III OSK 3606/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-21
NSAAdministracyjneŚredniansa
postępowanie administracyjnestwierdzenie nieważnościpowaga rzeczy osądzonejskarga kasacyjnaNSAWSASKOprawo procesowedowodyterminy

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, uznając za zasadne postanowienie SKO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1991 r. z uwagi na powagę rzeczy osądzonej.

Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji z 1991 r., argumentując, że została ona skierowana do osoby niebędącej stroną postępowania. SKO odmówiło wszczęcia postępowania, powołując się na powagę rzeczy osądzonej, gdyż sprawa była już rozstrzygana przez NSA. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO. NSA w Warszawie oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżąca nie wykazała naruszenia przepisów postępowania, a podnoszone przez nią kwestie dotyczące zgonu W.G. i skierowania decyzji do nieżyjącej osoby były już przedmiotem analizy w poprzednim postępowaniu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S.T. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Krakowie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1991 r. Skarżąca twierdziła, że decyzja ta została skierowana do osoby niebędącej stroną postępowania (H.G., następczyni prawnej W.G.), co stanowiło podstawę do stwierdzenia jej nieważności. SKO odmówiło wszczęcia postępowania, wskazując na powagę rzeczy osądzonej, ponieważ kwestionowana decyzja była już przedmiotem badania przez NSA w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę. WSA w Krakowie oddalił skargę skarżącej, uznając, że nie powołała się ona na żadne nowe okoliczności, które nie byłyby już przedmiotem badania przez NSA. NSA w Warszawie, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym i wymaga precyzyjnego uzasadnienia zarzutów. NSA uznał, że skarżąca nie wykazała naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 106 § 3 p.p.s.a. (nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (naruszenie przepisów k.p.a.) ani art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (niestwierdzenie nieważności decyzji). Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania było postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, a nie sama decyzja, a podnoszone przez skarżącą kwestie dotyczące zgonu W.G. i skierowania decyzji do nieżyjącej osoby były już przedmiotem analizy w poprzednim postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie naruszył przepisów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego jest fakultatywne i zależy od uznania sądu, a w tej sprawie sąd uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Ponadto, zarzut ten nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż przedmiotem postępowania było postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, a nie merytoryczne rozstrzygnięcie.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że dowód uzupełniający jest fakultatywny i zależy od uznania sądu. W tej sprawie WSA uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Ponadto, zarzucane naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ dotyczyło postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a nie decyzji merytorycznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo lokalowe art. 29 § 2

Ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe

Dekret o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu z 21 grudnia 1945 r.

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 113 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 254 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 258

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 261

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zasada powagi rzeczy osądzonej wyklucza ponowne badanie sprawy, jeśli nie pojawiły się nowe okoliczności. Skarżąca nie wykazała naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem postępowania był wniosek o odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego, a nie sama decyzja merytoryczna.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez pominięcie materiału dowodowego. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji.

Godne uwagi sformułowania

skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym przedmiotem skargi nie była decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności, lecz postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji

Skład orzekający

Beata Jezielska

sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

przewodniczący

Przemysław Szustakiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady powagi rzeczy osądzonej w kontekście wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, a także wymogi formalne skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powagą rzeczy osądzonej i odmową wszczęcia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z powagą rzeczy osądzonej i wymogami skargi kasacyjnej. Choć istotna dla prawników procesowych, nie zawiera nietypowych faktów ani przełomowych rozstrzygnięć.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 3606/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Kr 245/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-04-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 245/20 w sprawie ze skargi S.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 grudnia 2019 r. nr SKO.SW/4101/190/2019 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 kwietnia 2020 r. (sygn. akt III SA/Kr 245/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 27 grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę
W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że wnioskiem z 16 września 2019 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 15 maja 1991 r., którą orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z 19 grudnia 1990 r., podnosząc że decyzję z 1991 r. organ II instancji skierował do niebędącej stroną w sprawie H.G., co w ocenie skarżącej wyczerpuje przesłankę z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Postanowieniem z 22 października 2019 r. Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wskazując, że w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Wyjaśniono, że kwestionowana przez skarżącą decyzja była przedmiotem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę (sygn. akt SA/Kr 956/91), a skarżąca nie powołała żadnych nowych okoliczności, które nie byłyby już przedmiotem rozstrzygania przez NSA.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca ponowiła argumentację zawartą we wniosku z 16 września 2019 r., podkreślając, że fakt nieposiadania przez męża H.G., nieżyjącego W.G., przydziału mieszkania implikuje fakt braku tytułu prawnego H.G.
Zaskarżonym postanowieniem z 27 grudnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własne postanowienie z 22 października 2019 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że podstawą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest oddalenie skargi na decyzję, której dotyczy żądanie, prawomocnym wyrokiem oraz brak powołania się na takie okoliczności, które nie byłyby przedmiotem badania przez Sąd. Podkreślono, że przedmiotem zarzutów w sprawie o sygn. akt SA/Kr 956/91 był przede wszystkim brak tytułu prawnego W.G. do zajmowanego spornego lokalu, lecz Sąd zarzutów tych nie podzielił, a co więcej potwierdził status W.G. jako najemcy posiadającego przydział spornego lokalu. Dlatego zasadnie odmówiono skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 15 maja 1991 r.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca podniosła, że NSA nie orzekał w przedmiocie nieważności decyzji z 15 maja 1991 r., a także powołała się na okoliczność zgonu W. i H. G. odpowiednio w 1990 r i w 2002 r. oraz fakt, że zamiana mieszkań pozbawiła ją możliwości dysponowania mieszkaniem w nieruchomości, której jest współwłaścicielem.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Oddalając skargę WSA wskazał, że stosownie do uchwały 7 sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 6/09) żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Podniesiono, że dokonując wstępnego badania wniosku skarżącej w aspekcie zagadnień rozstrzygniętych przez NSA w prawomocnym wyroku z 28 października 1991 r. (sygn. akt SA/Kr 956/91) Kolegium doszło do słusznego wniosku, że skarżąca nie powołała się na okoliczności, które nie byłyby przedmiotem badania Sądu. Wskazała ona bowiem wadę, o której mowa art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż organ II instancji skierował decyzję do niebędącej stroną w sprawie H.G. (następczyni prawnej W.G.), a zdaniem skarżącej fakt nieposiadania przez męża H.G., nieżyjącego W.G., przydziału mieszkania implikuje fakt braku tytułu prawnego H.G. Podano, że z uzasadnienia wyroku NSA z 28 października 1991 r. wynika, że przedmiotem rozważań Sądu była właśnie kwestia tytułu prawego W.G. do zajmowanego spornego lokalu. NSA stwierdził że zamieszkiwał on w przedmiotowym lokalu od 1936 r., czyli już w dacie wejścia w życie dekretu o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu z 21 grudnia 1945 r. (Dz.U. R.P. z 1946 r. nr 4 poz. 27). Uznano, że mimo postanowień tego dekretu i wprowadzenia w K. publicznej gospodarki lokalami, umowa najmu nie wygasła, a ponadto status W.G. jako najemcy posiadającego przydział spornego lokalu wywiedziono z treści art. 29 ust. 2 ustawy z 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe (Dz.U. z 1962 nr 47 poz. 227). Zaznaczono także, że wprawdzie W.G. podnajmował przedmiotowy lokal, ale nie wykazano, aby właściwe organy cofnęły w związku z tym przydział lokalu. W konsekwencji WSA doszedł do przekonania, że wobec niepowołania się przez skarżącą na żadne nowe okoliczności względem tych rozpatrywanych przez NSA, Kolegium zasadnie odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z 15 maja 1991 r.
Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 106 § 3 w zw. z art. 113 § p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z urzędu w postaci odpisu aktu zgonu W.G., mimo że dowód ten ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i nie spowodowałby nadmiernego przedłużenia postępowania, a brak jego przeprowadzenia spowodował ustalenie błędnego stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia; pomimo istnienia w aktach sądowych kserokopii poświadczenia zameldowania z adnotacją o zgonie W.G., a zatem istnienia oczywistego i dostępnego Sądowi I instancji dowodu;
- art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez SKO przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności kserokopii poświadczenia zameldowania z adnotacją o zgonie W.G., wskazującego że decyzja Prezydenta Miasta [...] z 19 grudnia 1990 r. została skierowana do nieżyjącego w dacie jej wydania W.G.;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z 15 maja 1991 r. w sytuacji, gdy ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie od organu kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że WSA nie przeprowadził dowodu uzupełniającego z urzędu w postaci odpisu aktu zgonu W.G., mimo że dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i ustalenia prawdziwego stanu faktycznego sprawy, tj. okoliczności zgonu W.G. w dniu 19 sierpnia 1990 r. W konsekwencji powyższych błędnych ustaleń przyjęto za prawidłowe działania organu administracji publicznej, w których decyzja Prezydenta z 19 grudnia 1990 r. została skierowana do nieżyjącego w dacie jej wydania adresata. Wskazano, że okoliczność ta nie stanowiła dotychczas przedmiotu badania Sądu w toku postępowania sądowoadministracyjnego.
W piśmie z 2 marca 2021 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy podnieść, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. W związku z tym przy jej sporządzaniu wprowadzono tzw. przymus adwokacko-radcowski, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt I FSK 1353/09; 30 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1961/08; 29 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 2048/08). Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bowiem oparte na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu przed Sądem I instancji. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Przy czym przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie, a uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zatem zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie do końca spełnia powyższe wymogi. Wprawdzie w petitum skargi kasacyjnej sformułowano trzy zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, ale ich uzasadnienie jest bardzo lakoniczne, gdyż w zasadzie ogranicza się do przytoczenia przebiegu postępowania przed organem oraz przed Sądem I instancji. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny może się odnieść do podniesionych zarzutów tylko w takim zakresie, w jakim udało się je zrekonstruować z treści skargi kasacyjnej jako całości.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z urzędu, co w ocenie skarżącej kasacyjnie spowodowało ustalenie błędnego stanu faktycznego.
Zgodnie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że przeprowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym jest dopuszczalne wyjątkowo, jedynie w sytuacji wystąpienia wskazanych wyżej przesłanek, a ponadto możliwość jego przeprowadzenia uzależniona jest od uznania Sądu, który postępowanie takie przeprowadzić może, lecz nie musi. W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. może być uzasadniony jedynie wówczas, gdy Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a skarżący kasacyjnie wykaże, że kryteria wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne (por. wyroki NSA z 13 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 1886/07 oraz z 12 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 890/20). Taka sytuacji nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.
Z kolei art. 113 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Przepis ten ma charakter techniczno-porządkowy, gdyż określa jedynie moment zakończenia fazy rozpoznawczej postępowania przed sądem administracyjnym. Przy czym ocena, czy sprawa została dostatecznie wyjaśniona, należy do sądu. Dostateczne wyjaśnienie sprawy w rozumieniu art. 113 § 1 p.p.s.a. dotyczy bowiem możliwości wydania wyroku z punktu widzenia dopełnienia reguł formalnych, związanych z tokiem sprawy administracyjnej, nie zależy zaś od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej, a zatem oceny przez sąd, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też nie (por. wyrok NSA z 24 maja 2022 r. III OSK 1314/21 i przywołane w nim orzecznictwo). Skoro zatem WSA uznał, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, to nie mogło dojść do naruszenia powołanego przepisu.
Ponadto należy wskazać, że podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania należy wykazać, że uchybienie tym przepisom mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczności, które podnosi skarżąca dotyczą decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca. Jednakże w przedmiotowej sprawie przedmiotem skargi nie była decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności, lecz postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. W związku z tym skarżąca kasacyjnie nie tylko nie wykazała, że doszło do naruszenia powołanych przepisów, ale także że ich ewentualne naruszenie miało jakikolwiek wpływ na treść rozstrzygnięcia WSA.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
Wskazać należy, że art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten określa zatem kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że tego rodzaju przepisy, mające charakter ogólny (blankietowy), nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. W związku z tym zarzut skargi kasacyjnej nie może ograniczać się do wskazania naruszenia tego przepisu bez powiązania go z zarzutem naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (por. wyroki NSA z: 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14, 4 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 78/14, z 28 czerwca 2017 r., I OSK 887/16 oraz wyroki z 17 kwietnia 2015 r., II OSK 2483/14, z 7 maja 2014 r., I OSK 2595/13, z 30 stycznia 2009 r., II OSK 931/08). Dla skutecznego podważenia stanowiska Sądu I instancji w podstawach do oddalenia skargi koniecznym jest zatem wskazanie, w ramach podniesionego zarzutu, przepisów, których naruszenie świadczy o błędnym oddaleniu skargi.
Skarżąca kasacyjnie powiązała jego naruszeniem z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., ale nie wyjaśniła, na czym naruszenie to miałoby polegać. Także w odniesieniu do tych zarzutów należy zaś podkreślić, że przedmiotem orzeczenia WSA była skarga na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnosciowego. W związku z tym organ nie prowadził postępowania wyjaśniającego, w którym ewentualnie mogłoby dojść do naruszenia powołanych przepisów, a jedynie dokonał wstępnej oceny wniosku pod kątem zaistnienia podstaw do wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. W związku z tym skarżąca kasacyjnie nie tylko nie wykazała, na czym miałoby polegać zarzucane naruszenia, ale też jaki mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, co warunkuje skuteczność zarzutu naruszenia prawa procesowego.
Natomiast nie wiadomo w jakim kontekście w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostało zawarte stwierdzenie, że okoliczność zgonu W. G. w dniu 19 sierpnia 1990 r. i skierowanie decyzji Prezydenta Miasta z 19 grudnia 1990 r. nie stanowiła dotychczas przedmiotu badania Sądu w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Pomijając okoliczność, że przedmiotem skargi było postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania nieważnościowego, a nie decyzja merytoryczna wydana na skutek jego przeprowadzenia, to dodatkowo należy wskazać, że wniosek o stwierdzenie nieważności w niniejszej sprawie dotyczył decyzji Kolegium 15 maja 1991 r., a nie decyzji Prezydenta Miasta z 19 grudnia 1990 r.
Nie może odnieść skutku także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z 15 maja 1991 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd pierwszej instancji. Natomiast granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 610/06; z 24 września 2021 r., sygn. akt I GSK 289/21; z 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18 oraz z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1961/21). Taka okoliczność nie miał miejsca w niniejsze sprawie.
Z kolei art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Nie wiadomo jednak, na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu w sytuacji, skoro przedmiotem orzeczenia WSA była skarga na postanowienie od odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, a nie decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Tym samym art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w ogóle w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania.
W związku z tym nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej kasacyjnie o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wyjaśnić należy, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 p.p.s.a.), który rozpoznaje go w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI