III OSK 3545/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-06
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo miejscoweutrzymanie czystościodpady komunalnenieruchomości rekreacyjnedomki letniskowedelegacja ustawowasamorząd terytorialnyuchwałaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Związku Międzygminnego dotyczącą uchwały o regulaminie utrzymania czystości i porządku, potwierdzając, że lokalne przepisy nie mogą modyfikować ustawowych zasad naliczania opłat za wywóz śmieci z nieruchomości rekreacyjnych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Związku Międzygminnego na wyrok WSA, który stwierdził nieważność części uchwały dotyczącej regulaminu utrzymania czystości i porządku. WSA uznał, że § 6 pkt 7 uchwały, definiujący 'sezon letni' dla nieruchomości rekreacyjnych i uzależniający od niego pozbywanie się odpadów, stanowił nieuprawnioną modyfikację przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że lokalne przepisy nie mogą modyfikować ustawowych zasad naliczania opłat za wywóz śmieci, a definicja 'sezonu letniego' wykraczała poza delegację ustawową.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Zgromadzenia Związku Międzygminnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który stwierdził nieważność części uchwały dotyczącej regulaminu utrzymania czystości i porządku. Sąd pierwszej instancji uznał, że § 6 pkt 7 uchwały, który definiował 'sezon letni' (od 1 maja do 30 września) jako okres, w którym właściciele nieruchomości z domkami letniskowymi lub wykorzystywanych rekreacyjnie są zobowiązani do pozbywania się odpadów, stanowił nieuprawnioną modyfikację przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.) oraz wykroczenie poza delegację ustawową. W szczególności, Sąd wskazał, że od 6 września 2019 r. obowiązuje art. 6i ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., który stanowi, że w przypadku nieruchomości z domkiem letniskowym lub wykorzystywanej rekreacyjnie, obowiązek ponoszenia opłaty powstaje za cały rok, bez względu na długość okresu korzystania. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy, w tym art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g., określają wyczerpująco zakres regulaminu utrzymania czystości i porządku, a lokalne przepisy nie mogą modyfikować ustawowych zasad naliczania opłat za wywóz śmieci. Definiowanie 'sezonu letniego' i uzależnianie od niego pozbywania się odpadów było sprzeczne z ustawą, która przewiduje obowiązek ponoszenia opłaty za cały rok dla tego typu nieruchomości. NSA oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od Związku Międzygminnego solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, regulamin nie może definiować 'sezonu letniego' w sposób ograniczający obowiązek pozbywania się odpadów i naliczania opłat, gdyż stanowi to naruszenie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która przewiduje opłatę za cały rok dla tego typu nieruchomości.

Uzasadnienie

Definiowanie 'sezonu letniego' i uzależnianie od niego pozbywania się odpadów stanowi nieuprawnioną modyfikację przepisów ustawowych i wykroczenie poza delegację ustawową. Ustawa przewiduje opłatę za cały rok dla nieruchomości rekreacyjnych, a lokalne przepisy nie mogą tego zmieniać.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.c.p.g. art. 4 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Regulamin utrzymania czystości i porządku określa szczegółowe zasady, w tym częstotliwość i sposób pozbywania się odpadów komunalnych. Brak delegacji do definiowania pojęć jak 'sezon letni'.

u.c.p.g. art. 6i § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Obowiązek ponoszenia opłaty za odpady powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. W przypadku nieruchomości rekreacyjnych, od 6.09.2019 r. obowiązek powstaje za rok.

u.c.p.g. art. 6c § ust. 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.

Pomocnicze

u.c.p.g. art. 6i § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Wprowadzony od 6.09.2019 r., stanowi podstawę do nałożenia obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości z domkiem letniskowym lub wykorzystywanej rekreacyjnie.

u.c.p.g. art. 6j § ust. 3b

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Obowiązek uchwalenia ryczałtowej stawki opłaty za cały rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.

P.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, chyba że przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która ją wniosła, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania poniesione przez stronę skarżącą.

k.c. art. 25

Kodeks cywilny

Definicja miejsca zamieszkania, stosowana do nieruchomości zamieszkałych na stałe.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała lokalna nie może modyfikować przepisów ustawowych dotyczących naliczania opłat za wywóz śmieci z nieruchomości rekreacyjnych. Definicja 'sezonu letniego' w regulaminie wykracza poza delegację ustawową. Obowiązek ponoszenia opłaty za wywóz śmieci z nieruchomości rekreacyjnych powstaje za cały rok, niezależnie od faktycznego okresu korzystania.

Odrzucone argumenty

Organ działał w granicach prawa, określając sposób pozbywania się odpadów z nieruchomości letniskowych. Postępowanie organów administracji nie było dotknięte wadami skutkującymi nieważnością uchwały.

Godne uwagi sformułowania

organ dokonał nieuprawnionej modyfikacji przepisów ustawowych oraz wykroczył poza delegację ustawową wprowadzenie powyższej regulacji stanowi podstawę prawną do nałożenia obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości nie może zaakceptować sytuacji, w której zapisy uchwały naruszają przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez modyfikację art. 6i ust. 1 pkt 1 oraz art. 6c ust. 1 tej ustawy prawidłową wykładnię pojęcia nieruchomości na której zamieszkują mieszkańcy, użytego w art. 6c ust. 1, należy wiązać z faktycznym zamieszkaniem, nie zaś z zamieszkaniem w pojęciu Kodeksu cywilnego istotne elementy konstrukcji poboru opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (podmiot, przedmiot oraz okres, za jaki pobierana jest opłata) określa ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w innych przepisach nie można na podstawie art. 6c ust. 1 ww. ustawy uznać, że pod pojęciem mieszkańca należy rozumieć tylko osobę stale zamieszkującą na danej nieruchomości.

Skład orzekający

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Teresa Zyglewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dotyczących opłat za wywóz śmieci z nieruchomości rekreacyjnych i domków letniskowych, zasada nadrzędności prawa powszechnie obowiązującego nad prawem miejscowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości rekreacyjnych i domków letniskowych oraz zasad naliczania opłat za wywóz śmieci w kontekście obowiązującej ustawy. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych typów nieruchomości lub innych regulacji gminnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za wywóz śmieci, szczególnie w kontekście nieruchomości wykorzystywanych sezonowo, co jest istotne dla wielu właścicieli. Pokazuje, jak lokalne przepisy muszą być zgodne z ustawą.

Czy płacisz za śmieci tylko wtedy, gdy korzystasz z domku letniskowego? Sąd wyjaśnia, dlaczego Twoja gmina może się mylić.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 3545/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Sygn. powiązane
II SA/Go 102/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2020-07-22
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1469
art.4 ust.2 pkt 3, art.6i ust.1 pkt.1, art.6c ust.1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zgromadzenia Związku Miedzygminnego "[...]" w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Go 102/20 w sprawie ze skargi K. S. i A. S. na uchwałę Zgromadzenia Związku Międzygminnego "[...]" w [...] z dnia 8 czerwca 2016 r. nr [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Związku Międzygminnego "[...]" 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Związku Międzygminnego "[...]" z siedzibą w [...] solidarnie na rzecz A.S. i K. S. kwotę 394 (trzysta dziewięćdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 22 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Go 102/20, po rozpoznaniu skargi K. S. i A. S. na uchwałę Zgromadzenia Związku Międzygminnego [...] w N. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Związku Międzygminnego [...], stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 6 pkt 7 w zakresie zwrotu: "w sezonie letnim tj. od 01 maja do 30 września" oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji przywołując treść art. 6i ust. 1 pkt 1 oraz art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 z późn. zm.) zwanej dalej u.c.p.g. podniósł, że wprawdzie gmina (w niniejszej sprawie Zgromadzenie Związku Międzygminnego) ma obowiązek określenia w regulaminie utrzymania czystości i porządku szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku poprzez określenie m.in. częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz terenów przeznaczonych do użytku publicznego, to jednak w § 6 pkt 7 uchwały Zgromadzenia Związku Międzygminnego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Związku Międzygminnego [...], zwanego dalej Regulaminem, organ dokonał nieuprawnionej modyfikacji przepisów ustawowych oraz wykroczył poza delegację ustawową zawartą w art. 4 ust. 2 u.c.p.g.
Wyjaśniono, że na podstawie art. 6c ust. 2 u.c.p.g. rada gminy może, w drodze uchwały postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Ustawodawca określił również, kiedy powstaje obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z art. 6i u.c.p.g. wynika, że w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, obowiązek ten powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (pkt 1). Natomiast w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszańcy, a powstają odpady komunalne obowiązek ten powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstają odpady komunalne (pkt 2). Deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest obowiązany złożyć właściciel nieruchomości do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (art. 6m ust. 1). Z dniem 6 września 2019 r. wszedł w życie przepis art. 6i ust. 1 pkt 3 zgodnie z którym w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami powstaje za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości.
W przedmiotowym Regulaminie w § 6 pkt 7 organ przyjął, że właściciele nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku w sezonie letnim, tj. od 1 maja do 31 sierpnia są zobowiązani do pozbywania się odpadów komunalnych zgodnie z pkt 2 i 3. Z § 6 pkt 2 wynika zaś, że właściciel nieruchomości zamieszkałej w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej zobowiązany jest pozbywać się zmieszanych odpadów komunalnych i ulegających biodegradacji nie rzadziej niż jeden raz na dwa tygodnie, natomiast zgodnie z § 6 pkt 3 pozbywanie się odpadów selektywnie zbieranych, powinno odbywać się nie rzadziej niż raz na cztery tygodnie - w przypadku zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej oraz nie rzadziej niż raz na dwa tygodnie - w przypadku zabudowy wielolokalowej.
Zapis zawarty w § 6 pkt 7 zaskarżonego Regulaminu stanowi nieuprawnioną modyfikację przepisów ustawowych. Z dniem 6 września 2019 r. ustawodawca wprowadził przepis art. 6i ust. 1 pkt 3 u.p.c.g., zgodnie z którym w przypadku nieruchomości na której znajduje się domek letniskowy i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe obowiązek ponoszenia opłaty powstaje za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości. Wprowadzenie powyższej regulacji stanowi podstawę prawną do nałożenia obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości.
Odnosząc się do braku skutecznej regulacji prawnej dotyczącej metody pozwalającej na nałożenie takiego obowiązku za cały okres letni, w którym dane nieruchomości są wykorzystywane, Sąd wskazał, że nie może zaakceptować sytuacji, w której zapisy uchwały naruszają przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez modyfikację art. 6i ust. 1 pkt 1 oraz art. 6c ust. 1 tej ustawy. Zwrócono przy tym uwagę, że prawidłową wykładnię pojęcia nieruchomości na której zamieszkują mieszkańcy, użytego w art. 6c ust. 1, należy wiązać z faktycznym zamieszkaniem, nie zaś z zamieszkaniem w pojęciu Kodeksu cywilnego. Jak wyżej podniesiono modyfikacja przepisów zawartych w akcie prawnym wyższego rzędu ( w tym przypadku ustawy) stanowi istotne naruszenie porządku prawnego.
Ponadto określając w § 6 pkt 7 pojęcie sezonu letniego, jako okres od 1 maja do 30 sierpnia (poprzednio - 31 września), organ wykroczył poza delegację ustawową zawartą w art. 4 ust. 2 u.c.p.g., co stanowi samoistną przesłankę do wyeliminowania kwestionowanego zwrotu z omawianego przepisu zaskarżonej uchwały.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Zgromadzenie Związku Międzygminnego [...] w N., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 pkt 3, art. 6i ust. 1 pkt 1 oraz art. 6c ust. 1 u.c.p.g. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż organ wykroczył poza delegację ustawową określając sposób pozbywania się odpadów z nieruchomości letniskowych podczas gdy, organ działał w granicach prawa i na ich podstawie;
2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 147 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w sytuacji, gdy organ wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej nie było dotknięte wadami, które skutkowałoby wydaniem takiego orzeczenia, bowiem oparte były o obowiązujący stan prawny.
W oparciu o wskazane zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. S. i A. S. wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego wyroku.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że niedopuszczalnym było zdefiniowanie w § 6 pkt 7 Regulaminu okresu letniego pozbywania się odpadów, mimo że ww. przepis ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakazuje określenie częstotliwości pozbywania się odpadów, a wskazanie na okres letni stanowi o takiej częstotliwości.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy (lub związku międzygminnego) jest aktem prawa miejscowego i określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na danym terenie dotyczące częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego.
W powołanym przepisie zostały wyliczone wszystkie kwestie, jakie musi zawierać uchwała rady gminy (zgromadzenia związku międzygminnego) w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na danym terenie, a przy tym wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowym, że wyliczenie to ma charakter wyczerpujący (por. wyrok NSA z 9 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 73/13; wyrok NSA z 4 października 2022 r. sygn. akt III OSK 4396/21; wyrok NSA z 1 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1609/21).
Jednym z elementów, jaki musi znaleźć się w treści regulaminu jest częstotliwość i sposób pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego (art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g.). Kwestia częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych związana jest z działaniami organizacyjnymi, jakie gmina (związek międzygminny) podejmuje wykonując zadania w zakresie utrzymania czystości i porządku. Ustawodawca zagwarantował odbiór odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Trafnie w tej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ani art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. ani inny przepis tej ustawy nie zawierał delegacji do wprowadzenia i zdefiniowania pojęcia "sezon letni" i tym samym nie dopuszczał do uzależnienia odbioru odpadów od zadeklarowania przez właścicieli nieruchomości jedynie za sezon letni. W orzecznictwie sądowym był już rozważany problem zamieszczenia w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego definicji pojęcia "sezon letni" w zakresie dotyczącym odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 22/14; wyrok NSA z 28 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 958/16). Sądy zgodnie przyjmowały, że w ramach delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 1 u.c.p.g. brak jest upoważnienia rady gminy do formułowania w regulaminie jakichkolwiek definicji użytych pojęć. Na gruncie niniejszej sprawy podkreślić należy, że istotne elementy konstrukcji poboru opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (podmiot, przedmiot oraz okres, za jaki pobierana jest opłata) określa ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w innych przepisach (np. w art. 6c, art. 6h, art. 6i). Tym samym brak jest możliwości modyfikowania ustawowych elementów konstrukcji systemu odbioru odpadów komunalnych. Z tych przyczyn podzielić należy stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, iż uchwała w omawianej części została wydana z naruszeniem prawa.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. w związku z art. 6c ust. 1 u.c.p.g. poprzez ich błędną wykładnię.
Zgodnie z art. 6i ust. 1 pkt 1 ww. ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 tej ustawy za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Z kolei art. 6c ust. 1 u.c.p.g. stanowi, że gminy (związki międzygminne) są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.
Strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że skoro domki letniskowe lub inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe są zamieszkałe tylko przez pewną część roku i to najczęściej w sezonie letnim, to częstotliwość pozbywania się przez właścicieli takich obiektów odpadów także powinna obejmować tylko ten sezon letni.
Tym samym istota problemu w tym zakresie sprowadza się do rozstrzygnięcia wątpliwości, czy regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie (lub na terenie związku międzygminnego) może zawierać regulacje uzależniające częstotliwość odbierania odpadów w zależności od z góry przyjętego okresu, w którym na danej nieruchomości zamieszkują mieszkańcy. Także i ta kwestia była już wielokrotnie rozstrzygana w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1418/15; wyrok NSA z 4 marca 2021 r. sygn. akt III FSK 2656/21). Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie pogląd zaprezentowany w podanych orzeczeniach uznaje za własny jako pogląd trafny.
W związku z tym należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że należy mieć na uwadze, iż ustawodawca w art. 6c ust. 1 u.c.p.g. wprost wskazał na konieczność zorganizowania odbioru odpadów komunalnych od "właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy". Nie można na podstawie art. 6c ust. 1 ww. ustawy uznać, że pod pojęciem mieszkańca należy rozumieć tylko osobę stale zamieszkującą na danej nieruchomości. Nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy w zakresie obowiązku wynikającego z art. 6c ust. 1 u.c.p.g. i konieczności zorganizowania odbioru odpadów komunalnych należy wiązać z faktycznym jej zamieszkiwaniem. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie definiuje na własne potrzeby pojęcia "zamieszkiwanie", a tym samym zdefiniowane w art. 25 Kodeksu cywilnego miejsce zamieszkania może być stosowane do nieruchomości zamieszkałych na stałe. Natomiast z tego cywilistycznego rozumienia terminu "zamieszkania" wymykają się nieruchomości zamieszkiwane nieregularnie, sezonowo, a więc również nieruchomości zabudowane obiektami letniskowymi. Treść art. 6c ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g. prowadzi do wniosku, że zamiarem ustawodawcy nie było utożsamianie nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, wyłącznie z nieruchomościami zamieszkałymi stale. Chodzi o to, aby wszystkie nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, choćby robili to nieregularnie, wchodziły w zakres abstrakcyjnego pojęcia "nieruchomości zamieszkanych", w przeciwieństwie do tych, na których nie mieszkają mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Ustawodawca przewidział dychotomiczny podział systemu odbioru odpadów komunalnych, w oparciu o relewantną przesłankę "zamieszkiwania na nieruchomości". Trzeba zatem przyjąć, że wytwarzać odpady komunalne mogą zarówno stali mieszkańcy gminy, jak i osoby przebywające na jej terenie tymczasowo, czy nieregularnie. Rolą gminy jest zagwarantowanie i zorganizowanie legalnego systemu odbioru odpadów komunalnych.
Tym samym okoliczność, w której właściciele domów letniskowych lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe zobowiązani zostali do pozbywania się odpadów komunalnych z takich nieruchomości tylko za okres kilku miesięcy (tzn. zdefiniowany na potrzeby Regulaminu "sezon letni") oznacza, że wytwarzając odpady poza tym sezonem już nie będą zobowiązani do pozbywania się odpadów. Nie można przecież zakładać, że poza sezonem letnim w domkach letniskowych lub innych podobnych nieruchomościach nie mogą przebywać osoby tam zamieszkujące choćby na krótkie okresy, a tym samym i wytwarzające odpady. Częstotliwość pozbywania się odpadów z takich nieruchomości jak domki letniskowe nie może prowadzić do braku możliwości pozbywania się przez właściciela takich odpadów przez znaczną część roku. Częstotliwość to inaczej liczba dni, w których właściciel będzie zobowiązany do pozbywania się odpadów komunalnych i liczba ta powinna być powiązana z liczbą dni odbierania od takiego właściciela odpadów. Częstotliwość ta mogła być różna i uwzględniać różne okresy roku, ale nie można było całkowicie włączyć pozbywania się odpadów przez przeważającą część roku z danej nieruchomości.
Ponadto w okresie podejmowania przedmiotowego Regulaminu obowiązywał już art. 6j ust. 3b u.c.p.g., zgodnie z którym w przypadku nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe wykorzystywanych jedynie przez część roku, rada gminy miała obowiązek uchwalić ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za cały rok od domku letniskowego lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Tym samym ustawodawca przewidział, że stawka opłaty ma wynosić za cały rok, a nie za część tego roku.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że chociaż Sąd pierwszej instancji częściowo uzasadniał swoje stanowisko powołując się na nowelizację art. 6i u.c.p.g., która weszła w życie z dniem 6 września 2019 r. poprzez dodanie do tego przepisu ust. 3, to jednak nie stanowi to istotnej wadliwości w tej sprawie. Celem Sądu pierwszej instancji była bowiem dodatkowa argumentacja mająca uzasadniać wydane orzeczenie, co w tej sprawie nie było potrzebne, skoro pozostała argumentacja uzasadniała w pełni przyjęcie, że trafnym było unieważnienie w § 6 pkt 7 uchwały Zgromadzenia Związku Międzygminnego [...] w N. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Związku Międzygminnego [...] w zakresie zwrotu: "w sezonie letnim, tj. od 01 maja do 30 września". Ten fragment ww. przepisu był sprzeczny z prawem i dlatego należało go wyeliminować z porządku prawnego ze skutkiem ex tunc. Akty prawa miejscowego materialnie i formalnie nie powinny wykraczać poza podstawę i granice prawa. Jest to uzasadnione przede wszystkim założeniem niesprzeczności (koherencji) sytemu prawa powszechnie obowiązującego.
Mając powyższe należy stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 147 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W tej sprawie nie obowiązywały przepisy szczególne wyłączające stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, a Sąd pierwszej instancji trafnie ograniczył unieważnienie Regulaminu tylko do wskazanego w zaskarżonym wyroku fragmentu regulacji.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła tę skargę obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione stronę skarżącą, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. W związku z tym w tej sprawie należało od Związku Międzygminnego [...] z siedzibą w N. zasądzić solidarnie na rzecz A. S. i K. S. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI