III OSK 411/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że rodzice nie są stronami w postępowaniu o opinię w sprawie przekształcenia szkoły, oddalając ich skargi.
Sprawa dotyczyła skarg rodziców na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki stwierdzające niedopuszczalność ich zażaleń na opinię kuratora oświaty w sprawie przekształcenia szkoły. WSA uznał rodziców za strony postępowania i uchylił postanowienie Ministra. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną Ministra, uznał, że rodzice nie posiadają statusu strony w tym postępowaniu, ponieważ ich interes prawny nie jest bezpośrednio chroniony przepisami Prawa oświatowego. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargi rodziców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Ministra Edukacji i Nauki, które stwierdzało niedopuszczalność zażaleń rodziców na opinię kuratora oświaty dotyczącą zamiaru przekształcenia szkoły. WSA uznał, że rodzice uczniów mają status strony w tym postępowaniu, powołując się na bezpośredni wpływ przekształcenia szkoły na realizację obowiązku szkolnego przez ich dzieci oraz na przepisy Prawa oświatowego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Ministra, uznał jednak, że rodzice nie są stronami w postępowaniu o wydanie opinii przez kuratora oświaty w sprawie likwidacji lub przekształcenia szkoły. NSA stwierdził, że przepisy Prawa oświatowego nie przyznają rodzicom statusu strony ani nie gwarantują im prawnie chronionego interesu w tym zakresie. Sąd podkreślił, że obowiązek szkolny jest realizowany poprzez zapewnienie możliwości nauki w innej szkole, a sposób wykonywania zadań oświatowych należy do organów gminy. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA, uznając go za błędny, i oddalił skargi rodziców, stwierdzając niedopuszczalność ich zażaleń.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rodzice dzieci uczęszczających do szkoły objętej procedurą likwidacji lub przekształcenia nie mają przymiotu strony w postępowaniu zmierzającym do wydania przez kuratora oświaty postanowienia w przedmiocie wyrażenia opinii o zamiarze likwidacji lub przekształcenia szkoły.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa oświatowego nie przyznają rodzicom statusu strony w tym postępowaniu, ani nie gwarantują im prawnie chronionego interesu. Obowiązek szkolny jest realizowany poprzez zapewnienie możliwości nauki w innej szkole, a sposób wykonywania zadań oświatowych należy do organów gminy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 134 K.p.a., uchylając postanowienie Ministra mimo braku podstaw.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jako podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
K.p.a. art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten pozwala na stwierdzenie niedopuszczalności odwołania gdy występuje przypadek oczywistego braku legitymacji odwoławczej.
K.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd pierwszej instancji błędnie przyznał skarżącym status strony w postępowaniu przed organami administracji.
Prawo oświatowe art. 89 § 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Przepis ten nie stanowi podstawy materialnoprawnej interesu prawnego rodziców uczniów w postępowaniu o wydanie opinii o zamiarze likwidacji lub przekształcenia szkoły.
Prawo oświatowe art. 89 § 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Przepis ten nie stanowi podstawy materialnoprawnej interesu prawnego rodziców uczniów w postępowaniu o wydanie opinii o zamiarze likwidacji lub przekształcenia szkoły.
Prawo oświatowe art. 89 § 4
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Przepis ten nie stanowi podstawy materialnoprawnej interesu prawnego rodziców uczniów w postępowaniu o wydanie opinii o zamiarze likwidacji lub przekształcenia szkoły.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania skargi kasacyjnej i uchylenia wyroku WSA oraz oddalenia skarg.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
P.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 70 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nie uzasadnia przyznania skarżącym interesu prawnego w kontekście przekształcenia szkoły.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rodzice nie posiadają statusu strony w postępowaniu o wydanie opinii przez kuratora oświaty w sprawie likwidacji lub przekształcenia szkoły. Przepisy Prawa oświatowego nie przyznają rodzicom interesu prawnego w tym postępowaniu. Postanowienie kuratora oświaty ma charakter nadzorczy. WSA błędnie zinterpretował przepisy Prawa oświatowego i K.p.a. przyznając rodzicom status strony.
Odrzucone argumenty
Rodzice uczniów mają status strony w postępowaniu dotyczącym przekształcenia szkoły, ponieważ ma ono bezpośredni wpływ na realizację obowiązku szkolnego. Przepisy Prawa oświatowego (art. 89) oraz Konstytucji RP (art. 70 ust. 1) gwarantują rodzicom prawo do wpływu na postępowanie dotyczące szkoły ich dzieci.
Godne uwagi sformułowania
rodzice dzieci nie mają prawnie chronionego interesu, który obejmowałby prawo rodziców do domagania się wykonywania zadań oświatowych przez ściśle określoną szkołę. sposób zaś wykonywania tego zadania należy do organów gminy. postanowienie kuratora jest aktem nadzorczym w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.s.g., ponieważ nie dotyczy ono rozstrzygania jakiejkolwiek sprawy administracyjnej, a jego treść bezpośrednio wpływa na ważność uchwały w przedmiocie likwidacji szkoły.
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Teresa Zyglewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach dotyczących przekształceń lub likwidacji szkół, charakteru opinii kuratora oświaty."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania związanego z opinią kuratora oświaty w sprawie przekształcenia szkoły.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw rodziców w kontekście zmian w szkołach, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie oświatowym i administracyjnym.
“Rodzice nie są stronami w postępowaniu o przekształcenie szkoły – kluczowe orzeczenie NSA.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 411/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-07-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-02-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Mirosław Wincenciak /przewodniczący/ Teresa Zyglewska Symbol z opisem 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze Hasła tematyczne Oświata Sygn. powiązane II SA/Wa 1421/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-12 Skarżony organ Minister Edukacji i Nauki Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargi Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 134 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Edukacji i Nauki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1421/21 w sprawie ze skarg W. N.i L. W. na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 2 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażaleń I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargi, II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1421/21, po rozpoznaniu skarg W.N. i L.W. na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 2 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażaleń, uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz każdego ze skarżących zwrot kosztów postępowania. Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 20 lutego 2020 r. Rada Gminy Z. podjęła, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h i pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372) zwanej dalej w skrócie u.s.g. w związku z art. 89 ust. 1 i 9 w związku z art. 29 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.), uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej im. [...] w M. w Szkołę Filialną im. [...] w M. o stopniu organizacyjnym klas I-III z oddziałem przedszkolnym. Postanowieniem z 27 marca 2020 r. nr [...] Kurator Oświaty, po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy z 26 lutego 2020 r. o wyrażenie opinii w sprawie zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej w M., pozytywnie zaopiniował proponowane przekształcenie. Rozstrzygnięcie Kuratora zostało zaskarżone zażaleniami dwóch rodziców uczniów uczęszczających do Szkoły Podstawowej w M.: L.W. oraz W.N., którzy domagali się zmiany tego postanowienia poprzez wydanie negatywnej opinii, ewentualnie uchylenia postanowienia i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji celem wydania nowej opinii w sprawie. Jednocześnie każdy ze skarżących wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Postanowieniem z dnia 2 marca 2021 r. nr [...], Minister Edukacji i Nauki, w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. stwierdził niedopuszczalność zażaleń skarżących, bowiem w dacie złożenia zażaleń postępowanie zostało zakończone, gdyż postanowienie organu pierwszej instancji stało się ostateczne, a nadto zażalenia zostały wniesione przez podmioty niemające przymiotu strony. Powyższe postanowienie Ministra skarżący uczynili przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: skarga W.N. została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wa 1421/21, a skarga L.W. - pod sygn. akt II SA/Wa 1422/21. Skarżący podnosząc zarzuty naruszenia art. 28 i art. 127 K.p.a. oraz art. 89 ust. 1, 3-5 i 9 Prawa oświatowego, zażądali uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia od Ministra na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedziach na skargi Minister w obu sprawach wniósł o oddalenie skarg jako pozbawionych uzasadnionych podstaw Postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządził połączenie sprawy ze skargi W.N. o sygn. akt II SA/Wa 1421/21 ze sprawą ze skargi L.W. o sygn. akt II SA/Wa 1422/21 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalsze prowadzenie pod sygn. akt II SA/Wa 1421/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 12 października 2021 r. uznał, że skargi zasługiwały na uwzględnienie. W ocenie Sądu rodzicom małoletnich uczniów uczęszczających do szkoły objętej zamiarem przekształcenia (bądź likwidacji) w trybie art. 89 Prawa oświatowego przysługuje status strony tego postępowania, a więc również przysługuje im prawo do skutecznego wniesienia zażalenia na postanowienie Kuratora wyrażające opinię w sprawie tego przekształcenia (bądź likwidacji). Zaakcentowano, że w realiach rozpoznawanej sprawy występuje sytuacja, gdy przekształcenie szkoły w sposób bezpośredni rzutuje na sformułowany w art. 70 ust. 1 Konstytucji RP obowiązek szkolny. W związku z tym, że dzieci skarżących - realizując obowiązek nauki - uczęszczają do szkoły, która ma zostać przekształcona, to oczywistym jest, iż to przekształcenie pozostaje w bezpośrednim związku z realizacją przez niepełnoletniego ucznia obowiązku nauki. Rodzicowi takiego niepełnoletniego ucznia, który odpowiada za realizację przez swoje dziecko ww. obowiązku, przysługuje więc przymiot strony w postępowaniu opisanym w art. 89 Prawa oświatowego. Ponadto ustawodawca w art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego stwierdził, że w postępowaniu dotyczącym przekształcenia szkoły biorą udział: właściwy kurator, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu, rodzice uczniów (ewentualnie pełnoletni uczniowie), dlatego też kłóciłby się z zasadą racjonalności ustawodawcy pogląd, w myśl którego rodzice uczniów lub pełnoletni uczniowie mieliby zostać wyłączeni z kręgu podmiotów upoważnionych do skarżenia postanowienia właściwego kuratora oświaty w przedmiocie wyrażenia opinii o zamiarze likwidacji (przekształcenia) szkoły. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, Minister jest zobligowany do merytorycznego rozpoznania zażaleń skarżących. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Edukacji i Nauki, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1) przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy: a) art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. przez niewykonanie prawidłowo kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, polegające na odniesieniu się jedynie do zarzutów skargi, bez rozpatrzenia, czy uzasadnione było zastosowanie przez organ art. 134 K.p.a.; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Ministra Edukacji i Nauki z 2 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażaleń, jako wydanego z naruszeniem art. 28 K.p.a., podczas gdy zaskarżone postanowienie nie naruszało przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy; c) art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na nierozstrzygnięciu sprawy w jej granicach i ograniczenie rozpoznania do zarzutów skargi dotyczących posiadania interesu prawnego przez skarżących, chociaż kwestia ta w ogóle nie była przedmiotem rozstrzygania przez organ administracji drugiej instancji - nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia organu w sytuacji zaistnienia przesłanki stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia stosownie do art. 134 K.p.a.; d) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia; e) art. 153 P.p.s.a. przez dokonanie oceny prawnej niezgodnej ze stanem faktycznym istniejącym w sprawie i nieuprawnione wskazania co do dalszego postępowania; 2) prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1, 3 i 4 Prawa oświatowego przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepisy w nim zawarte stanowią podstawę materialnoprawną interesu prawnego rodziców uczniów szkoły w postępowaniu w sprawie wydania przez kuratora oświaty opinii o zamiarze likwidacji lub przekształcenia szkoły. W oparciu o wskazane zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. W tej sprawie żadna z przesłanek wynikających z ww. przepisów w tej sprawie nie zachodzi, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Sprawa ta podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest zasadna. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy rodzic dziecka uczęszczającego do szkoły publicznej, wobec której zostało wszczęte postępowanie mające na celu jej likwidację lub przekształcenie, może zaskarżyć postanowienie organu wyrażające opinię co do zamiaru jej likwidacji. Zgodnie z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego szkoła publiczna może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Obowiązek zawiadomienia właściwego kuratora oświaty wynika z tego, że kurator ten występuje w procedurze likwidacji szkoły jako organ współdecydujący, ponieważ to od jego pozytywnej opinii zależy możliwość zlikwidowania takiej szkoły (art. 89 ust. 3 Prawa oświatowego). Taką opinię wydaje kurator oświaty w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania - w przypadku postanowienia wydanego przez kuratora oświaty oraz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego - w przypadku postanowienia wydanego przez tego ministra (art. 89 ust. 4 Prawa oświatowego). Stroną postępowania dotyczącego wyrażenia opinii przez kuratora oświaty jest ta gmina, która zamierza zlikwidować daną szkołę. Nie są nimi rodzice dzieci uczęszczających do szkoły objętej procedurą likwidacji. Postanowienie kuratora jest aktem nadzorczym w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.s.g., ponieważ nie dotyczy ono rozstrzygania jakiejkolwiek sprawy administracyjnej, a jego treść bezpośrednio wpływa na ważność uchwały w przedmiocie likwidacji szkoły. Tym samym skoro od treści aktu wydawanego przez organ pozostający poza strukturą danej jednostki samorządu zależy ważność uchwały rady gminy, to taki akt ma charakter nadzorczy. Tym samym w postępowaniu zmierzającym do wydania przez kuratora oświaty postanowienia w przedmiocie wyrażenia opinii o zamiarze likwidacji szkoły rodzice dzieci uczęszczających do takiej szkoły nie mają przymiotu strony. Także żaden przepis Prawa oświatowego ani innej ustawy nie gwarantuje w tym postępowaniu rodzicom przymiotu strony. Rodzice dzieci nie mają prawnie chronionego interesu, który obejmowałby prawo rodziców do domagania się wykonywania zadań oświatowych przez ściśle określoną szkołę. Wykonywanie zadań oświatowych jest obowiązkiem jednostek samorządu terytorialnego określonych szczebli i z akt sprawy nie wynika, aby zadanie to w tej sprawie nie było wykonywane. Sposób zaś wykonywania tego zadania należy do organów gminy. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie naruszenie w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji art. 89 ust. 1, 3 i 4 Prawa oświatowego przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepisy w nim zawarte stanowią podstawę materialnoprawną interesu prawnego rodziców uczniów szkoły w postępowaniu w sprawie wydania przez kuratora oświaty opinii o zamiarze likwidacji lub przekształcenia szkoły. Żaden z tych przepisów nie zawiera podstawy do wywodzenia prawnie chronionego interesu rodziców uczniów w postępowaniu uzgodnieniowym prowadzonym przez kuratora oświaty. Zasadnym są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 134 K.p.a. i błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jako podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W judykaturze i doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym art. 134 K.p.a. pozwala na stwierdzenie niedopuszczalności odwołania gdy występuje przypadek oczywistego braku legitymacji odwoławczej, a brak ten nie wiąże się z oceną interesu prawnego (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. R.Hauser, M.Wierzbowski, C.H.Beck, Warszawa 2014, s. 526-563). Organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania obowiązany jest zbadać dopuszczalność odwołania. Dopuszczalność odwołania jest wyznaczona przesłankami przedmiotowymi i przesłankami podmiotowymi. Przesłanki podmiotowe, to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot: stronę postępowania w sprawie. Jeżeli ze złożonego odwołania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wnoszący nie ma w sprawie interesu prawnego, organ odwoławczy w formie postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania. W przypadku, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności dowodowych w postępowaniu wyjaśniającym, nie można przyjąć, że organ tych ustaleń będzie dokonywał poza formami postępowania administracyjnego, bez zapewnienia udziału jednostki powołującej się na własny interes prawny. W takim przypadku organ odwoławczy obowiązany jest podjąć postępowanie odwoławcze, a w razie gdy ustali, że strona wnosząca odwołanie nie ma interesu prawnego, zakończy postępowanie odwoławcze w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 432/17). Tym samym skoro w tej sprawie weryfikacja statutu wnoszących zażalenie nie wymagała prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a osoby te nie mogły uzyskać statusu stron, to trafnie organ drugiej instancji stwierdził niedopuszczalność zażaleń. Niezasadnie Sąd pierwszej instancji wywodził posiadanie przez skarżących interesu prawnego z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP. Niewątpliwie przepis ten gwarantuje publiczne prawo podmiotowe do nauki, zgodnie bowiem z jego treścią każdy ma prawo do nauki, a nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Sposób wykonywania obowiązku szkolnego określa odrębna ustawa. Przekształcenie danej szkoły publicznej połączone z zapewnieniem uczącym się w niej uczniom kontynuowania nauki w innej szkole nie stanowi pozbawienia konstytucyjnie chronionego prawa do nauki, ani też prawa do bezpłatnej nauki do ukończenia 18 lat przez ucznia. Nie uzasadnia przyznania skarżącym interesu prawnego przez Sąd pierwszej instancji także i ta argumentacja zawarta w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym interes prawny rodziców uczniów uczęszczających do przekształcanej lub likwidowanej szkoły miałby wynikać ze zmiany kadry nauczycielskiej w nowej szkole, sposobu organizacji nauki w nowej szkole lub odległości ucznia do nowej szkoły od miejsca zamieszkania. Rodzice nie mają interesu prawnego pozwalającego im na współkształtowanie obsady nauczycieli w szkole, ani też organizacji roku szkolnego. Kwestia odległości dziecka od szkoły jest regulowana przepisami ustaw oświatowych i w przypadkach wyraźnie określonych przepisami prawa organy gminy mają obowiązek zapewnić bezpłatne dowożenie dzieci do szkoły lub możliwość zorganizowania np. internatu dla dzieci niezamieszkujących w miejscowości, w której jest siedziba szkoły (art. 107 ust. 1 Prawa oświatowego). Tym samym trafnie zarzuca się w skardze kasacyjnej także naruszenie przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 28 K.p.a. poprzez niezasadne przyznanie skarżącym statutu strony w tej sprawie w postępowaniu przed organami administracji rządowej. Niezasadne są natomiast zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 1 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. Art. 3 § 1 P.p.s.a. jest przepisem o charakterze kompetencyjnym stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 P.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem. Naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. miałoby miejsce w sytuacji, gdyby sąd rozpoznający skargę uchylił się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16). Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera niedające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie, a w tym podstawę rozstrzygnięcia przyjętą przez Sąd pierwszej instancji. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd. Zasadnie natomiast podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że skoro niezasadnie Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do rozpoznania organowi drugiej instancji zawierając w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędną ocenę prawną, a w związku z tym także błędne wskazania co do dalszego postępowania, to tym samym związanie organu tymi wskazaniami nie znajduje uzasadnienia w tej sprawie. Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej Ministra Edukacji i Nauki i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi W.N. i L.W. na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 2 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażaleń. Kontrolując zaskarżone postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie narusza ono prawa, a same skargi są niezasadne. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. i art. 151 w związku z art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie pierwszym uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargi. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć strony, które wniosły skargi do Sądu pierwszej instancji kosztami postępowania kasacyjnego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI