III OSK 379/23

Naczelny Sąd Administracyjny2026-01-15
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejtajemnica przedsiębiorstwaprawo o szkolnictwie wyższym i nauceprogram doskonałościUniwersytet WarszawskiNSAskarga kasacyjnainterpretacja przepisów

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Edukacji i Nauki, potwierdzając, że umowa w ramach programu 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza' nie stanowi tajemnicy przedsiębiorstwa.

Minister Edukacji i Nauki zaskarżył wyrok WSA, który uchylił decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej umowy z Uniwersytetem Warszawskim w ramach programu 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza'. Minister argumentował, że umowa stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że program ten jest ustanowiony w ustawie, a nie przez ministra, co wyklucza zastosowanie przepisów o tajemnicy przedsiębiorstwa w tym kontekście.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Edukacji i Nauki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci umowy i aneksów zawartych z Uniwersytetem Warszawskim w ramach programu 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza'. Minister powołał się na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 381 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (u.p.s.w.i.n.), twierdząc, że żądane dokumenty stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Sąd I instancji uznał, że żądana informacja jest informacją publiczną i że organ błędnie zastosował przepisy, wskazując, że program 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza' jest ustanowiony wprost w ustawie, a nie przez ministra w rozumieniu art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n., co wyłącza zastosowanie art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że program 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza' ma odrębny cel (podniesienie międzynarodowego znaczenia uczelni) od programów ustanawianych przez ministra w celu realizacji polityki naukowej państwa. NSA stwierdził, że przepisy dotyczące tego programu są odrębne i zostały wprowadzone bezpośrednio w ustawie, co oznacza, że nie stosuje się do niego art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji. Dopiero późniejsza nowelizacja z 2023 r. objęła ten program tajemnicą przedsiębiorstwa. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra jako niezasadną.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa i aneksy zawarte w ramach programu 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza' nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ponieważ program ten jest ustanowiony wprost w ustawie, a nie przez ministra w rozumieniu art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n.

Uzasadnienie

NSA podzielił stanowisko WSA, że program 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza' jest ustanowiony w ustawie, a nie przez ministra, co wyklucza zastosowanie art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. dotyczącego tajemnicy przedsiębiorstwa. Program ten ma odrębne cele i regulacje od programów ministerialnych ustanawianych w celu realizacji polityki naukowej państwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.d.i.p. art. 5 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Stanowi podstawę ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej w przypadku tajemnicy przedsiębiorstwa.

u.p.s.w.i.n. art. 381 § ust. 1

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

W brzmieniu z dnia wydania decyzji, stanowił, że wnioski, opinie, umowy i raporty dotyczące zadań finansowanych m.in. z programu 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza' (art. 365 pkt 7) stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Sąd uznał, że przepis ten nie miał zastosowania do programu 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza'.

Pomocnicze

u.p.s.w.i.n. art. 365 § pkt 7

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Definiuje programy ustanawiane przez ministra, do których odnosi się art. 381 ust. 1.

u.p.s.w.i.n. art. 376 § ust. 1

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Określa, że minister ustanawia programy i przedsięwzięcia w celu realizacji polityki naukowej państwa.

u.p.s.w.i.n. art. 387 § ust. 1

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Reguluje program 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza', wskazując jego cel (podniesienie międzynarodowego znaczenia działalności uczelni) i sposób ogłaszania konkursu.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit a)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez WSA.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (granice skargi kasacyjnej).

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Program 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza' jest ustanowiony wprost w ustawie, a nie przez ministra, co wyklucza zastosowanie art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. w kontekście tajemnicy przedsiębiorstwa. Cel programu 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza' (podniesienie międzynarodowego znaczenia uczelni) jest odmienny od celu programów ustanawianych przez ministra (realizacja polityki naukowej państwa).

Odrzucone argumenty

Program 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza' jest programem ustanawianym przez ministra w rozumieniu art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n. Umowa i aneksy w ramach programu stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Sąd I instancji błędnie uchylił decyzję Ministra.

Godne uwagi sformułowania

Program 'Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza' jest programem ustanowionym wprost w ustawie p.s.w.i.n. w związku z tym nie jest to program ustanawiany przez ministra w rozumieniu art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n. Celem programu 'Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza' jest podniesienie międzynarodowego znaczenia działalności uczelni. Ustawodawca dopiero z dniem 6 września 2023 r. postanowił, objąć program 'Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza', tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący

Zbigniew Ślusarczyk

sprawozdawca

Paweł Mierzejewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej w kontekście programów finansowania nauki oraz rozróżnienie między programami ustanowionymi w ustawie a programami ministerialnymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2023 r. w zakresie tajemnicy przedsiębiorstwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście finansowania nauki i potencjalnej tajemnicy przedsiębiorstwa. Rozróżnienie między programami ustawowymi a ministerialnymi jest kluczowe dla prawników zajmujących się tym obszarem.

Czy umowa o finansowanie nauki to tajemnica przedsiębiorstwa? NSA wyjaśnia.

Sektor

edukacja wyższa

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 379/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Paweł Mierzejewski
Zbigniew Ślusarczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1386/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-12-01
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 5 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 574
art. 381 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant: asystent sędziego Ewelina Gee-Milan po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Edukacji i Nauki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1386/22 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia 27 czerwca 2022 r. nr 3 BM/2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1386/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. M. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z 27 czerwca 2022 r. nr 3 BM/2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 17 maja 2022 r. skarżący zwrócił się do Ministra Edukacji i Nauki o udostępnienie informacji publicznej w zakresie umowy oraz wszystkich aneksów do niej zawartej z Uniwersytetem Warszawskim w ramach programu "Inicjatywa Doskonałości - Uniwersytet Badawczy". Zaskarżoną decyzją organ odmówił udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902) dalej jako "u.d.i.p.", oraz art. 381 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574) dalej jako "u.p.s.w.i.n."
Uwzględniając skargę Sąd I instancji uznał, że bezspornie żądana informacja stanowi informację publiczną. Organ błędnie odmówił udostępnienia informacji, powołując się na art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. i ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa. Organ wskazał, że przepis ten ma zastosowanie w sprawie, ponieważ program Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza jest programem ustanawianym przez ministra, tj. programem, o którym mowa w art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n. Jednak zdaniem Sądu o programach ustanawianych przez ministra mowa jest w art. 376-380 u.p.s.w.i.n. Zagadnienia związane z Programem Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza uregulowane są natomiast w art. 387 – 395 u.p.s.w.i.n. Wspomniany program jest ustanowiony wprost w ustawie, co wyłącza zastosowanie art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. Sąd dodał, że w odniesieniu do programu Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza celem programu jest podniesienie międzynarodowego znaczenia działalności uczelni, podczas gdy w przypadku programów ministerialnych organ ma pozostawioną dowolność w określeniu przedmiotu programu czy też kręgu jego adresatów.
Zdaniem WSA w Warszawie organ błędnie zastosował art. 5 ust. 2 u.d.i.p. powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Powołanie się na tę przesłankę odmowy udostępnienia informacji przez organ wymaga odniesienia się do definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa, następnie zbadania treści żądanej informacji w świetle przesłanek zamieszczonych w tej definicji, a dopiero w następstwie tego wykazania, że zaistniały wszystkie wymienione w niej przesłanki, niezbędne dla wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej na podstawie powyższego przepisu. Organ tym wymogom nie sprostał, wobec czego decyzję należało uchylić.
Skargę kasacyjną wniósł organ, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego (pkt 1), tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 381 ust. 1 i w zw. z art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n. przez błędną ich wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że program "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza" nie jest programem ustanawianym przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki (dalej także "minister"), tj. programem, o którym mowa w art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n., a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. przejawiające się w uznaniu, że art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. nie daje podstaw do uznania, że umowa oraz wszystkie aneksy do niej, zawarta z Uniwersytetem Warszawskim w ramach programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza", o której udostępnienie wnosi skarżący, stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 387 ust. 1 w zw. z art. 388 ust. 1, 4 i 5 u.p.s.w.i.n. przez błędną ich wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że program "Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza" jest programem ustanawianym wprost w u.p.s.w.i.n. i w związku z tym nie jest programem ustanawianym przez ministra;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 376 ust. 1 w zw. z art. 387 ust. 1 u.p.s.w.i.n. przez błędną ich wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że program "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza" nie jest programem ustanawianym przez ministra w celu realizacji polityki naukowej państwa;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez niezastosowanie w sprawie art. 6 ust. 1 i 2 u.p.s.w.i.n., z którego wynika, że Rada Ministrów określa politykę naukową państwa, która jest dokumentem strategicznym wskazującym priorytety w zakresie funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego i nauki, co doprowadziło Sąd do błędnych wniosków wskazanych powyżej w lit. c, mimo iż z Polityki Naukowej Państwa, której projekt został przyjęty na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 19 lipca 2022 r., jednoznacznie wynika, że program "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza" stanowi jeden z priorytetów polityki naukowej państwa;
e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez niezastosowanie w sprawie art. 387 ust. 1 zd. drugie w zw. z art. 376 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 3-5 u.p.s.w.i.n., co doprowadziło Sąd do błędnych wniosków, że program "Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza" nie jest programem ustanawianym przez ministra;
Ponadto organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 6 i 7 k.p.a., przez dokonanie błędnej oceny legalności zaskarżonej decyzji i w efekcie jej uchylenie, pomimo braku podstaw ku temu.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Istota zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego sprowadza się do podważania stanowiska Sądu I instancji, że program "Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza" (w ramach którego Minister zawarł z Uniwersytetem Warszawskim umowę żądaną we wniosku dostępowym skarżącego) nie jest programem ustanowionym przez ministra w rozumieniu art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n. a tym samym żądana umowa z aneksami nie stanowi tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie Ministra nie można się zgodzić. Należy bowiem w całości podzielić poglądy Sądu I instancji.
W skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie argumentacji przedstawionej przez Sąd I instancji na poparcie swojego stanowiska. Minister odmawiając udostępnienia wnioskowanej informacji w postaci umowy z aneksami uznał, że w świetle art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, która stosownie do treści art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stanowiła podstawę ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej. Przepis art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. w brzmieniu z dnia wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że wnioski, opinie, umowy i raporty dotyczące zadań finansowanych ze środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 4 lit. b oraz pkt 5, 7, 11 i 12, oraz dotyczące Mapy, stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Minister uznał, że przepis ten ma zastosowanie w sprawie ponieważ, program "Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza" jest programem ustanawianym przez ministra, tj. programem, o którym mowa w art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n. Stanowisko Ministra jest nieusprawiedliwione.
Programy ustanawiane przez ministra wskazane są w art. 376-380 u.p.s.w.i.n. Zgodnie z art. 376 ust. 1 u.p.s.w.i.n. minister ustanawia programy i przedsięwzięcia w celu realizacji polityki naukowej państwa. Stosownie do treści art. 376 ust. 2 i ust. 3 u.p.s.w.i.n. minister ogłasza w BIP na swojej stronie podmiotowej komunikat o: 1) ustanowieniu programu i naborze wniosków; 2) ustanowieniu przedsięwzięcia. W komunikacie, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, określa się w szczególności: 1) przedmiot programu; 2) podmioty uprawnione do udziału w programie; 3) warunki udziału w programie; 4) tryb przeprowadzania naboru do programu, w tym tryb odwoławczy; 5) szczegółowe kryteria oceny wniosków. Dalsze przepisy, tj. art. 377-380 u.p.s.w.i.n. regulują kwestie związane z kryteriami uwzględnianymi przy przyznawaniu środków finansowych w ramach tych programów, umowami o przekazanie środków finansowych w ramach programów i przedsięwzięć oraz z rozliczeniem przyznanych środków finansowych.
Natomiast regulacje związane z programem "Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza" uregulowane są w art. 387 – 395 u.p.s.w.i.n. Zgodnie z art. 387 ust. 1 u.p.s.w.i.n. minister, w BIP na swojej stronie podmiotowej, ogłasza cyklicznie komunikat o konkursie w ramach programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza", którego celem jest podniesienie międzynarodowego znaczenia działalności uczelni. Art. 388 ust. 1 u.p.s.w.i.n. określa adresatów tego programu. Z kolei art. 388 ust. 2 tej ustawy zawiera regulacje dotyczące wymagań formalnych wniosku o udział w konkursie a w ust. 4 kryteria jego oceny. W kolejnych przepisach uregulowane są kwestie związane z umową zawieraną w ramach tego programu (art. 389), ewaluacją realizacji planu (art. 391), zmianą planu (art. 392), warunkami otrzymywania finansowania na okres kolejnych 6 lat.
Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, szczegółowa analiza przepisów ustawy u.p.s.w.i.n. prowadzi do wniosku, że program "Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza" jest programem ustanowionym wprost w ustawie p.s.w.i.n. w związku z tym nie jest to program ustanawiany przez ministra w rozumieniu art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n. Programy ustanawiane przez ministra to programy ustanawiane w celu realizacji polityki naukowej państwa (art. 376 ust. 1 u.p.s.w.i.n.). Natomiast celem programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza" jest podniesienie międzynarodowego znaczenia działalności uczelni (art. 387 ust. 1 u.p.s.w.i.n.). W przypadku programów ministerialnych minister ma pozostawioną dowolność w określeniu przedmiotu programu czy też kręgu jego adresatów. Wynika to z treści art. 376 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 u.p.s.w.i.n., który stanowi, że w komunikacie o ustanowieniu konkursu określa się w szczególności przedmiot programu (pkt 1) i podmioty uprawnione do udziału w programie (pkt 2). Ustanawiając konkursy ministerialne minister określa więc przedmiot programu i krąg jego adresatów. Te czynności ministra odpowiadają słownikowemu znaczeniu pojęcia "ustanawiać". "Ustanawiać" to zgodnie bowiem ze Słownikiem języka polskiego (https://sjp.pwn.pl/szukaj/ustanawia%C4%87.html) "uczynić coś obowiązującym urzędowo, oficjalnie".
Jak to dalej trafnie wyjaśnił Sąd I instancji, w przeciwieństwie do programów ministerialnych, w odniesieniu do programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza" minister nie ma dowolności jeżeli chodzi o przedmiot tego programu, czy też określenie podmiotów, które mogą wziąć udział w konkursie. Jest to bowiem program, który wprowadzony został przepisami ustawy p.s.w.i.n. Czynności ministra podejmowane w związku z realizacją tego programu są ograniczone. Minister jest zobowiązany przede wszystkim do cyklicznego ogłaszania komunikatu o konkursie w ramach tego programu. W odniesieniu do pierwszego konkursu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza" przepisy ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669, ze zm.) nakazywały ministrowi ogłoszenie tego konkursu nie później niż do dnia 30 kwietnia 2019 r. (art. 305 ust. 1 tej ustawy). Ponadto w art. 305 ust. 2 tej ustawy określono dodatkowe wymogi co do podmiotów, które mogły przystąpić do tego konkursu.
W tej sytuacji zgodzić należy się z Sądem I instancji, że w świetle przepisów u.p.w.s.i.n. program "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza" to odrębny od programów "ministerialnych" rodzaj programu. Bowiem wprowadzony on został z mocy prawa a nie z woli ministra a ustawodawca w przypadku tego programu odrębnie określił jego cele (art. 387 ust. 1), krąg adresatów (art. 388 ust. 1), kryteria oceny wniosków (art. 388 ust. 4), podmiot oceniający wniosek (art. 388 ust. 5). Ponadto, z wyraźnej woli ustawodawcy odmiennie, w kontekście możliwości uznania za tajemnicę przedsiębiorstwa, traktowane są przez ustawodawcę wnioski, opinie, umowy i raporty dotyczące zadań realizowanych lub finansowanych przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej ("NAWA"), zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju ("NCBiR"), oraz zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki ("NCN"). Na mocy art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n., (w brzmieniu z dnia wydania zaskarżonej decyzji) przez odesłanie do m.in. art. 365 pkt 11 i 12, za tajemnicę przedsiębiorstwa uznaje się wnioski, opinie, umowy i raporty dotyczące zadań finansowanych ze środków NCBiR oraz NCN. Ustawodawca w tym przepisie świadomie pominął zadania finansowane przez NAWA.
Większość twierdzeń skarżącego kasacyjnie jest oparta na uznaniu programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza", za jeden z programów ustanawianych przez Ministra. Tymczasem argumentacja organu zmierzająca do uzasadnienia tego twierdzenia nie ma oparcia w treści przepisów Działu XII u.p.s.w.i.n. W przytoczonej w skardze kasacyjnej literaturze nie przedstawiono argumentacji opartej na przepisach Działu XII u.p.s.w.i.n., z której to wynikałoby, że program "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza", jest programem ustanawianym przez Ministra. Tymczasem taką - przeciwną argumentację przedstawił Sąd I instancji, którą należy podzielić.
Wbrew twierdzeniom Ministra, cele programów ustanawianych przez ministra zostały określone w art. 376 ust. 1 u.p.s.w.i.n. który stanowi, że "[m]inister ustanawia programy i przedsięwzięcia w celu realizacji polityki naukowej państwa", i są odmienne o celów programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza" wskazanych w art. 387 ust. 1 u.p.s.w.i.n., który stanowi, że "[m]inister, w BIP na swojej stronie podmiotowej, ogłasza cyklicznie komunikat o konkursie w ramach programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza", którego celem jest podniesienie międzynarodowego znaczenia działalności uczelni." Oczywiście, można przyjąć, że nie jest to jedyny cel tego programu, ale na pewno jest to cel główny świadczący o odrębności tego programu od innych programów, w tym ustanawianych przez ministra. Należy też zwrócić uwagę na to, że z art. 387 ust. 1 zdanie drugie wynika, że "[p]rzepisy art. 376 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 3-5 stosuje się odpowiednio." Z owego odpowiedniego stosowania art. 376 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.i.n. nie można wywodzić, że minister ogłaszając w BIP na swojej stronie podmiotowej komunikat o ustanowieniu programu i naborze wniosków, ustanawia program "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza", bowiem program ten został ustanowiony w ustawie odrębnymi przepisami art. 387-395 u.p.s.w.i.n. Przedmiotowy komunikat jest to jedynie techniczny element programu ustanowionego ustawą. O odrębności programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza", od programów ustanawianych przez Ministra świadczy specyfika tego pierwszego i nie przekreśla go jako programu ustanowionego ustawą, odesłanie do odpowiedniego stosowania pewnych wymogów dotyczących programów ustanawianych przez ministra. Stanowiska Sądu I instancji nie podważa, podany w skardze kasacyjnej przykład programu ustanawianego przez ministra "Wsparcie dla czasopism naukowych", który również został określony w ustawie w sposób specyficzny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, porównanie tego programu do programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza", w okolicznościach niniejszej sprawy jest irrelewantne dla jej rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom organu, ustawowe ograniczenie dowolności ministra w określaniu kształtu części programów wynikające z odrębnego uregulowania programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza" w art. 387-395 u.p.s.w.i.n., potwierdza istnienie dwóch kategorii programów, wynikającego wprost z ustawy programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza" oraz programów ustanawianych przez ministra. Stanowiska tego nie podważa uzasadnienie projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
W rezultacie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji doszedł do prawidłowego wniosku, że do programu "Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza" nie miał zastosowania art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. w brzmieniu z dnia wydania zaskarżonej decyzji. Program ten nie jest bowiem programem, o jakim mowa w art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n.
Ustawodawca dostrzegając potrzebę objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa także wniosków, opinii, umów i raportów dotyczących zadań finansowanych ze środków finansowych, przeznaczonych na program "Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza", na program "regionalna inicjatywa doskonałości", na zadania realizowane lub finansowane przez NAWA, oraz na zadania finansowane przez Centrum Łukasiewicz o których mowa w art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o Sieci badawczej Łukasiewicz, dopiero ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1672. w art. 13) znowelizował art. 381 ust. 1 u.p.s.w.i.n. w ten sposób, że "1. Wnioski, opinie, umowy i raporty dotyczące:
1) zadań finansowanych ze środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 2 lit. e i f, pkt 4 lit. b, pkt 5, 7, 10-12 i 13b,
2) Mapy
- stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zatem ustawodawca dopiero z dniem 6 września 2023 r. postanowił, objąć program "Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza", tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Mając na względzie powyższe wywody, za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty błędnej wykładni art. 381 ust. 1, art. 365 pkt 7, art. 387 ust. 1, art. 388 ust. 1, 4 i 5 u.p.s.w.i.n. oraz niezastosowania art. 387 ust. 1 zdanie 2 w zw. z art. 376 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 3-5.
Organ dokonał błędnej wykładni art. 381 ust. 1 w zw. z art. 365 pkt 7 u.p.s.w.i.n. i w rezultacie tego uchybienia błędnie uznał, że wnioskowana umowa wraz ze wszystkimi aneksami, zawarta z Uniwersytetem Warszawskim w ramach programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza" stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa, co z kolei spowodowało błędne zastosowanie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i przedwczesną odmowę udostępnienia tej informacji publicznej.
Za niezasadny należy uznać także zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 i 2 u.p.s.w.i.n., który jest przepisem kompetencyjnym dającym Radzie Ministrów uprawnienie do określania polityki naukowej państwa. Polityka Naukowa Państwa jest dokumentem strategicznym wskazującym priorytety w zakresie funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Jednak, jak to podaje skarżący kasacyjnie organ, projekt Polityki Naukowej Państwa został przyjęty na posiedzeniu Rady Ministrów 19 lipca 2022 r. Zatem jest to dokument, który powstał już po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie mógł zatem stanowić jakiejkolwiek podstawy wydania zaskarżonej decyzji a tym samym stanowić podstawy oceny co do jej zgodności z prawem.
W konsekwencji, za niezasadne należy uznać także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 6 i 7 k.p.a., ponieważ Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji Ministra, stwierdzając, że narusza ona prawo, co powodowało konieczność jej uchylenia.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę