III OSK 3618/21

III OSK 3618/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Mariusz Kotulski
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Po 49/20 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2020-08-11
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy~Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 132, 134 par 1, 106 par 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SAB/Po 49/20 w sprawie ze skargi B.K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SAB/Po 49/20, oddalił skargę B.K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
W dniu 3 marca 2020 r. B.K. złożył do Przewodniczącego Rady Miejskiej [...] wniosek o udostępnienie nagrań posiedzeń Komisji Rewizyjnej z dnia 21 stycznia 2020 r. oraz z dnia 3 marca 2020 r., w trybie art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym – w celu precyzyjnego sformułowania i zgłoszenia uwag do projektu protokołu posiedzenia z dnia 21 stycznia 2020 r., który według niego nie odzwierciedlał w pełni przebiegu posiedzenia.
W dniu 24 marca 2020 r. B.K. ponowił żądanie, kwalifikując nagrania posiedzeń organów, w tym również Komisji Rewizyjnej jako informację publiczną, jawną, której udostępnienie jest ustawowym obowiązkiem organu.
Pismem z dnia 30 marca 2020 r. Przewodniczący Rady Miejskiej [...], poinformował, że nagrania są dokonywane wyłącznie na własny użytek nagrywających - w celu przygotowania pisemnego protokołu, a nadto, że nie dysponuje żądanymi nagraniami.
W dniu 31 marca 2020 r. B.K., w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429, dalej: "u.d.i.p."), złożył do Burmistrza Miasta i Gminy [...] wniosek o udostępnienie nagrań posiedzenia Komisji Rewizyjnej, wskazując, iż jest to niezbędne dla realizacji jego obowiązków radnego, w szczególności jako członka Komisji Rewizyjnej.
Pismem z dnia 14 kwietnia 2020 r. Burmistrz oświadczył, że nie posiada żądanych nagrań.
Pismem z dnia 30 kwietnia 2020 r. pełnomocnik B.K. wniósł skargę na bezczynność Rady Miejskiej [...] oraz Burmistrza Miasta i Gminy [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Jak zaznaczył skarżący organy Gminy [...] nie podjęły czynności przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej, tzn. ani nie udostępniły posiadanych nagrań, ani nie wydały decyzji odmawiającej dostępu do tych informacji, mimo iż przebieg tych posiedzeń, podobnie jak wszystkich pozostałych, był nagrywany i stanowi informację publiczną, wskutek czego do dnia dzisiejszego sporne protokoły nie zostały podpisane, ani opublikowane w BIP.
W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie rażącej bezczynności organów Gminy [...], tj. Rady Miejskiej [...] oraz Burmistrza Miasta i Gminy [...], polegającej na niewydaniu nagrań z posiedzeń Komisji Rewizyjnej z dnia 21 stycznia 2020 r. i z dnia 03 marca 2020 r., zobowiązanie organów do niezwłocznego udostępnienia żądanych nagrań z posiedzeń oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i 17 zł z tytułu opłaty za pełnomocnictwo.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Pismem z dnia 30 czerwca 2020 r. skarżący w replice do odpowiedzi na skargę, przesłał wydruki opublikowanych w dniu 25 czerwcu 2020 r. w BIP protokołów z dnia 21 stycznia 2020 r. i z dnia 03 marca 2020 r., które nie zostały podpisane przez skarżącego i zaznaczył, że z ich treści nie wynika, aby skarżący odmówił podpisu, z uwagi na niezgodność z rzeczywistym przebiegiem posiedzenia, a wręcz przeciwnie wskazuje, jakoby wszyscy uczestnicy protokoły zaakceptowali i podpisali.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uznał, że skarga jest niezasadna.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie budzi wątpliwości, że skarżący wnosił o materiały stanowiące informację publiczną, a Rada Miejska i Burmistrz Gminy zaliczają się do kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy u.d.i.p. do udostępnienia żądnych informacji. W sprawie bezsporne jest, że organ nie udostępnił żądanych przez skarżącego informacji w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., ani nie wydał decyzji wskazanej w art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
WSA w Poznaniu podkreślił, że spór w sprawie koncentruje się wokół kwestii, co powinien zrobić organ w przedmiocie wniosku skarżącego. Skarga obejmuje bezczynność w zakresie nieudostępnienia informacji żądnych we wniosku, a więc nagrania z Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej [...]. W tej materii Sąd jednoznacznie stwierdził, że obowiązek udostępniania informacji publicznej dotyczy wyłącznie takich informacji, które są w posiadaniu podmiotu zobowiązanego (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Jeżeli adresat wniosku nie dysponuje informacją publiczną wskazaną w skierowanym do niego wniosku, aby nie pozostawać w stanie bezczynności, powinien w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku powiadomić o tym fakcie wnioskodawcę na piśmie, przy czym informacja taka nie wymaga formy decyzji administracyjnej, o jakiej stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Nieposiadanie informacji publicznej przez podmiot zobowiązany do jej udzielenia czyni niemożliwym jej udostępnienie i wówczas prawidłowym działaniem podmiotu jest jedynie pisemne poinformowanie o tym fakcie wnioskodawcy. W przypadku, gdy przyczyną nieposiadania przez organ informacji jest brak stosownego nośnika pozwalającego organowi ustalić określone fakty, to wówczas niezbędne jest także wyjaśnienie, co się z tą dokumentacją stało.
W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się wnioskiem z dnia 31 marca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej udostępnienia nagrań z Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej [...] z dnia 21 stycznia 2020 r. i z dnia 3 marca 2020 r. Pismem z dnia 14 kwietnia 2020 r. organ poinformował skarżącego, że nie posiada żądanych nagrań z posiedzenia Komisji Rewizyjnej, które zwyczajowo są przechowywane do czasu podpisania protokołów przez członków Komisji Rewizyjnej i ich publikacji w BIP. Natomiast w odpowiedzi na skargę z dnia 4 czerwca 2020 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] oświadczył, że nagrania z posiedzeń Komisji Rewizyjnej zostały wykorzystane, a następnie je usunięto. Tym samym organ odpowiedział na wniosek w ten sposób, że poinformował, że nie posiada nośnika żądnych informacji, wyjaśniając przyczyny takiego stanu rzeczy. Nie zwalniało to zobowiązanego podmiotu z obowiązku udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że organ wprawdzie dopiero w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że nie dysponuje tego rodzaju nagraniami, ponieważ zostały one fizycznie "usunięte", a więc nie funkcjonują one w obrocie, ale nie zmienia to faktu jedynie doprecyzowania wcześniejszego stanowiska, zgodnie z którym nie miał możliwości ich udostępnienia. W okolicznościach sprawy, skoro organ odniósł się prawidłowo do wniosku skarżącego poprzez jednoznaczne wskazanie, czy dysponuje żądaną informacją przyjąć należy, że nie pozostaje w bezczynności wbrew wymogom u.d.i.p. Nie można zatem stwierdzić naruszenia art. 4 ust. 3 u.d.i.p., zgodnie z którym obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty będące w posiadaniu takich informacji. Organ postąpił zatem w zakresie udostępnienia informacji w sposób prawem przewidziany i z tego tytułu nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności. Dla realizacji obowiązku udostępnienia informacji publicznej istotne jest, czy podmiot będący adresatem wniosku posiada te informacje. Brak posiadania żądanych informacji wypełnia przesłankę negatywną, która jest podstawą do negatywnego rozpatrzenia żądania.
W niniejszej sprawie nie było podstaw do wydania decyzji administracyjnej, w myśl art. 16 u.d.i.p., gdyż organ nie odmawiał udzielenia informacji publicznej. Burmistrz poinformował natomiast wnioskodawcę (skarżącego) o braku możliwości udostępnienia nagrań posiedzeń Komisji Rewizyjnej, z uwagi na brak ich posiadania. Powiadomienie wystosowane zostało z zachowaniem ustawowego 14-dniowego terminu, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Nastąpiło zatem załatwienie wniosku poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Nie można zarzucić podmiotowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej bezczynności w rozpoznaniu wniosku, gdy wyraźnie powiadomił wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji publicznej oraz wyjaśnił, dlaczego. W rozpoznawanej sprawie organ poinformował skarżącego o braku posiadania nagrania z posiedzenia Komisji Rewizyjnej, jak również wyjaśnił przyczyny takiego stanu rzeczy.
WSA w Poznaniu zaznaczył, że status radnego nie miał bezpośredniego wpływu na ogólnie sformułowane prawo do ubiegania się o uzyskanie informacji publicznej. W konsekwencji zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 24 ust. 2, art. 25 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, które dotyczą statusu radnego jako funkcjonariusza publicznego są niezasadne, gdyż nie dotyczą bezpośrednio kwestii będącej przedmiotem skargi, czyli bezczynności. Podobnie zarzuty dotyczące naruszenia art. 6-9, art. 12, art. 35 k.p.a. pozostają nieuzasadnione, gdyż generalnie przepisy k.p.a. stosuje się w sprawach dostępu do informacji publicznej w ograniczonym zakresie, a mianowicie tylko w odniesieniu do decyzji administracyjnej (jeżeli taka jest wydawana).
Reasumując, Sąd pierwszej instancji uznał, że nie naruszono w sprawie przepisów dotyczących bezczynności organów administracji w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Fakt ich nieposiadania determinował postępowanie organu, który prawidłowo powiadomił skarżącego o nieposiadaniu nagrań i uczynił to na piśmie. W tym zaś kontekście zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, a Sąd badał jedynie, czy bezczynność miała miejsce, czy organ mimo ustawowego obowiązku informacji nie udostępnił. Mianowicie czy organ/dysponent informacji publicznej - zachował się w prawem przewidziany sposób w reakcji na wniosek. Natomiast wszystkie inne kwestie dotyczące prawidłowego postępowania organu administracji względem przechowywania dokumentów o charakterze publicznym należą do właściwości innych organów państwa. Kwestia legalności postępowania organu administracji w zakresie "usunięcia" nagrań stanowiących materiał pomocniczy przy sporządzaniu protokołu z posiedzenia komisji rewizyjnej oraz trybu jego sporządzania i podpisywania mogą jedynie być powodem wszczęcia innych stosownych postępowań, ale nie podlegały badaniu przez Sąd w niniejszym postępowaniu, które dotyczy włącznie bezczynności.
W dniu 5 października 2020 r. skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył B.K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie rażącej bezczynności obydwu organów Gminy [...], tj. Rady Miejskiej [...] oraz Burmistrza Miasta i Gminy [...], polegającej na niewydaniu skarżącemu wytworzonych przez organy nagrań z posiedzeń Komisji Rewizyjnej z dnia 21 stycznia 2020 r. i z dnia 03 marca 2020 r., a także przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji w zakresie zobowiązania organów do udostępnienia informacji, w przypadku ustalenia, że organy nie zniszczyły wnioskowanych nagrań oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego i 17 zł z tytułu opłaty za pełnomocnictwo. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 132 i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 325 k.p.c., polegające na nierozpatrzeniu i pominięciu w zaskarżonym wyroku orzeczenia w zakresie bezczynności drugiego organu, tj. Rady Gminy [...], mimo iż zarzut bezczynności dotyczył także tego organu;
2. art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 25 ust. 1 i art. 24 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, art. 12 i art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz zasad postępowania określonych w art. 6-9 k.p.a., polegające na pominięciu rozpoznania zarzutu bezczynności Rady Gminy działającej w trybie przepisów k.p.a., w związku z wnioskiem skarżącego o udostępnienie nagrań, w celu wykonywania zadań wynikających z mandatu radnego;
3. art. 90 § 2 i art. 91 § 3 P.p.s.a., polegające na nierozpoznaniu sprawy na rozprawie oraz niepodjęciu innych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, np. poprzez zarządzenie stawiennictwa stron - mimo wniosku skarżącego o wyznaczenie rozprawy i wyjaśnienie kwestionowanych okoliczności sprawy;
4. art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 235 (2) § 2 k.p.c., polegające na niewydaniu postanowienia pomijającego przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego;
5. art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 232, art. 233 i art. 235 (1) k.p.c., polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dla ustalenia rzeczywistych okoliczności faktycznych sprawy i niezweryfikowaniu oświadczeń stron oraz wykraczające poza granice swobodnej oceny dowodów przyjęcie niejednoznacznych i naruszających obowiązujące przepisy oświadczeń organów za udowodnione, mimo ich kwestionowania przez skarżącego;
6. art. 45 § 1 Konstytucji i art. 379 pkt 5 k.p.c., w związku z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. - polegające na pozbawieniu strony możliwości obrony swoich praw, tj. weryfikacji w trybie kontroli sądowej, w oparciu o wnioskowane dowody zasadności i legalności nieudostępnienia skarżącemu przez organ informacji publicznej, niezbędnej do wykonywania mandatu radnego;
7. art. 151 P.p.s.a. i oddalenie skargi, a niezastosowanie art. 149 § 1 pkt. 3 P.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 2 i art. 13 u.d.i.p., mimo ustalenia wytworzenia przez organ informacji publicznej, złożenia wniosku o jej udostępnienie i faktu nieudostępnienia wnioskowanej informacji w ustawowym terminie, a nadto mimo niewykazania przez Burmistrza okoliczności "usunięcia" żądanych informacji;
8. art. 106 § 3 i § 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c. art. 61 Konstytucji oraz art. 2 ust. 1 i art. 4 ust 1 pkt 1 u.d.i.p. - polegające na sprzeczności zebranego w sprawie materiału z treścią zaskarżonego orzeczenia, ze względu na bezsporne ustalenie istnienia przesłanek udzielenia informacji publicznej w niniejszej sprawie, lecz oddalenie skargi, ze względu na znajdujące się w aktach sprawy dwie sprzeczne wersje stanu faktycznego i prawnego oraz bezpodstawne przyjęcie wersji Burmistrza, która w żaden sposób nie została udowodniona, a której Sąd pierwszej instancji dał wiarę, mimo iż wersja ta świadczy o popełnieniu czynu zabronionego;
9. art. 153 P.p.s.a. polegające na niedokonaniu analizy całego materiału dowodowego, w tym negatywnych skutków bezczynności, tj. niewykonania przez organy wniosku skarżącego, a ponadto nieuwzględnieniu znaczenia dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny prawnej wiążącej organy, oraz rzutującej na postępowanie organów w kolejnych sprawach, w szczególności w aspekcie sprawowania kontroli legalności i transparentności działań organu i to nie tylko wobec postronnych obywateli, ale wobec radnego, członka Komisji Rewizyjnej, zobowiązanego ustawowo do weryfikowania i kontrolowania organu;
10. art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 14 ust. 1 i 2 i art. 16 u.d.i.p., polegające na uznaniu, iż organ jest uprawniony do nieudzielenia informacji publicznej, informując o tym wnioskodawcę, podczas gdy zgodnie z tymi przepisami organ jest zobowiązany zawsze do udzielenia takiej informacji, a jedynie forma jej udzielenia może zostać zmieniona i to tylko wówczas, gdy zachowanie wnioskowanej formy jest niemożliwe, a odmowa lub umorzenie postępowania wymagają formy decyzji administracyjnej;
11. art. 155 i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 23 u.d.i.p. i art. 276 k.k., polegające na braku reakcji na rażąco istotne naruszenia prawa przez organy i uznanie, że popełniony przez nie czyn zabroniony, tj. zniszczenie wytworzonego dokumentu zawierającego informację publiczną uzasadnia i usprawiedliwia popełnienie kolejnego czynu zabronionego, tj. nieudzielenie wnioskowanej informacji publicznej, w wyniku czego skarżący zostaje pozbawiony możliwości wykonywania mandatu radnego oraz ustawowego uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, a złożona przez niego skarga zostaje oddalona wyłącznie z uwagi na popełnienie przez organy przestępstwa przeciwko dokumentom;
12. art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 4 ust. 3 u.d.i.p, polegające na przyjęciu, przez Sąd, iż organy nie są zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej skoro jej nie posiadają, podczas gdy bezspornie stwierdzono, że organy wnioskowaną informację wytworzyły, na wniosek skarżącego jej nie udostępniły, a na użytek Sądu twierdzą, że ją zniszczyły, co jednak nie zostało wykazane i z racji czynu zabronionego budzi poważne wątpliwości.
Ponadto, w związku z brakiem przesłanek ustawowych, wobec wyłonienia się istotnego zagadnienia prawnego, skarżący kasacyjnie wniósł o rozpatrzenie kwestii:
1. Czy w przypadku skargi na bezczynność organów, wobec złożenia sprzecznych oświadczeń stron, w zakresie dokonanych czynności, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz złożenia przez jedną ze stron wniosków o rozpoznanie sprawy na rozprawie i przeprowadzenie dowodów weryfikujących treść oświadczeń - dopuszczalne jest skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym?
2. Czy wobec licznych konfliktów i sporów, również sądowych, występujących w samorządach i braku stosownych postanowień w statutach, należy wprowadzić ustawowy obowiązek utrwalania w formie elektronicznej przebiegu obrad w aparatach pomocniczych samorządów (analogicznie jak w przypadku obrad rad miejskich) - z uwagi na transparentność działań członków tych aparatów i innych uczestników obrad (w tym także urzędników), a także dla wykorzystania przedmiotowego zapisu w celach dowodowych ?
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skargach kasacyjnych jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej powołano podstawy kasacyjne unormowane w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.
Ponadto wyjaśnić należy, że stopień skuteczności skargi kasacyjnej zależy od stopnia precyzji określenia jej zarzutów. Autor skargi kasacyjnej wyznacza bowiem zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Sąd nie może zastępować strony i precyzować, czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadnienia. Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie, które przepisy prawa materialnego, i w jaki sposób, zostały naruszone, oraz które przepisy prawa procesowego zostały naruszone, i jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest również powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Przesłanką skuteczności skargi kasacyjnej jest wykazanie, przez wnoszącego ten środek prawny, rażącego naruszenia prawa materialnego. W przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania przesłanką skuteczności skargi kasacyjnej jest wykazanie zarówno istnienia stanu naruszenia przepisów postępowania, jak też (jednocześnie) wpływu na wynik sprawy oraz "istotności" wpływu tego naruszenia na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).
Należy podkreślić, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego nie spełniają w pełni wskazanych wyżej wymogów.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 132 P.p.s.a. Przepis ten stanowi o tym, że sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem. Z regulacji tej wynika, że formę rozstrzygnięcia sprawy stanowi wyrok. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął sprawę wyrokiem. Zatem nie naruszył przepisu art. 132 P.p.s.a.
Jako bezpodstawny należy uznać zarzut obrazy art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 25 ust. 1 i art. 24 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, art. 12 i art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz zasad postępowania określonych w art. 6-9 k.p.a. Przypomnieć bowiem należy, że art. 134 § 1 P.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy nie zauważył Sąd pierwszej instancji (por. wyroki NSA z: 11 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 610/06, 19 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 1353/12, 15 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1033/12). Tego wymogu autor skargi kasacyjnej nie dopełnił. Naruszenia omawianej normy nie powiązano z żadnymi przepisami, których naruszenie - zdaniem strony skarżącej kasacyjnie – Sąd pierwszej instancji powinien uwzględnić z urzędu. Nie spełnia tego wymogu wskazanie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji nie zastosował w sprawie obok art. 134 § 1 P.p.s.a. przepisów k.p.a. i ustawy o samorządzie gminnym. Podnieść bowiem należy, że przywołany w skardze kasacyjnej art. 24 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym dotyczy uprawnień radnego do "pozyskiwania przezeń wiedzy potrzebnej do wykonywania jego ustawowych obowiązków. Posłużono się tu m.in. nieznacznie tylko zmodyfikowanymi konstrukcjami szczególnych uprawnień przysługujących dotychczas parlamentarzystom w postaci interpelacji i zapytań kierowanych do wójta, lecz nie tylko. Nie są to przy tym jedyne sposoby pozyskiwania przez radnych informacji, lecz istnieją obok dotychczasowych, np. tych wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej lub uzyskiwanych dzięki działaniu komisji rewizyjnej." (S. Płażek [w:] Ustawa o samorządzie gminnym, red. P. Chmielnicki, Warszawa 2022, art. 24). Z kolei art. 25 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym statuuje ochronę radnego jako funkcjonariusza publicznego, a zatem w ogóle nie dotyczą kwestii związanych z udostępnieniem informacji publicznej, ponieważ w problematyka uprawnień skarżącego jako radnego nie była przedmiotem sprawy zakresu dostępu do informacji publicznej. Natomiast podkreślić należy, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m.in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r. sygn. akt I FSK 1862/09; wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 610/06; postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2438/11; wyrok NSA z 15 października 2015 r. sygn. akt I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 450/15) ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r. sygn. akt I GSK 264/09). Do tego natomiast zmierza autor skargi kasacyjnej.
Równie bezpodstawny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 90 § 2 i art. 91 § 3 P.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że "art. 90 § 2 P.p.s.a. wskazuje jedynie na kompetencję sądu administracyjnego, a decyzja o ewentualnym skierowaniu sprawy na rozprawę należy zawsze do uznania sądu i ewentualne wnioski stron postępowania nie mają dla sądu charakteru wiążącego" (postanowienie NSA z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt I FZ 337/08, podobnie wyrok NSA z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt II OSK 2014/21). Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia rozprawy na wniosek strony, a skarżący kasacyjnie nie wykazał ani w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, ani w skardze kasacyjnej, iż jego bezpośredni udział w rozprawie miałby wpływ na inne rozstrzygnięcie sprawy przez WSA w Poznaniu.
Na uwagę nie zasługują zarzuty opisane pod punktami 4-6 skargi kasacyjnej odwołujące się do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. Wskazać bowiem należy, że art. 106 § 5 P.p.s.a. stosuje się tylko do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 art. 106 P.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w zw. z art. 235-233 k.p.c. może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe wyłącznie w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 P.p.s.a. oraz jeżeli strona skarżąca wykazała, że zastosowane przez sąd pierwszej instancji kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne. Tymczasem w sprawie Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.
Nie można również przypisać WSA w Poznaniu naruszania przepisów określonych w pkt 7-8 skargi kasacyjnej. W nich bowiem skarżący kasacyjnie kwestionuje ustalenia Sądu pierwszej instancji, co do faktu, że organ nie posiada wnioskowanej informacji. Wskazać należy, że jak, słusznie podniósł Sąd pierwszej instancji, w sytuacji, w której organ nie posiada żądanej informacji, nie można od niego skutecznie wymagać, aby taką informację udzielił. Należy też dodać, że jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył wniosek do Burmistrza Miasta i Gminy [...] w dniu 21 marca 2020 r., a odpowiedź została mu udostępniona w dniu 14 kwietnia 2020 r., a zatem z zachowaniem terminu do udzielenia informacji publicznej określonym w art 13 ust. 1 u.d.i.p.
W odniesieniu do zarzutu opisanego w punkcie 9 skargi kasacyjnej, należy przede wszystkim wskazać, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie", co oznacza, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu są wiążące w granicach sprawy, w której zapadło to orzeczenie. Tymczasem w sprawie w ogóle nie zapadł wyrok, który wiązałaby zarówno WSA w Poznaniu jak i organ. Stąd przywołana podstawa skargi kasacyjnej jest całkowicie błędna, a argumenty zwarte w jej uzasadnieniu w żaden sposób nie donoszą się do treści art. 153 P.p.s.a.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 14 ust. 1 i 2 i art. 16 u.d.i.p. jest nieuprawniony. WSA w Poznaniu słusznie, odwołując się do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazał, że w sytuacji, w której organ nie posiada informacji publicznej, powinien powiadomić o tym wnioskodawcę. Natomiast tylko, gdy odmawia udostępnienia informacji publicznej ze względu na to, że wniosek dotyczy danych objętych klauzulą informacji niejawnej lub informacja dotyczy danych podlegających ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy – to następuje to w drodze decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Nadto organ może wydać decyzję o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a wnioskodawca w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Tak więc, jak prawidłowo ocenił to Sąd pierwszej instancji, poinformowanie skarżącego kasacyjnie pismem przez organ o tym, że nie posiada żądanych informacji – było zgodne z prawem.
Nie jest zasadny zarzut obrazy art. 155 i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 23 u.d.i.p, i art. 276 k.k., poprzez brak reakcji na rażące naruszanie prawa i niewystąpienie z postawieniem sygnalizacyjnym do właściwego organu nadzoru. Przypomnieć należy, że w art. 155 § 1 P.p.s.a. zostało określone uprawnienie sygnalizacyjne sądu, który w razie stwierdzenia w toku rozpoznania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. Tak więc wydanie postanowienia sygnalizującego stanowi jedynie uprawnienie sądu, w żadnym zaś razie obowiązku. Trudno, wobec tego mówić o naruszeniu przepisu, statuującego fakultatywny środek dyscyplinujący, o którego zastosowaniu decyduje Sąd. Nadto zaś nie można przypisywać Sądowi pierwszej instancji obowiązku wydania postanowienia sygnalizacyjnego, gdy uznał on, że organ nie naruszył prawa.
Bezpodstawny jest również zarzut skargi kasacyjnej wskazany w jej punkcie 12. W tym bowiem zakresie autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że organ, do którego zwrócił się z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej istotnie ją posiada. W aktach sprawy brak jest dowodów na poparcie tezy, że organ jest w posiadaniu nagrań z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej [...] z dni 21 stycznia 2020 r. oraz 3 marca 2020 r. Również w skardze kasacyjnej nie wskazano takich dowodów.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.