III OSK 3846/21

III OSK 3846/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Sz 134/20 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2020-09-10
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 161
art. 94 ust. 1, art. 88 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Dominika Daśko po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 134/20 w sprawie ze skargi D. Z. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz D. Z. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 134/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...].
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
D. Z. (dalej: "skarżący") w dniu [...] września 2019 r. wystąpił z wnioskiem do Komendanta Powiatowego Policji w [...] o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...]. Zainteresowany złożył umowę sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., zawiadomienie z Sądu Rejonowego w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] lutego 2019 r. potwierdzające zakup ww. lokalu mieszkalnego, umowę o kredyt konsumencki zawartą w dniu 17 stycznia 2019 r. w [...] z Bankiem [...] z siedzibą w [...].
Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), art. 94 ust. 1 oraz 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161 ze zm., zwana dalej: "ustawa o Policji"), § 2, § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 864 ze zm., zwane dalej: "rozporządzenie z dnia 17 października 2001 r.") oraz § 2 pkt 1 oraz § 14 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczególnych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1170 ze zm., zwana dalej: "rozporządzenie z dnia 18 maja 2005 r."), odmówił D. Z. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
W ocenie Komendanta Powiatowego, w dacie wystąpienia z wnioskiem o pomoc finansową D. Z. miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe od dnia zakupu lokalu mieszkalnego, tj. od dnia [...] stycznia 2019 r., tym samym nie spełniał kryteriów dla uzyskania pomocy finansowej na zakup lokalu. Nabyty lokal spełniał kryteria normatywne co do powierzchni, gdyż zgodnie z oświadczeniem strony powierzchnia mieszkalna tegoż lokalu wynosi około 16,3 m2, która odpowiada przysługującym policjantowi normom zaludnienia (2 normy), wynikającymi z § 3 rozporządzenia z dnia 18 maja 2005 r.
Od powyższej decyzji D. Z. wniósł odwołanie.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 104, art. 138 § 1 k.p.a. i art. 94 ust. 1 oraz 97 ust. 5 ustawy o Policji, § 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na powyższą decyzję D. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. skarżący podtrzymał skargę i wyjaśnił, że złożenie wniosku po zakupie mieszkania stanowiło jego przeoczenie, natomiast pełnomocnik organu wskazał, że złożenie wniosku przed zakupem lokalu otworzyłoby drogę do zbadania, czy skarżący spełnia warunki do przyznania pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem skargi w badanej sprawie jest decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu pomocy pieniężnej na uzyskanie lokalu mieszkalnego na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, który stanowi, że policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia było, czego nie kwestionuje skarżący, złożenie wniosku po dokonaniu zakupu lokalu mieszkalnego.
Sąd I instancji stwierdził, że osią sporu w badanej sprawie pozostaje zatem kwestia, czy moment złożenia wniosku ma, a jeżeli tak to na ile, determinujące znaczenie dla jego pozytywnego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podkreślił, że jak wynika z akt postępowania i przedstawionego na rozprawie stanowiska pełnomocnika organu spełnienie przez skarżącego warunków do uzyskania pomocy przed zakupem lokalu nie było badane, bowiem organ skoncentrował się na tym, że w dacie złożenia wniosku jego potrzeby mieszkaniowe były zaspokojone, a zatem zachodziła negatywna przesłanka, o której mowa w art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, uniemożliwiająca przyznanie pomocy, który stanowi, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi, posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy. Skoro bowiem skarżący w dacie złożenia wniosku nie spełniał przesłanek do przyznania lokalu w drodze decyzji administracyjnej, to nie mógł zrealizować alternatywnego w stosunku do tego uprawnienia, prawa do uzyskania pomocy pieniężnej na jego zakup.
Sąd I instancji stwierdził, że nie ulega wątpliwości, że każda sprawa ma charakter indywidualny, co oznacza, że nie można stosować automatyzmu prowadzącego do nieuwzględnienia wniosku tylko z uwagi na termin, w którym został on złożony, bez wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy. To z kolei prowadzi do konkluzji, że rozpoznając wniosek, organ powinien zbadać jak długi okres upłynął pomiędzy nabyciem lokalu i złożeniem wniosku, jakie były przyczyny spóźnionego złożenia wniosku, a przede wszystkim, czy policjant w dacie nabycia lokalu spełniał warunki, o których mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, a także czy nie zachodziły przesłanki negatywne, o których mowa w art. 95 ust. 1 tej ustawy. Dopiero tak poczynione ustalenia mogą stanowić podstawę rozważań organu, czy zbyt późne złożenie wniosku nie prowadzi do nadużycia prawa przez policjanta. W takim przypadku pomoc nie mogłaby bowiem zostać przyznana.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego w [...] w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.").
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Komendant Wojewódzki Policji w [...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego tj. art. 94 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 i art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że sytuację policjanta warunkującą przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego organ powinien ocenić na dzień nabycia lokalu, a nie na dzień złożenia wniosku, co doprowadziło do uznania, iż fakt posiadania lokalu mieszkalnego w dniu złożenia wniosku o pomoc finansową umożliwia funkcjonariuszowi przyznanie mu pomocy finansowej na lokal mieszkalny, a tym samym policjant posiada uprawnienie do uzyskania pomocy na zakup lokalu mieszkalnego, pomimo iż miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w dniu złożenia wniosku o uzyskanie pomocy finansowej.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i oddalenie skargi, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej podniesiono tylko zarzuty naruszenia prawa materialnego. Zatem Sąd kasacyjny dokonując ich oceny oparł się na zaakceptowanym przez Sąd I instancji stanie faktycznym, który nie został zakwestionowany w skardze kasacyjnej. Z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że D. Z. nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale i nie korzystał wcześniej w pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Wstępując do służby w Policji nie posiadał żadnego lokalu mieszkalnego, z związku z czym skarżący uprawniony był do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, który został mu cofnięty dopiero decyzją z dnia [...] września 2019 r. Uprawnienie do równoważnika pieniężnego nie było przez organ kwestionowane. Oznacza to, że skarżący do tego czasu usiłował zrealizować swoje prawo do lokalu mieszkalnego. Prawo do lokalu jest bowiem podstawowym prawem policjanta, wynikającym z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji. Dopiero w przypadku niemożności realizacji tego prawa wypłaca się równoważnik pieniężny. Zgodnie bowiem z art. 92 ust. 1 ustawy o Policji - policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Skarżący miał zatem prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jako świadczenia zamiennego za prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Z prawa zamiennego skorzystał zaspokajając swoją potrzebę mieszkaniową we własnym zakresie, przez nabycie lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] w dniu [...] stycznia 2019 r., na kupno którego zaciągnął kredyt bankowy.
Natomiast prawo do pomocy finansowej w postaci równoważnika za brak lokalu mieszkalnego zostało cofnięte skarżącemu dopiero po złożeniu przez skarżącego wniosku o pomoc finansową w dniu 20 września 2019 r.
Zdaniem Sądu I instancji policjant spełniał pozytywne przesłanki do uzyskania pomocy finansowej na zakup ww. domu, jako zamiennego świadczenia za przydział lokalu, a nie zachodziły przesłanki negatywne. Natomiast stanowisko organów Policji sprowadza się do tego, że policjant utracił prawo do wnioskowanego świadczenia, gdyż złożył wniosek po nabyciu domu jednorodzinnego i zamieszkaniu w nim. Gdyby policjant złożył wniosek przed datą nabycia domu a nawet po jego nabyciu ale przed zamieszaniem w nim, to pomoc finansową mógłby uzyskać.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie Komendanta Wojewódzkiego Policji i w całości podziela stanowisko i argumentację Sądu I instancji.
W skardze kasacyjnej nie podjęto skutecznej polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji opartym także na wykładni systemowej i celowościowej, mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1, art. 94 ust. 1 i art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów. Jak wskazał Sąd I instancji stanowisko organu nie znajduje oparcia w przepisach prawa i stanowi interpretację niezgodną z celem obowiązywania przepisów dotyczących zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy pełniących służbę stałą w Policji. Stanowisko to nie znajduje również uzasadnienia w uchwale NSA z 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OPS 7/08 (pub. ONSAiWSA 2009/4/66), w której stwierdzono, że złożenie wniosku o pomoc po nabyciu lokalu (domu jednorodzinnego) samo przez się przyznania tej pomocy nie wyklucza.
Stosownie do treści art. 88 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Natomiast zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Tryb postępowania oraz szczegółowe zasady przyznawania, cofania oraz zwracania wskazanej pomocy finansowej określa rozporządzenie MSWiA z 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów. W myśl § 3 tego rozporządzenia, pomoc finansową przyznaje się na wniosek policjanta, a wzór wniosku określa załącznik do rozporządzenia. Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez policjanta lub jego małżonka pozostającego z nim we wspólności majątkowej o lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności: zaświadczenie o członkostwie ze spółdzielni mieszkaniowej albo wyciąg z księgi wieczystej oraz umowę kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną, albo w przypadku budowy domu jednorodzinnego - aktualny wyciąg z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntu (prawo wieczystego użytkowania) oraz pozwolenie właściwego organu na budowę domu, albo pozwolenie na budowę lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Wobec tego policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego wówczas, gdy spełnia on warunki do otrzymania lokalu w drodze decyzji. Natomiast w art. 95 ust. 1 ustawy o Policji określone zostały przesłanki, które wykluczają możliwość przydzielenia takiego lokalu. Jedną z takich przesłanek jest fakt posiadania przez policjanta w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, w której pełni służbę, lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno-pensjonatowego (pkt 2).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela co do zasady stanowisko organów, że oceniając wniosek o przyznanie pomocy na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub budowę domu jednorodzinnego - należy brać pod uwagę stan prawny i faktyczny na dzień złożenia wniosku. Na ten dzień dokonuje się oceny, czy policjant spełnia warunek do otrzymania lokalu mieszkalnego w drodze decyzji, a co za tym idzie - czy przysługuje mu pomoc finansowa na uzyskanie lokalu. Jednak art. 94 ust. 1 ustawy o Policji w związku z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji nie daje podstaw do przyjęcia wykładni, że fakt nabycia przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) już po rozpoczęciu służby, ale przed dniem złożenia wniosku o pomoc finansową, uniemożliwia przyznanie mu pomocy finansowej. Interpretacja ta nie znajduje bowiem potwierdzenia na gruncie wykładni systemowej wskazanych przepisów. Podzielić bowiem należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 4276/18. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że obowiązujące policjantów przepisy nie określają terminu (czasu), w jakim powinien zostać złożony wniosek o pomoc finansową określoną w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Przepisy ustawy o Policji nie przewidują wygaśnięcia prawa do pomocy finansowej na skutek upływu czasu czy też zrealizowania celu, na jaki pomoc jest przeznaczona, przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie. Artykuł 94 ust. 1 ustawy o Policji mówi wprawdzie, że pomoc finansowa przysługuje "na uzyskanie lokalu mieszkalnego", lecz wyrazy te określają cel, na jaki pomoc jest przyznawana, w żadnym zaś razie nie limitują czasu, w jakim ma być przyznana i nie uprawniają do wniosku, że może to nastąpić tylko przed uzyskaniem lokalu mieszkalnego (domu), a nie po jego uzyskaniu (wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2004 r. sygn. akt I SA 1724/03 pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl; W. Kotowski, Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. III, LEX 2012, pkt 9). Powyższe stanowisko wzmacnia konstytucyjna zasada równości (art. 31 ust. 2 Konstytucji RP). Trudno bowiem zaakceptować stan, w którym kryterium rzutującym na możliwość przyznania pomocy finansowej określonej w art. 94 ust. 1 ww. ustawy - i to wobec braku wyraźnego przepisu ustawowego - jest sama data złożenia wniosku (przed lub po dniu nabycia lokalu albo domu) - wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2014 r. sygn. akt U 2/12, pub. OTK-A 2014/2/12, cz. III pkt 4.2; M. Ziółkowski, Zasada równości w prawie, PiP 2015/5/s. 96, 99).
Zauważyć również należy, że NSA w uchwale z 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OPS 7/08 stwierdził, iż nabycie przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd zajmował się m.in. kwestią, na jaką datę - nabycia lokalu czy złożenia wniosku - należy oceniać uprawnienia funkcjonariusza do uzyskania pomocy finansowej. Sąd ten stwierdził, że skoro pomoc finansowa jest świadczeniem udzielanym na wniosek, a nie z urzędu, to dopiero po złożeniu wniosku wraz z dokumentacją rozważana jest kwestia czy funkcjonariusz spełnia warunki do otrzymania świadczenia. Spełnienie przesłanek musi być zatem ocenione na dzień złożenia wniosku, a nie na dzień zakupu lokalu. Tym niemniej, jak wskazał NSA, każda sprawa administracyjna jest sprawą indywidualną i przez pryzmat jej stanu faktycznego należy oceniać przesłanki materialne. Z tezy powyższej uchwały jednoznacznie wynika, że złożenie wniosku po dokonaniu zakupu lokalu przez funkcjonariusza samo przez się nie wyklucza pomocy finansowej.
Dokonując wykładni celowościowej przepisów rozdziału 8 ustawy o Policji, nie sposób podzielić stanowiska, że zakup lokalu mieszkalnego w okolicznościach, w których funkcjonariusz spełnia wszelkie warunki do uzyskania pomocy finansowej na jego zakup, przekreśla możliwość uzyskania tej pomocy tylko dlatego, że wcześniej nie został złożony wniosek. Przepis § 3 ust. 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia MSWiA z 17 października 2001 r., stanowi wręcz potwierdzenie powyższego stanowiska. Skoro bowiem jednym z dokumentów dołączanych do wniosku o udzielenie pomocy może być umowa kupna lokalu sporządzona w formie aktu notarialnego lub wyciąg z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntu, to znaczy, że prawodawca dopuszcza możliwość złożenia wniosku już po nabyciu lokalu (nieruchomości). Oczywiście nie można przy tym wykluczyć, że opóźnienie w złożeniu wniosku o udzielenie pomocy może w skrajnych przypadkach prowadzić do nadużycia uprawnień przez funkcjonariuszy. Gdyby tak miało być, wówczas zasadą byłaby odmowa udzielenia tej pomocy. W takiej jednak sytuacji obowiązkiem organów orzekających będzie wykazanie w toku postępowania i należyte uzasadnienie w wydanych decyzjach, że spóźnione złożenie wniosku miałoby prowadzić do nadużycia prawa. Powyższa wykładnia nie stoi w kolizji z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999 r. sygn. OPS 1/99 (pub. ONSA 1999/3/77), a znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (patrz np. wyroki NSA: z 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 1784/15; z 20 października 2017 r. sygn. akt I OSK 206/16; z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1096/16, z 16 marca 2021, sygn. akt III OSK 249/21, z 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3597/21, z 8 października 2013 r., III SA/Kr 1697/12, z 30 grudnia 2015 r., sygn. II SA/Po 1174/15 - pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Określenie "pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego" (art. 94 ust. 1 ustawy o Policji) jest szerokie i odnosi się także do przypadków udzielania pomocy na spłatę zobowiązań finansowych, zaciągniętych w związku z nabyciem lokalu mieszkalnego lub domu przez policjanta (wyrok NSA w Warszawie z 18 listopada 1998 r. sygn. akt I SA 743/98, pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl; W. Kotowski, op. cit., pkt 6). Przepis art. 94 ust. 1 ustawy o Policji umożliwia zatem pomoc np. w spłacie kredytu konsumenckiego lub hipotecznego zaciągniętego przez funkcjonariusza.
Co prawda art. 94 ust. 1 ustawy o Policji stanowi, że pomoc finansowa przysługuje "na uzyskanie lokalu mieszkalnego (...)", lecz jest to określenie celu, na jaki pomoc jest przyznawana. Przepis ten nie limituje czasu, w jakim pomoc ma być przyznana. Powyższe sformułowanie nie uprawnia do wniosku, że może to nastąpić tylko przed uzyskaniem lokalu mieszkalnego (domu), a nie po jego nabyciu, ani tym bardziej tylko przed zamieszkaniem w nowo uzyskanym lokalu lub domu. Taka wykładnia w sposób nieusprawiedliwiony ograniczałaby ustawowe prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu mieszkalnego. Stosując wykładnię celowościową przepisów rozdziału 8 ustawy o Policji, nie sposób podzielić stanowiska, iż zakup domu jednorodzinnego i zamieszkanie w nim, w okolicznościach, w których funkcjonariusz spełnia wszelkie warunki do uzyskania pomocy finansowej na jego zakup, przekreśla możliwość uzyskania tej pomocy tylko dlatego, że wcześniej nie został złożony wniosek. Potwierdzenie tego stanowiska znajdziemy również w treści § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z 17 października 2001 r. Skoro bowiem jednym z dokumentów dołączanych do wniosku o udzielenie pomocy finansowej może być wyciąg z księgi wieczystej oraz umowa kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzona w formie aktu notarialnego, to znaczy, że należy dopuścić możliwość złożenia wniosku po zakupie lokalu (domu), a nawet po zamieszkaniu w nowo nabytym lokalu (domu).
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 2 p.p.s.a.