Orzeczenie · 2024-10-29

III OSK 413/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-10-29

NSAochrona środowiskaWysokansa

prawo wodnepozwolenie wodnoprawneopłata podwyższonawygaśnięcie pozwoleniaenergetyka wodnapobór wódadministracja publicznapostępowanie administracyjneNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez T. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Nowym Sączu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za pobór wód. Spółka kwestionowała zasadność nałożenia opłaty, twierdząc, że posiadała właściwe pozwolenie wodnoprawne. Zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym niewyjaśnienie istoty sprawy i nieustosunkowanie się do podniesionych zarzutów, a także naruszenie prawa materialnego, w szczególności poprzez błędne uznanie, że pozwolenie wodnoprawne wygasło z mocy prawa po 20 latach od jego wydania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, skupił się na dwóch kluczowych zagadnieniach: ważności pozwolenia wodnoprawnego oraz tożsamości usługi wodnej związanej z energetyką wodną i poborem wód powierzchniowych. Sąd uznał, że pozwolenie wodnoprawne wydane na podstawie ustawy Prawo wodne z 1974 r. wygasło z mocy prawa po upływie 20 lat od dnia jego ostateczności, zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne. Podkreślono, że decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że potwierdza jedynie istniejący stan prawny, a skutek prawny następuje z mocy samego prawa. W związku z tym spółka nie legitymowała się wymaganym pozwoleniem wodnoprawnym, co uzasadniało nałożenie opłaty podwyższonej. Sąd odrzucił również zarzut dotyczący błędnej wykładni przepisów prawa materialnego w zakresie tożsamości usług wodnych, uznając, że pobór wód dla celów energetyki wodnej mieści się w definicji poboru wód powierzchniowych lub podziemnych, a brak pozwolenia wiąże się z sankcją finansową. Zarzuty proceduralne również uznano za niezasadne, wskazując, że Sąd I instancji w sposób wystarczający odniósł się do zarzutów skargi.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja charakteru prawnego decyzji o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego oraz zakresu stosowania przepisów o opłatach podwyższonych za pobór wód.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z pozwoleniem wodnoprawnym wydanym na podstawie przepisów sprzed nowelizacji z 2005 r. i 2017 r.

Zagadnienia prawne (4)

Jaki charakter prawny ma decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na upływ 20-letniego terminu jego obowiązywania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Potwierdza ona wygaśnięcie uprawnień wynikających z pozwolenia, które następuje z mocy samego prawa.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na dominującej linii orzeczniczej NSA, zgodnie z którą decyzja ta jedynie potwierdza stan prawny wynikający z ustawy, a skutek prawny (wygaśnięcie pozwolenia) następuje z chwilą upływu terminu, a nie z chwilą wydania decyzji.

Czy pozwolenie wodnoprawne wydane na podstawie ustawy Prawo wodne z 1974 r. wygasło z mocy prawa po upływie 20 lat od dnia jego ostateczności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, pozwolenie wodnoprawne wydane na podstawie ustawy Prawo wodne z 1974 r. wygasło z mocy prawa po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o jego wydaniu stały się ostateczne, zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 11 ustawy nowelizacyjnej z 2005 r. ma zastosowanie do pozwoleń wydanych na podstawie wcześniejszych ustaw, a skutek wygaśnięcia następuje z mocy prawa.

Czy usługa wodna obejmująca korzystanie z wód do celów energetyki wodnej jest tożsama z usługą wodną polegającą na poborze wód powierzchniowych lub podziemnych w kontekście opłaty podwyższonej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, pobór wód dla celów energetyki wodnej mieści się w definicji poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych, o którym mowa w art. 280 pkt 1 lit. a Prawa wodnego, co uzasadnia nałożenie opłaty podwyższonej w przypadku braku wymaganego pozwolenia.

Uzasadnienie

Sąd przyjął, że definicja poboru wód w art. 35 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego ma charakter ogólny i obejmuje także pobór na cele energetyki wodnej (art. 35 ust. 3 pkt 6), aby uniknąć nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej podmiotów.

Czy naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji (np. art. 141 § 4 p.p.s.a.) miało istotny wpływ na wynik sprawy?

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji zostały uznane za niezasadne. Sąd odniósł się do zarzutów skargi w sposób wystarczający do przeprowadzenia kontroli instancyjnej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że uzasadnienie wyroku nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich zarzutów, a brak wyraźnego odniesienia do niektórych z nich nie stanowi podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej, jeśli istota sprawy została wyjaśniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (21)

Główne

p.w. art. 280 § pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określenie "bez wymaganego pozwolenia" odnosi się do podmiotu, któremu w ogóle nie udzielono pozwolenia, albo któremu wprawdzie wydano w przeszłości pozwolenie, ale w obrocie prawnym nie istnieje ostateczna decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia tego pozwolenia.

Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw art. 11

Pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy Prawo wodne z 2001 r., wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie ma charakter deklaratoryjny.

Pomocnicze

p.w. art. 273 § ust. 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 281 § ust. 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 205

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

p.w. art. 138 § ust. 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje z urzędu lub na wniosek strony w drodze decyzji.

p.w. art. 418 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego następuje w drodze decyzji wydanej z urzędu lub na wniosek.

p.w. art. 418 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Jedynie w przypadku upływu terminu, na który pozwolenie zostało wydane nie wydaje się decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego.

p.w. art. 35 § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Usługą wodną jest pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych.

p.w. art. 35 § ust. 3 pkt 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Usługą wodną jest korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej.

p.w. art. 270 § ust. 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.p.s.a. art. 183 § § 1