III OSK 3517/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że doktorant, który uzyskał stopień doktora przed wydaniem decyzji o przyznaniu stypendium, nie traci prawa do jego otrzymania, jeśli osiągnięcia naukowe zostały uzyskane w okresie studiów doktoranckich.
Sprawa dotyczyła przyznania stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla doktoranta K. M. za wybitne osiągnięcia. Po przyznaniu stypendium okazało się, że doktorant uzyskał stopień doktora. Minister stwierdził wygaśnięcie decyzji o przyznaniu stypendium, uznając ją za bezprzedmiotową. WSA uchylił decyzję Ministra, uznając, że uzyskanie stopnia doktora nie pozbawia prawa do stypendium, jeśli osiągnięcia naukowe zostały uzyskane w okresie studiów doktoranckich. NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę, stwierdzając, że status doktoranta jest wymagany w chwili przyznawania stypendium.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu stypendium Ministra dla doktoranta K. M. za wybitne osiągnięcia. Doktorantowi przyznano stypendium, jednak później okazało się, że uzyskał on stopień doktora. Minister uznał, że decyzja stała się bezprzedmiotowa i stwierdził jej wygaśnięcie. WSA uznał, że uzyskanie stopnia doktora przed wydaniem decyzji o przyznaniu stypendium nie pozbawia prawa do jego otrzymania, jeśli osiągnięcia naukowe zostały uzyskane w okresie studiów doktoranckich, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że status doktoranta jest wymagany w chwili przyznawania stypendium. Sąd podkreślił, że stypendium jest formą pomocy materialnej dla doktoranta, a nie nagrodą za osiągnięcia, i że przepisy jednoznacznie wskazują na konieczność posiadania statusu doktoranta w momencie przyznawania świadczenia. W związku z tym NSA oddalił skargę doktoranta.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, doktorant musi posiadać status doktoranta w chwili przyznawania stypendium.
Uzasadnienie
Status doktoranta jest warunkiem koniecznym do otrzymania stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia. Stypendium jest formą pomocy materialnej dla doktoranta, a nie nagrodą za osiągnięcia, i jego przyznanie jest uzależnione od posiadania statusu doktoranta w momencie wydania decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
Prawo o szkolnictwie wyższym art. 199c § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
rozporządzenie art. 2 § 1
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych doktorantom
rozporządzenie art. 2 § 3
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych doktorantom
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4 zdanie pierwsze
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 145 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 162 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Status doktoranta jest wymagany w chwili przyznawania stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia. Stypendium Ministra jest formą pomocy materialnej dla doktoranta, a nie nagrodą za osiągnięcia naukowe.
Odrzucone argumenty
Uzyskanie stopnia doktora przed wydaniem decyzji o przyznaniu stypendium nie pozbawia prawa do jego otrzymania, jeśli osiągnięcia naukowe zostały uzyskane w okresie studiów doktoranckich. Przepis § 2 ust. 3 rozporządzenia określa ramy czasowe osiągnięć, a nie okres, w którym skarżący musi posiadać status doktoranta.
Godne uwagi sformułowania
Stypendium ministra jest więc jedną z form pomocy materialnej dla doktorantów, którym jest uczestnik studiów doktoranckich. Owe wybitne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe doktorant powinien uzyskać w okresie studiów doktoranckich... Jak słusznie wskazuje strona skarżąca kasacyjnie przepis ten odnosi się wyłącznie do określenia ram czasowych wybitnych osiągnięć naukowych branych pod uwagę przy przyznawaniu stypendium ministra, a nie do okresu, w którym skarżący pozostaje "w okresie studiów doktoranckich"...
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący
Mariusz Kotulski
sprawozdawca
Przemysław Szustakiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania stypendiów Ministra za wybitne osiągnięcia doktorantom, w szczególności wymogu posiadania statusu doktoranta w momencie przyznawania stypendium."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy doktorant uzyskał stopień doktora przed wydaniem decyzji o przyznaniu stypendium.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego dla doktorantów tematu stypendiów, ale rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji przepisów, a nie na nietypowych faktach.
“Czy doktorant, który obronił doktorat, może dostać stypendium za wybitne osiągnięcia?”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 3517/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/ Mariusz Kotulski /sprawozdawca/ Przemysław Szustakiewicz Symbol z opisem 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów Hasła tematyczne Szkolnictwo wyższe Sygn. powiązane II SA/Wa 1781/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-06-23 Skarżony organ Minister Edukacji i Nauki~Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1781/19 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania stypendium 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od K. M. na rzecz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1781/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. M. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania stypendium, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2019 r. i umorzył postępowanie administracyjne (pkt 1), a także zasądził od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz K. M. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2). Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] października 2018 r. Rektor Uniwersytetu [...] w [...] (dalej: "uczelnia") przedstawił Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej: "Minister", "organ") wniosek K. M. (dalej: "skarżący", "doktorant") o przyznanie stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019. Wniosek został pozytywnie oceniony przez Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia (dalej: "Zespół"), powołany Zarządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 października 2015 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. Urz. MNiSW poz. 58, ze zm.). Minister zgodził się z opinią Zespołu dotyczącą wyników oceny osiągnięć naukowych przedstawionych we wniosku doktoranta. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] przyznał skarżącemu stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019. Pismem z dnia 3 stycznia 2019 r. uczelnia poinformowała, że skarżącemu został nadany w dniu 20 listopada 2018 r. stopień naukowy doktora nauk biologicznych. Organ stwierdził, że w dacie podjęcia decyzji o przyznaniu stypendium ministra skarżący nie posiadał statusu doktoranta Uniwersytetu [...] w [...] wobec czego jego zdaniem wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania. Wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a."), w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. wznowił postępowanie w sprawie przyznania, byłemu doktorantowi studiów doktoranckich w dziedzinie nauk biologicznych Uniwersytetu [...] w [...], stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019 i wstrzymał wykonanie decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2018 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] stwierdził wygaśnięcie decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącemu stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019. Zdaniem organu decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r. stała się bezprzedmiotowa, gdyż przestał istnieć podmiot stosunku prawnego. Powołując się na przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., stwierdził, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Od powyższej decyzji skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] stwierdził wygaśnięcie decyzji Ministra z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącemu stypendium ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019 oraz o umorzył postępowanie. Na powyższą decyzję K. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, gdy idzie o zastosowanie do oceny ustalonego stanu faktycznego przepisów prawa oraz o naruszenie przepisów prawa procesowego. Sąd I instancji podkreślił, ze zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych doktorantom, który stanowi, że okres studiów doktoranckich (w którym dana osoba uzyskała wybitne osiągnięcia naukowe) obejmuje okres od dnia rozpoczęcia tych studiów (a w przypadku doktoranta, który uzyskał stypendium w poprzednich latach, od dnia 1 października roku akademickiego w którym otrzymała ostatnie stypendium), do dnia 30 września roku akademickiego w którym przedstawił swoją kandydaturę do przyznania stypendium. Oznacza to, że do 30 września 2019 r. (koniec roku akademickiego 2018/2019 r.) skarżący pozostaje "w okresie studiów doktoranckich" (mimo że faktycznie wcześniej, w dniu 20 listopada 2018 r. uzyskał tytuł doktora). W ocenie Sądu stypendium za wybitne osiągnięcia naukowe jest nagrodą za uzyskane, w okresie studiów doktoranckich, wyniki w nauce, a więc kryterium przyznania stanowią osiągnięcia sprzed podjęcia (złożenia) wniosku o stypendium. W ocenie Sądu zapatrywanie wyrażone przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prowadzi do tego, że stypendium nie mogłoby być przyznane za wybitne osiągnięcia naukowe uzyskane w ostatnim roku studiów doktoranckich (a więc w okresie studiów doktoranckich), jeżeli wniosek w ten sprawie został załatwiony już po uzyskaniu przez doktoranta tytułu naukowego doktora. Zatem przyznanie stypendium mogłoby być uzależnione od terminu załatwienia wniosku o jego przyznanie, a więc np. ewentualna zwłoka organu w jego rozpoznaniu prowadziłaby do odmowy przyznania nagrody. Sąd I instancji podkreślił, że zaskarżona decyzja o wygaśnięciu na podstawie art. 162 § 1 k.p.a., decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2019 r. o przyznaniu skarżącemu stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019 została wydana z naruszeniem powołanych w skardze przepisów. Okoliczność faktyczna, na którą powołuje się organ i która miałaby stanowić o bezprzedmiotowości decyzji, jest irrelewantna dla tego postępowania. Zdobycie przez skarżącego tytułu doktora przed wydaniem decyzji o przyznaniu stypendium, w świetle powołanych przepisów rozporządzenia, nie pozbawia go prawa do otrzymania tej nagrody, jeżeli spełnił przesłanki określone w przepisach. W konsekwencji WSA w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Ministra została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). W takim przypadku Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarzył jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 p.p.s.a.). Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: I. naruszenie przepisów postępowania, gdyż uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy., tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 141 § 4 zdanie pierwsze i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 199c ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm., zwana dalej: "Prawo o szkolnictwie wyższym") oraz § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych doktorantom (Dz. U. poz. 1051, zwane dalej: "rozporządzenie"), poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, pominięcie okoliczności wynikających z akt sprawy i przyjęcie, iż w dniu wydania decyzji Skarżący posiadał status doktoranta wymagany przez wskazane przepisy, co pozwoliło na uwzględnienie skargi; II. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj.: 1. art. 2 ust. 1 pkt 18l w zw. z art. 199 ust. 1 pkt 5 i art. 199c ust. 1 Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że osoba, która otrzymuje stypendium ministra za wybitne osiągnięcia nie musi uczestniczyć w studiach doktoranckich w chwili wydania decyzji o przyznaniu stypendium, podczas gdy przepisy jednoznacznie wskazują, iż stypendium ministra za wybitne osiągnięcia może być przyznane jedynie osobie posiadającej status doktoranta; 2. art. 2 ust. 1 pkt 10 i 18h, art. 199c ust. 1 Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 2 ust. 3 i § 9 rozporządzenia, poprzez uznanie, że skarżący posiadał status doktoranta uprawniający do przyznania stypendium, podczas gdy z powyższych przepisów wynika, że studia doktoranckie kończą się wraz z uzyskaniem kwalifikacji trzeciego stopnia, tj. uzyskaniem stopnia naukowego doktora; 3. art. 199 ust. 1 pkt 5 Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez uznanie, że stypendium ministra za wybitne osiągnięcia jest nagrodą za uzyskane, w okresie studiów doktoranckich, wyniki w nauce, ponieważ kryterium przyznawania stanowią osiągnięcia sprzed podjęcia (złożenia) wniosku o stypendium podczas, gdy ww. przepis jednoznacznie wskazuje, iż przedmiotowe stypendium jest formą pomocy materialnej i ma na celu wspieranie kształcenia prowadzącego do ukończenia studiów trzeciego stopnia i uzyskania kwalifikacji trzeciego stopnia. III. naruszeniu prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj.: § 2 ust. 3 rozporządzenia, poprzez wykazanie, że potwierdza on, iż osoba, która ubiega się o stypendium ministra nie musi uczestniczyć w studiach doktoranckich w chwili wydania decyzji podczas, gdy przepis ten odnosi się wyłącznie do określenia ram czasowych wybitnych osiągnięć naukowych branych pod uwagę przy przyznawaniu stypendiów. Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 19 października 2019 r. K. M. zażądał przeprowadzenia rozprawy w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na obydwu podstawach wskazanych w art. 174 u.p.p.s.a. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero gdy postawiony zarzut natury procesowej zostanie uznany za nieusprawiedliwiony, Naczelny Sąd Administracyjny może przystąpić do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, przy czym ocenia je w oparciu o ustalony wcześniej w sprawie stan faktyczny. Kierując się tym schematem kontroli zaskarżonego orzeczenia w pierwszej kolejności należy ocenić zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 141 § 4 zdanie pierwsze i art. 133 § 1 u.p.p.s.a. w zw. z art. 199c ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia. Po pierwsze stwierdzić należy, że jakkolwiek skarżący kasacyjnie wskazał na naruszenie przepisów prawa procesowego, to jednak poza przywołaniem art. 141 § 4 u.p.p.s.a. i art. 133 § 1 u.p.p.s.a. nie wymienił żadnych innych norm proceduralnych. Co więcej – nawet względem ostatniego z wymienionych przepisów nie wskazał w czym upatruje jego naruszenia. Lakonicznie i ogólnikowo podał, że naruszenie polega na wydaniu orzeczenia "w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, pominięcie okoliczności wynikających z akt sprawy i przyjęcie, iż w dniu wydania decyzji Skarżący posiadał status doktoranta wymagany przez wskazane przepisy". Z kolei z uzasadnienia sformułowanego zarzutu wynika, iż autor skargi kasacyjnej zarzuca de facto naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnej wykładni, a w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu § 2 ust. 3 rozporządzenia. Po drugie przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd I instancji na przykład przesłuchał świadków lub oparł swe rozstrzygnięcie na materiale innym niż ten, który zawarty jest w aktach sprawy. Tymczasem podstawą orzekania przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie był materiał dowodowy zgromadzony i przedstawiony przez organy administracyjne w ramach przedmiotowego postępowania. Nie można zatem zarzucić Sądowi I instancji, że orzekł w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym. Nadto przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy, od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. W rozpoznawanej sprawie zaskarżony wyrok został wydany na podstawie kompletnych akt administracyjnych, w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie, w której zapadła zaskarżona decyzja. Okoliczność, że ocena materiału dowodowego przedstawiona przez Sąd I instancji nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego kasacyjnie, nie daje podstawy do uwzględnienia zarzutu naruszenia w/w przepisu. Po trzecie samo sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 u.p.p.s.a wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej należy zaliczyć tę, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia bądź uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli instancyjnej. W realiach badanej sprawy takie zaś okoliczności nie wystąpiły. Z przywołanych względów postawiony wyżej zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Natomiast jako zasadne uznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego. Jak jednoznacznie wynika z art. 199 ust. 1 pkt 5 Prawa o szkolnictwie wyższym doktorant może otrzymać pomoc materialną m.in. w formie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Stypendium jest więc pomocą finansową w postaci okresowego bądź jednorazowego świadczenia (najczęściej) pieniężnego spełnianego na rzecz określonej osoby (charakteryzującej się określaną prawnie relewantną cechą np. studenta, doktoranta), które ma na celu wspomagać ją w działaniach zmierzających do osiągnięcia określonego celu (np. zdobycia wyższego wykształcenia, stopnia doktora). Co istotne, zgodnie z brzmieniem art.199 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym, do przyznawania świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1-5 (a więc także do stypendium ministra), stosuje się odpowiednio przepisy o pomocy materialnej dla studentów, z wyłączeniem art. 174 ust. 4. Stypendium ministra jest więc jedną z form pomocy materialnej dla doktorantów, którym jest uczestnik studiów doktoranckich (art. 2 ust. 1 pkt 18l Prawa o szkolnictwie wyższym). Stypendium ministra jest szczególną formą pomocy materialnej dla doktoranta, uzależnioną jedynie od przesłanek wskazanych przez ministra w rozporządzeniu, wypłacaną jednorazowo, ze środków finansowych przekazanych na ten cel przez ministra, w terminie 14 dni od daty zaksięgowania środków na rachunku bankowym uczelni. Owe wybitne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe doktorant powinien uzyskać w okresie studiów doktoranckich tj. w okresie od dnia rozpoczęcia tych studiów, a w przypadku doktoranta, który otrzymał stypendium w poprzednich latach - od dnia 1 października roku, w którym otrzymał ostatnie stypendium, do dnia 30 września roku, w którym przedstawia swoją kandydaturę do przyznania stypendium (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). Jak słusznie wskazuje strona skarżąca kasacyjnie przepis ten odnosi się wyłącznie do określenia ram czasowych wybitnych osiągnięć naukowych branych pod uwagę przy przyznawaniu stypendium ministra, a nie do okresu, w którym skarżący pozostaje "w okresie studiów doktoranckich" (nawet jeżeli faktycznie wcześniej uzyskał tytuł doktora). Nadto z treści § 2 ust. 1 rozporządzenia wynika, że stypendium na dany rok akademicki może być przyznane doktorantowi. Status doktoranta traci się m.in. z chwilą uzyskania stopnia naukowego doktora. Osoba ubiegająca się o stypendium ministra musi więc posiadać status doktoranta w chwili przyznawania tego stypendium przez organ. Niewątpliwie przyznanie doktorantowi stypendium przez ministra jest formą docenienia jego szczególnych, wybitnych osiągnięć dokonanych w okresie studiów doktoranckich w stosunku do innych doktorantów. Ma ono również pomóc doktorantowi w jego rozwoju, nauce, badaniach, poszerzyć możliwości w tym zakresie w celu osiągnięcia stopnia doktora. Nie można zatem utożsamiać stypendium ministra ze swoistą nagrodą ministra za wybitne osiągnięcia doktoranta, lecz należy ją rozpatrywać łącznie z celem (pomoc materialna dla doktoranta) i funkcją jaką realizuje (stypendium). Stąd też skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z 31 maja 2022 r., sygn. III OSK 1046/21. W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., a w następstwie tego do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie uwzględniając charakter sprawy Sąd na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI