III OSK 3619/21

III OSK 3619/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Kotulski
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2457/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-08-13
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 761
§ 25
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz  właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2457/19 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 sierpnia 2019 r. nr 63/DWSZdr/MON/2019 w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2457/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. S. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 sierpnia 2019 r. nr 63/DWSZdr/MON/2019 w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia, uchylił zaskarżoną decyzję, jak również utrzymaną nią w mocy decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 3 czerwca 2019 r. nr 58/Dec./2019 oraz postanowienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 7 maja 2019 r. nr CWKL-Warszawa.0203.2.2019.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że CWKL w Warszawie orzeczeniem z dnia 1 lutego 2016 r. utrzymała w mocy orzeczenie RWKL w Warszawie z dnia 28 października 2015 r. uznające skarżącego za trwale niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczające go do drugiej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową. Jednocześnie RWKL w Warszawie uznała, że inwalidztwo istnieje od dnia 4 sierpnia 2015 r. oraz że powstało po upływie 19 miesięcy od daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
Pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r. skarżący, powołując art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., zwrócił się z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem CWKL w Warszawie z dnia 1 lutego 2016 r. z powodu wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w chwili wydania ww. orzeczenia, a nieznanych organom orzekającym w sprawie.
Postanowieniem z dnia 7 maja 2019 r. CWKL w Warszawie wznowiła postępowanie zakończone orzeczeniem własnym z dnia 1 lutego 2016 r.
Decyzją z dnia 3 czerwca 2019 r. CWKL w Warszawie odmówiła uchylenia orzeczenia własnego z dnia 1 lutego 2016 r. wskazując w uzasadnieniu, że złożony wniosek jest bezzasadny a wskazana przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania, tj. "istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w chwili wydania ww. orzeczeń, a nieznane organom, które wydawały orzeczenia", o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie została spełniona. Załączone do wniosku opinie lekarskie datowane na 24 stycznia 2019 r. oraz na 20 lutego 2019 r., wydane w sprawie zawisłej przed Sądem Okręgowym w Warszawie (sygn. akt XIV U 2267/18), nie istniały bowiem w dacie wydania ostatecznego orzeczenia CWKL w warszawie z dnia 1 lutego 2016 r.
Po rozpoznaniu odwołania, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia 9 sierpnia 2019 r., utrzymał w mocy decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 3 czerwca 2019 r.
MON zaznaczył, iż do zaistnienia podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. niezbędne jest łączne (kumulatywne) spełnienie następujących przesłanek: 1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, 2) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody są istotne, 3) nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi trzecia z ww. przesłanek, bowiem dokumenty w postaci dowodów z opinii lekarskich powoływane przez skarżącego datowane są na dzień: 24 stycznia 2019 r. oraz 20 lutego 2019 r., a zatem blisko 3 lata (w przypadku opinii lekarza neurologa) i ponad 3 lata (w przypadku opinii lekarza ortopedy traumatologa) po wydaniu ostatecznej decyzji (orzeczenia) CWKL z dnia 1 lutego 2016 r.
Końcowo Minister zaznaczył, iż rozpoznając wniosek o wznowienie postępowania organ czyni to w granicach zakreślonych podstawami wznowienia i jest związany żądaniem strony domagającej się wznowienia postępowania. W sytuacji gdy skarżący wniósł o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., załączając na tę okoliczność stosowną dokumentację, to zarówno CWKL, jak i MON mogły rozpatrzyć sprawę w granicach tej podstawy wznowieniowej, bez przeprowadzenia ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w całości. Stoi to na przeszkodzie wydaniu decyzji zgodnej z wnioskiem skarżącego.
Pismem z dnia 26 września 2019 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 sierpnia 2019 r. zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie mimo przedstawienia przez skarżącego opinii lekarskich: neurologa i ortopedy zawierających nowe okoliczności faktyczne, istniejące przed wydaniem orzeczenia RWKL w Warszawie z dnia 28 października 2015 r., o których organ w chwili wydawania orzeczenia nie wiedział.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów aniżeli w niej podniesione.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Sąd I instancji zauważył, że przepisy rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zatem jedynie w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Przepisy rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach stanowią lex specialis wobec rozwiązań przyjętych w k.p.a. W sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, zastosowanie znajdują więc przepisy Kodeksu. Z powyższego wynika, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w tych sprawach jedynie wówczas, gdy nie ma odpowiednich regulacji w ustawie lub w akcie wykonawczym, a takim jest rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 3 czerwca 2015 r.". Przepisy ww. rozporządzenia stanowiły podstawę wydania orzeczenia RWKL z dnia 28 października 2015 r., utrzymanego następnie w mocy orzeczeniem CWKL w Warszawie z dnia 1 lutego 2016 r..
Zdaniem Sądu I instancji, nadzwyczajne tryby wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych regulowane w k.p.a. nie mają zastosowania do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich. Kwestia wyeliminowania tychże orzeczeń z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym (w trybie nadzoru) została bowiem odrębnie uregulowana w § 25 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. Przepis ten stanowi, iż Minister Obrony Narodowej w trybie nadzoru może uchylić każde orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej sprzeczne z prawem lub wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych (ust. 1). Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje również przewodniczącemu Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie (ust. 2). Przy uchylaniu orzeczenia, określa się zalecenia i wskazuje na okoliczności wymagające wyjaśnienia w toku dalszego postępowania w sprawie oraz wyznacza się wojskową komisję lekarską, która rozpatruje ponownie sprawę w pierwszej instancji (ust. 3).
W ocenie Sądu, ten szczególny tryb eliminowania z obrotu prawnego orzeczeń wojskowych komisji lekarskich powoduje, że w sprawie nie będzie miał zastosowania tryb nadzwyczajny wzruszania decyzji administracyjnych uregulowany w art. 145 k.p.a. Zdaniem Sądu, gdyby ustawodawca zamierzał dopuścić stosowanie trybu nadzwyczajnego przewidzianego w art. 145 k.p.a. w odniesieniu do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to mógłby to uczynić poprzez odesłanie do stosownej regulacji w Kodeksie postępowania administracyjnego, czego nie uczynił. Zamiast tego wprowadził szczególną instytucję uchylenia w trybie nadzoru każdego orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej sprzecznego z prawem lub wydanego z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych w oparciu o § 25 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r.
Sąd uznał ponadto, że skoro nadzwyczajny tryb wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych określony w art. 145 k.p.a. nie ma zastosowania do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej, to organ powinien na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ww. orzeczeniem CWKL z dnia 1 lutego 2016 r. Zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania nie zostało w ustawie skonkretyzowane, jednakże wyłączenie stosowania art. 145 k.p.a. wobec ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowi "inną uzasadnioną przyczynę w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., z powodu której postępowanie nie mogło być wszczęte".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Obrony Narodowej, zaskarżając go w całości, zarzucił Sądowi I instancji:
I. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 145 k.p.a w zw. z art. 61a k.p.a. oraz § 25 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - w powiązaniu z zastosowaniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. polegającą na błędnym przyjęciu, iż nadzwyczajny tryb wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych nie ma zastosowania do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej i przyjęciu we wskazaniach dla organu, iż ze względu na istnienie odrębnego trybu nadzoru określonego w § 25 ust. 1 ww. rozporządzenia w niniejszej sprawie organ powinien na podstawie art. 61a k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem CWKL z dnia 1 lutego 2016 r., podczas gdy z żadnego przepisu prawa nie wynika, iż tryb nadzoru określony w § 25 ust. 1 ww. rozporządzenia to jedyny i wyłączny tryb, na podstawie którego może orzekany eliminować lub korygować orzeczenia wojskowych komisji lekarskich oraz ze względu na to, iż taka wykładnia pomija utrwaloną wykładnię orzeczniczą sądów administracyjnych dotyczącą zastosowania art. 61a k.p.a. wskazującą, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce tylko w sytuacjach oczywistych, gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., a także w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - polegające na nietrafnym uchyleniu decyzji MON z dnia 9 sierpnia 2019 r. i utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji CWKL z dnia 3 czerwca 2019 r., a także błędnym przyjęciu w uzasadnieniu wyroku, że rozstrzygnięcie organu jest błędne (...), a przez to w ten sposób dokonanie niewłaściwej kontroli działalności MON i CWKL przy zastosowaniu niewłaściwego środka tej kontroli, podczas gdy podstawa rozstrzygnięcia MON czyli art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., jest właściwa dla organu odwoławczego i podjęta we właściwym trybie postępowania - II instancyjnym oraz pomimo tego, że decyzja CWKL z dnia 3 czerwca 2019 r. zawierała właściwe rozstrzygnięcie,
2) art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 P.p.s.a. polegające na zastosowaniu niewłaściwego środka kontroli sądu w postaci nie tylko niezasadnego uchylenia decyzji MON z dnia 9 sierpnia 2019 r., ale także niezasadnego uchylenia decyzji CWKL z dnia 3 czerwca 2019 r. oraz niezasadnego uchylenia postanowienia CWKL z dnia 7 maja 2019 r., jako rezultat wyciągnięcia niewłaściwych wniosków z tej kontroli.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik organu wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik organu przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 P.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego, to w pierwszej kolejności jako niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm., dalej jako P.u.s.a.) Art. 1 P.u.s.a. ma charakter normy ustrojowej. W myśl tego przepisu sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarżący kasacyjnie organ nie twierdzi, aby omawiana sprawa nie podlegała właściwości sądu administracyjnego. Również nie wykazał, aby kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd I instancji uczynił to według innych kryteriów niż zgodność z prawem. Przepis art. 1 P.u.s.a. nie stanowi podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1979/14). Z kolei art. 1 § 2 P.u.s.a. zakreśla właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sprawują one wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie organu nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd I instancji nie dokonał kontroli działalności organów administracji publicznej oraz, że badanie to przeprowadził w innym aspekcie niż zgodność z przepisami, które miały w sprawie zastosowanie. Niezależnie od tego zauważyć należy, że art. 1 § 2 powołanej ustawy ustrojowej wyznacza jedynie ramy kontroli sądowej. Nie określa natomiast reguł postępowania sądowoadministracyjnego, te bowiem zawarte są w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Nie jest zasadny również zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem organu, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dokonał w niniejszej sprawie takiej kontroli albo, że zastosował środki, których ustawa nie przewiduje, czy też ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Z kolei regulacja art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. określa zakres kognicji sądów administracyjnych oraz kryterium kontroli sądowoadministracyjnej. Nie może ona zostać naruszona przez wadliwe dokonanie kontroli działania administracji publicznej, lecz poprzez przekroczenie przez sąd administracyjny kompetencji albo poprzez zastosowanie środka i/lub kryterium kontroli nieprzewidzianego w ustawie. Przepis ten mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd I instancji w ogóle sprawy nie rozpoznał, albo rozpoznał z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem. Natomiast to, czy dokonana przez Sąd I instancji ocena legalności decyzji była prawidłowa nie może być utożsamiane z naruszeniem art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.
W złożonej skardze kasacyjnej wyrokowi Sądu I instancji zarzucono również naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
Przede wszystkim zaznaczyć należy, że Sąd I instancji nie stosował w/w przepisów, nie są one bowiem adresowane do sądu administracyjnego, przeto nie mógł ich naruszyć. Przepisy zamieszczone w tych artykułach skierowane są do organów administracji publicznej. Powołany w skardze kasacyjnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. ma charakter wynikowy, określa on bowiem treść rozstrzygnięcia organu II instancji w razie uznania, że środek zaskarżenia nie zasługuje na uwzględnienie. Z kolei przepis art. 151 K.p.a. reguluje sposoby zakończenia wznowionego postępowania.
Jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należy również uznać zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 P.p.s.a.
W myśl art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przesłanką jego zastosowania jest zatem stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego, nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach poprzedzających, jeżeli tylko miało to miejsce w granicach danej sprawy. Zatem naruszenie tego przepisu mogłoby mieć miejsce wówczas, gdyby sąd administracyjny stwierdził naruszenie prawa, a mimo to nie uchylił wydanej decyzji, bądź też stwierdził naruszenie prawa, którym obarczone byłyby także inne niż zaskarżona decyzja akty administracyjne, a mimo to nie wyeliminowałby ich z obrotu prawnego. Skoro zaś Sąd I instancji stwierdził naruszenie prawa, to prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie CWKL z dnia 7 maja 2019 r. Tym samym nie doszło do naruszenia powołanego przepisu. Ponadto zauważyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że naruszenie art. 135 P.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ wspomniany przepis stanowi uprawnienie dla wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w granicach danej sprawy, a nie dla wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2022 r., III OSK 5636/21, z 12 marca 2013 r., I OSK 1199/12, z 11 grudnia 2014 r., II GSK 1979/13, z 17 maja 2018 r., I FSK 205/18). Norma z art. 135 P.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Ustalenie, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, powoduje po stronie sądu obowiązek zastosowania tego przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2011 r., II GSK 50/10).
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, wskazać należy, że ich istota koncentruje się wokół kwestii możliwości zastosowania do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do zawodowej służby, nadzwyczajnego trybu wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych, określonego w art. 145 k.p.a.
W tej kwestii należy zauważyć, że w wyroku z 30 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 485/19) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że analiza § 25 rozporządzenia z 2015 r. prowadzi do wniosku, że "ustawodawca wprowadził unormowanie szczególne – odrębny tryb nadzoru, w którym określił możliwość wzruszenia orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej. Wskazał podmioty uprawnione (Ministra Obrony Narodowej, Przewodniczącego Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie), zakres i przesłanki zastosowania – każde orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej, sprzeczne z prawem lub wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych, sposób rozstrzygnięcia – uchylenie orzeczenia w którym określa się zalecenia i wskazuje na okoliczności wymagające wyjaśnienia w toku dalszego postępowania w sprawie oraz wyznaczenie wojskowej komisji lekarskiej, która będzie rozpatrywała ponownie sprawę w pierwszej instancji. Powyższy sposób regulacji pozwala na przyjęcie, że możliwość wzruszenia orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej może nastąpić wyłącznie w trybie określonym w omówionym wyżej przepisie. Zauważyć należy, iż w przypadku, gdyby racjonalny ustawodawca zamierzał rozszerzyć katalog środków weryfikacji orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej o inne tryby szczególne, to tego rodzaju ograniczenie by w powołanym rozporządzeniu wprost sformułował". Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela.
Skoro zatem w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia Ministra Obrony Narodowej, obowiązywało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, które § 25 regulowało materię uchylania orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w trybie nadzoru, to uprawnione jest stanowisko Sądu I instancji, że w stosunku do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich nie mają zastosowania nadzwyczajne tryby wzruszania decyzji administracyjnych przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w art. 145 k.p.a. Prawodawca przewidział bowiem odrębny tryb nadzoru względem orzeczeń wojskowych komisji lekarskich przyznając w tym zakresie szczególne uprawienie Ministrowi Obrony Narodowej oraz przewodniczącemu Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a także określając przesłanki zastosowania tego trybu przez ww. podmioty.
W konsekwencji zasadnie w niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że skoro wniosek skarżącego o wznowienie postępowania i uchylenie orzeczenia CWKL w Warszawie w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie mógł być rozpatrzony zgodnie z jego żądaniem, to organ winien odmówić wszczęcia postępowania na zasadzie art. 61a § 1 k.p.a. Wszak organ jest związany treścią wniosku i nie może samodzielnie go modyfikować czy to w zakresie żądania wniosku, czy w zakresie trybu i przepisów, na podstawie których ma być on rozpatrzony. Wyłączenie stosowania art. 145 k.p.a. wobec ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowił "inną uzasadnioną przyczynę" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., z powodu której postępowanie nie mogło być wszczęte.
W tych okolicznościach nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 k.p.a w zw. z art. 61a k.p.a. oraz § 25 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r.
Mając na uwadze powyższe argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.