III OSK 3970/21

Naczelny Sąd Administracyjny2021-10-28
NSAAdministracyjneŚredniansa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organurażące naruszenie prawaskarga kasacyjnaNSAWSABurmistrzstowarzyszenieterminyprocedura administracyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia O. od wyroku WSA w Szczecinie, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo nie przyznał sumy pieniężnej mimo stwierdzenia rażącej bezczynności organu, gdyż skarga kasacyjna nie spełniła wymogów formalnych.

Stowarzyszenie O. zaskarżyło bezczynność Burmistrza Tuczna w sprawie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej opieki nad bezdomnymi zwierzętami. WSA w Szczecinie stwierdził rażącą bezczynność organu, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do udostępnienia informacji (gdyż została ona udzielona po terminie) i oddalił wniosek o przyznanie sumy pieniężnej. Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną, kwestionując oddalenie wniosku o sumę pieniężną. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. nie spełnił wymogów formalnych, ponieważ nie został powiązany z innymi przepisami proceduralnymi.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia O. na bezczynność Burmistrza Tuczna w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej sposobu i kosztów opieki nad bezdomnymi zwierzętami w 2017 roku. Stowarzyszenie złożyło wniosek w styczniu 2018 r., a organ odpowiedział dopiero w kwietniu 2020 r., po ponad dwóch latach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził rażące naruszenie prawa przez bezczynność organu, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do udostępnienia informacji (ponieważ została ona udzielona po terminie) i oddalił wniosek Stowarzyszenia o przyznanie sumy pieniężnej. Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprzyznaniu sumy pieniężnej mimo stwierdzenia rażącej bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. nie mógł odnieść skutku, ponieważ skarga kasacyjna nie spełniła wymogów formalnych. W szczególności, zarzut naruszenia przepisu proceduralnego (art. 149 § 2 p.p.s.a.) nie został powiązany z innymi przepisami regulującymi kwestię uzasadnienia wyroku lub kompetencje organu do podjęcia określonej czynności, co jest konieczne dla skuteczności takiego zarzutu. NSA podkreślił, że jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie może uzupełniać lub korygować podstaw kasacyjnych za stronę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taka skarga kasacyjna nie może odnieść skutku, ponieważ zarzut naruszenia przepisu proceduralnego musi być powiązany z innymi przepisami, a sąd kasacyjny nie może uzupełniać podstaw kasacyjnych za stronę.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że jest związany granicami skargi kasacyjnej i wymaga precyzyjnego określenia podstaw kasacyjnych, w tym powiązania zarzutu naruszenia przepisu ogólnego (art. 149 § 2 p.p.s.a.) z innymi przepisami proceduralnymi. Brak takiego powiązania uniemożliwia merytoryczne odniesienie się do zarzutu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten określa możliwość orzeczenia przez sąd o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w przypadku bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Skarga kasacyjna zarzuciła niewłaściwe zastosowanie tego przepisu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 161 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten stanowi podstawę do umorzenia postępowania sądowego, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten stanowi o związaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.

u.d.i.p. art. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Definicja informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Rodzaje informacji publicznej.

u.o.z.

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

Ustawa regulująca zadania gminy w zakresie ochrony zwierząt.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. nie został powiązany z innymi przepisami proceduralnymi, co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy przez NSA.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Stowarzyszenia O. dotycząca obowiązku przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. mimo stwierdzenia rażącej bezczynności organu, bez należytego uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych.

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej. Nie jest właściwy do zastępowania stron postępowania w wykonaniu obowiązku precyzyjnego określenia podstaw kasacyjnych. Zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

Skład orzekający

Jolanta Sikorska

przewodniczący sprawozdawca

Rafał Stasikowski

sędzia

Grzegorz Jankowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi formalne skargi kasacyjnej, w szczególności dotyczące formułowania zarzutów naruszenia przepisów postępowania, oraz zasady przyznawania sumy pieniężnej w sprawach o bezczynność organu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy głównie kwestii formalnych skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej dostępu do informacji publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe formułowanie zarzutów w skardze kasacyjnej, nawet jeśli merytorycznie sprawa dotyczy istotnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej i bezczynności organu.

Błąd formalny w skardze kasacyjnej pogrzebał szanse na odzyskanie pieniędzy mimo rażącej bezczynności urzędu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 3970/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Jankowski
Jolanta Sikorska /przewodniczący sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Sz 41/20 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2020-09-24
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia O. w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt II SAB/Sz 41/20 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia O. w J. na bezczynność Burmistrza Tuczna w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 września 2020 r., sygn. akt II SAB/Sz 41/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia O. w J. na bezczynność Burmistrza Tuczna w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej: I. umorzył postępowanie sądowe w przedmiocie stwierdzenia bezczynności organu; II. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. oddalił wniosek o przyznanie sumy pieniężnej; IV. zasądził od Burmistrza Tuczna na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia O.
w J. kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych
i prawnych:
Pismem z 14 marca 2019 r. Stowarzyszenie O. w J. zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie bezczynność Burmistrza Tuczna w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazało, że od 10 lat uczestniczy w projekcie polegającym na badaniu problemu bezdomności zwierząt w jego wymiarze publicznym. W ramach tego projektu prowadzony jest monitoring działalności schronisk dla bezdomnych zwierząt oraz polityki gmin i urzędów. W związku z tym projektem w dniu 15 stycznia 2018 r. Stowarzyszenie złożyło drogą elektroniczną do Burmistrza Tuczna wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (j.t.: Dz.U. z 2019 r., poz. 122), o treści:
1. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2017 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń, wyłapywania/ odławiania bezdomnych zwierząt?
2. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2017 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom?
3. ilu bezdomnym psom/kotom zapewniono opiekę na koszt gminy w 2017 r. (nie licząc zwierząt, którymi zajęto się w latach poprzednich)?
4. jaki był w 2017 r. koszt realizacji całego zadania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt (wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie, inne)?
5. ponadto prosimy o udostępnienie treści i postaci umowy/umów (wraz z załącznikami) o zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom w 2017 r.
Stowarzyszenie wyjaśniło, że wniosek został nadany na adres elektroniczny Gminy Tuczno, pobrany z Biuletynu Informacji Publicznej. Gmina potwierdziła odbiór wiadomości w dniu 16 stycznia 2018 r. Z uwagi na fakt, że w ustawowym terminie podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie zrealizował wniosku, dnia 1 lipca 2018 r. wnioskodawca, drogą elektroniczną, wystosował w tej sprawie monit. W odpowiedzi na monit w dniu 2 lipca 2018 r. Gmina zwróciła się o ponowne przesłanie wniosku. Stowarzyszenie przesłało zwrotnie treść wniosku w tym samym dniu, a wobec dalszego milczenia organu, w dniu 26 lipca 2018 r. ponowiło wniosek za pośrednictwem platformy ePUAP. Doręczenie wniosku potwierdzone zostało Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia. Jednakże do dnia złożenia skargi podmiot obowiązany nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, ani też nie wydał w tym przedmiocie decyzji odmownej. Strona skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z 15 stycznia 2018 r., stwierdzenie, że bezczynność Burmistrza Tuczna miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz wyjaśnił, że dotarł do maila, z którego wynika, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek strony w dniu 18 stycznia 2018 r., jednak dopatrzył się, że: "w adresie mailowym wkradł się błąd i dlatego strona skarżąca nie otrzymała odpowiedzi". Do odpowiedzi na skargę dołączył wydruk pisma organu z 18 stycznia 2018 r., sporządzonego w formie dokumentu elektronicznego, wysłanego za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres mailowy: ꞌ[...]ꞌ, informujące stronę skarżącą, że: Gmina Tuczno w 2017 r. na wyłapywanie bezdomnych zwierząt z terenu gminy miała podpisaną umowę z Fundacją [...] oraz z T. Z. na udzielanie doraźnej opieki bezdomnym zwierzętom. W 2017 r. z terenu gminy do schroniska oddano 7 psów 8 zostało "wystylizowanych" i oddano do adopcji na terenie gminy, wysterylizowano/kastrowano też 18 kotów. Na opiekę nad zwierzętami bezdomnymi w 2017 r. wydano: 25 200,00 zł; usługi weterynaryjne: 10 261,21 zł, karma: 4 120,96 zł; czytnik mikroczipów: 249,00 zł. Do pisma załączył dwie umowy z Fundacją [...] oraz z T. Z..
Ponadto, organ przedłożył wydruk pisma organu z 17 kwietnia 2020 r. wysłanego za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres mailowy: [...], zawierającego tożsamą treść co pismo z 18 stycznia 2018 r., z dodatkowym wskazaniem, że taka sama odpowiedź została udzielona stronie w styczniu 2018 r., ale z uwagi na błąd w adresie, nie została jej dostarczona. Do wskazanego pisma zostały dołączone opisane wyżej dwie umowy, jak również odpowiedź organu z 2018 r.
W dniu 7 lipca 2020 r. strona skarżąca poinformowała Sąd pierwszej instancji, że Burmistrz Tuczna w dniu 17 kwietnia 2020 r. udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania zawarte w złożonym przez nią wniosku z 15 stycznia 2018 r.
Wnioskiem z 1 lipca 2020 r. Stowarzyszenie, powołując się na art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a."), zwróciło się o przyznanie od Burmistrza Tuczna sumy pieniężnej, która służyć będzie zrekompensowaniu stronie skarżącej straty, jaką poniosła na skutek uporczywej bezczynności organu. Jednocześnie wskazało, że na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 15 stycznia 2018 r. organ udzielił skutecznej odpowiedzi dopiero 17 kwietnia 2020 r., czyli po ponad 2 latach.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że niewątpliwie Burmistrz Tuczna należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej wymienionych w art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1198 ze zm.; zwanej dalej: "u.d.i.p."), zaś żądana przez stronę skarżącą informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.
Odnosząc się do wskazanego w punkcie 5 żądania, dotyczącego udostępnienia treści umów o zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych zakresem ustawy o dostępie do informacji publicznej objęte są również umowy cywilnoprawne zawierane przez organy władzy publicznej oraz osoby pełniące funkcje publiczne w zakresie wykonywanych przez nie zadań publicznych i gospodarowania majątkiem publicznym. Z tego względu informacją publiczną jest treść umów cywilnoprawnych dotyczących majątku publicznego. W sprawie nie jest kwestionowane, że podmiot zobowiązany w przewidzianym przez ustawodawcę 14-dniowym terminie nie udzielił żądanych danych. Uczynił to natomiast skutecznie już po wniesieniu skargi do Sądu, pismem z 17 kwietnia 2020 r., złożonym drogą elektroniczną. Korespondencja ta została odebrana przez Stowarzyszenie, co zostało przyznane w piśmie z 7 lipca 2020 r.
W tym stanie rzeczy Sąd zgodził się ze stroną skarżącą, że zobowiązany podmiot w chwili wniesienia skargi pozostawał w bezczynności. Bezczynność ta ustała jednak przed dniem orzekania, skoro organ pismem z 17 kwietnia 2020 r. przekazał stronie kompletną informację dotyczącą oddanych w 2017 r. do schroniska bezdomnych zwierząt, dodatkowo wskazując wysokość kosztów ich leczenia, jak również przedstawił zawarte przez Gminę Tuczno dwie umowy, których przedmiotem było zlecenie zadań z zakresu zapewnienia przez Gminę opieki nad bezdomnymi zwierzętami. Zdaniem Sądu pierwszej instancji udzielenie takiej odpowiedzi oznacza, że postępowanie sądowe
w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku stało się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nieuprawnione i niemożliwe jest bowiem zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już zrealizowana, nawet jeśli przekroczony został przez organ przewidziany do tego termin. Jednocześnie wskazał, że umorzenie postępowania sądowego nie zwalnia Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi, a więc rozważenia, czy bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość i jaskrawość stwierdzonego naruszenia, a ocena w tej mierze powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności jak i jej powodów. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony. Taka sytuacja w ocenie Sądu pierwszej instancji miała miejsce w niniejszej sprawie. Organ potwierdził odbiór wniosku Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej w dniu 16 stycznia 2018 r., odpowiedzi udzielił 18 stycznia 2018 r., przesyłając ją jednak na błędny adres mailowy, co oznacza, że faktycznie nie trafiła ona do wnioskodawcy, a w rezultacie wniosek nie został zrealizowany. W tej sytuacji strona wystosowała w dniu 1 lipca 2018 r. pismo ponaglające do organu, w odpowiedzi na które urzędnik gminy zwrócił się o ponowne przesłanie wniosku, zaś mimo wykonania wezwania w tym samy dniu organ wniosku nie zrealizował. Stowarzyszenie w dniu 26 lipca 2018 r. ponownie złożyło wniosek, tym razem za pośrednictwem platformy ePUAP, którego złożenie zostało potwierdzone Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia. Jednakże odpowiedź na wniosek została udzielona przez organ faktycznie dopiero po złożeniu przez stronę niniejszej skargi, i to dopiero 17 kwietnia 2020 r., czyli w dniu, w którym organ udzielił odpowiedzi na skargę. Taki stan rzeczy stanowi o bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Sąd nie wymierzył jednak organowi grzywny, uznając, że organ mógł pozostawać w przekonaniu, że informacja została udzielona stronie mailem z 17 stycznia 2018 r., bowiem błąd w adresie poczty elektronicznej Stowarzyszenia polegał na użyciu apostrofów na początku i na końcu adresu oraz kropki: ꞌ[...]ꞌ, w sytuacji gdy prawidłowym adresem był e-mail: [...]. Ponadto, Sąd miał na uwadze, że wskutek niestarannego działania organu wymierzono organowi grzywnę w związku z nieprzesłaniem do sądu skargi wraz z aktami, co uznał za wystarczającą dolegliwość związaną z niniejszą sprawą.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowe (pkt I. wyroku). Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II. wyroku) oraz oddalił wniosek strony o przyznanie sumy pieniężnej (pkt III. wyroku) stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Oddalając wniosek w tym zakresie wskazał, że miał na uwadze, że Stowarzyszenie na skutek opisanej wyżej bezczynności organu nie doznało jakiegoś szczególnego uszczerbku materialnego, a wniosek w tym zakresie motywowany jest zwiększonym nakładem czasu pracy (3 wnioski o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu). W świetle przedstawionych wyżej okoliczności, które doprowadziły do faktycznej bezczynności, Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o przyznanie Stowarzyszeniu od organu sumy pieniężnej nie jest zasadny.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło skarżące Stowarzyszenie reprezentowane przez adwokata, zaskarżając wyrok w zakresie punktu III wyroku. Wniosło o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przyznanie od organu na rzecz Stowarzyszenia sumy pieniężnej w wysokości 5 000 zł. Złożyło też wniosek ewentualny o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Nadto, wniosło o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz oświadczyło, że zrzeka się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 149 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci nieprzyznania od Burmistrza Tuczna na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, w wyniku uznania że jego wniosek o przyznanie sumy pieniężnej jest niezasadny, gdyż według Sądu pierwszej instancji Stowarzyszenie, na skutek bezczynności organu "nie doznało jakiegoś szczególnego uszczerbku materialnego’’, która to argumentacja jest niewystarczająca, gdyż sąd administracyjny, który stwierdził w wyroku, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (a takie stwierdzenie nastąpiło w niniejszej sprawie) i jednocześnie odmówił wnioskowi skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej, obowiązany jest wyjaśnić, jaki to wyjątkowo uzasadniony przypadek zaistniał, żeby uznać za usprawiedliwione odstąpienie od zastosowania tego środka dyscyplinującego. W ocenie skarżącego Sąd meriti nie uzasadnił należycie swojego stanowiska, a ponadto w sprawie nie wystąpiły przesłanki do odmowy skarżącemu sumy pieniężnej przy orzeczonej rażącej bezczynności organu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Stowarzyszenie rozwinęło powyższy zarzut.
W szczególności przytoczyło orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłe na gruncie art 149 § 2 p.p.s.a. Podniosło, że jedynym warunkiem przyznania sumy pieniężnej jest stwierdzony przez sąd fakt bezczynności organu lub przewlekłości prowadzonego postępowania. Ustawodawca nie wskazał przy tym, że suma pieniężna ma być przyznawana celem naprawienia poniesionej przez stronę szkody majątkowej, bądź niemajątkowej, gdyż w postępowaniu w przedmiocie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego co do zaistniałej szkody czy krzywdy. Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje więc zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia, wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich doznaje ona na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie zwróciło się o przyznanie mu sumy pieniężnej i stwierdzone zostało, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a jednocześnie Sąd nie wskazał żadnych nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających odmowę przyznania sumy pieniężnej. Uznać więc zdaniem skarżącego kasacyjnie należy, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem art. 149 § 2 p.p.s.a
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej "p.p.s.a."), zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym
i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mógł odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci nieprzyznania od Burmistrza Tuczna na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, w wyniku uznania, że wniosek skarżącego kasacyjnie o przyznanie sumy pieniężnej jest niezasadny. Zdaniem skarżącego kasacyjnie Stowarzyszenia Sąd pierwszej instancji w tym zakresie "nie uzasadnił należycie swojego stanowiska".
Jak to już wyżej wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a., skoro rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego kasacyjnie - uchybił Sąd pierwszej instancji, określenia, jaką postać miało owo naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast właściwy do zastępowania stron postępowania w wykonaniu powyższego obowiązku i jakiegokolwiek uzupełniania czy korygowania za nie podstaw kasacyjnych. Nie może też domniemywać intencji skarżącego i samodzielnie wywodzić dodatkowych zarzutów kasacyjnych z samego uzasadnienia rozpatrywanego środka zaskarżenia.
W wyroku z 23 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 4064/14 (Lex nr 2276565), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, a w przypadku zarzutów naruszenia przepisów procesowych, opartych na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., także wskazanie, jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane uchybienie procesowe. Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne.".
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy wskazać należy, że strona skarżąca kasacyjnie w ramach podniesionego zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazała jedynie na art. 149 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Skarżące Stowarzyszenie nie powiązało jednak zarzutu niewłaściwego zastosowania ww. przepisu z jakimkolwiek innym przepisem. Żadnego innego przepisu nie powołało zarówno w samym zarzucie, jak i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ muszą być powiązane z jego kompetencją do wydania w danej sprawie decyzji administracyjnej lub innego aktu z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 887/16, Lex nr 2335212 oraz wyrok NSA z 18 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1885/18, Lex nr 2610932). Tym samym art. 149 p.p.s.a. nie może stanowić wyłącznej i samoistnej podstawy do zobowiązania organu do podjęcia jakiejś czynności lub aktu wynikającego z przepisów materialnoprawnych i kompetencyjnych. W konsekwencji, zarzut skargi kasacyjnej również nie może się ograniczać jedynie do wskazania naruszenia art. 149 p.p.s.a. (w odniesieniu do konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu) bez powiązania go z przepisami prawa przewidującymi możliwość podjęcia w określonej sprawie przez organ administracji czynności lub aktu (por. wyrok NSA z 24 września 2019 r., sygn. akt I OSK 447/18, Lex nr 2755476; wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2830/18, Lex nr 2682467). Wyżej zaprezentowane poglądy Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie całkowicie podziela i przyjmuje za swoje.
Nie mógł więc odnieść skutku zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a., który jako przepis ogólny, określający kompetencje sądów pierwszej instancji w fazie orzekania, może stanowić podstawę kasacyjną jedynie w powiązaniu z innymi przepisami procesowymi, przy czym - dla skuteczności zarzutu naruszenia tego rodzaju przepisów - zarzut naruszenia tych innych przepisów postępowania również musiałby być zarzutem skutecznym. Tego typu przepis nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Podstawą skargi kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie (por. wyroki NSA z 18 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1907/18, Lex nr 2608831; z 31 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1412/18, LEX nr 2559184). Innymi słowy, autor skargi kasacyjnej, zarzucając Sądowi pierwszej instancji brak należytego uzasadnienia stanowiska w zakresie odmowy przyznania sumy pieniężnej, nie powiązał art. 149 § 2 p.p.s.a. ze stosownym przepisem tej ustawy, który reguluje kwestię uzasadnienia wyroku. Brak takiego powiązania spowodował, że Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się merytorycznie do powyższego zarzutu skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze uznać należało, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI