III OSK 3975/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-03
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuskarga kasacyjnaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymisądy administracyjneinformacja publicznaterminyrozpoznanie wniosku

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej, mimo że organ ostatecznie udzielił odpowiedzi.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Dyrektora Regionalnego Centrum Kultury w C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zobowiązał organ do rozpoznania wniosku, stwierdził bezczynność i zasądził koszty. Organ wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 161 § 1 p.p.s.a. poprzez niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzut za bezzasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 4 czerwca 2020 r. uwzględnił skargę K. N. na bezczynność Dyrektora Regionalnego Centrum Kultury w C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 6 stycznia 2020 r. w terminie 14 dni, stwierdził bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, i zasądził koszty postępowania. Skarga kasacyjna organu skierowana przeciwko temu wyrokowi została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny. Organ zarzucił naruszenie art. 161 § 1 p.p.s.a. poprzez niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania, argumentując, że sprawa stała się bezprzedmiotowa, gdyż organ wykonał zobowiązanie przed wydaniem wyroku. NSA uznał ten zarzut za bezzasadny, wskazując na wadliwość formalną skargi kasacyjnej oraz na fakt, że sąd pierwszej instancji nie mógł uwzględnić dowodów nieznajdujących się w aktach sprawy. Ponadto, NSA podkreślił, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 149 p.p.s.a., załatwienie sprawy przez organ po wniesieniu skargi nie zwalnia sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie stwierdzenia bezczynności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ pozostawał w bezczynności, a sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał sprawę merytorycznie, nie umarzając postępowania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że mimo udzielenia odpowiedzi po terminie, sąd pierwszej instancji miał obowiązek rozpoznać skargę na bezczynność, zwłaszcza w świetle nowelizacji p.p.s.a. wprowadzającej art. 149 § 1 pkt 3, który umożliwia stwierdzenie bezczynności nawet po załatwieniu sprawy przez organ. Organ nie wykazał, że sprawa stała się bezprzedmiotowa w sposób uzasadniający umorzenie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Postępowanie sądowe umarza się, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Określa podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Określa termin 14 dni na udostępnienie informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 13 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Procedura przedłużenia terminu udostępnienia informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 3 lit. b

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Zakres informacji publicznej dotyczący sposobu gospodarowania mieniem komunalnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał skargę na bezczynność, mimo że organ udzielił odpowiedzi po terminie, ale przed wydaniem wyroku. Naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji nie zostało skutecznie wykazane w skardze kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., co zostało odrzucone przez NSA.

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Zarzut naruszenia przepisu prawa poprzez jego niezastosowanie czy pominięcie jest nieskuteczny, jeśli nie towarzyszy mu wskazanie wadliwie zastosowanego przepisu. Załatwienie przez organ sprawy po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego nie powoduje konieczności umorzenia postępowania sądowego co do żądania stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości.

Skład orzekający

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Rafał Stasikowski

sprawozdawca

Mariusz Kotulski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku sądu administracyjnego do rozpoznania skargi na bezczynność organu, nawet jeśli organ załatwi sprawę po terminie, ale przed wydaniem wyroku. Wskazanie na wymogi formalne skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w sprawach dostępu do informacji publicznej i skarg na bezczynność.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu dostępu do informacji publicznej i procedury sądowej, pokazując, że organy nie mogą unikać odpowiedzialności za opóźnienia, nawet jeśli ostatecznie udzielą odpowiedzi. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Organ spóźniony, ale sąd nie odpuszcza: NSA wyjaśnia, kiedy bezczynność organu jest nadal bezczynnością.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 3975/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
IV SAB/Wr 172/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2020-06-04
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 § 1 pkt 3, art. 161 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Regionalnego Centrum Kultury w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 172/20 w sprawie ze skargi K. N. na bezczynność Dyrektora Regionalnego Centrum Kultury w C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 172/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi K. N. na bezczynność Dyrektora Regionalnego Centrum Kultury w C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej: I. zobowiązał Dyrektora Regionalnego Centrum Kultury w C. do rozpoznania wniosku skarżącego z 6 stycznia 2020 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; II. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądził od Dyrektora Regionalnego Centrum Kultury w C. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
K. N. w dniu 6 stycznia 2020 r. wystąpił do Regionalnego Centrum Kultury w C. z wnioskiem w formie elektronicznej, w którym domagał się udostępnienia informacji dotyczących warunków świadczenia jakichkolwiek usług przez siedem wskazanych z imienia i nazwiska osób na rzecz RCK, na podstawie umów zlecenia o dzieło lub innej umowy cywilnoprawnej, w tym informacji o liczbie i rodzajach tych umowy, dacie ich zawarcia, okresu na jakie zostały zawarte, wypłaconym na ich podstawie wynagrodzeniu (cały okres) oraz wynikającym z tych umów zakresie obowiązków oraz godzin pracy tych osób, a także informacje o posiadanych przez nie kompetencjach.
Pismem z 20 stycznia 2020 r., wysłanym drogą elektroniczną, Zastępca Dyrektora RCK poinformował wnioskodawcę, że odpowiedź na wniosek zostanie wysłana najpóźniej do 6 marca 2020 r., a powodem opóźnienia jest duże zainteresowanie dotyczące działalności i funkcjonowania RCK, a co się z tym wiąże, liczny wpływ wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Wskazał przy tym, że każdy wniosek musi zostać rozpatrzony indywidualnie z uwagi na różnorodność poruszanych przez wnioskodawców kwestii i różną szczegółowość zadawanych pytań, co wymaga dodatkowego zaangażowania kadrowego. W konsekwencji czas udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wydłużył się z przyczyn obiektywnych.
Pismem z 8 marca 2020 r. wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Dyrektora RCK, podnosząc, że termin do udostępnienia przedmiotowych informacji publicznych upłynął 6 marca 2020 r.
Pismem z 11 marca 2020 r., wysłanym w formie elektronicznej w dniu 17 marca 2020 r., Dyrektor RCK poinformował wnioskodawcę, że żądany przez niego zakres informacji nie stanowi informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że ostatecznej odpowiedzi udzielono skarżącemu w dniu 17 marca 2020 r., zaś do niedochowania zakreślonego terminu doszło z przyczyn obiektywnych, gdyż w czasie, w którym miała zostać udzielona odpowiedź na wniosek, nieobecnych było wielu pracowników, a realizowanie zadań statutowych wymagało niezwykle dużego nakładu pracy, co spowodowało opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi.
Uwzględniając skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie pozostaje poza sporem między stronami, że wniosek o udostepnienie informacji publicznej skarżący złożył w 6 stycznia 2020 r., zaś adresat wniosku na przedmiotowy wniosek zareagował, wystosowaniem do skarżącego pisma z 20 stycznia 2020 r., w którym przedłużył termin odpowiedzi do 6 marca 2020 r. Bezspornie również Dyrektor RCK, w myśl art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330, ze .zm.; zwanej dalej "u.d.i.p."), był podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, jako jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego, będąca instytucją kultury prowadzącą działalność w zakresie upowszechniania kultury.
Sąd ten podniósł, że termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 od dnia doręczenia adresatowi wniosku (art. 13 ust.1 u.d.i.p.), przy czym dzień, w którym wniosek wpłynął lub został osobiście złożony nie jest wliczany do 14-dniowego terminu, przewidzianego dla udzielania informacji. Natomiast gdy podmiot dysponujący nie jest w stanie dotrzymać terminu przewidzianego w art. 13 ust.1 u.d.i.p., powinien zastosować procedurę, o której mowa w art.13 ust. 2 u.d.i.p. Jakkolwiek organ zastosował tenże tryb i przedłużył termin do 6 marca 2020 r., wszakże go nie dochował, gdyż odpowiedzi udzielił dopiero 17 marca 2020 r., a więc po dacie wszczęcia przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji nie budzi wątpliwości, że na dzień wszczęcia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, tj. w dniu 8 marca 2020 r., Dyrektor RCK pozostawał w stanie bezczynności. Do rozważenia pozostawała jednak kwestia, czy ten stan bezczynności ustał w momencie udzielenia odpowiedzi w dniu 17 marca 2020 r., czy też nadal trwał do dnia wyrokowania, z uwagi na jej wadliwość. Sąd ten wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym informację publiczną stanowi każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów. Stąd też jakiekolwiek zadysponowanie tym majątkiem będzie stanowiło informację publiczną, niezależnie nawet od przeznaczenia wydatkowanych środków publicznych i celu jaki mają one zaspokoić. To nie przeznaczenie środków publicznych decyduje bowiem o tym, czy konkretna informacja ma walor informacji publicznej. Już bowiem sam fakt ich wydatkowania sprawia, że informacje na ten temat mają publiczny charakter i winny podlegać ujawnieniu w trybie i na zasadach określonych ustawą dostępową. Dotyczy to w szczególności umów cywilnoprawnych zawieranych z podmiotami trzecimi i obejmujących m.in. kwestię związane z obsługą danej instytucji publicznej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji żądane informacje objęte przedmiotowym wnioskiem mają niewątpliwie walor informacji publicznej i są objęte zakresem przedmiotowym ustawy. Dotyczą bowiem przedmiotu, o którym mowa w art. 6 ust.1 pkt 3 lit. b u.d.i.p.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że Dyrektor RCK dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku strony z 6 stycznia 2020 r., gdyż do dnia wyrokowania nie udostępnił oczekiwanych przez stronę informacji publicznych, ani nie załatwił sprawy w prawem przewidziany sposób, w tym poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Naruszył on tym samym art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Stąd też Sąd, działając na zasadzie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), zobowiązał Dyrektora RCK do rozpatrzenia wniosku strony w powyższym zakresie w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy.
Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności, jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zachowanie organu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą ustawy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok "w zakresie pkt 1". Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku "w całości" i wydanie orzeczenia "zgodnego z prawem", a także o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 161 § 1 p.p.s.a. - poprzez niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania – w sytuacji gdy postępowania stało się bezprzedmiotowe (przed wydaniem zaskarżonego wyroku organ wykonał zobowiązanie w zakresie udostępnienia informacji publicznej poprzez dokonanie określonej czynności przewidzianej prawem)
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ odniósł się do powyższego zarzutu.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono,
Zarządzeniem z 19 kwietnia 2022 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej, w związku z art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t.: Dz. U. z 2020, poz. 1842), zwróciła się do stron postępowania o udzielenie informacji czy wyrażają zgodę na rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi z 12 maja 2022 r. Dyrektor nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnej. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na korespondencję sądową.
Zarządzeniem z 25 sierpnia 2022 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ww. ustawy z 2 marca 2020 r., skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Nie zachodzi także żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Została ona oparta na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., w ramach której podniesiono jeden zarzut: naruszenia przepisu art. 161 § 1 p.p.s.a. przez niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania – w sytuacji gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe (przed wydaniem zaskarżonego wyroku wykonał zobowiązanie wynikające z wniosku skarżącego w zakresie udostępnienia informacji publicznej poprzez dokonanie określonej czynności przewidzianej prawem).
Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszym rzędzie zwrócić należy uwagę, iż jest on daleki od precyzji wymaganej przepisami p.p.s.a. regulującymi wymogi formalne skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a.. Dlatego też przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Naruszony przez Sąd pierwszej instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony.
W rozpoznawanej sprawie, mimo, iż autor skargi kasacyjnej nie dopełnił swojego obowiązku, gdyż nie wskazał, który z punktów art. 161 § 1 p.p.s.a. zaskarża. Możliwe jest jednak ustalenie, który z punktów zdaniem autora skargi kasacyjnej został naruszony, gdyż w treści zarzutu wskazano, iż postępowanie winno zostać umorzone ze względu na jego bezprzedmiotowość, co jednoznacznie wskazuje, iż przedmiotem zarzutu jest naruszenie przepisu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Tym samym możliwe jest odniesienie się merytoryczne do zarzutu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest bezzasadny.
Po pierwsze, ponownie należy odwołać się do treści przepisów art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Opierając zarzuty na drugiej podstawie kasacyjnej, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, strona zobowiązana jest nie tylko wykazać, na czym polegało to naruszenie, lecz również jaki mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 446). W przypadku podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania także może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu wskazanego w treści zarzutu przepisu. W przypadku rozpoznawanego zarzutu autor skargi uchybił temu obowiązkowi, co zasadniczo a limine przesądza o bezskuteczność środka zaskarżenia, gdyż, jak wskazano wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w jej granicach wyznaczonych przez jej autora.
Po drugie, zauważyć należy, iż treść zarzutu, choć nie zostało to wyrażone bezpośrednio, sprowadza się do zarzutu niezastosowania przepisu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i niewydania postanowienia o umorzeniu postępowania. W sprawie bowiem Sąd pierwszej instancji orzekał merytorycznie na podstawie przepisów art. 149 § 1 pkt 1, § 1a p.p.s.a., z czym jak wynika z treści skargi kasacyjnej, jej autor się nie zgadza. Oznacza to zaś, że istotą zarzutu jest niezastosowanie przepisu art. 161 § pkt 3 p.p.s.a. W to miejsce Sąd pierwszej instancji błędnie – jak się można domyślać, bo nie zostało to wyrażone w skardze kasacyjnej - zastosował przepisy art. 149 § 1 pkt 1, § 1a p.p.s.a. Zarzut tak skonstruowany jest bezzasadny, gdyż zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004 r., OSK 284/04, niepubl., wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012r., I OSK 294/12; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., II OSK 329/12; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., I OSK 2255/12; wyrok NSA z dnia 8 września 2017 r., I OSK 3080/15, www.cbosa). Zarzut taki mógłby okazać się skuteczny jedynie wówczas, gdyby autor skargi kasacyjnej zarzucając niezastosowanie określonego przepisu jednocześnie wskazał przepis, który w jego przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez niego wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, gdyż zarzut ograniczył się jedynie do wskazania przepisu, który nie został zastosowany.
Po trzecie, w treści zarzutu autor skargi kasacyjnej wskazuje, iż przed wydaniem zaskarżonego wyroku organ wykonał zobowiązanie wynikające z wniosku skarżącego w zakresie udostępnienia informacji publicznej poprzez dokonanie określonej czynności przewidzianej prawem. W uzasadnieniu podaje z kolei, że uczynił to w dniu wydania wyroku. Jest to istotna różnica. Ważne jednak jest to, iż Sąd pierwszej instancji może uwzględnić na etapie wydawania wyroku w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym tylko te dowody, które znajdują się w aktach sprawy sądowoadministracyjnej. Bez względu na moment wykonania zobowiązania przez organ, ważne jest to, iż na etapie wyrokowania, dowody takie nie zostały sądowi pierwszej instancji przedłożone i nie mogły stać się na podstawie art. 133 § 1 p.p.s.a. podstawą wyrokowania. W świetle przepisów p.p.s.a. sąd administracyjny nie posiada zdolności rozpoznawania spraw administracyjnych na podstawie dowodów, które nie zostały zgromadzone w aktach postępowania sądowoadministracyjnego.
Po czwarte, wskazać dalej należy, iż z treści rozpoznawanego zarzutu wynika, że skarżący kasacyjnie domaga się umorzenia postępowania w całości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko autora skargi kasacyjnej, o bezzasadności którego przesądzają już tylko podniesione wyżej argumenty, nie uwzględnia również w pełni treści art. 149 p.p.s.a. Przed nowelizacją p.p.s.a., która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. dopuszczał wyłącznie dwie możliwości orzekania, odpowiadające obecnej treści art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., co w przypadku załatwienia sprawy przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłość, mogło skutkować postanowieniem umarzającym postępowanie, blokującym możliwość uzyskania przez stronę stwierdzenia na drodze sądowej dopuszczenia się bezczynności lub przewlekłości, a w dalszej kolejności, uniemożliwiając ewentualne dochodzenie odszkodowania na drodze cywilnej. Dodany ww. nowelą przepis art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który upoważnia sąd do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, ma na celu przeciwdziałanie temu zjawisku i umożliwienie sądowi rozstrzyganie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłość w przypadku zakończenia postępowania administracyjnego w toku sprawy sądowoadministracyjnej i z tego powodu braku potrzeby zobowiązania do wydania aktu lub podjęcia czynności (podobnie: A. Kabat (w) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. LEX/el. 2019, Komentarz do art. 149).
Powyższe stanowisko znajduje jednoznaczne potwierdzenie w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej z 9 kwietnia 2015 r. i uwagach do proponowanej zmiany art. 149, gdzie m.in. stwierdza się, że intencją ustawodawcy jest zapobieżenie stanom, w których organ "zdyscyplinowany" złożoną do sądu administracyjnego skargą wydawał akt administracyjny, zamykając w ten sposób stronie drogę do uzyskania orzeczenia w przedmiocie bezczynności lub przewlekłości. Dodano także, iż oddalenie skargi na bezczynność może nastąpić wyłącznie w razie stwierdzenia, że na dzień jej wniesienia organ nie pozostaje w bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania (patrz: druk sejmowy nr 1633, Sejm VII kadencji). Tym samym w aktualnym stanie prawnym załatwienie przez organ sprawy po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego nie powoduje konieczności umorzenia postępowania sądowego co do żądania stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości przed załatwieniem sprawy. Innymi słowy wydanie w toku postępowania sądowego (po wniesieniu skargi) przez organ administracyjny decyzji lub też załatwienie wniosku strony w inny prawem przewidziany sposób nie zwalania wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI