III OSK 3507/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-15
NSAAdministracyjneWysokansa
utrzymanie czystościnieczystości ciekłesprawozdanie kwartalnekara pieniężnaprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjnezezwoleńprowadzenie działalnościobowiązek sprawozdawczy

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO, uznając, że brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej za niezłożenie sprawozdania, gdy spółka faktycznie nie prowadziła działalności w danym okresie.

Spółka została ukarana karą pieniężną za niezłożenie w terminie sprawozdania kwartalnego dotyczącego opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. WSA oddalił skargę spółki, uznając obowiązek sprawozdawczy za wynikający z samego posiadania zezwolenia. NSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO, stwierdzając, że przepis art. 9o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie nakłada obowiązku składania sprawozdań zerowych, jeśli działalność faktycznie nie była prowadzona, w przeciwieństwie do regulacji dotyczącej odbioru odpadów.

Spółka została ukarana karą pieniężną za przekazanie po terminie sprawozdania kwartalnego dotyczącego opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki, uznając, że obowiązek sprawozdawczy wynika z samego faktu posiadania zezwolenia na prowadzenie takiej działalności, nawet jeśli w danym okresie faktycznie nie była ona wykonywana. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów art. 9o ust. 1 i art. 9xb pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.). Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące kar pieniężnych powinny być wykładane ściśle, a obowiązku nie można domniemywać. W przeciwieństwie do art. 9n u.c.p.g., który po nowelizacji jednoznacznie określa obowiązek składania sprawozdań zerowych, art. 9o u.c.p.g. nie zawiera takiego zapisu. NSA stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do nakładania kary za niezłożenie sprawozdania zerowego, gdy działalność faktycznie nie była prowadzona. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, który będzie musiał zweryfikować, czy spółka faktycznie prowadziła działalność w okresie objętym sprawozdaniem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek sprawozdawczy na podstawie art. 9o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie dotyczy sytuacji, gdy działalność faktycznie nie była prowadzona, a przepis ten nie nakłada obowiązku składania sprawozdań zerowych.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że przepisy dotyczące kar pieniężnych powinny być wykładane ściśle i nie można domniemywać obowiązku. W przeciwieństwie do art. 9n u.c.p.g., art. 9o u.c.p.g. nie zawiera przepisu nakazującego składanie sprawozdań zerowych w przypadku braku faktycznego prowadzenia działalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.c.p.g. art. 9o § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9xb § 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.c.p.g. art. 9n § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9n § 6

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o. art. 34

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o. art. 35

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak jednoznacznego przepisu nakładającego obowiązek składania sprawozdań zerowych na podstawie art. 9o ust. 1 u.c.p.g. w przypadku faktycznego nieprowadzenia działalności. Konieczność ścisłej wykładni przepisów dotyczących kar pieniężnych i zakaz domniemywania obowiązku. Wadliwie skonstruowana sentencja decyzji Burmistrza, która nie zawierała informacji o okresie, za który nałożono karę.

Odrzucone argumenty

Argument WSA, że obowiązek sprawozdawczy wynika z samego posiadania zezwolenia, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności. Argument WSA, że kara została prawidłowo nałożona mimo wadliwej sentencji decyzji Burmistrza.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek nie wynika wprost z treści przepisu obowiązku obciążającego stronę nie można domniemywać nie można obciążać jednostki sankcją za niedopełnienie domniemywanego obowiązku nie istnieje zagrożony administracyjną karą pieniężną obowiązek złożenia sprawozdania zerowego na podstawie art. 9o ust 1 u.c.p.g.

Skład orzekający

Beata Jezielska

sprawozdawca

Rafał Stasikowski

członek

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 9o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w kontekście obowiązku sprawozdawczego podmiotów faktycznie nieprowadzących działalności oraz zasady ścisłej wykładni przepisów karnoadministracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z obowiązkiem sprawozdawczym w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Może mieć zastosowanie analogiczne do innych sytuacji, gdzie istnieje wątpliwość co do obowiązku sprawozdawczego lub karania za jego niedopełnienie w przypadku braku faktycznego wykonywania działalności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów administracyjnych dotyczących obowiązku sprawozdawczego i karania, co jest istotne dla przedsiębiorców działających w branży gospodarki odpadami. Wyrok NSA stanowi istotny głos w dyskusji nad wykładnią przepisów.

Czy posiadanie zezwolenia to już obowiązek sprawozdawczy? NSA rozstrzyga wątpliwości w sprawie kar za nieczystości ciekłe.

Dane finansowe

WPS: 36 400 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 3507/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Gd 760/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2020-07-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) protokolant asystent sędziego Olga Malicka po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zakładu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 760/19 w sprawie ze skargi Zakładu [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 7 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdania kwartalnego dotyczącego opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z 7 października 2019 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz Zakładu [...] kwotę 8038 (osiem tysięcy trzydzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 lipca 2020 r. (sygn. akt II SA/Gd 760/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zakładu [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z 7 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdania kwartalnego dotyczącego opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku podano, że decyzją z 2 lipca 2019 r. Burmistrz Miasta [...] nałożył na skarżącą Spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości 36400 zł z tytułu przekazania sprawozdania z prowadzonej działalności po upływie 364 dni od ustawowego terminu.
Na skutek rozpoznania odwołania, zaskarżoną decyzją z 7 października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podało, że przedmiotem działalności Spółki, wpisanym do KRS, jest między innymi: zbieranie odpadów innych niż niebezpieczne, wywóz śmieci i odpadów, unieszkodliwianie odpadów, usługi sanitarne i pokrewne, a na mocy umowy zawartej na okres od 19 czerwca 2018 r. do 20 sierpnia 2018 r. Spółka miała odbierać ścieki gromadzone w zbiorniku bezodpływowym na nieruchomości przy ul. S. [...] w P., wprowadzać do stacji zlewnej Oczyszczalni ścieków ’’[...]" w S. lub ’’[...]" w N. i tam je unieszkodliwiać. W związku z tym Spółka była zobowiązana do terminowej realizacji obowiązku sprawozdawczego, a w tej sytuacji prawidłowo zastosowano karę administracyjną.
W skardze na powyższą decyzję Spółka zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a., przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r., poz. 2010 ze zm., dalej jako: u.c.p.g.) oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Zarzucono, że organ dokonał błędnej wykładni i niewłaściwie zastosował art. 9o ust. 1 i art. 9xb pkt 2 u.c.p.g. poprzez uznanie, że podmiot posiadający zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych jest zobowiązany do wykonywania obowiązku sprawozdawczego nawet wówczas, gdy faktycznie nie prowadzi działalności określonej w zezwoleniu w okresie sprawozdawczym w sytuacji, gdy obowiązek ten nie wynika wprost z treści przepisu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Oddalając skargę WSA wskazał, że przedmiotem regulacji art. 9o u.c.p.g. jest sporządzanie przez podmioty prowadzące działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych kwartalnych sprawozdań, które są przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminach określonych w tym przepisie. W ocenie WSA dla powstania tego obowiązku wystarczające jest ustalenie, że dany podmiot ma prawną możliwość odbioru nieczystości ciekłych, co zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. jest możliwe na podstawie stosownego zezwolenia. Kwestią drugorzędną jest to natomiast to, w jakim okresie faktycznie wykonywał tę działalność. Zdaniem WSA za taką koncepcją przemawia także wykładnia literalna i systemowa przepisów u.c.p.g. Wskazano przy tym na odmienność art. 9o u.c.p.g. i powoływanej jako porównanie regulacji z art. 9n u.c.p.g., które w ocenie WSA różnią się zasadniczo, zaś różnice te spowodowały wprowadzenie do art. 9n ustępu 6, ażeby rozwiać wątpliwości co do tego, że wynikający z art. 9n u.c.p.g. obowiązek dotyczy każdego podmiotu, który odbiera na terenie gminy odpady komunalne. Natomiast w wypadku odbioru nieczystości ciekłych, obowiązek sprawozdawczy wynika z samego faktu uzyskania zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności. Pojęcie ’’prowadzenia działalności" jest bowiem szersze niż "opróżnianie zbiorników i transport nieczystości", czy "odbieranie odpadów komunalnych". Możliwe jest zatem złożenie sprawozdania, w którym wskazane zostaną wartości zerowe ilości odebranych nieczystości i przekazanych do stacji zlewnej. Ponadto wskazano, że obowiązek sprawozdawczy ma na celu ochronę środowiska naturalnego, gdyż stanowi on element informacji gromadzonych przez odpowiednie organy administracji publicznej, na podstawie których tworzy się opracowywane na poziomie krajowym i wojewódzkim plany gospodarki odpadami, o których mowa w art. 34 i 35 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r. poz. 701 ze zm.). Skoro zatem z ewidencji udzielonych i cofniętych zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy wynika, że znajduje się w niej zezwolenie z 1 lutego 2011 r., wydane dla Spółki i brak jest wpisów o jego cofnięciu, a z informacji z KRS wynika, że przedmiotem działalności zakładu są usługi sanitarne i pokrewne oraz odprowadzanie ścieków, to zdaniem WSA nie budzi wątpliwości okoliczność, że Spółka była zobowiązana do terminowego realizowania obowiązków sprawozdawczych, gdyż w I kwartale 2018 r. była uprawniona do prowadzenia działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Skarżąca uchybiła terminowi ustawowemu, gdyż dopiero na skutek interwencji organu złożyła sprawozdanie zerowe, co miało miejsce 29 kwietnia 2019 r., a ustawowy termin na dokonanie tej czynności upływał z dniem 30 kwietnia 2018 r. Okoliczność ta stanowiła przesłankę do zastosowania sankcji z art. 9xb pkt 2 u.c.p.g. Podano, że organ prawidłowo nałożył karę pieniężną w wysokości odpowiadającej kwocie 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni. Podniesiono, że wprawdzie w sentencji swojej decyzji Burmistrz nie wskazał, za jaki okres wymierza karę, lecz z jej treści bezspornie wynika, że jest to sankcja za niewywiązanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 9o u.c.p.g. za I kwartał 2018 r. Wskazane uchybienie nie ma zatem wpływu na wynik kontrolowanego postępowania. Także zarzut naruszenia art. 7a k.p.a. nie mógł wywołać skutków zamierzonych przez stronę skarżącą, gdyż ani po stronie organów administracji, ani orzekającego sądu nie wystąpiły wątpliwości, o jakich mowa w tym przepisie.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiodła Spółka, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 7a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących wykładni i zasadności subsumpcji art. 9o ust. 1 u.c.p.g. w sposób niekorzystny dla strony, tj. poprzez nieuwzględnienie wykładni art. 9o ust. 1 prezentowanej w wyrokach WSA w Gliwicach z 16 marca 2018 r. II SA/G1 1230/17 oraz wyroku WSA w Poznaniu z 14 czerwca 2018 r. II SA/Po 1257/17, wyroku WSA w Krakowie z 14 stycznia 2020 r. II SA/Kr 1331/19, Wyroku WSA w Krakowie z 14 stycznia 2020 r. II SA/Kr 1330/19 w sytuacji, gdy w przedstawionych wyrokach dokonano wykładni art. 9o ust. 1 u.c.p.g. w sposób zgodny ze stanowiskiem strony postępowania. Pogląd prezentowany przez Sąd I instancji jest osamotniony w orzecznictwie, a nadto sprzeczny zarówno z celowościową, jak i literalną wykładnią przepisu art 9o ust. 1 u.c.p.g.;
- naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 9o ust. 1 u.c.p.g. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedsiębiorca posiadający zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych jest zobowiązany do wykonywania obowiązku sprawozdawczego nawet wówczas, gdy faktycznie nie prowadzi działalności określonej w zezwoleniu w okresie sprawozdawczym w sytuacji, gdy obowiązek ten nie wynika wprost z treści przepisu;
- naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 9xb pkt 2 u.c.p.g. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że posiadanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych jest tożsame z prowadzeniem działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, w konsekwencji, że niezłożenie w terminie określonym w art. 9o ust. 2 powołanej ustawy sprawozdania za I kwartał w terminie uzasadnia nałożenie kary pieniężnej za każdy dzień opóźnienia w jego złożeniu, pomimo nieprowadzenia przez skarżącą działalności w powołanym wyżej zakresie w kwartale, za który sprawozdanie zostało złożone;
- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. art. 9o ust. 1 u.c.p.g. poprzez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że wadliwie skonstruowane treści (sentencji) decyzji nie ma wpływu na jej ważność i prawidłowość. Sąd I instancji uznał, że decyzja Burmistrza jest wprawdzie skonstruowana wadliwie, ale skoro strona zrozumiała czego decyzja dotyczy to wady nie stanowią problemu. Nie można zgodzić się z Sądem, gdyż niepełne skonstruowanie rozstrzygnięcia decyzji, które nie zawiera informacji o tym, za jaki kwartał i jaki rok strona nie złożyła sprawozdania w sytuacji, gdy kara może być nałożona tylko za niezłożenie sprawozdania za konkretny okres;
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wykładni art. 9o ust. 1 u.c.p.g., którą prezentują inne sądy administracyjne na terenie kraju, a które to wykładnie zostały przywołane przez skarżącego w skardze. Sąd I instancji nie może powoływać się na fakt, że w jego dorobku orzeczniczym wypracowano inną wykładnię przepisu art. 9o u.c.p.g. Taka praktyka prowadzi bowiem niebezpiecznie do landyzacji i regionalizacji prawa. W kraju o ustroju unitarnym, jakim jest Polska, na podobne praktyki nie może być zgody.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz wyznaczenie rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że gdyby racjonalny ustawodawca chciał nałożyć obowiązek sprawozdawczy na podmioty, którym udzielono zezwolenia, niezalenie od faktycznego podjęcia przez nie działalności w zakresie zezwolenia, to inaczej sformułowałby hipotezę normy z art. 9o u.c.p.g. Natomiast przepis ten nie przewidywał wprost obowiązku składania sprawozdań zerowych w poprzednim stanie prawnym, ani też nie przewiduje po nowelizacji. W konsekwencji, o ile podmiot odbierający odpady, nawet pomimo faktycznego nieprowadzenia działalności w danym kwartale i tak terminowo musi złożyć sprawozdanie zerowe, o tyle podmiot opróżniający zbiorniki obowiązku takiego wprost, literalnie wyrażonego w przepisach, nie ma. Zarzucono, że interpretacja WSA kreuje obowiązki obciążające przedsiębiorców, pomimo że obowiązek ten nie wynika z żadnego przepisu u.c.p.g. Podniesiono, że WSA w ogóle nie podjął polemiki z orzeczeniami przytoczonymi przez skarżącego w treści skargi, co obniża istotnie merytoryczną wartość zaskarżonego orzeczenia, a lapidarność oraz ogólnikowość rozważań Sądu I instancji w zakresie rozpatrzenia zarzutów dotyczących wykładni art. 9a u.c.p.g. sprawia, że skarżąca nie ma poczucia, że jej skarga została rozpoznana w sposób rzetelny. Zarzucono ponadto, że decyzja Burmistrza jest sporządzona w sposób niestaranny, gdyż rozstrzygnięcie nie zawiera informacji, za jaki okres strona miała nieterminowo złożyć sprawozdanie. Braku tego nie można konwalidować w treści uzasadnienia, bowiem skutki prawne wobec strony wywiera nie uzasadnienie, a wyłącznie treść rozstrzygnięcia i tylko treść rozstrzygnięcia może podlegać egzekucji administracyjnej. Natomiast rolą sądownictwa administracyjnego jest kontrola organów administracji.
W piśmie z 21 lutego 2024 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wskazał na orzeczenia sądów administracyjnych, w których podzielono stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej.
W piśmie z 4 marca 2024 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zgłosił swój udział w postępowaniu oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu lub uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 7 października 2019 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Wniesiona skarga kasacyjna okazała się zasadna.
Na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 9o ust. 1 oraz art. 9xb pkt 2 u.c.p.g., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedsiębiorca posiadający zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych jest zobowiązany do wykonywania obowiązku sprawozdawczego nawet wówczas, gdy faktycznie nie prowadzi działalności określonej w zezwoleniu w okresie sprawozdawczym, a także art. 7a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących wykładni i zasadności subsumpcji art. 9o ust. 1 u.c.p.g. w sposób niekorzystny dla strony.
Podnieść należy, że zgodnie z treścią art. 9o ust. 1 u.c.p.g. podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych jest obowiązany do sporządzania kwartalnych sprawozdań. Podobnie art. 9n ust. 1 u.c.p.g. stanowi, że podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do sporządzania rocznych sprawozdań. Na gruncie tego ostatniego przepisu powstały wątpliwości interpretacyjne co do obowiązku składania tzw. sprawozdań "zerowych", a zatem za okres, w którym przedsiębiorca nie prowadzi działalności w zakresie odbioru odpadów komunalnych. Przy czym w orzecznictwie i piśmiennictwie prezentowane były dwa odmienne stanowiska. Zgodnie z jednym z poglądów przyjmowano, że sam wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów na terenie danej gminy skutkuje obowiązkiem sprawozdawczym bez względu na okoliczność faktycznego jej wykonywania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 12 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 1541/13 z pozytywną glosą Jerzego Jamiołkowskiego, Casus z 2014 r., nr 3, s. 66 oraz wyrok NSA z 29 września 2016 r. II OSK 3224/14). Natomiast prezentowany był także pogląd, że z art. 9n ust. 1 u.c.p.g. nie można wyinterpretować normy obligującej podmioty wpisane do rejestru do przedstawiania tzw. sprawozdań zerowych (por. J. Sapeta, Problem wymierzania kary pieniężnej za przekazanie po terminie przez przedsiębiorcę sprawozdania "zerowego" w zakresie odbieranych odpadów komunalnych, Casus z 2014 r., nr 3, s. 73 oraz wyrok NSA z 29 grudnia 2016 r. II OSK 866/15). Na mocy ustawy z 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 87), która weszła w życie z dniem 1 lutego 2015 r., doszło do nowelizacji art. 9n u.c.p.g., do którego wprowadzono ust. 6 stanowiący, że podmiot, o którym mowa w ust. 1, który w danym półroczu nie odbierał na terenie danej gminy odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, przekazuje wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, w terminie, o którym mowa w ust. 2, sprawozdanie zerowe. Wprawdzie w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej, ustawodawca nie wyjaśnił powodów dodania art. 9n ust. 6 u.c.p.g., ale z analizy orzecznictwa sądów administracyjnych i piśmiennictwa, odnoszących się do art. 9n ust. 1 u.c.p.g. w brzmieniu przed nowelizacją wynika, że ustawodawca uwzględnił wskazane wątpliwości co do istnienia obowiązku sprawozdawczego po stronie podmiotów faktycznie niewykonujących działalności, decydując się na jego jednoznaczne określenie. Jednocześnie ustawodawca nie dokonał analogicznej zmiany art. 9o u.c.p.g.
W związku z tym w wyroku z 8 marca 2022 r. (sygn. akt III OSK 715/21) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że regulacje dotyczące kar pieniężnych z tytułu deliktów administracyjnych, pomimo że wymierzane są one w trybie postępowania administracyjnego, spełniają także funkcję karnoadministracyjną. Zatem ich wykładnia powinna rozstrzygać wątpliwości na korzyść strony. Przepisy prawa statuujące kary pieniężne powinny być wykładane ściśle i z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się bowiem, że w praworządnym (art. 7 Konstytucji RP) i demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) nałożenie na stronę obowiązku może nastąpić tylko na podstawie przepisu powszechnie obowiązującego. Jednocześnie obowiązku obciążającego stronę nie można domniemywać, ponieważ godzi to w bezpieczeństwo obrotu prawnego. System obowiązujących przepisów prawnych powinien być czytelny dla jednostki, tak żeby mogła racjonalnie pokierować swoim postępowaniem. W szczególności nie można obciążać jej sankcją za niedopełnienie domniemywanego obowiązku. Organy władzy, w tym organy administracji publicznej nie mogą bowiem obarczać jednostki skutkami popełnionych przez siebie błędów, np. w procesie legislacyjnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2011 r., II OSK 1625/10). W związku z tym należy uznać, że w obecnym stanie prawnym nie istnieje zagrożony administracyjną karą pieniężną obowiązek złożenia sprawozdania zerowego na podstawie art. 9o ust 1 u.c.p.g. Skoro obowiązek ten nie wynika jednoznacznie z powołanego przepisu, tak jak ma to miejsce w art. 9n ust. 6 u.c.p.g., to brak jest podstaw prawnych, żeby powyższy obowiązek domniemywać, jak i żeby tego rodzaju obowiązek nakładać na podmiot w drodze niedopuszczalnej w prawie administracyjnym analogii. Przedstawiony wyżej pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie całkowicie podziela.
Z tych powodów, na podstawie art. 188 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 7 października 2019 r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany dokonać weryfikacji podnoszonej przez Spółkę okoliczności, że w okresie, za który nie przedłożyła terminów sprawozdania, faktycznie nie wykonywała działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych i na podstawie tych ustaleń wydać decyzję w sprawie, uwzględniając wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI