III OSK 426/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że odwołanie dyrektora szkoły bez wypowiedzenia na podstawie wadliwego wydatkowania środków przez księgową nie spełniało wymogu 'szczególnie uzasadnionego przypadku'.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.P. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na zarządzenie Burmistrza o odwołaniu dyrektora szkoły. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że odwołanie dyrektora na podstawie wadliwego wydatkowania środków przez główną księgową, bez wykazania destabilizacji funkcjonowania szkoły, nie spełniało przesłanki 'szczególnie uzasadnionego przypadku' z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Sąd podkreślił, że przepis ten ma charakter wyjątkowy i wymaga obiektywnego zagrożenia dla funkcjonowania placówki.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił jej skargę na zarządzenie Burmistrza T. o odwołaniu ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej w D. bez wypowiedzenia. Podstawą odwołania były nieprawidłowości w gospodarce finansowej szkoły i niewłaściwy nadzór, skutkujące wadliwym wydatkowaniem przez główną księgową ponad 2,8 mln zł w ciągu 14 lat. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzut naruszenia prawa materialnego za zasadny. Sąd podkreślił, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, pozwalający na odwołanie dyrektora w 'szczególnie uzasadnionych przypadkach', ma charakter wyjątkowy i wymaga obiektywnego zagrożenia dla funkcjonowania szkoły lub interesu publicznego. W ocenie NSA, samo wadliwe wydatkowanie środków przez księgową, bez wykazania, że doprowadziło to do destabilizacji finansowej szkoły lub uniemożliwiło realizację jej zadań, nie stanowiło wystarczającej podstawy do natychmiastowego odwołania dyrektora. Sąd zwrócił uwagę, że wcześniejsze kontrole planów finansowych nie wykazywały wadliwości, a księgowa wprowadzała dyrektora w błąd. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i stwierdził, że zarządzenie Burmistrza zostało wydane z naruszeniem prawa, ponieważ nie wykazano zaistnienia 'szczególnie uzasadnionego przypadku'.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samo wadliwe wydatkowanie środków przez księgowego, bez wykazania obiektywnego zagrożenia dla funkcjonowania szkoły lub interesu publicznego, nie stanowi 'przypadku szczególnie uzasadnionego' w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego.
Uzasadnienie
Przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego ma charakter wyjątkowy i wymaga obiektywnego zagrożenia dla funkcjonowania szkoły lub interesu publicznego, a nie tylko stwierdzenia naruszenia prawa lub wadliwego nadzoru. Konieczne jest wykazanie, że dalsze sprawowanie funkcji przez dyrektora uniemożliwia lub znacząco utrudnia prawidłowe funkcjonowanie placówki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
Prawo oświatowe art. 66 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Określa przesłanki odwołania dyrektora szkoły w 'przypadkach szczególnie uzasadnionych', które muszą być wyjątkowe, nadzwyczajne i nagłe, stanowiące istotne zagrożenie dla funkcjonowania szkoły lub interesu publicznego.
Pomocnicze
Prawo oświatowe art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Dotyczy odwołania dyrektora w przypadku negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej).
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pozwala na uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.
u.s.g. art. 94 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy stwierdzenia nieważności zarządzenia organu gminy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego wymaga wykazania 'przypadku szczególnie uzasadnionego', który musi być wyjątkowy i nadzwyczajny, a nie tylko stwierdzenie wadliwego wydatkowania środków przez księgową. Brak wykazania, że wadliwe wydatkowanie środków przez księgową doprowadziło do destabilizacji finansowej szkoły lub uniemożliwiło jej funkcjonowanie. Prawo oświatowe zawiera odrębne podstawy odwołania dyrektora, a art. 66 ust. 1 pkt 2 nie może być stosowany do przypadków uregulowanych w innych przepisach (np. negatywna ocena pracy).
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA, że organ wyczerpująco uzasadnił motywy odwołania i prawidłowo zinterpretował art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, uznając nieprawidłowości w gospodarce finansowej za podstawę odwołania. Argumenty Burmistrza T. o konieczności natychmiastowego odsunięcia dyrektora od kierowania szkołą ze względu na naruszenie interesu publicznego i destabilizację funkcjonowania szkoły.
Godne uwagi sformułowania
przypadków szczególnie uzasadnionych istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej zagrożenie interesu publicznego rażąca niekompetencja w realizacji spoczywających na nim obowiązków nie można czekać z odwołaniem dyrektora obiektywnie uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie szkoły
Skład orzekający
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
sędzia
Tamara Dziełakowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'przypadków szczególnie uzasadnionych' w kontekście odwołania dyrektora szkoły na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, a także rozróżnienie tej podstawy od innych trybów odwołania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odwołania dyrektora szkoły, ale jego zasady dotyczące interpretacji przepisów o wyjątkowych podstawach odwołania mogą mieć zastosowanie w innych kontekstach prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu zarządzania placówkami oświatowymi i interpretacji przepisów dotyczących odwoływania dyrektorów, co jest istotne dla kadry zarządzającej w edukacji oraz prawników specjalizujących się w tym obszarze.
“Czy błędy księgowej mogą kosztować dyrektora szkoły posadę? NSA wyjaśnia, kiedy odwołanie jest uzasadnione.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 426/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-03-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-02-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Olga Żurawska - Matusiak Tamara Dziełakowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6145 Sprawy dyrektorów szkół 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Oświata Sygn. powiązane II SA/Sz 733/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-09-23 Skarżony organ Burmistrz Miasta Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 910 art. 66 ust. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Dawid Lis po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 września 2021 r. sp. sygn. akt II SA/Sz 733/21 w sprawie ze skargi J. P. na zarządzenie Burmistrza T. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej w D. 1. uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 23 września 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 733/21 oddalił skargę J. P. na zarządzenie Burmistrza T. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej w D. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ wyczerpująco uzasadnił motywy jakie legły u podstaw zaskarżonego zarządzenia i dokonał prawidłowej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 910 ze zm.) skutkującej przyjęciem, że opisane w uzasadnieniu zarządzenia nieprawidłowości w gospodarce finansowej szkoły przemawiają za tym, aby skarżąca przestała pełnić w trybie natychmiastowym funkcję dyrektora Szkoły. Organ podkreślił, iż to nie rutynowe czynności skarżącej, lecz audyt zewnętrzny ujawnił, że podczas sprawowania przez nią funkcji dyrektora Szkoły nierespektowane były zasady weryfikowania wydatkowania środków finansowych szkoły, dokonywane przez podległą jej główną księgową. Zasada autoryzacji operacji bankowych obowiązująca w szkole miała zapobiec temu, aby jedna osoba samodzielnie i poza kontrolą realizowała wypływ środków z rachunku bankowego. Wymuszała złożenie dwóch podpisów elektronicznych za pomocą narzędzi autoryzacyjnych banku (PIN, pendrive) przez główną księgową i dyrektor szkoły jako osób upoważnionych w systemie bankowym do autoryzacji (zatwierdzania) transakcji. Słusznie, w ocenie Sądu, organ uznał, że wykazane przez niezależny audyt ponad 640 bezpodstawnych operacji bankowych wykonanych przez księgową, działającą pod bezpośrednim nadzorem skarżącej na przestrzeni 14 lat świadczy, iż dyrektor szkoły, nie incydentalnie, lecz na stałe zaniechała realizacji swoich obowiązków wynikających choćby z zadań, jakie przed każdą jednostką finansów publicznych i osobą ją kierującą stawiają wymogi kontroli zarządczej. Z uzasadnienia zaskarżonego aktu jasno wynika, że skarżąca nie jest osobą gwarantującą bezpieczeństwo środków publicznych, która powinna pozostać na stanowisku dyrektora szkoły a ujawnienie prawie trzy milionowego wypływu ze środków szkoły na prywatne konto księgowej, pracującej pod nadzorem skarżącej, można było i należało uznać, w okolicznościach sprawy za zdarzenie nadzwyczajne, destabilizujące funkcjonowanie szkoły i wywołujące konieczność natychmiastowego odsunięcia dyrektora od kierowania szkołą, ponieważ dalsze sprawowanie przez nią tej funkcji godziłoby w interes publiczny. Te argumenty już same w sobie wystarczyły, zdaniem Sądu, i przemawiały za zasadnością wydania skarżonego aktu, zaś jego treść i uzasadnienie, spełniają wymogi zarówno art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, jak i wymogi aktu o charakterze uznaniowym, gdyż uzasadnienie jest przekonywujące i znajduje pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła J. P., zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego poprzez przyjęcie, iż przesłanki w tym przepisie określone w okolicznościach niniejszej sprawy zostały spełnione, w sytuacji gdy biorąc pod uwagę charakter stawianych skarżącej zarzutów, mających uzasadniać odwołanie jej ze stanowiska dyrektora bez wypowiedzenia, a dotyczących nieprawidłowości w gospodarce finansowej szkoły i niewłaściwego nadzoru w tym zakresie, stwierdzić należy, iż nie mieszczą się one w kategorii "przypadków szczególnie uzasadnionych", na jakie wskazuje powołany przepis, który interpretować należy w powiązaniu z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego, a co za tym idzie do przypadków określonych w art. 66 ust. 1 pkt 2 nie można zaliczać tych, które w sposób odrębny zostały uregulowane w art. 66 ust. 1 pkt 1, a w konsekwencji podstawy odwołania ze stanowiska w oparciu o przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 nie może stanowić negatywna ocena pracy lub wykonywania zadań w zakresie działalności finansowej i administracyjnej, których dotyczy art. 66 ust. 1 pkt 1b ww. ustawy, a muszą to być inne, "szczególnie uzasadnione przypadki", powodujące destabilizację w realizacji funkcji dydaktycznej, wychowawczej, czy oświatowej szkoły. W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz obciążenie organu kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Burmistrz T. wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest zasadna, ponieważ podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez Sąd pierwszej instancji zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Trafnie w skardze kasacyjnej wskazano, że istota tej sprawy dotyczy kontroli zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie ustalenia, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniała przesłanka "przypadku szczególnie uzasadnionego", pozwalająca na odwołanie dyrektor szkoły ze swojego stanowiska w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym "szczególnie uzasadniony przypadek" może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ prowadzący ma prawo ocenić, czy dalsze kierowanie szkołą lub placówką oświatową stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia (tak np. NSA w wyroku z 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 22/17; wyrok NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2870/17; wyrok NSA z 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1884/17; wyrok NSA z 28 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 984/21). Ponadto pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, ponieważ naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w jej pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, a przy tym nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 86/08). Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie akceptuje ww. stanowisko zajęte w orzecznictwie sądowym. W orzecznictwie sądowym wskazano - uwzględniając okoliczności konkretnych spraw - następujące przypadki uzasadniające spełnienie przez dyrektora szkoły przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku": 1) kradzież (np. alkoholu) przez dyrektora w sklepie; 2) błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją; 3) poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora; 4) zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych; 5) notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły; 6) długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę, powodując jej dezorganizację (por. wyrok NSA z 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1884/17; wyrok NSA z 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 22/17; wyrok NSA z 29 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 109/17). Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji uzasadniając zaskarżone orzeczenie wskazał na jedną podstawową okoliczność jaką było wadliwe wydatkowanie ze środków publicznych w ciągu 14 lat przez główną księgową Szkoły Podstawowej kwoty ponad 2,8 mln złotych. Niewątpliwie tak sumarycznie określona kwota stanowi znaczną sumę, jednakże brakuje wskazania, ile środków nieprawidłowo wydatkowano za poszczególne lata mając na uwadze, że suma ta obejmuje 16 następujących po sobie lat. Jedynie kwota wskazana jako wadliwie wydatkowana za rok 2020 obejmowała 240 tys. złotych. Bez wątpienia ma rację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, że mimo iż operacji bankowych dokonywała główna księgowa, to brak należytej kontroli tych operacji ze strony kierownika jednostki budżetowej stanowi jego istotne uchybienie. Uwadze jednak Sądu pierwszej instancji uszły istotne argumenty podnoszone przez skarżącą kasacyjnie, a mianowicie coroczne szczegółowe kontrole wykonania planu finansowego Szkoły niestwierdzające jakichkolwiek wadliwości. Każdy kierownik jednostki budżetowej sporządza plan finansowy, który w szczególności określa szczegółowo kwoty planowanych wydatków. Tym samym skoro w okresie od 2004 r. do 2020 r. ani nie były kwestionowane plany finansowe Szkoły Podstawowej, ani też w żadnych z protokołów kontroli finansowej nie wykazano jakichkolwiek uchybień, to nie można uznać, że wadliwe wydatkowanie środków finansowych zawartych w planie finansowym Szkoły Podstawowej stanowiło nagłe i nadzwyczajne wydarzenie uzasadniające natychmiastowe odwołane dyrektora Szkoły. Co więcej, skarżąca kasacyjnie startowała w konkursie na dyrektora Szkoły Podstawowej w 2018 r. i będąc już wcześniej dyrektorem szkoły podlegała ocenie Burmistrza obejmującej jej pracę i kierowanie placówką oświatową za poprzedni okres. Skarżąca kasacyjnie konkurs ten wygrała. Tak Burmistrz T. w zarządzeniu z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], jak i Sąd pierwszej instancji pominęli znajdujące się w aktach sprawy dokumenty pochodzące od głównej księgowej i stwierdzające, że to główna księgowa wprowadzała w błąd dyrektor Szkoły i w żadnym zakresie dyrektor tej placówki oświatowej nie brała udziału w procederze niezgodnego z prawem wydatkowania środków publicznych. Nie oznacza to prawidłowości pracy skarżącej kasacyjnie jako dyrektor Szkoły, ale też nie można uznać, że aktywnie przyczyniała się do wyprowadzania środków publicznych na rachunek prywatny głównej księgowej. Naruszenie interesu publicznego ma miejsce w przypadku każdego nieprzestrzegania prawa. Dlatego też ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego nie wskazał, aby naruszenie interesu publicznego było podstawą do jego zastosowania, ale posłużył się pojęciem "przypadku szczególnie uzasadnionego". Prawo oświatowe, jak trafnie podnosi to strona skarżąca kasacyjnie, zawiera także inne podstawy odwołania dyrektora szkoły jak np. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy – odwołanie dyrektora szkoły w przypadku ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 tej ustawy i to bez wypowiedzenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie ustala w tej sprawie, jaki powinien być tryb odwołania skarżącej kasacyjnie w tej sprawie, ale jedynie wskazuje, że Prawo oświatowe zna kilka odrębnych trybów odwołania dyrektora szkoły, a tryb określony w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego ma charakter szczególny i wyjątkowy i powinien być stosowany wówczas, gdy taka osoba wymaga natychmiastowego odwołania z kierowniczego stanowiska, ponieważ jej dalsze zajmowanie prowadzi do destabilizacji funkcjonowania szkoły i braku możliwości wykonywania zadań oświatowych lub wychowawczych. W przypadku niezgodnego z prawem wydatkowania środków publicznych objętych planem finansowych Szkoły taka sytuacja mogłaby mieć miejsce wówczas, gdyby poprzez niezgodne z tym planem wydatkowanie środków groziłoby to destabilizacji finansowej funkcjonowania samej Szkoły poprzez np. brak środków na wypłaty wynagrodzeń dla nauczycieli lub innych pracowników Szkoły lub wykonaniem w innym zakresie planu finansowego Szkoły. Jeżeli jednak żaden z takich argumentów nie został podniesiony w uzasadnianiu zarządzenia Burmistrza wydanego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, tym samym nie zostało w żaden sposób wykazane, aby wydatkowane przez główną księgową środki za okres roku 2020 r. w jakikolwiek sposób destabilizowały funkcjonowanie samej Szkoły lub wykonywanie przez nią zadań publicznych. Bez wątpienia sama okoliczność wadliwego prowadzenia gospodarki finansowej stanowi naruszenie zasad dyscypliny finansów publicznych i tym samym naruszenie prawa, ale konstrukcja art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego wymaga wykazania, że niezbędnym i koniecznym do prawidłowego funkcjonowania Szkoły jest natychmiastowe pozbawienie funkcji kierowniczej jej Dyrektora. Pogląd ten podzielił opiniując negatywnie odwołanie na tej podstawie Dyrektor Szkoły Podstawowej także Zachodniopomorski Kurator Oświaty. Tym samym skoro wydatkowanie przez główną księgową części środków finansowych było niezgodne z prawem i w tym zakresie nadzór skarżącej kasacyjnie jako Dyrektor Szkoły był bez wątpienia wadliwy, to powinien organ prowadzący wykazać, że koniecznym dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania samej Szkoły było natychmiastowe pozbawienie funkcji kierowniczej jej dyrektora. Wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem dyrektora, lecz decyzja o pozbawieniu dyrektora z funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Szczególne przypadki, o jakich mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2016 r. Prawo oświatowe, to nie takie, które jedynie w przekonaniu organu prowadzącego mieszczą się w tym pojęciu, tylko takie, które obiektywnie uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie szkoły, a jedyną możliwością zapobieżenia takiej sytuacji jest odwołanie dyrektora w trakcie roku szkolnego. Chodzi zatem o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków (por. wyrok NSA z 2 października 2024 r. sygn. akt III OSK 4789/21; wyrok NSA z 27 września 2024 r. sygn. akt III OSK 702/24; wyrok NSA z 13 czerwca 2024 r. sygn. akt III OSK 4015/21). W tej zaś sprawie mimo niewątpliwego naruszenia zasad wydatkowania środków publicznych poprzez brak należytego nadzoru ze strony skarżącej kasacyjnie, to jednak nie zostało w żaden sposób wykazane, aby to naruszenie uniemożliwiło lub znacząco utrudniało funkcjonowanie samej Szkoły. W szczególności ani organ prowadzący Szkołę ani Sąd pierwszej instancji nie wskazały, jaka część kwoty objętej planem finansowym Szkoły została wadliwe wydatkowana i jaki ma to wpływ na jej funkcjonowanie. Nie można też pominąć i tego, że szkoła podstawowa jako samorządowa jednostka budżetowa jest ściśle powiązana pod względem finansowym z budżetem danej gminy i wszystkie wydatki realizowane są bezpośrednio z budżetu gminy na podstawie planu finansowego takiej szkoły zatwierdzanego przez organ wykonawczy gminy. Także realizacja takich planów podlega kontroli. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że tak jak zostało to już ugruntowane w orzecznictwie sądowym, zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego nie jest standardową procedurą odwoływania dyrektorów placówek oświatowych w przypadku wadliwej ich pracy, ale przypadkiem zarezerwowanym jedynie do zdarzeń szczególnych, których wystąpienie uniemożliwia lub znacząco utrudnia dalsze funkcjonowanie danej placówki i w związku z tym koniecznym jest natychmiastowe odwołanie jej dyrektora. Także istotna wadliwość w gospodarowaniu środkami publicznymi może uzasadniać zastosowanie tego trybu, ale wówczas jest wymagane wykazanie, że naruszenia zasad ich gospodarowania dopuściła się osoba kierująca daną placówką i skutkiem tego zagrożone jest pokrywanie wydatków na jej prawidłowe funkcjonowanie ze środków publicznych przewidzianych budżetem gminy (i uszczegółowionych w planie finansowych placówki oświaty). Skoro w tej sprawie nie zostało to wykazane ani w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ani też w uzasadnieniu zaskarżonego do Sądu pierwszej instancji zarządzenia Burmistrza T. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], to zawarty w skardze kasacyjnej zarzut wadliwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego jest zasadny. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarga kasacyjna jest zasadna i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 147 § 1 oraz art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie pierwszym uchylił zaskarżony wyrok w całości i po rozpoznaniu skargi J. P. stwierdził, że zaskarżone zarządzenie Burmistrza T. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej w T. zostało wydane z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, ponieważ wykazana w tym zarządzeniu przesłanka nie stanowi w okolicznościach tej sprawy przypadku szczególnie uzasadnionego. Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie stwierdza się nieważności zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia jeżeli nie jest to akt prawa miejscowego i nie uchybiono obowiązkowi jego przedłożenia organowi nadzoru. W punkcie drugim Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tej sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 207 § 2 P.p.s.a., pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI