pismem z dnia 3 marca 2022 r. Gmina S. ustosunkowała się do stanowiska uczestników postępowania.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2022 r. P. P. wniósł dodatkowo o uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi na podstawie art. 189 i art. 183 P.p.s.a. w związku z faktem, że pomimo najnowszego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, Gmina wnosząc skargę na postanowienie Ministra, które jest rozstrzygnięciem nadzorczym, nie dysponowała stosowną uchwałą Rady Gminy, konieczną w takim przypadku na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym.
Przy piśmie z dnia 4 lipca 2022 r. Gmina S. przedłożyła uchwałę z dnia 27 czerwca 2022 r. nr [...] w sprawie upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. do złożenia skargi i prowadzenia postępowania sądowo-administracyjnego przed WSA oraz NSA.
W piśmie z dnia 11 sierpnia 2022 r. uczestniczka postępowania M. Ż. złożyła wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność zbadania warunków bezpieczeństwa użytkowania drogi przez dzieci prowadzącej do szkoły podstawowej w C.
W piśmie z dnia 16 sierpnia 2022 r. P. P. wskazał, że Gmina S. przedłożyła uchwałę z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...], która nie została przedłożona Sądowi pierwszej instancji najpóźniej w dniu rozprawy.
W piśmie z dnia 6 września 2022 r. Gmina S. odniosła się do powyższego pisma skarżącego kasacyjnie wskazując na brak podstaw od uchylenia zaskarżonego wyroku i odrzucenia skargi.
Postanowieniem z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. akt 428/22 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu wniosku P. P. o zawieszenie postępowania z uwagi na wniesienie przez niego skargi na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...], odmówił zawieszenia postępowania przed NSA.
W piśmie z dnia 10 stycznia 2025 r. P. P. wskazał, że Rada Miejska w S. w dniu 31 października 2024 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie unieważnienia uchwały z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w S. W związku z tym faktem skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego oraz umorzenie postępowania przed organami, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania przed Sądem pierwszej i drugiej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie może odnieść zamierzonego skutku.
Zgodnie z uchwałą NSA składu 7 sędziów z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt OPS 1/04, opubl. w ONSAiWSA 2005/4/62, Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, może z urzędu badać, czy skarga kasacyjna została wniesiona przez stronę w rozumieniu art. 173 § 2 P.p.s.a., ponieważ jest to jedna z przesłanek jej dopuszczalności. W tej uchwale NSA wyraźnie stwierdził, że od zasady zgodnie z którą wniesienie skargi kasacyjnej przez nieuprawniony podmiot powoduje jej odrzucenie, istnieje jeden wyjątek. Nie można odrzucić skargi kasacyjnej z tego powodu, że została wniesiona przez podmiot niebędący stroną, jeżeli podmiot ten został dopuszczony do udziału przed wojewódzkim sądem administracyjnym i brał udział w tym postępowaniu jako strona. Tym samym jeżeli skarga kasacyjna pochodzi od podmiotu traktowanego przez Sąd pierwszej instancji jak strona, to wówczas ustalenie, że tak wnoszący skargę kasacyjną nie jest stroną, wymaga merytorycznego rozpoznania sprawy w kontekście posiadania przezeń interesu prawnego w sprawie i może prowadzić do oddalenia skargi kasacyjnej, jeżeli tego interesu taka strona nie ma. Ustalenie braku posiadania przymiotu strony powinno prowadzić do oceny pozbawienia usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, ponieważ zaskarżenie wyroku przez wskazanie określonych podstaw kasacyjnych jest ściśle związane z interesem prawnym wnoszącego skargę kasacyjną. Pogląd ten w tej sprawie podziela skład Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skargę kasacyjną w niniejszej sprawie wniosła osoba będąca rodzicem dziecka uczęszczającego do Szkoły Podstawowej w S. (akta sądowe sprawy, tom I, kary nr 42-43 i nr 44). Taka osoba, będąca rodzicem dziecka uczęszczającego do szkoły objętej procedurą likwidacji - nie jest stroną (uczestnikiem) w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi gminy na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki w przedmiocie wyrażenia opinii o zamiarze likwidacji szkoły i tym samym nie ma legitymacji do wniesienia skargi kasacyjnej. Taki pogląd został wyrażony w wyroku NSA z 6 grudnia 2024 r. sygn. akt III OSK 750/23 i w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny pogląd ten podtrzymuje.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym stroną postępowania dotyczącego wyrażenia opinii przez kuratora oświaty jest gmina, która zamierza zlikwidować daną szkołę. Nie są nimi rodzice dzieci uczęszczających do szkoły objętej procedurą likwidacji. Charakter aktu nadzorczego w rozumieniu art. 89 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ma postanowienie kuratora, ponieważ jego treść decyduje o obowiązywaniu (ważności) uchwały w przedmiocie likwidacji szkoły. W postępowaniu zmierzającym do wydania przez kuratora oświaty postanowienia w przedmiocie wyrażenia opinii o zamiarze likwidacji szkoły rodzice dzieci uczęszczających do takiej szkoły nie mają przymiotu strony. Żaden przepis ustawy Prawo oświatowe ani innej ustawy nie gwarantuje w tym postępowaniu rodzicowi przymiotu strony. Rodzic dziecka nie ma prawnie chronionego interesu, który obejmowałby jego prawo domagania się wykonywania zadań oświatowych przez ściśle określoną szkołę (tak NSA w wyroku z 4 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 411/22, NSA w wyroku z 14 września 2023 r. sygn. akt III OSK 680/22).
Tym samym skoro rodzic dziecka nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały intencyjnej dotyczącej wszczęcia procedury likwidacji szkoły, będącej aktem prawa wewnętrznego, to także nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi na postanowienie właściwego ministra lub kuratora oświaty w przedmiocie wyrażenia opinii o zamiarze likwidacji szkoły. Nie ma też przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a w tym także uczestnika, o którym mowa w art. 33 § 1a P.p.s.a. Wynik postępowania sądowego nie dotyczy jego interesu prawnego. Skutkiem tego nie przysługuje takiemu podmiotowi legitymacja do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 173 § 2 P.p.s.a.).
Wprawdzie brak legitymacji procesowej skutkuje uznaniem, iż wniesiony przez taki podmiot środek zaskarżenia jest niedopuszczalny i powinien być odrzucony, to jednak mając na uwadze ww. uchwałę składu 7 sędziów z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt OPS 1/04 należy stwierdzić, że w przypadku, gdy Sąd pierwszej instancji dopuścił dany podmiot jako uczestnika na prawach strony koniecznym jest ustalenie, czy wnoszący skargę kasacyjną jest stroną. Wymaga to merytorycznego rozpoznania sprawy w kontekście posiadania przezeń interesu prawnego w danej sprawie i wykazanie, że podmiot wnoszący skargę kasacyjną nie może być uznany za uczestnika na prawach strony prowadzi do oddalenia skargi kasacyjnej. W takim przypadku skarga kasacyjna powinna być oceniona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżenie wyroku poprzez wskazanie określonych podstaw kasacyjnych jest ściśle związane z interesem prawnym wnoszącego skargę kasacyjną.
Skoro wnoszący skargę kasacyjną P. P. nie powinien mieć przymiotu strony i uczestnika na prawach strony w tej sprawie, to tak wniesiona skarga kasacyjna jako bezpodstawna nie podlega dalszej ocenie co do zasadności podniesionych w niej zarzutów. Nie podlegają również rozpoznaniu wnioski o przeprowadzenie dowodów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., ani też nie ma podstaw do wyjaśniania licznych argumentów i wniosków składanych po wniesieniu skargi kasacyjnej.
Uwzględniając powyższe stanowisko, w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w punkcie pierwszym o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 P.p.s.a.
W punkcie drugim Naczelny Sąd Administracyjny uznał na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a., że w tej sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wydany wyrok jest bowiem wynikiem dokonanej z urzędu weryfikacji legitymacji procesowej strony skarżącej kasacyjnie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI