III OSK 41/26

Naczelny Sąd Administracyjny2026-02-19
NSAochrona środowiskaŚredniansa
hałasochrona środowiskapostępowanie administracyjnedecyzja administracyjnapoziom hałasuskarżący kasacyjnyNSAWSASKOkontrola sądowa

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, uznając za zasadne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z powodu istotnych naruszeń przepisów postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B.J. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił sprzeciw od decyzji SKO uchylającej decyzję Starosty w przedmiocie dopuszczalnego poziomu hałasu. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo ocenił zasadność decyzji kasatoryjnej SKO. SKO uchyliło decyzję Starosty z powodu braku uzasadnienia prawnego, nieustalenia adresata decyzji oraz nierozpatrzenia rozbieżności w pomiarach hałasu, co stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez B.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gliwicach. Wyrok WSA z kolei oddalił sprzeciw strony od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję Starosty dotyczącą dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż decyzja SKO o charakterze kasatoryjnym była zasadna. SKO uchyliło decyzję Starosty z powodu istotnych naruszeń przepisów postępowania, w tym braku uzasadnienia prawnego, nieustalenia adresata decyzji oraz nierozpatrzenia rozbieżności w wynikach pomiarów hałasu. NSA podkreślił, że sąd administracyjny w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej ocenia jedynie przesłanki zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a nie merytoryczną poprawność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Skarga kasacyjna nie wykazała naruszenia prawa materialnego ani postępowania przez WSA, dlatego została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (brak uzasadnienia prawnego, nieustalenie adresata decyzji, nierozpatrzenie rozbieżności w pomiarach hałasu), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż decyzja SKO o charakterze kasatoryjnym była zasadna z uwagi na istotne naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, które uniemożliwiały merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Pomocnicze

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji musi zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać związek między oceną a treścią rozstrzygnięcia. Brak odniesienia się do wszystkich zarzutów strony i dowodów stanowi naruszenie.

k.p.a. art. 136 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, ale nie może zastępować organu pierwszej instancji w całościowym postępowaniu wyjaśniającym.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli uzna ją za niezasadną.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 64e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji kasatoryjnej ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania tej decyzji.

u.p.o.ś. art. 115a

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Dotyczy ustalania dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku.

u.p.o.ś. art. 3 § pkt 48

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Definicja 'zakładu' w kontekście emisji hałasu.

u.p.o.ś. art. 3 § pkt 41

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Definicja 'tytułu prawnego'.

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości postępowania.

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 182 § § 2a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji było wadliwe, brak było analizy prawnej i faktycznej. Organ pierwszej instancji nie ustalił prawidłowo adresata decyzji. Organ pierwszej instancji nie odniósł się do rozbieżności w wynikach pomiarów hałasu. Wady decyzji organu pierwszej instancji stanowiły istotne naruszenie przepisów postępowania, uzasadniające zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. przez WSA były niezasadne. WSA prawidłowo ocenił zasadność decyzji kasatoryjnej SKO. Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania, oceniając jedynie przesłanki zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd pierwszej instancji kontrolując taką decyzję nie ma podstaw do wyrażania oceny prawnej w zakresie szerszym niż odnoszącym się do przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a. brak odniesienia się do metodologii pomiarów oraz różnic w ich wynikach stanowi istotne naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.

Skład orzekający

Sławomir Wojciechowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście decyzji kasatoryjnych organów administracji, zwłaszcza w sprawach dotyczących ochrony środowiska i poziomu hałasu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z decyzją kasatoryjną i sprzeciwem od niej. Koncentruje się na ocenie formalnej, a nie merytorycznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego – decyzji kasatoryjnej i jej kontroli sądowej. Choć nie zawiera nietypowych faktów, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów proceduralnych w kontekście ochrony środowiska.

Kiedy organ administracji może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia? NSA wyjaśnia zasady stosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 41/26 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1153/25 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2025-10-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 136 § 1, art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1153/25 w sprawie ze sprzeciwu B.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1153/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze sprzeciwu B.J. (dalej także jako: "skarząca", "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej także jako: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia 29 lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku: oddalił sprzeciw.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Starosta [...] (dalej także jako: "Starosta", "organ I instancji") decyzją z dnia 29 maja 2025 r., nr [...] ustalił dla E.P. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] dopuszczalny poziom hałasu "A" w środowisku emitowanego z terenu prowadzonej działalności myjni samochodowej w [...] przy ul. [...], a także określił rozkład czasu pracy myjni samochodowej samoobsługowej.
Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka reprezentowana przez profesjonalną pełnomocnik. Podniosła, że organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy, a w szczególności okoliczności zaprzestania prowadzenia myjni samochodowej samoobsługowej przez odwołującą. Odwołująca wskazała również, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a., a organ nie odniósł się do różnic w wynikach przeprowadzonych badaniach hałasu.
Organ odwoławczy (SKO) decyzją z dnia 29 lipca 2025 r., nr [...] uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazało, że Starosta nie poddał analizie i całościowej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wyników dwóch badań pomiarów hałasu z terenu myjni samochodowej. Odwołująca słusznie wskazała na konieczność wyjaśnienia przyczyn różnic w wynikach obu pomiarów. Organ był zobligowany do wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy lub twierdzenia uważane przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy powinny być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.
Kolegium podniosło, że w zaskarżonej decyzji zabrakło jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego. Organ ograniczył się do wskazania art. 115a Prawa ochrony środowiska w podstawie prawnej. Starosta nie wyjaśnił jakie przepisy prawa materialnego zastosował – czy zastosował przepisy obowiązujące w sprawie, a wynikające z przepisów przejściowych. Obowiązkiem organu administracji jest dokładne uzasadnienie przyjęcia konkretnego przepisu jako podstawy rozstrzygnięcia. Organ administracji nie może zatem ograniczyć się do powołania artykułu czy paragrafu przepisu prawa, lecz powinien w uzasadnieniu zawrzeć umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazać, jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia. Co istotne, organ nie poczynił żadnych ustaleń odnośnie podmiotu, do którego powinna być skierowania przedmiotowa decyzja. Zakład, o którym mowa w art. 115a ust. 1 i 3 ustawy, to jedna lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami (art. 3 pkt 48 powyższej ustawy). Z treści powyższych przepisów wynika, że adresatem powyższej decyzji może być jedynie zakład, w ramach którego działalności dochodzi do przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu. Brzmienie przywołanych przepisów prowadzi bowiem do wniosku, że dopuszczalne poziomy hałasu ustala się "dla danego zakładu" powodującego jego emisję. Ustalenie adresata obowiązku w osobie emitenta hałasu nie powinno rodzić wątpliwości również z tego powodu, że obowiązek przestrzegania wymagań w zakresie dopuszczalnej emisji hałasu ma charakter publicznoprawny i jako taki kierowany jest do podmiotu, który w ramach swojej działalności wytwarza taki hałas. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 pkt 41 ustawy, przez użyty w ustawie termin "tytuł prawny", należy rozmieć prawo własności, użytkowanie wieczyste, trwały zarząd, ograniczone prawo własności albo stosunek zobowiązaniowy. W niniejszej sprawie organ nie podjął żadnych ustaleń w zakresie podmiotu prowadzącego instalację, mimo, że aktach sprawy znajdują się umowa dzierżawy, która niewątpliwie mieści się w ww. katalogu. Co więcej organ nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie zaprzestania prowadzenia myjni samochodowej samoobsługowej przez odwołującą. Pełnomocnik E.P. wprost wskazał na zaprzestanie prowadzenia działalności przez odwołującą, do której to okoliczności organ w żaden sposób się nie odniósł.
Sprzeciw od tej decyzji złożyła strona postępowania – skarżąca reprezentowana przez profesjonalną pełnomocnik. Domagając się uchylenia zaskarżonego aktu i zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła SKO naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy.
Podniosła, że postępowanie w sprawie toczy się już prawie 10 lat i przez cały ten okres skarżąca narażona jest na nadmierny hałas emitowany z samoobsługowej myjni samochodowej co narusza art. 12 k.p.a. Organ II instancji naruszył też art. 10 § 1 k.p.a albowiem przed wydaniem rozstrzygnięcia nie doręczył skarżącej odwołania od decyzji Starosty, czym uniemożliwił jej czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym i zajęcia stanowiska w przedmiocie zarzutów podniesionych w odwołaniu. Pani E.P. przez cały okres postępowania w sprawie, reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, który aktywnie w nim uczestniczy i zawiadamiany jest o wszystkich czynnościach w których zajmuje stanowisko.
W ocenie składającej sprzeciw pomiar hałasu to wykonany został przez akredytowane laboratorium, które udzieliło wyjaśnień dotyczące wyników badania. Badanie zostało przeprowadzone w czasie gdy czynne było jedno stanowisko i niedostępny był odkurzacz. Udostępnianie stanowisk odbywa się na zasadzie ewentualnego zagradzania taśmą dojazdu do stanowisk, natomiast nie ma charakteru trwałego. Na wynik pomiaru może też mieć wpływ ingerowanie przedsiębiorcy w sposób pracy instalacji. O terminach badań poziomu hałasu właścicielka myjni zawsze była zawiadamiana.
Organ I instancji dokonał również szczegółowych ustaleń co do podmiotu, do którego ma być skierowana decyzja. Przeprowadził wyjaśnienia z dzierżawcą terenu a następnie w związku z milczeniem dzierżawcy, uzyskał od właścicielki myjni oświadczenie, że umowa dzierżawy została rozwiązana. W powszechnie dostępnym rejestrze Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej pod adresem [...] widnieją dwie firmy prowadzące działalność gospodarczą:
- [...] - m.in. przedmiot działania - 45.20.Z Konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli - status działalności – aktywny,
- [...] - przedmiot działania 15.20.Z Produkcja obuwia - status działalności - aktywny
W ocenie autorki sprzeciwu jednoznacznie można stwierdzić, że decyzja Starosty została skierowana do prawidłowego podmiotu albowiem instalacja emitująca hałas do środowiska należy do [...] a organ I instancji od samej właścicielki instalacji uzyskał informację, że umowa dzierżawy, na którą powołuje się organ II instancji, została rozwiązana.
Odpowiadając na sprzeciw organ administracji wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że stwierdzone braki postępowania nie były możliwe do usunięcia w trybie art. 136 k.p.a., organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Zasada dwuinstancyjności postępowania wyłączyła przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazywał, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć istotny wpływ na treść decyzji, w szczególności związanych z prowadzeniem przez stronę działalności myjni samochodowej. W tym zakresie – wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie – nie jest wystarczająca sama analiza zapisów CEIDG.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1153/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił sprzeciw i zważył, co następuje:
Sąd pierwszej instancji podzielił argumentację SKO, że uzasadnienie uchylonej przez nie decyzji składa się praktycznie wyłącznie z przedstawienia stanu faktycznego sprawy oraz opisu podjętych działań. Brak w niej jakiejkolwiek interpretacji przepisów prawa materialnego. To zaś nie pozwala na dokonanie ich prawidłowej subsumpcji. W dalszej kolejności uniemożliwia to dokonanie kontroli zaskarżonego aktu przez organ odwoławczy, jak i sąd administracyjny. To jedno uchybienie w pełni uzasadnia wydanie przez organ administracji wydanie orzeczenia kasatoryjnego.
Organ I instancji nie wyjaśnił również, do kogo obowiązki wynikające z jego decyzji powinny być skierowane. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte 6 grudnia 2023 r. "przeciwko" [...] (choć faktycznie trwało od 2015 r.). Jednakże z uzasadnienia decyzji organu I instancji może wynikać, że instalacja w tym czasie mogła być dzierżawiona przez [...]. Tuż przed wydaniem decyzji przez organ I instancji umowa dzierżawy miała zostać rozwiązana. Wszelkie zatem ustalenia odnośnie adresata decyzji uczyniono w oparciu o wpisy w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, gdzie jako podmioty prowadzące działalność na nieruchomości widnieją dwa podmioty. Ma zatem rację SKO, że wyjaśnienia w tym zakresie są wysoce niewystarczające.
Ostatni z argumentów podniesionych w zaskarżonej obecnie decyzji to brak odniesienia się przez organ I instancji do kwestii rozbieżności pomiarów dokonywanych przez WIOŚ i akredytowane laboratorium. Stwierdzenie, że to ostatnie "nie ma wpływu na obłożenie myjni podczas pomiarów i nie odpowiada za sprawność urządzeń w tym ciśnienia roboczego myjni oraz innych urządzeń powiązanych technologicznie". Prowadzący laboratorium sam stwierdził, że "myjnia jest obiektem, kiedy obłożenie może być różne w zależności od użycia programów myjni, wielkości i sposobu mycia aut i wielu innych czynników". W jego ocenie hałas mogą powodować także urządzenia do czyszczenia dywaników - wytrzepywania kurzu oraz zamykanie i otwierane drzwi w samochodach.
Powyższe wskazuje, że brak odniesienia się do metodologii pomiarów, oraz różnic w ich wynikach stanowi istotne naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Nie pozwala również na stwierdzenie, czy decyzja organu I instancji spełnia zasadę prawdy materialnej.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła skarżąca zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:
1. prawa materialnego, tj. art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 115a ustawy Prawo ochrony środowiska przez błędne uznanie, że w sprawie istniały przesłanki do zastosowania decyzji kasatoryjnej mimo, że ujawnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchybienia ograniczały się wyłącznie do zarzutu braku pełnej interpretacji przepisów Prawa ochrony środowiska zastosowanych przez organ I instancji niewskazania precyzyjnego adresata obowiązków, nieuwzględnienia rozbieżności w wynikach pomiarów hałasu.
Żadne z tych uchybień nie stanowi "istotnego naruszenia przepisów postępowania'', które uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia. Są to braki w uzasadnieniu lub ocenie prawnej, które powinny być usuwane przez organ odwoławczy, nie zaś skutkować decyzją kasacyjną.
2. przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. polegające na wadliwym oddaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, choć decyzja kasatoryjna została wydana bez istnienia przesłanek ustawowych. SKO nie wykazało, aby postępowanie dowodowe I instancji było przeprowadzone wadliwie w całości, konieczne było powtórzenie całego postępowania stan faktyczny był niewyjaśniony.
Sąd I instancji zaakceptował wadliwe stanowisko SKO jakoby rozbieżności w pomiarach hałasu wymagały ponownego przeprowadzenia postępowania w całości. Rozbieżności takie są normalną cechą postępowań akustycznych i wymagają oceny, nie zaś kasacji decyzji.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw albowiem podniesione w niej zarzuty wraz z zawartą w uzasadnieniu argumentacją nie podważają mimo wszystko prawidłowości kontroli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], jaką przeprowadził Sąd pierwszej instancji, skutkiem której było oddalenie sprzeciwu.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a., tj.: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Podkreślenia wymaga, że zaskarżony wyrok został wydany w wyniku rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Charakter i zakres zaskarżonej decyzji, tj. decyzji kasatoryjnej, powoduje, że przedmiotem rozważań w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie są kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym tego rodzaju decyzji. Zgodnie bowiem z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W myśl natomiast art. 64e p.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Innymi słowy, ocena Sądu pierwszej instancji sprowadza się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola ta nie może natomiast obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Sąd pierwszej instancji kontrolując taką decyzję nie ma podstaw do wyrażania oceny prawnej w zakresie szerszym niż odnoszącym się do przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu I instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a.
Zasadniczo więc, rozpoznając sprzeciw, sąd administracyjny nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego, tym niemniej, jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane (por. wyroki NSA: z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2045/18; z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 4191/18 – publik. CBOSA). W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, traci swoje znaczenie. Nadto zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego, które winny przeprowadzić organy administracji wyznaczają przepisy prawa materialnego mogące znaleźć zastosowanie w danej sprawie.
Stosownie do art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z przepisu tego wynika, że wydanie decyzji kasacyjnej połączonej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek, które powinny znaleźć potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Po pierwsze, organ odwoławczy jest zobowiązany wykazać, że postępowanie przed organem I instancji, w którym została wydana decyzja, było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie – niezbędnym jest wykazanie istnienia niewyjaśnionego przez organ I instancji zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dodać także należy, że decyzja kasacyjna może zapaść, jeżeli wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prawidłowo wydało decyzję kasatoryjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, z uwagi na fakt, że podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie są trafne.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie wskazuje się, że art. 151 p.p.s.a. należy do grupy przepisów wynikowych i warunkiem jego zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia bądź niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Oznacza to, że naruszenie tego przepisu prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Trzeba zatem zaakcentować, że art. 151 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Podmiot skarżący kasacyjnie chcąc powołać się w zarzucie naruszenia przepisów postępowania na uchybienie art. 151 p.p.s.a. zobowiązany jest powiązać taki zarzut z naruszeniem konkretnych przepisów, którym jego zdaniem, uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu procesowego skargi kasacyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1149/16, wyrok NSA z 9 listopada 2018 r., sygn. akt I FSK 2149/16). Sąd jest zatem zobowiązany do oddalenia skargi, jeśli z przeprowadzonego postępowania rozpoznawczego wynika, że kontrolowana decyzja została podjęta bez naruszenia prawa materialnego oraz procesowego, względnie gdy stwierdzone uchybienia nie dają podstaw do uwzględnienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zatem zakwestionować wyroku oddalającego skargę jedynie z tej przyczyny, iż Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił skargi, oceniając okoliczności sprawy w sposób dający podstawę do wyciągnięcia takich właśnie wniosków, ale inaczej niż chciał tego skarżący. Innymi słowy przepis ten może być naruszony tylko wówczas, gdy Sąd, uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie, wydaje orzeczenie oddalające skargę, lub gdy Sąd, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, uwzględnia ją. Tymczasem w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez ten Sąd normy prawnej. Podkreślenia wymaga również, iż w trybie omawianego przepisu nie jest możliwe kwestionowanie stanu faktycznego w sprawie, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ, do czego w istocie zmierza autor skargi kasacyjnej. Powyższe na zasadzie analogii odnosi się również do art. 151a § 2 p.p.s.a. Co więcej Naczelny Sąd Administracyjny nie może zakwestionować wyroku oddalającego sprzeciw jedynie z tej przyczyny, iż Sąd pierwszej instancji orzekł w dany sposób, oceniając okoliczności sprawy w sposób dający podstawę do wyciągnięcia takich właśnie wniosków, ale inaczej niż chciał tego skarżący (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2019 r., I OSK 2096/19, Legalis).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy za prawidłowy uznać należy wyrok Sądu pierwszej instancji, którym oddalił sprzeciw skarżącej od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 lipca 2025 r., nr [...], uchylającej decyzję Starosty z dnia 29 maja 2025 r., nr [...] i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Z treści uzasadnienia decyzji uchylającej, od której skarżąca wniosła sprzeciw wynikało, że zaskarżonej decyzji zabrakło jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego, jak i organ nie poczynił żadnych ustaleń odnośnie podmiotu, do którego powinna być skierowania przedmiotowa decyzja. Ponadto organ odwoławczy wyraźnie wskazał, że organ I instancji nie poddał analizie i całościowej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wyników dwóch badań pomiarów hałasu z terenu myjni samochodowej. W realiach kontrolowanej sprawy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania – art. 107 § 3 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Powyższa konkluzja uzasadniała zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., w rezultacie konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Należy również podzielić stanowisko i argumentację Sądu I instancji, że oprócz dostrzeżonych przez Kolegium uchybień organu pierwszej instancji rzutujących w istotnym stopniu na wynik sprawy Sąd stwierdził, że brak odniesienia się do metodologii pomiarów oraz różnic w ich wynikach stanowi istotne naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Nie pozwala również na stwierdzenie, czy decyzja organu I instancji spełnia zasadę prawdy materialnej.
Biorąc pod uwagę wyżej przedstawione rozważania wskazać należy, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Jednocześnie odnosząc się do twierdzeń autora skargi kasacyjnej wyraźnego podkreślenia wymaga, że w ramach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd pierwszej instancji nie dokonywał oceny materialnoprawnych podstaw zaskarżonej decyzji, które wykraczałyby poza zakres narzucony treścią art. 138 § 2 k.p.a. Badał on jedynie sposób przeprowadzenia postępowania administracyjnego, nie zaś merytoryczną poprawność oceny zgromadzonego materiału dowodowego, która to może być przedmiotem rozważań sądu, dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego w toku instancji.
Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok jest prawidłowy, bowiem Sąd pierwszej instancji słusznie uznał sprzeciw skarżącej kasacyjnie za niezasadny.
W tej sytuacji skarga kasacyjna jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, tym samym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI