III OSK 418/23

III OSK 418/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3821/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-09-06
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych~Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 15 ust. 1 i ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 10 § , art. 73 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3821/21 w sprawie ze skargi A.Z. i W.K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 1 września 2021 r. nr ZWOS.440.5721.2019.FT.MG w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W.K. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 września 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3821/21, oddalił skargę A.Z. i W.K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 1 września 2021 r., nr ZWOS.440.5721.2019.FT.MG odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżących w przedmiocie nieprawidłowości w procesie przetwarzania ich danych osobowych przez [...] S.A. [...].
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W.K. i A.Z. (dalej: "skarżący") wystąpili do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "organ" lub "Prezes UODO") ze skargą na nieprawidłowości w procesie przetwarzania ich danych osobowych przez [...] S.A. [...] (dalej: "Spółka") polegające na niewypełnieniu obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 15 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35 – dalej: "RODO"). Skarżący wskazali, że pomimo ich wielokrotnych wniosków o udostępnienie im przez Spółkę kopii nagrań rozmów, na których zostały utrwalone ich dane osobowe, Spółka im ich nie dostarczyła. Wnioski skarżących dotyczyły nagrań rozmów z doradcami Spółki, przeprowadzonych ze skarżącym w dniach: 20 listopada 2018 r. i 23 listopada 2018 r. oraz 4 grudnia 2018 r. ze skarżącymi. Wobec powyższego skarżący wnieśli o nakazanie Spółce realizacji wobec nich prawa dostępu do ich danych osobowych oraz przekazania kopii ich danych osobowych, wynikających z ww. nagrań.
W odpowiedzi na zarzuty Spółka wskazała, że przetwarza dane osobowe skarżącej w związku z zawarciem i realizacją umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Spółka wyjaśniła ponadto, że pozyskała dane osobowe skarżącego w związku z pismami reklamacyjnymi, które składał on w imieniu skarżącej, jako upoważniony do jej reprezentacji. Spółka podkreśliła, że skarżący nie zwracali się do niej z wnioskami o realizację prawa dostępu w rozumieniu art. 15 RODO. Skarżący w pismach reklamacyjnych, których przedmiotem było zamówienie, na podstawie którego miało dojść do zawarcia przez skarżącą umowy na usługi telekomunikacyjne, podnosili kwestię udostępnienia im nagrań rozmów handlowych, w których przedstawiano warunki tej umowy. Zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne uprawnienie do otrzymania utrwalonego oświadczenia woli przysługiwało abonentom w przypadku zmiany warunków umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych środkami porozumiewania się na odległość, w szczególności telefonicznie (zgodnie z art. 56 ust. 6 ustawy Prawo telekomunikacyjne). Jednak przedmiotowa sprawa w ocenie Spółki nie dotyczyła takiej zmiany warunków umowy, tylko zamiaru zawarcia przez skarżącą nowej umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, zgodnie z art. 56 ust. 2 ww. ustawy. Tym samym zdaniem Spółki nie była ona zobowiązana do udostępnienia wnioskowanych nagrań.
Prezes UODO decyzją z dnia 1 września 2021 r. nr ZWOS.440.5721.2019.FT.MG odmówił uwzględnienia wniosku. W ocenie organu Spółka jako administrator danych osobowych na podstawie tak sformułowanych przez skarżących wniosków miała prawo uznać, że nie stanowią one wniosku o realizację obowiązku informacyjnego z art. 15 ust. 1 RODO i wniosku o kopię danych, o której mowa w art. 15 ust. 3 RODO. Na żądanie realizacji prawa dostępu do danych osobowych oraz na żądanie uzyskania kopii danych osobowych skarżący wskazali dopiero w niniejszym postępowaniu, w pismach kierowanych do Prezesa UODO.
Na powyższą decyzję skarżący wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przywołanym wyrokiem z 6 września 2022 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 1 RODO osoba, której dane dotyczą, jest uprawniona do uzyskania od administratora potwierdzenia, czy przetwarzane są dane osobowe jej dotyczące, a jeżeli ma to miejsce, jest uprawniona do uzyskania dostępu do nich oraz informacji wymienionych w pkt a – h tego przepisu. W ocenie Sądu Prezes UODO zasadnie twierdzi, że wydając decyzję administracyjną, zobowiązany jest do rozstrzygania sprawy w oparciu o stan faktyczny istniejący w chwili wydania tej decyzji. Sąd zgodził się również ze stanowiskiem organu, że na podstawie sformułowanych przez skarżących wniosków Spółka miała prawo uznać, że nie stanowią one wniosku o realizację obowiązku informacyjnego z art. 15 ust. 1 RODO i wniosku o kopię danych, o której mowa w art. 15 ust. 3 RODO. Wskazał również, że osoba, której dane dotyczą, nie musi obligatoryjnie powoływać się w swych wnioskach na przepisy art. 15 ust. 1 RODO oraz 15 ust. 3 RODO, jednakże jeżeli domaga się realizacji jej praw przysługujących jej w oparciu o ww. przepisy, powinna wskazać administratorowi, że domaga się uzyskania informacji wymienionych w przepisie art. 15 ust. 1 oraz przekazania jej kopii jej danych osobowych. Natomiast we wnioskach składanych do Spółki skarżący ani nie wskazali, że żądają realizacji ich prawa dostępu do danych osobowych, ani że żądają uzyskania kopii tych danych. W ocenie Sądu Spółka zasadnie zatem nie zakwalifikowała wniosków skarżących jako składanych w trybie przepisów RODO. Na żądanie realizacji prawa dostępu do danych osobowych oraz na żądanie uzyskania kopii danych osobowych skarżący wskazali dopiero w pismach kierowanych do Prezesa UODO na etapie prowadzonego postępowania.
Dodatkowo Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że odmowa przez Prezesa UODO udostępnienia skarżącym dokumentów z akt administracyjnych nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż nie przeszkodziło to skarżącym w sformułowaniu we wniesionej do Sądu skardze zarzutów bezpośrednio związanych z zaskarżoną decyzją, odnoszących się do ustaleń organu, które mają odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, na podstawie których, stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Sąd pierwszej instancji zauważył ponadto, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że Prezes UODO, mając na względzie art. 10 § 1 i art. 73 k.p.a., poinformował skarżących o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący W.K., zarzucając orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a), tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. "poprzez błędną wykładnię tych przepisów do istniejącego w sprawie stanu faktycznego i istotnych naruszeń przepisów prawa w toku postępowania przed stroną przeciwną wydającą zaskarżoną decyzję".
Skarżący poruszył również kwestię pozbawienia go możliwości zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego w czasie pandemii (COVID-19), poprzez otrzymanie kopii istotnych dla sprawy dokumentów z akt postępowania, zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a., czym organ naruszył art. 10 § 1 k.p.a., a czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę. Skarżący zarzucił, że pozbawienie go fundamentalnego, podstawowego prawa do wypowiedzenia się w postępowaniu administracyjnym nie stanowiło dla Sądu przesłanki i argumentu do uchylenia decyzji administracyjnej i uwzględnienia skargi. W tym kontekście skarżący kasacyjnie nawiązał do ogólnych zasad postępowania wyrażonych m.in. w art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 10 § 1 oraz art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 81 k.p.a.
Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie skargi co do istoty poprzez jej uwzględnienie, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Jednocześnie skarżący kasacyjnie zawnioskował o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
A.Z. w odpowiedzi na skargę kasacyjną poparła ją oraz wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy podnieść, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. W związku z tym przy jej sporządzaniu wprowadzono tzw. przymus adwokacko-radcowski, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 sierpnia 2010 r., I FSK 1353/09; 30 marca 2010 r., II FSK 1961/08; 29 stycznia 2010 r., I FSK 2048/08). Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bowiem oparte na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej.
Podnieść należy, że art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W myśl zaś art. 174 skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawy skargi kasacyjnej muszą być sformułowane wyraźnie i w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zobowiązany ani uprawniony do odkodowywania treści zarzutów kasacyjnych z uzasadnienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej, czy też poprawianie jej niedokładności. Z przepisów art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wynikają także sposoby naruszenia prawa, a są nimi błędna wykładani lub niewłaściwe zastosowanie prawa. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie nie tylko konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył sąd pierwszej instancji, lecz także precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wskazanie tych samych naruszeń prawa procesowego połączone z wykazaniem istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 28 października 2025 r., II OSK 394/24).
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną wyłącznie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wskazując jako naruszone przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię "do istniejącego w sprawie stanu faktycznego i istotnych naruszeń przepisów prawa w toku postępowania" przed organem.
Przytoczone w podstawie kasacyjnej przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. określają kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania i mają charakter ogólny (blankietowy). Są przepisami procesowymi normującymi sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji odpowiednio prawa materialnego i przepisów postępowania, o ile naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przeto w "czystej" postaci zarzuty naruszenia ww. przepisów są zasadne wówczas, gdy sąd wyda innej treści rozstrzygnięcie, niż w nich określone, nieznane normie prawnej w nich zawartej, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie chcąc sformułować zarzut naruszenia któregoś z powyższych przepisów zobowiązany jest bezpośrednio powiązać go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jego zdaniem - sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2025 r., II GSK 1886/24). Nadto należy podkreślić, że niemożliwe jest jednoczesne naruszenie obu wskazanych w podstawie kasacyjnej przepisów równocześnie, gdyż określają one przeciwstawne kompetencje orzecznicze sądu pierwszej instancji, polegające na uwzględnieniu skargi i jej oddaleniu. Już z tej przyczyny zarzut skargi kasacyjnej jest bezzasadny.
W treści skargi kasacyjnej zostały wymienione również art. 10 § 1 k.p.a. i art. 73 § 1 k.p.a. Należy zatem przypomnieć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stawia wymóg wykazania, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 22 października 2025 r., I GSK 1286/22). W realiach niniejszej sprawy skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie uprawdopodobnił, ani nawet nie podjął próby uprawdopodobnienia, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
Trzeba też za Sądem pierwszej instancji podkreślić, że organ pismami z 25 marca 2021 r. poinformował skarżących oraz Spółkę o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim, wypełniając tym samym obowiązek informacyjny powiązany z realizacją wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Nadto pismem tym powiadomił strony postępowania o możliwości wglądu do akt, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów (art. 73 § 1 k.p.a.).
Dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. To strona powinna wykazać, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. czy też art. 73 § 1 k.p.a. uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie powyższych przepisów należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2024 r., III OSK 2619/22). Skarżący kasacyjnie nie wskazał, jakie konkretnie czynności procesowe mogłyby zostać dokonane, gdyby nie zarzucane naruszenia, ani w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji, ani w skardze kasacyjnej.
W odniesieniu do pozostałych wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, a to art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. należy wskazać, że skarżący kasacyjnie nie wskazał w ogóle postaci naruszenia powyższych przepisów ani nie sprecyzował, w jaki sposób zarzucane uchybienia mogły mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji.
Wskazane wyżej okoliczności sprawiają, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty – jako bezzasadne - nie mogły odnieść skutku.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.