III OSK 4110/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną funkcjonariuszki policji, potwierdzając, że posiadanie lokalu na podstawie umowy użyczenia, spełniającego normy zaludnienia, wyklucza prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu.
Funkcjonariuszka policji zaskarżyła decyzję o cofnięciu jej uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Argumentowała, że zajmowanie lokalu na podstawie nieodpłatnej umowy użyczenia od matki nie powinno być traktowane jako posiadanie w rozumieniu ustawy o Policji, a decyzja o cofnięciu świadczenia narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Sąd administracyjny pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Komendanta Stołecznego Policji o cofnięciu uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Decyzja ta opierała się na fakcie, że skarżąca wraz z rodziną zamieszkiwała w lokalu użyczonym przez matkę, a zajmowana powierzchnia spełniała normy zaludnienia. NSA rozpoznał zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego. W kwestii prawa materialnego, sąd uznał, że pojęcie 'posiadania' w ustawie o Policji należy interpretować zgodnie z Kodeksem cywilnym, włączając w to posiadanie zależne, takie jak użyczenie. Stwierdzono, że posiadanie lokalu spełniającego normy powierzchniowe, nawet na podstawie użyczenia, wyklucza prawo do równoważnika. Odnosząc się do zarzutów procesowych, NSA uznał, że decyzja cofająca świadczenie ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość, nie naruszając zasady trwałości decyzji przyznającej świadczenie. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów dotyczących uzasadnienia decyzji administracyjnych ani nie uznał za zasadny wniosek o przedstawienie zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'posiadania' w ustawie o Policji należy rozumieć w sposób ukształtowany przepisami prawa cywilnego, włączając w to posiadanie zależne, takie jak użyczenie. Zajmowanie lokalu na podstawie użyczenia, spełniającego normy zaludnienia, wyklucza prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu.
Uzasadnienie
Ustawa o Policji nie definiuje pojęcia 'posiadania', dlatego należy stosować definicję z Kodeksu cywilnego, która obejmuje posiadanie zależne. Ugruntowany pogląd orzecznictwa administracyjnego potwierdza, że użyczenie lokalu jest formą posiadania w rozumieniu ustawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.o.p. art. 92 § 1
Ustawa o Policji
Określa przesłanki przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, w tym wymóg nieposiadania odpowiedniego lokalu.
u.o.p. art. 95 § 1
Ustawa o Policji
Definiuje pojęcie 'posiadania' lokalu mieszkalnego, które wyklucza prawo do równoważnika.
Pomocnicze
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza zależnego, stosowana do interpretacji pojęcia 'posiadania' w ustawie o Policji.
rozp. MSWiA art. 6
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
Określa przesłanki cofnięcia równoważnika pieniężnego.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi przez WSA.
k.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji administracyjnych.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie lokalu mieszkalnego na podstawie umowy użyczenia, spełniającego normy zaludnienia, wyklucza prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Decyzja cofająca równoważnik ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość.
Odrzucone argumenty
Interpretacja pojęcia 'posiadania' w ustawie o Policji powinna być odrębna od cywilnoprawnej i nie obejmować użyczenia. Cofnięcie równoważnika narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Uzasadnienie decyzji było wadliwe i nie odnosiło się do zarzutów odwołania.
Godne uwagi sformułowania
posiadanie jest instytucją prawa cywilnego, to należy je rozumieć w sposób ukształtowany przepisami tej dziedziny prawa zajmowanie lokalu mieszkalnego na podstawie użyczenia jest także posiadaniem w rozumieniu art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji decyzja cofająca uprawnienie do równoważnika pieniężnego ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wywołuje ona skutki na przyszłość, nie wcześniej jak od chwili jej wydania
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący sprawozdawca
Przemysław Szustakiewicz
sędzia
Maciej Kobak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'posiadania' w kontekście świadczeń mieszkaniowych dla funkcjonariuszy służb mundurowych, w tym stosowania przepisów prawa cywilnego do prawa administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji i ich prawa do równoważnika za brak lokalu. Interpretacja pojęcia 'posiadania' może być różnie stosowana w innych kontekstach prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego aspektu prawa mieszkaniowego dla funkcjonariuszy służb mundurowych i interpretacji kluczowego pojęcia 'posiadania' na styku prawa cywilnego i administracyjnego.
“Czy użyczenie mieszkania od rodzica pozbawia policjanta prawa do równoważnika za brak lokalu? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 4110/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-02-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Maciej Kobak Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/ Przemysław Szustakiewicz Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane II SA/Wa 1104/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-15 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 360 art.92 i art.95 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Ewelina Gee-Milan po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1104/20 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia 3 kwietnia 2020 r. nr 5/2020 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. G. na rzecz Komendanta Stołecznego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1104/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. G. (dalej: strona skarżąca) na decyzję Komendanta Stołecznego Policji nr 5/2020 z dnia 3 kwietnia 2020 r., na podstawie której utrzymano w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji Warszawa VII nr 17/2020 z dnia 10 lutego 2020 r., na podstawie której cofnięto skarżącej uprawnienie do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego przyznanego ma podstawie decyzji nr 108/2014 z dnia 29 maja 2014 r. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia 29 maja 2014 r. Komendant Rejonowy Policji Warszawa VII przyznał skarżącej równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia 27 maja 2014 r. w stawce wynikającej z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1130 ze zm., dalej: rozporządzenie). Decyzją nr 174/2019 z dnia 7 października 2019 r. Komendant Rejonowy Policji Warszawa VII postanowił o cofnięciu skarżącej uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego przyznanego na postawie ww. decyzji z dnia 29 maja 2014 r. W treści uzasadnienia decyzji wskazano m.in., że zgodnie z treścią oświadczenia mieszkaniowego skarżącej z dnia 2 września 2019 r. strona skarżąca mieszka wraz z córką i konkubentem w użyczonym jej nieodpłatnie i na czas nieoznaczony przez matkę lokalu mieszkalnym znajdującym się w miejscowości pełnienia służby. W lokalu tym rodzina skarżącej zajmuje 22,32 m2 powierzchni pokoi, co oznacza, że zajmowana powierzchnia spełnia kryteria norm zaludnienia przysługujące skarżącej 3 normy x 7 m2 powierzchni mieszkalnej = 21 m2 powierzchni mieszkalnej). Decyzją nr 20/2019 z dnia 27 listopada 2019 r. Komendant Stołeczny Policji uchylił ww. decyzję z dnia 7 października 2019 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W treści uzasadnienia decyzji zobowiązano organ pierwszej instancji do uzupełnienia materiału dowodowego przez zebranie dokumentów świadczących o faktycznej powierzchni mieszkalnej lokalu zajmowanego przez skarżącą, wyjaśnienie czy w lokalu zamieszkują inne osoby spoza jej rodziny i ustalenie czy policjantka zajmuje część czy całość lokalu. Decyzją nr 17/2020 z dnia 10 lutego 2020 r. Komendant Rejonowy Policji Warszawa VII postanowił o cofnięciu skarżącej uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego przyznanego na postawie ww. decyzji z dnia 29 maja 2014 r. W treści uzasadnienia decyzji wskazano, że skarżąca wraz z córką i konkubentem posiada, na podstawie ustnej, nieodpłatnej umowy użyczenia zawartej na czas nieokreślony, część lokalu mieszkalnego stanowiącego własność jej matki. Lokal ten znajduje się w miejscowości pełnienia służby skarżącej, a powierzchnia pokoi ww. lokalu zajmowana przez skarżącą i jej rodzinę wynosi 22,32 m2, a zatem spełnia kryterium przysługujących jej norm zaludnienia (3 normy x 7 m2 powierzchni mieszkalnej = 21 m2 powierzchni mieszkalnej). Z uwagi na fakt, iż skarżąca jest posiadaczem zależnym części lokalu mieszkalnego znajdującego się w miejscowości pełnienia służby skarżącej i spełniającego kryterium przysługujących jej norm zaludnienia, organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Decyzją nr 5/2020 z dnia 3 kwietnia 2020 r. Komendant Stołeczny Policji utrzymał w mocy ww. decyzję. W treści uzasadnienia wskazano, że zajmowana przez skarżącą część lokalu mieszkalnego spełnia przysługujące jej normy zaludnienia, a ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym zajmowanie lokalu mieszkalnego na podstawie nieodpłatnej i zawartej na czas nieokreślony umowy użyczenia, spełnia kryteria posiadania przewidziane w art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm.) rozumianego zgodnie z doktryną prawa cywilnego jako posiadanie zależne. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji trafnie przyjęły, że skarżąca wraz ze swoją rodziną zajmuje na podstawie ustnej nieodpłatnej umowy użyczenia lokal mieszkalny stanowiący własność jej matki, ponosi tylko koszty opłat eksploatacyjnych, związanych z korzystaniem z mieszkania (za media) i za czynsz. Prawidłowo organy obu instancji przyjęły również, że zajmowanie lokalu mieszkalnego na podstawie użyczenia jest posiadaniem w rozumieniu art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, które to ustalenie zdeterminowało kierunek rozstrzygnięć wydanych przez organy policji. Sąd I instancji wskazał na dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że zajmowanie lokalu na podstawie umowy użyczenia jest okolicznością wykluczającą możliwość uzyskania przez policjanta prawa do lokalu i zastępczych form pomocy. Zajmowanie lokalu na podstawie użyczenia jest posiadaniem w rozumieniu art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Jeżeli lokal odpowiada normie powierzchniowej przysługującej policjantowi i położony jest w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej, to potrzeby mieszkaniowe policjanta są zaspokojone, a konsekwencji nie spełnia on niezbędnej przesłanki do uzyskania prawa do lokalu, a w następstwie tego – również do zastępczych form pomocy. Sąd I instancji wyjaśnił także, że w sytuacji, w której policjant utracił uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, decyzja orzekająca o utracie prawa do takiego świadczenia nie prowadzi do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu funkcjonariuszowi uprzednio tego uprawnienia, lecz powoduje, że decyzja ta przestaje wywoływać skutki prawne. W świetle przepisów ustawy o Policji, nabycie oraz zachowanie prawa do równoważnika wykluczone jest w razie posiadania przez policjanta odpowiedniego lokalu. Posiadanie przez skarżącą lokalu mieszkalnego (spełniającego normy w zakresie powierzchni mieszkalnej) na podstawie umowy użyczenia, pozbawia policjantkę prawa do świadczenia pieniężnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca zaskarżając go w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji: I. naruszenie przepisów postępowania, uchybienie którym miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) w związku ze wskazanymi poniżej przepisami postępowania administracyjnego: - art. 16 § 1 k.p.a. poprzez akceptację wadliwego sposobu procedowania organów administracji, polegającego na faktycznym pozbawieniu mocy w "zwykłym trybie" ostatecznej i prawomocnej decyzji z dnia 29 maja 2014 r. przyznającej stronie uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy nie zaistniały ku temu żadne przesłanki faktyczne oraz prawne, a działanie organu podyktowane było tylko i wyłącznie zmianą poglądu co do interpretacji pojęcia "posiadania" w odniesieniu o uprawnień mieszkaniowych policjantów, co stanowiło rażące złamanie zasady trwałości decyzji administracyjnych; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez aprobatę wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdzie nie odniesiono się do zarzutu podniesionego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, dotyczącego naruszenia art. 16 § 1 k.p.a.; - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ zasadnie utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną z dnia 10 lutego 2020 r. o nr. w sytuacji braku podstaw ku temu, co skutkowało nieuzasadnionym oddaleniem przez Sąd I instancji skargi oraz pozostawieniem w obrocie prawnym wadliwej decyzji Komendanta Stołecznego Policji; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 92 ust. 1 w zw. z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że pojęcie "posiadania" w odniesieniu do uprawnień mieszkaniowych policjantów jest tożsame z posiadaniem w rozumieniu art. 336 kodeksu cywilnego, podczas gdy problematyka uregulowana w rozdziale 8 ustawy o Policji (art. 88 do art. 96) nie ma charakteru cywilnoprawnego, ale charakter publicznoprawny, a zatem interpretowanie owych regulacji literalnie (wąsko) i odwoływanie się wprost do rozwiązań normujących stosunki zawierane na podstawie kodeksu cywilnego, jest sprzeczne z całością przepisów dotyczących mieszkań policjantów oraz wypacza ich celowość i systemowy charakter; 2) § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że dopuszczalne jest wydanie decyzji cofającej uprawnienie do dotychczas pobieranego równoważnika w sytuacji, gdy nie zmienił się stan rodzinny skarżącej, nie zaistniała też żadna z przesłanek wymienionych w pkt. 1-4 § 6, a także nie przestała ona spełniać warunków, o których mowa w § 1 ust. 1 rzeczonego rozporządzenia (nie posiada bowiem żadnego z lokali, których rodzaje i formy władania nimi enumeratywnie tam wymieniono). Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca, żądając przeprowadzenia rozprawy, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, albowiem istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżącej należnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pismem z dnia 29 maja 2023 r. pełnomocnik skarżącej- na podstawie art. 187 § 1 P.p.s.a.- wniósł o rozważenie możliwości przedstawienia składowi siedmiu sędziów NSA do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości dotyczącego potrzeby wyjaśnienia: "czy pojęcie posiadanie w odniesieniu do lokalu mieszkalnego, stosowane w rozdziale 8 ustawy o Policji i zawarte m. in. w art. 92 ust. 1 oraz art. 95 ust. 1 pkt 2 , jest tożsame z posiadaniem w rozumieniu art. 336 k.c.? Czy też uwzględniając, że stosunek służbowy policjantów regulująca go pragmatyka służbowa, mają charakter administracyjno-prawny, a nie cywilno-prawny, oraz że przepisy normujące stosunki służbowe w formacjach mundurowych oparte są na zasadach autonomiczności i kompletności, uznać należy, że zwrot normatywny "nie posiadają" w kontekście uprawnienia do równoważnika pieniężnego, został sprecyzowany w rozporządzeniu wykonawczym MSWiA do art. 92 ustawy o Policji i ogranicza się do przypadków enumeratywnie wskazanych w § 1 ust. 1 pkt 1-6 tegoż rozporządzenia?". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z zasady, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Jednak w rozpoznawanej sprawie z uwagi na sposób i zakres sformułowanych zarzutów należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, albowiem zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania bezpośrednio zależna jest od zasadności zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Oceniając zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 92 ust. 1 w zw. z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji poprzez błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że pojęcie "posiadania" w odniesieniu do uprawnień mieszkaniowych policjantów jest tożsame z posiadaniem w rozumieniu art. 336 kodeksu cywilnego, należy uznać go za nieuzasadniony. Ustawa o Policji odwołuje się do "posiadania" lokalu (domu), ale pojęcia tego nie definiuje. Nie może jednak ulegać wątpliwości, że skoro "posiadanie" jest instytucją prawa cywilnego, to należy je rozumieć w sposób ukształtowany przepisami tej dziedziny prawa, właściwymi do określenia znaczenia instytucji prawnorzeczowych. W takim ujęciu posiadaniem jest również posiadanie zależne. Zgodnie z art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem zależnym jest ten, kto faktycznie włada rzeczą nie jako właściciel, ale jako mający prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym od lat ugruntowany jest pogląd, iż zajmowanie lokalu mieszkalnego na podstawie użyczenia jest także posiadaniem w rozumieniu art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Jako umowę użyczenia można przy tym kwalifikować również długotrwałe udostępnienie lokalu (domu) mieszkalnego do wyłącznego korzystania, zwłaszcza mające miejsce między najbliższymi członkami rodziny. Do zawarcia takiej umowy zazwyczaj dochodzi w sposób dorozumiany, a dla ważności umowy użyczenia nie jest bowiem wymagane zachowanie formy pisemnej (tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 3112/15; z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 171/21; z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt III OSK 1260/21; z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt III OSK 1488/21). Jeżeli lokal taki odpowiada normie powierzchniowej przysługującej policjantowi i położony jest w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej, to potrzeby mieszkaniowe policjanta są zaspokojone, a w konsekwencji nie spełnia on niezbędnej przesłanki do uzyskania prawa do lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2429/21). Odnośnie zarzutu skarżącej kasacyjnie dotyczącego naruszenia § 6 ww. rozporządzenia, stwierdzić należy, że w istocie odnosi się on do przyjętego przez Sąd I instancji stanowiska w zakresie oceny stanu faktycznego sprawy. Tymczasem w sytuacji, w której nie zakwestionowano poprawności wykładni przepisów prawa materialnego, a ich niewłaściwego zastosowania skarżący kasacyjnie upatruje jako konsekwencji niewłaściwej oceny stanu faktycznego, podniesiony zarzut nie może zostać uwzględniony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest już stanowisko, zgodnie z którym nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego w odniesieniu do podważanego stanu faktycznego sprawy, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który strona skarżąca uznaje za prawidłowy (tak: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). W niniejszej sprawie skarżąca nie podważyła skutecznie okoliczności faktycznych sprawy i prawidłowości ich oceny, a tym samym w realiach tej sprawy nie mogły odnieść skutku zarzuty niewłaściwego zastosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny związany był tymi ustaleniami w tym znaczeniu, że przyjęty w zaskarżonym wyroku stan faktyczny musi być uwzględniony przy dokonywaniu oceny zasadności zarzutów, odnoszących się do naruszenia norm prawa materialnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca od 2015 roku zamieszkuje wraz ze swoją rodziną w mieszkaniu stanowiącym własność jej matki. Część tego mieszkania, według oświadczenia skarżącej kasacyjnie, o powierzchni 22,32 m2 została oddana jej i rodzinie do wyłącznego użytkowania na podstawie ustnej nieodpłatnej umowy użyczenia zawartej z jej matką na czas nieokreślony. Wobec powyższego podzielić należy stanowisko organów obu instancji, a także Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku, że skarżąca posiada władztwo nad lokalem mieszkalnym spełniającym przysługujące jej normy zaludnienia. Zgodnie zaś z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, fakt posiadania odpowiedniego lokalu mieszkalnego, w którym to pojęciu mieści się też zajmowanie lokalu mieszkalnego na podstawie umowy użyczenia, zgodnego z normami zaludnienia przysługującymi policjantowi, wyklucza możliwość przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego jako pochodnego prawa do lokalu mieszkalnego z zasobów Policji. Wbrew twierdzeniom skarżącej, relacja treści jej oświadczeń mieszkalnych pochodzących z 2015 i 2019 roku wprost wskazuje, że zmieniła się zarówno jej sytuacja życiowa, jak i rodzinna – w zakresie dotyczącym zarówno zmiany miejsca zamieszkania i stosunku prawnego łączącego ją z zajmowanym lokalem, jak i stanu rodzinnego. Całokształt stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, oparty na oświadczeniach skarżącej, zdeterminował treść wydanych przez organy Policji decyzji, które zostały pozytywnie zweryfikowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa procesowego tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a., wskazać należy, że jeżeli policjant utracił uprawnienie do równoważnika pieniężnego, to decyzja orzekająca o utracie prawa do takiego świadczenia nie prowadzi do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu funkcjonariuszowi poprzednio przedmiotowego uprawnienia, lecz powoduje, że decyzja ta przestaje wywoływać skutki prawne. Decyzja cofająca uprawnienie do równoważnika ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wywołuje ona skutki na przyszłość, nie wcześniej jak od chwili jej wydania. Stanowisko w tym zakresie od wielu lat utrwalone jest w orzecznictwie sądów administracyjnych i podziela je również Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 16 § 1 k.p.a., zarówno przez organy jak i przez Sąd I instancji. Pozostałe zarzuty kasacyjne zostały błędnie sformułowane. Dotyczy to zarzutu podnoszącego naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ są to przepisy określające wyłącznie sposób rozstrzygnięcia sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny (art. 151 P.p.s.a.) oraz organ odwoławczy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Dotyczy to również zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ przepis ten dotyczy elementów, które musi zawierać decyzja administracyjna i nie można zarzutem naruszenia tego przepisu skutecznie kwestionować oceny organu wyrażonej w tej decyzji i następnie zaakceptowanej przez Sąd I instancji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, z kolei, uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2018 r., I OSK 1351/16 podkreślił, że do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. dochodzi wtedy, gdy uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie albo gdy mimo formalnej poprawności jego treść - ze względu np. na ogólnikowość stwierdzeń i argumentów - nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. Aby naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 107 § 3 k.p.a. mogło stanowić podstawę uchylenia decyzji, koniecznym jest wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taki wpływ w skardze kasacyjnej nie został wykazany. Nadto, wbrew postawionemu zarzutowi zaskarżona decyzja odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji jest adekwatne do stanu faktycznego i prawnego sprawy, wyjaśnia jej istotę oraz konieczność cofnięcia skarżącej uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za uzasadniony wniosek skarżącej kasacyjnie o przedstawienie składowi siedmiu sędziów zagadnienia prawnego. Stosownie do treści art. 187 § 1 P.p.s.a., warunkiem przedstawienia zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyłonienie się przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. Poważne wątpliwości prawne występują wtedy, gdy w sprawie pojawią się kwestie prawne, których wyjaśnienie nastręcza znaczne trudności głównie z powodu możliwości różnego rozumienia przepisów prawnych. Podstawą do takiego wystąpienia może być także pojawienie się w danej kwestii prawnej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z wyżej podanych względów w przedmiotowej sprawie nie występuje zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI