III OSK 383/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-25
NSAAdministracyjneWysokansa
samorząd terytorialnyradnyrozwiązanie stosunku pracyochrona stosunku pracyobowiązki pracowniczewykonywanie mandatuuchwała rady gminyprawo pracysąd administracyjny

NSA oddalił skargę kasacyjną radnej, uznając, że przyczyna rozwiązania stosunku pracy nie była związana z wykonywaniem mandatu, lecz z naruszeniem obowiązków pracowniczych.

Skarga kasacyjna dotyczyła uchwały Rady Miejskiej wyrażającej zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z radną, która była jednocześnie pracownikiem samorządowym. Radna twierdziła, że powodem zwolnienia było wykonywanie mandatu. Sąd pierwszej instancji oddalił jej skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie, stwierdzając, że przyczyny zwolnienia leżały w naruszeniu obowiązków pracowniczych, takich jak nieprawidłowe rozliczanie czasu pracy i pobieranie wynagrodzenia za czas nieobecności związanej z mandatem.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. O. od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę na uchwałę Rady Miejskiej we W. wyrażającą zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z radną. Istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy przyczyna rozwiązania stosunku pracy była związana z wykonywaniem mandatu radnego. Sąd pierwszej instancji uznał, że nie, wskazując na naruszenia obowiązków pracowniczych przez skarżącą, takie jak pobieranie wynagrodzenia za czas nieobecności w pracy spowodowanej udziałem w pracach rady, odpracowywanie tego czasu w okresach urlopu lub zwolnienia chorobowego, a także utrudnianie audytu. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że ochrona stosunku pracy radnego (art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym) dotyczy sytuacji, gdy przyczyną rozwiązania jest bezpośrednio wykonywanie mandatu. W tym przypadku, mimo że radna była nieobecna w pracy z powodu prac w radzie, pobierała za ten czas wynagrodzenie, a sama naliczała sobie pensję jako specjalista ds. kadr. NSA uznał, że takie postępowanie stanowi naruszenie obowiązków pracowniczych, a nie wykonywanie mandatu. Sąd oddalił również zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczący nieprzeprowadzenia dowodów z wypowiedzeń umów o pracę, uznając je za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Przyczyna rozwiązania stosunku pracy nie była związana z wykonywaniem mandatu radnego, lecz z naruszeniem obowiązków pracowniczych, takich jak nieprawidłowe rozliczanie czasu pracy i pobieranie wynagrodzenia za czas nieobecności związanej z mandatem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że radny nie otrzymuje wynagrodzenia za czas niezbędny na udział w pracach organu stanowiącego, a jedynie dietę. Pobieranie wynagrodzenia za ten czas, zwłaszcza gdy radny sam nalicza sobie pensję, stanowi naruszenie obowiązków pracowniczych, a nie wykonywanie mandatu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.s.g. art. 25 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Ochrona stosunku pracy radnego dotyczy sytuacji, gdy przyczyną rozwiązania jest bezpośrednio wykonywanie mandatu. Nie stanowi ona bezwarunkowej ochrony w sferze prawa pracy ani nie pozbawia pracodawcy możliwości rozwiązania stosunku pracy z radnym z innych przyczyn.

Dz.U. 2020 poz 713 art. 25 § ust. 2

Pomocnicze

u.s.g. art. 25 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Pracodawca obowiązany jest zwolnić radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu brania udziału w pracach organów gminy.

K.p. art. 100 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Radny-pracownik jest zobowiązany do przestrzegania obowiązków pracowniczych, w tym wykonywania poleceń przełożonego i usprawiedliwiania nieobecności.

K.p. art. 80

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy tylko wtedy, gdy przepisy odrębne tak stanowią.

P.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przyczyna rozwiązania stosunku pracy z radną nie była związana z wykonywaniem mandatu, lecz z naruszeniem obowiązków pracowniczych. Radny-pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia za czas niezbędny na udział w pracach organu stanowiącego, a jedynie dietę. Pobieranie wynagrodzenia za czas nieobecności związanej z mandatem, zwłaszcza przez radnego-specjalistę ds. kadr, stanowi naruszenie obowiązków pracowniczych. Ocena zasadności rozwiązania stosunku pracy na gruncie prawa pracy należy do sądu pracy, a nie sądu administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Przyczyna rozwiązania stosunku pracy ze skarżącą była bezpośrednio związana z wykonywaniem mandatu radnej (nieobecności na sesjach i komisjach). Zarzuty pracodawców wobec skarżącej były pozorne i miały na celu obejście przepisów o ochronie stosunku pracy radnego. Sąd administracyjny powinien przeprowadzić dowody z wypowiedzeń umów o pracę, aby wykazać determinację władz lokalnych do zwolnienia skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

Taka szerokie rozumienie tego związku jest nieprawidłowe i prowadzi do nieakceptowalnej sytuacji z punktu widzenia aksjologii i celów wprowadzonej w art. 25 ust. 2 ustawy [...] ochrony stosunku pracy radnego. Związek taki istniałyby, gdyby bezpośrednią przyczyną rozwiązania stosunku pracy były nieobecności skarżącej spowodowane koniecznością udziału w pracach rady, które - w ocenie pracodawcy - dezorganizują pracę zakładu pracy. Taka sytuacja nie występuje jednak w kontrolowanej sprawie. Zasadniczą podstawą bowiem rozwiązania stosunku pracy były wskazywane przez pracodawcę okoliczności związane z naruszaniem przez skarżącą obowiązków pracowniczych... Pracownik będący jednocześnie radnym nie otrzymuje wynagrodzenia za czas niezbędny na dojazd i udział w sesji organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego lub w pracach komisji takiego organu. Jest to czas jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Jeżeli radny będący pracownikiem nie wykazuje nieobecności w pracy z powodu wykonywania mandatu radnego i pobiera w związku z tym całe wynagrodzenie, a jednocześnie także dietę jako radny, to wówczas wyrażenie zgody na rozwiązanie z takim pracownikiem stosunku pracy nie wynika z wykonywania mandatu radnego, ale z naruszania obowiązków pracowniczych... W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że regulacja art. 25 ust. 2 u.s.g. została wprowadzona dla zagwarantowania możliwości sprawowania przez radnego mandatu, zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami w tej ustawie. Celem tej regulacji nie jest udzielenie bezwarunkowej ochrony w sferze uprawnień radnego w płaszczyźnie regulowanej przepisami prawa pracy, pozbawiając pracodawcę możliwości rozwiązania lub zmiany stosunku pracy z radnym.

Skład orzekający

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący

Ewa Kwiecińska

członek

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony stosunku pracy radnych, rozgraniczenie między wykonywaniem mandatu a naruszeniem obowiązków pracowniczych, zakres kognicji sądów administracyjnych i pracy w sprawach dotyczących radnych-pracowników."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji radnego-pracownika samorządowego, który sam nalicza sobie wynagrodzenie. Interpretacja przepisów prawa pracy może być odmienna w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między wykonywaniem mandatu radnego a obowiązkami pracowniczymi, co jest częstym problemem w samorządach. Pokazuje, jak sądy rozgraniczają te sfery i jakie są konsekwencje naruszenia obowiązków pracowniczych.

Czy radny może być zwolniony z pracy za to, że... sam sobie naliczał pensję?

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 383/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
II SA/Go 509/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2021-10-21
III OZ 5/25 - Postanowienie NSA z 2025-01-23
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 713
art. 25 ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt II SA/Go 509/21 w sprawie ze skargi K. O. na uchwałę Rady Miejskiej we W. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. O. na rzecz Gminy W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt II SA/Go 509/21 oddalił skargę K. O. na uchwałę Rady Miejskiej we W. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym.
W uzasadnianiu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że istota sporu sprowadza się do ustalenia tego, czy organ podejmując zaskarżoną uchwałę prawidłowo ocenił, iż powodem rozwiązania stosunku pracy ze skarżącą zatrudnioną w Przedszkolu nr [...] "[...]" we W. oraz w Przedszkolu nr [...] "[...]" we W. nie są zdarzenia związane z wykonywaniem przez nią mandatu radnego. Skarżąca ujmuje ten związek szeroko uznając, że zachodzi on z tego powodu, iż jego źródłem są nieobecności w pracy wynikające z jej udziału jako radnej w pracach Rady Miejskiej we W. Zdaniem Sądu tak szerokie rozumienie tego związku jest nieprawidłowe i prowadzi do nieakceptowalnej sytuacji z punktu widzenia aksjologii i celów wprowadzonej w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.) zwanej dalej u.s.g., ochrony stosunku pracy radnego. Związek taki istniałyby, gdyby bezpośrednią przyczyną rozwiązania stosunku pracy były nieobecności skarżącej spowodowane koniecznością udziału w pracach rady, które - w ocenie pracodawcy - dezorganizują pracę zakładu pracy, w którym radna była zatrudniona. Taka sytuacja nie występuje jednak w kontrolowanej sprawie. Zasadniczą podstawą bowiem rozwiązania stosunku pracy były wskazywane przez pracodawcę okoliczności związane z naruszaniem przez skarżącą obowiązków pracowniczych, polegających na pobieraniu przez nią wynagrodzenia za czas nieobecności w pracy spowodowanej udziałem w pracach rady, potwierdzeniu w dokumentach odpracowywania tego czasu w okresach kiedy skarżąca pozostawała na urlopie, zwolnieniu chorobowym, względnie kiedy uruchomiony był w zakładzie pracy alarm, odmowie udostępnienia akt osobowych i ewidencji czasu pracy w związku z przeprowadzanym audytem wewnętrznym, co doprowadziło do utraty zaufania pracodawcy do skarżącej, zatrudnionej na stanowisku specjalisty ds. kadr i płac, odpowiedzialnej za wypłatę wynagrodzeń pracowników Przedszkoli nr [...] i [...] we W.
W kontekście powyższych okoliczności Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 25 ust. 3 u.s.g. pracodawca obowiązany jest zwolnić radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu brania udziału w pracach organów gminy. Oznacza to, że o ile pracodawca, w myśl powyższego przepisu, ma obowiązek zwolnić radnego z obowiązku świadczenia pracy, o tyle nie jest już zobligowany do wypłaty wynagrodzenia za czas, w którym radny nie pracuje w związku z wykonywaniem mandatu. Niewątpliwie zatem radny - pracownik będzie korzystać w powyższych sytuacjach z usprawiedliwionej nieobecności w pracy, jednakże niekoniecznie z zachowaniem prawa do wynagrodzenia (por. B. Dolnicki, U.s.g. Komentarz, WKP 2021, t. 9 do art. 25). Utrata zarobku zostanie jednak radnemu zrekompensowana, gdyż na zasadach ustalonych przez radę gminy radnemu przysługują diety. Stąd – w ocenie Sądu – wykonywanie mandatu radnego nie zwalnia go z przestrzegania obowiązków pracowniczych, określonych w art. 100 § 1 i 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1320 z późn. zm.) zwanej dalej K.p., w tym wykonywania poleceń przełożonego, przestrzegania czasu pracy, usprawiedliwienia swej nieobecności w pracy zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz.1632) oraz pobierania wynagrodzenia – stosownie do art. 80 K.p. – jedynie za pracę wykonaną, chyba, że za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia na podstawie przepisów odrębnych, a takich brak w u.s.g. określających status radnego. Przestrzeganie obowiązków pracowniczych nie stanowi elementu wykonywania mandatu radnego, a tym samym rozwiązanie umowy z powodu ich naruszenia nie może zostać uznane za pozostające w związku przyczynowym z wykonywaniem tego mandatu. Bezwzględna odmowa wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy podstawą rozwiązania stosunku pracy są wyłącznie zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu.
Wobec powyższego zasadnie zatem, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, Rada Miejska we W. wyraziła zgodę na rozwiązanie stosunku pracy skarżącej, jako że nie miało to związku z wykonywaniem mandatu radnej. Nie mogła tej oceny zmienić argumentacja skarżącej podnoszona już na etapie poprzedzającym wydanie zaskarżonej uchwały, iż odpracowała swoje nieobecności spowodowane pracami w radzie, a w konsekwencji pobranie przez nią wynagrodzenia za te okresy jest zasadne. Nie było bowiem rolą Rady Miejskiej we W. rozstrzyganie sporu między pracodawcami a skarżącą co do prawdziwości tych okoliczności i ocena zasadności wypowiedzenia stosunku pracy. Należy to do kognicji właściwego sądu pracy, jeżeli powstanie spór dotyczący zasadności wypowiedzenia umowy o pracę. Uchwała rady o wyrażeniu zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym nie rozstrzyga o tym, że radny ma być zwolniony, a jedynie usuwa przeszkodę rozwiązania stosunku pracy i pozwala na rozwiązanie stosunku pracy z radnym przez pracodawcę.
Przedstawione przez pracodawców dokumenty w postaci protokołów z kontroli wewnętrznych, wystąpień pokontrolnych oraz protokołów z realizacji zaleceń pokontrolnych oraz waga zarzutów sformułowanych wobec skarżącej były wystarczające dla podjęcia zaskarżonej uchwały. Rada nie mogła prowadzić postępowania uzupełniającego czy też wyjaśniającego. Proceduje bowiem w oparciu o przedstawioną dokumentację.
Sąd wskazał nadto, że nie sposób z tożsamości wniosków obu pracodawców (co wynika ze specyficznego świadczenia pracy przez skarżącą na część etatu dla każdego z nich), nieskorzystania przez nich z rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia (co jest ich uprawnieniem a nie obowiązkiem, zresztą ograniczonym czasowo) oraz pozostawania przez skarżącą wobec Burmistrza i większości w Radzie Miejskiej we W. w opozycji, wywodzić, iż rozwiązanie stosunku pracy w istocie jest swoistą szykaną za jej działalność jako radnej. Tego rodzaju twierdzenia oparte są na zbyt wątłych przesłankach w dużej mierze o spekulatywnym charakterze i abstrahują od zarzutów sformułowanych w wewnętrznych audytach.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego:
1) art. 25 ust. 2 u.s.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd, iż przyczyna rozwiązania stosunku pracy ze skarżącą nie jest związana z wykonywaniem mandatu radnego, w sytuacji gdy podstawą jego rozwiązania są zdarzenia pozostające w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaniem mandatu radnej, tj. związane są z nieobecnością skarżącej z uwagi na jej udział w Komisjach i Sesjach Rady oraz dotyczące wypłaconego w tym zakresie wynagrodzenia, co prowadzi wprost do wniosku, że gdyby skarżąca nie posiadała mandatu, do rozwiązania stosunku pracy by nie doszło, tym samym potwierdzając, iż decyzja o wypowiedzeniu umowy o pracę jest zdeterminowana wykonywaniem przez skarżącą mandatu radnego, co doprowadziło Sąd meriti do błędnego oddalenia skargi;
2) art. 25 ust. 2 u.s.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd, iż waga zarzutów sformułowanych wobec skarżącej oraz przedstawione przez pracodawców dokumenty w postaci protokołów z kontroli wewnętrznych, wystąpień pokontrolnych oraz protokołów z realizacji zaleceń pokontrolnych są wystarczające dla podjęcia zaskarżonej uchwały, w sytuacji gdy u pracodawców nie obowiązywały w okresie objętym kontrolą zasady odpracowywania nieobecności, które skarżąca dobrowolnie realizowała, podobnie jak nie obowiązywały zasady odliczania wynagrodzenia za czas nieobecności związanych z pełnieniem mandatu czyniąc przyczynę rozwiązania stosunku pracy w postaci "utraty zaufania do pracownika" pozorną, gdyż nie miało to żadnego związku z naruszeniem obowiązków pracowniczych stanowiących podstawę zwolnienia, tym bardziej, iż stanowisko pracodawców zostało oparte na dokumentach przygotowanych wyłącznie przez pracowników Urzędu oraz na bezpośrednie zlecenie osób podporządkowanych podmiotom skonfliktowanym ze skarżącą,
3) art. 25 ust. 2 u.s.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sad, iż waga zarzutów sformułowanych wobec skarżącej uniemożliwia ingerencję Sądu w kompetencje Rady Gminy, która to ingerencja miałaby z klei uniemożliwić ocenę wskazanych przyczyn przez Sąd pracy, w sytuacji gdy:
a) wskazana przyczyna rozwiązania stosunku pracy w postaci "utraty zaufania do pracownika" jest przyczyną pozorną;
b) przeczystą przyczyną rozwiązania stosunku pracy są zdarzenia pozostające w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaniem mandatu radnej, tj. związane są z nieobecnością skarżącej z uwagi na jej udział w Komisjach i Sesjach Rady, co stanowi okoliczność bezsporną;
c) w istocie rozumowania przedstawionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyłącznie wskazanie wprost w wypowiedzeniu - jako przyczyny rozwiązania stosunku pracy - faktu sprawowania mandatu implikować powinno odmowę wyrażenia zgody na rozwiązanie takiego stosunku z radnym w rozumieniu art. 25 ust. 2 u.s.g.,
d) faktem notoryjnym jest, że żaden racjonalny pracodawca, znając ograniczenia związane ze zwalnianiem osoby sprawującej mandat radnego, nie wskaże wprost, że wypowiada stosunek pracy takiej osobie "w związku z pełnieniem funkcji radnego";
e) w kontekście powyższego, ochrona stosunku pracy radnego, o której mowa w art. 25 ust. 2 u.s.g., w rozumieniu przedstawionym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku, stawiałaby ochronę iluzoryczną (teoretyczną) - mającą zastosowanie wyłącznie w abstrakcyjnych sytuacjach, co z pewnością nie było intencją ustawodawcy, a de facto pozostaje z tą intencją w sprzeczności;
f) wykładnia dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku umożliwiałaby pracodawcom dowolne obchodzenie prawa w ten sposób, że dla uniemożliwienia ingerencji Sądu w kompetencje Rady Gminy, o których mowa w art. 25 ust. 2 u.s.g., wystarczającym byłoby wskazanie wyłącznie poważnej przyczyny wypowiedzenia, która nie wskazuje wprost na związek z pełnieniem funkcji radnego;
II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., poprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku dowodowego skarżącej w postaci wypowiedzeń umów o pracę z dnia 27.09.2021 r., jakie zostały doręczone skarżącej przez pracodawców w dniu 27 września 2021 r. na fakt całkowitego zignorowania wydanego przez Sąd I instancji postanowienia z dnia 29.06.2021 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały, co potwierdza rzeczywiste intencje oraz przyczyny rozwiązania stosunku pracy ze skarżącą, a także determinację i bezpośrednie nakierowane lokalnych władz na zwolnienie skarżącej, bez względu na skutki, co doprowadziło Sąd I instancji do oparcia rozstrzygnięcia na pozornych przyczynach rozwiązania stosunku pracy.
W oparciu o wskazane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności lub uchylenie w całości zaskarżonej uchwały, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miejska we W. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna, a zaskarżony wyrok w pełni odpowiada prawu.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie obejmującym zarzuty skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim art. 25 ust. 2 u.s.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w tej sprawie wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną jako pracownikiem nie było związane z wykonywaniem mandatu radnej. W ocenie strony skarżącej podstawa do zwolnienia radnej wynikała wyłącznie z przyczyn związanych z wykonywaniem mandatu, co ma potwierdzać, że przyczyną zwolnienia z pracy jest jej obecność na sesjach Rady Miejskiej w W. oraz w pracach jej komisji.
Niezasadność tego zarzutu wynika stąd, że podane przez pracodawców przyczyny mające uzasadniać udzielenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną nie dotyczyły wykonywania mandatu, ale innych zachowań. Jak wynika z akt sprawy radna będąc zatrudniona w Przedszkolu nr [...] "[...]" oraz w Przedszkolu nr [...] "[...]" we W. na stanowisku specjalista ds. płac i kadr nie przestrzegała obowiązków pracowniczych w zakresie nieprzestrzegania czasu pracy, wprowadzania w błąd pracodawców co do odpracowania godzin pracy, uzyskania nienależytego wynagrodzenia za niewykonaną pracę oraz utrudniania kontroli poprzez nieprzedłożenie akt osobowych i ewidencji czasu pracy. Jak wynika z informacji przedłożonej przez pracodawców wnioskujących o wyrażenie zgodny na rozwiązanie z radną stosunków pracy, radna ta wykazywała w tym samym czasie obecność w pracy oraz brała udział w sesjach lub komisjach Rady Miejskiej we W.
i w związku z tym naliczała sobie wynagrodzenie za czas pracy, mimo że w tym czasie była obecna na sesjach i posiedzeniach ww. komisji.
Pracownik będący jednocześnie radnym nie otrzymuje wynagrodzenia za czas niezbędny na dojazd i udział w sesji organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego lub w pracach komisji takiego organu. Jest to czas jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Rekompensatą mniejszego w związku z tym wynagrodzenia takiego pracownika jest przysługująca mu dieta.
Jeżeli radny będący pracownikiem nie wykazuje nieobecności w pracy z powodu wykonywania mandatu radnego i pobiera w związku z tym całe wynagrodzenie, a jednocześnie także dietę jako radny, to wówczas wyrażenie zgody na rozwiązanie z takim pracownikiem stosunku pracy nie wynika z wykonywania mandatu radnego, ale z naruszania obowiązków pracowniczych obejmujących m.in. nieprawidłowe naliczanie wynagrodzenia za czas, w którym pracy nie świadczył. W tej sprawie było to ułatwione, bo sama skarżąca kasacyjnie jako radna jednocześnie pracowała jako specjalista ds. płac i kadr, a więc sama naliczała wynagrodzenia. Powyższe potwierdza stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w tej sprawie to nie okoliczności związane z wykonywaniem mandatu, ale wadliwe rozliczanie czasu pracy poprzez podwójne otrzymywanie świadczenia pieniężnego za ten sam czas (w pracy w formie wynagrodzenia i jako radna w formie diety) stanowiły przesłanki wyrażenia zgody na rozwiązanie z radną stosunku pracy.
Nie jest zasadny zarzut dokonania błędnej wykładni art. 25 ust. 2 u.s.g. poprzez przyjęcie, że waga stawianych skarżącej kasacyjnie jako radnej zarzutów nie uzasadnia wyrażenia zgody na rozwiązanie z nią stosunku pracy. W tym zakresie skarżąca kasacyjnie podnosi dodatkowe argumenty dotyczące nieobowiązywania zasad odpracowywania nieobecności w pracy u pracodawców oraz nieobowiązywania zasad obliczania wynagrodzenia za czas nieobecności w pracy z powodu wykonywania mandatu i w związku z tym niezasadnego (pozornego) przyjęcia, że pracodawcy utracili zaufanie do skarżącej jako pracownika.
Te okoliczności dotyczące prawidłowości wykonywania pracy przez skarżącą kasacyjnie w tej sprawie nie mają znaczenia. Mogą one być podnoszone przed sądem pracy jako okoliczności uzasadniające lub nieuzasadniające rozwiązanie stosunku pracy. Istotnym jest to, że w tej sprawie pracodawcy wskazali na przesłanki, które w ich ocenie mają uzasadniać wyrażenie zgody na rozwiązanie z radną stosunków pracy, które, co już zostało podniesione, nie dotyczą wykonywania mandatu, ale wadliwego w ocenie pracodawców rozliczania czasu pracy i naliczania wynagrodzenia.
W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że regulacja art. 25 ust. 2 u.s.g. została wprowadzona dla zagwarantowania możliwości sprawowania przez radnego mandatu, zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami w tej ustawie. Celem tej regulacji nie jest udzielenie bezwarunkowej ochrony w sferze uprawnień radnego w płaszczyźnie regulowanej przepisami prawa pracy, pozbawiając pracodawcę możliwości rozwiązania lub zmiany stosunku pracy z radnym (por. wyrok NSA z 21 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 2148/21). W zaskarżonym wyroku Sąd wskazał na okoliczności, które zostały przyjęte w uchwale wyrażającej zgodę na zmianę warunków pracy z radną.
Rada gminy ma obowiązek odmowy wyrażenia zgody w przypadku opisanym w art. 25 ust. 2 u.s.g., natomiast w innych przypadkach nie ma potrzeby dodatkowej ochrony stosunku pracy z radnym. Także w orzecznictwie sądowym podnosi się, że wynikająca z art. 25 ust. 2 u.s.g. dodatkowa ochrona stosunku pracy radnego dotyczy tylko takiej sytuacji, w której przyczyną rozwiązania z nimi stosunku pracy jest związek ze sprawowaniem mandatu radnego. Natomiast radnemu, tak jak i każdemu pracownikowi przysługują uprawnienia do kwestionowania przed sądem pracy przyczyn rozwiązania z nim stosunku pracy, niezwiązanych z wykonywanym mandatem radnego (wyrok NSA z 24 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2532/17; wyrok NSA z 18 maja 2021 r. sygn. akt III OSK 3245/21). Nie można traktować rady gminy, w której pracownica jest jednocześnie radną, jako dodatkowego organu w zakresie prawa pracy, który może swobodnie decydować o rozwiązaniu lub braku rozwiązania z taką radną jako pracownikiem stosunku pracy. Radna będąca pracownikiem powinna w miejscu świadczonej pracy pełnić ją w sposób należyty i zgodny z warunkami pracy.
Nie można uznać za zasadne te argumenty zawarte w skardze kasacyjnej które wskazują, że sąd administracyjny powinien w tej sprawie ocenić w sposób dogłębny, czy przedkładane przez pracodawców zarzuty stawiane skarżącej mają związek z wykonywaniem mandatu. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że argumenty przedłożone przez pracodawców i skierowane do Rady Miejskiej we W. nie wskazywały, aby przyczyną zamierzonego rozwiązania stosunków pracy z radną było wykonywanie mandatu radnej, ale nieprawidłowe wykonywanie obowiązków pracowniczych. To sama skarżąca kasacyjnie łączy zarzucane przez pracodawców naruszenia stosunków pracy z wykonywaniem mandatu, co nie oznacza, że taka sytuacja miała miejsce. W tej sprawie przesłanki wyrażenia zgody na rozwiązanie z radną stosunków pracy nie dotyczyły wykonywania mandatu, a poza przedmiotem tej sprawy jest ocena, czy na gruncie prawa pracy rozwiązanie stosunków pracy były uzasadnione.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dotyczących przeprowadzenia dowodów z wypowiedzeń umów o pracę dokonanych zanim przestało obowiązywać wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały.
Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu, tak jak wskazuje to art. 106 § 3 P.p.s.a. nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 1438/21; wyrok NSA z 4 grudnia 2024 r. sygn. akt II OSK 134/24).
Dowody w postaci wypowiedzeń umów o pracę w tym postępowaniu nie mają istotniejszego znaczenia, ponieważ sąd administracyjny nie rozpoznaje pozwów skierowanych przeciwko pracodawcy wypowiadającemu umowę o pracę. Przesłanką skorzystania przez sąd administracyjny z uprawnienia wynikającego z art. 106 § 3 P.p.s.a. jest stwierdzenie, że w sprawie występują istotne wątpliwości, których wyjaśnienie możliwe jest za pomocą przeprowadzenia dowodu z dokumentu. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził natomiast, by takie istotne wątpliwości wystąpiły. Sąd jednoznacznie wypowiedział się, że wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały ustalone na podstawie akt sprawy. Także podnoszona przy tym zarzucie przez stronę skarżącą kasacyjnie argumentacja o determinacji lokalnych władz ukierunkowanych na zwolnienie skarżącej z pracy nie ma charakteru merytorycznego w tej sprawie i stanowi jej subiektywną ocenę, do której strona ma prawo, ale argumentacja ta nie może odnieść żadnych skutków.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 P.p.s.a., orzekł w punkcie pierwszym o jej oddaleniu.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła tę skargę obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W związku z tym w tej sprawie należało od K. O. zasądzić na rzecz Gminy W. kwotę 360 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz.1935 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI