III OSK 3490/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił stan faktyczny dotyczący udostępnienia informacji publicznej.
Fundacja domagała się udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wniosków o dofinansowanie. Wojewoda początkowo odmówił, następnie częściowo udostępnił, a WSA stwierdził bezczynność organu. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na błędy w ustaleniu stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji, który nie uwzględnił wszystkich dowodów dotyczących przekazania informacji.
Sprawa dotyczyła skargi Fundacji na bezczynność Wojewody Lubelskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wniosków o dofinansowanie w ramach programu "Razem bezpieczniej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził bezczynność organu i zobowiązał go do załatwienia wniosku. Wojewoda Lubelski wniósł skargę kasacyjną, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty za zasadne, stwierdzając, że WSA nie uwzględnił wszystkich dowodów, w tym decyzji autokontrolnej Wojewody i późniejszego pisma informującego Fundację o braku wniosków od podmiotów niepublicznych, które otrzymały dofinansowanie. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił stan faktyczny, ponieważ nie uwzględnił wszystkich dowodów, które wskazywały na to, że organ udostępnił wnioskowaną informację lub jej część przed wydaniem wyroku.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę decyzji autokontrolnej Wojewody oraz późniejszego pisma informującego Fundację o braku wniosków od podmiotów niepublicznych, które otrzymały dofinansowanie. Te dowody sugerowały, że organ udzielił wyczerpującej odpowiedzi na wniosek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
u.d.i.p. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do informacji publicznej, w tym treści dokumentów urzędowych, stanowisk i opinii organów władzy publicznej, a także innych informacji związanych z funkcjonowaniem organów władzy publicznej, w tym treści informacji publicznej, która nie została udostępniona w sposób określony w art. 6 ust. 1.
u.d.i.p. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie wskazanych we wniosku, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje organ lub podmiot obowiązany do udostępnienia informacji, nie pozwalają na udostępnienie informacji w sposób i w formie wskazanych we wniosku.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W wypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może odstąpić od zasądzenia kosztów postępowania w całości lub w części.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd I instancji nie orzekł w sprawie na podstawie całych akt sprawy, w rezultacie ustalił stan faktyczny, który był podstawą orzekania, niezgodnie ze stanem rzeczywistym.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd I instancji ustalił stan faktyczny niezgodnie ze stanem rzeczywistym.
p.p.s.a. art. 161 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowanie sądowe umarza się m.in. w przypadku, gdy ustała potrzeba wszczęcia lub prowadzenia postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wszystkich dowodów dotyczących udostępnienia informacji publicznej, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego. Wojewoda Lubelski wykazał, że w dacie wyroku WSA stan bezczynności mógł już ustać, a informacja została udzielona.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie uwzględnił jednak tego, że w znajdującej się w aktach sprawy decyzji autokontrolnej Wojewody z 30 kwietnia 2020 r., tenże podał, że "analiza sprawy wykazała, że wszystkie podmioty jakie otrzymały dofinansowanie stanowiły jednostki samorządu terytorialnego, zaś podmioty wymienione w skarżonej decyzji (niebedące jednostkami samorządu terytorialnego – dopisek NSA) dofinansowania nie otrzymały". Okoliczność ta wskazywałaby na uwzględnienie wniosku przez Wojewodę i udzielenie wyczerpującej odpowiedzi na wniosek Fundacji z 22 lipca 2019 r. Wskazane okoliczności, których nie uwzględnił Sąd I instancji wskazują na to, że Sąd ten co najmniej przedwcześnie stwierdził, że organ nie udostępnił wnioskowanej informacji ani decyzją nie odmówił jej udostępnienia.
Skład orzekający
Olga Żurawska - Matusiak
sędzia
Tadeusz Lipiński
sędzia del. WSA
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organu w kontekście dostępu do informacji publicznej oraz prawidłowego ustalania stanu faktycznego przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej, ale stanowi ważny przykład analizy dowodów przez NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów przez sądy i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku. Dotyczy powszechnego tematu dostępu do informacji publicznej.
“Błąd sądu pierwszej instancji w ocenie dowodów doprowadził do uchylenia wyroku w sprawie o dostęp do informacji publicznej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 3490/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-11-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Olga Żurawska - Matusiak Tadeusz Lipiński Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane II SAB/Lu 43/20 - Wyrok WSA w Lublinie z 2020-05-20 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 133 § 1 i art. 141 § 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska – Matusiak Sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Lubelskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Lu 43/20 w sprawie ze skargi Fundacji [...] w L. na bezczynność Wojewody Lubelskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2. odstępuje od zasądzenia od Fundacji [...] w L. na rzecz Wojewody Lubelskiego kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 20 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Lu 43/20 wydanym w sprawie ze skargi Fundacji [...] w L. na bezczynność Wojewody Lubelskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej "p.p.s.a." stwierdził, że Wojewoda Lubelski dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku Fundacji [...] w L. z 22 lipca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej (pkt I), stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), zobowiązał Wojewodę Lubelskiego do załatwienia wniosku Fundacji [...] w L. z 22 lipca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej (pkt III) oraz zasądził od Wojewody Lubelskiego na rzecz Fundacji [...] w L. kwotę 580 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt IV). Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 22 lipca 2019 r. skarżąca Fundacja zwróciła się do organu o udostępnienie informacji publicznej, w zakresie treści wniosków, które otrzymały dofinansowanie w ramach programu "Razem bezpieczniej", w latach 2017 – 2019. W odpowiedzi na wniosek, organ pismem z 5 sierpnia 2019 r. poinformował Fundację, że wnioski o dofinansowanie w ramach ww. programu nie mają charakteru dokumentu urzędowego, którego treść podlegałaby udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm.) zwanej dalej "u.d.i.p." Przymiot informacji publicznej posiadają dokumenty urzędowe organu, wytworzone w ramach realizacji powierzonych mu zadań, a więc dokumenty powstałe w związku z prowadzeniem konkretnych spraw. W ocenie organu wnioskodawca nie ma prawa, aby na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. żądać udostępnienia dokumentu prywatnego, które podmiot prywatny kieruje do organu administracji publicznej, ponieważ w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej dokumenty te nie stanowią informacji publicznej. W takim stanie rzeczy Fundacja [...] w L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wojewody Lubelskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, domagając się stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski poinformował, że uwzględnił skargę w całości i stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Wskazał, że po wniesieniu skargi dokonał ponownej analizy prawnej z uwzględnieniem orzecznictwa sądów administracyjnych. Dostosował się do kierunku zarysowanego przez wyrok NSA z 16 marca 2018 r., I OSK 2388/17, w zakresie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wniosków o dofinansowanie. W konsekwencji organ udostępnił informację w zakresie wniosków jednostek samorządu terytorialnego a w pozostałym zakresie wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji uznał, że organ błędnie przyjął, że wnioskowane projekty złożone przez podmioty inne niż jednostki samorządu terytorialnego, które otrzymały dofinansowanie ze środków publicznych, nie stanowią informacji publicznej. W odpowiedzi na wniosek organ niezasadnie stwierdził, że wnioski o dofinansowanie ze środków publicznych nie podlegają udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ocenie Sądu pomimo późniejszego stanowiska, w którym organ udostępnił żądaną informację w zakresie beneficjentów pochodzących od jednostek samorządu terytorialnego, w dalszym ciągu pozostawał w bezczynności. Organ zaniechał bowiem udostępnienia wniosków złożonych przez podmioty niepubliczne. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu przedmiotowego wniosku, która to bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku z 22 lipca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skargę kasacyjną złożył Wojewoda Lubelski, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego zastosowanie i zobowiązanie organu do załatwienia wniosku Fundacji, mimo iż został on już załatwiony przez przekazanie całej wnioskowanej informacji, b) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez jego zastosowanie i stwierdzenie bezczynności, mimo iż cała wnioskowana informacja została przed datą orzekania przekazana wnioskodawcy, więc organ nie pozostawał w bezczynności i nie było już informacji w dyspozycji organu objętej zakresem wniosku, a nieprzekazanej Fundacji, c) art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez nieumorzenie postępowania w zakresie zobowiązania do przekazania wnioskowanej informacji, mimo że w dacie wyroku WSA stan bezczynności ustał, d) art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. przez orzeczenie bezczynności na podstawie akt sprawy, mimo iż w ślad za aktami do WSA przekazano decyzję (wspomnianą przez WSA na str. 2 orzeczenia z uzasadnieniem) z 30 kwietnia 2020 r. o uchyleniu decyzji z 20 kwietnia 2020 r., w której uzasadnieniu wskazano, iż "wszystkie podmioty, jakie otrzymały dofinansowanie, stanowiły j.s.t., zaś podmioty wymienione w skarżonej decyzji dofinansowania nie otrzymały", e) art. 141 § 4 p.p.s.a. "polegającego na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym (por. wyrok NSA z 12 maja 2005 r., FSK 2123/04)", tj. bez uwzględnienia, iż pełen zakres wnioskowanego zakresu informacji Fundacja otrzymała. Ponadto Wojewoda Lubelski zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: f) art. 10 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez niewłaściwe zastosowanie, a to przez uznanie, że organ nie udostępnił wnioskowanej informacji ani nie odmówił jej udostępnienia wbrew dyspozycjom tych przepisów, mimo iż takowa została wnioskodawcy w pełni udzielona. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Wojewoda Lubelski wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi Fundacji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W skardze kasacyjnej Wojewoda Lubelski wniósł także o przeprowadzenie dowodów z dokumentów wyjaśniających kluczową wątpliwość co do uczynienia zadość wnioskowi Fundacji przed datą wyrokowania, tj. potwierdzenia przekazania Fundacji pełnego zakresu wnioskowanej informacji oraz odpisu pisma informującego Fundację, iż nie ma wniosków, jakie otrzymały dotacje, pochodzących od podmiotów innych niż j.s.t. Wskazał, że dowody te nie spowodują nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że na ocenie stanu faktycznego dokonanej przez Sąd pierwszej instancji zaważyła pomyłka po stronie organu. Organ pozostawał w przekonaniu, że poza przesłanymi do Fundacji wnioskami od j.s.t. istnieją wnioski innych podmiotów, które otrzymały dotacje. Wniosków takich jednak nie było, co wskazano w uzasadnieniu decyzji z 30 kwietnia 2020 r. uchylającej decyzję przekazaną do WSA w Lublinie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Fundacja [...] w L. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej jako nieznajdującej uzasadnionych podstaw oraz o oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów. Wniosła także o zasądzenie od Wojewody Lubelskiego na rzecz Fundacji [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych, ewentualnie o odstąpienie od zasądzenia od Fundacji na rzecz Wojewody Lubelskiego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną podniosła, że sąd administracyjny orzeka o bezczynności, biorąc pod uwagę dzień złożenia skargi. Kluczowa zatem jest ocena, czy na dzień wniesienia skargi organ dopuścił się bezczynności. Jako że organ w tej dacie nie udostępnił informacji, ani nie odmówił jej udostępnienia, Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził, iż organ dopuścił się bezczynności. Podkreślono także, że sam organ, uwzględniając skargę w trybie samokontroli, przyznał zaistnienie bezczynności w sprawie wniosku Fundacji o udostępnienie informacji publicznej. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 1 września 2022 r.,, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie było możliwe. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090). Zgodnie z ww. regulacją "[w] okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy (...)", w okresie tym "wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". Stosownie do ustępu 3 ww. artykułu "[p]rzewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy było konieczne z uwagi na długość toczącego się postępowania sądowego. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Strony uprzedzono o takim trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie pisemnie. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił wniosek skarżącego kasacyjnie organu i dopuścił dowód z 4 wydruków wiadomości oraz 4 print screen’ów potwierdzenia ich przekazania e-mailem z załącznikami z 20 kwietnia 2020 r. oraz pisma organu do Fundacji [...] nr BW-II.1331.156.2019 z 6 maja 2020 r. wraz z dowodem podpisania i doręczenia, na okoliczności związane z udostępnieniem informacji żądanych we wniosku Fundacji [...] z 22 lipca 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Zasadne są zarzuty naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji nie orzekł w sprawie na podstawie całych akt sprawy, w rezultacie ustalił stan faktyczny, który był podstawą orzekania, niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Sąd I instancji ustalił, że wnioskiem z dnia 22 lipca 2019 r. Fundacja [...] zwróciła się do Wojewody o udostępnienie informacji publicznej, w zakresie "treści wniosków, które otrzymały dofinansowanie z "Programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem Bezpieczniej im. Władysława Stasiaka", w latach 2017 – 2019". Pismem z 5 sierpnia 2019 r. organ administracji poinformował Fundację, że wnioski o dofinansowanie w ramach ww. programu nie mają charakteru dokumentu urzędowego, którego treść podlegałaby udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Pismem z 16 marca 2020 r. Fundacja wniosła skargę na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Na podstawie akt sprawy Sąd I instancji stwierdził, że 20 kwietnia 2020 r., organ przesłał Fundacji odpowiedź na wniosek z 22 lipca 2019 r., w zakresie dotyczącym wniosków o dofinansowanie pochodzących od jednostek samorządu terytorialnego. Na podstawie kopii decyzji z 20 kwietnia 2020 r., wydanej przez Wojewodę Sąd ten ustalił, że odmówiono Fundacji udostępnienia informacji publicznej w zakresie wniosków złożonych przez podmioty inne niż jednostki samorządu terytorialnego. W dniu 30 kwietnia 2020 r., Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Fundacji wydał decyzję autokontrolną, w której uznał odwołanie na zasługujące na uwzględnienie w całości i uchylił zaskarżoną decyzję. Z treści wskazanej decyzji, zdaniem Sądu I instancji wynika, że organ uznał, iż decyzja z 20 kwietnia 2020 r. została wydana omyłkowo, a treść zawartą w jej uzasadnieniu należało uczynić przedmiotem jedynie pisma, wskazującego ewentualnie, że wnioskowana informacja nie ma przymiotu informacji publicznej. Na podstawie tych ustaleń Sąd I instancji stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku Fundacji i zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku Fundacji z 22 lipca 2019 r. Jak trafnie zarzuca Wojewoda Sąd nie uwzględnił jednak tego, że w znajdującej się w aktach sprawy decyzji autokontrolnej Wojewody z 30 kwietnia 2020 r., tenże podał, że "analiza sprawy wykazała, że wszystkie podmioty jakie otrzymały dofinansowanie stanowiły jednostki samorządu terytorialnego, zaś podmioty wymienione w skarżonej decyzji (niebedące jednostkami samorządu terytorialnego – dopisek NSA) dofinansowania nie otrzymały". Zatem podstawą uchylenia decyzji z 20 kwietnia 2020 r. była zbędność jej wydania, skoro wystarczyło pismem odpowiedzieć Fundacji, że żadne inne podmioty poza jednostkami samorządu terytorialnego wskazanymi w odpowiedzi na wniosek z 20 kwietnia 2020 r. nie otrzymały dofinansowania. Okoliczność ta wskazywałaby na uwzględnienie wniosku przez Wojewodę i udzielenie wyczerpującej odpowiedzi na wniosek Fundacji z 22 lipca 2019 r. Okoliczność tę wydają się potwierdzać dowody zawnioskowane w skardze kasacyjnej do przeprowadzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wynika bowiem z nich, że organ poinformował dodatkowo Prezesa Fundacji pismem z 6 maja 2020 r. o tym, że "wszystkie wnioski, jakie otrzymały dofinansowanie w ramach programu Razem Bezpieczniej w latach 2017, 2018, 2019 zostały Panu przekazane w dniu 20 kwietnia 2020 roku, zaś podmioty wymienione w decyzji uchylonej dofinansowania nie otrzymały". Pismo to Prezes Fundacji otrzymał przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Wskazane okoliczności, których nie uwzględnił Sąd I instancji wskazują na to, że Sąd ten co najmniej przedwcześnie stwierdził, że organ nie udostępnił wnioskowanej informacji ani decyzją nie odmówił jej udostępnienia. Czym naruszył art. 10 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Przy czym Sąd I instancji uwzględniając skargę na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w ogóle nie uwzględnił faktu częściowego udzielenia wnioskowanej informacji pismem z 20 kwietnia 2020 r. Wojewoda zarzucił też naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez "nieumorzenie postępowania w zakresie zobowiązania do przekazania wnioskowanej informacji, mimo, że w dacie wyroku WSA stan bezczynności ustał. Zarzut powyższy nie jest zasadny. Zgodnie z art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania". Powyższe brzmienie przepisu art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wynikiem zmiany dokonanej na podstawie art. 1 pkt 40 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej "Przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym". Oznacza to, że znowelizowany przepis art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosił się również do sprawy zainicjowanej opisaną wyżej skargą złożoną po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po dniu 15 sierpnia 2015 r. Obecna treść art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ujęta została w trzech odrębnych jednostkach redakcyjnych (punktach). Uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach wymienionych w komentowanym przepisie polega więc na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji (pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 2). Wskazany przepis w punkcie 3 jako odrębną postać uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przewiduje stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości postępowania. Wymieniony przepis przyznaje więc sądowi administracyjnemu kompetencję do stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby wydawania aktu lub dokonania czynności. Jak trafnie podkreśla się w piśmiennictwie ta forma rozstrzygnięcia będzie miała miejsce wówczas, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę (por. A. Kabat, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, teza 2, Lex 2016). W związku ze zmianą redakcji art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi utraciły aktualność te poglądy orzecznictwa, zgodnie z którymi w sytuacji, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę, sąd administracyjny powinien umorzyć postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W obecnym stanie prawnym Sąd rozpoznający sprawę ze skargi na bezczynność i uwzględniający tę skargę, w ramach stosowania art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami realizuje tę spośród kompetencji określonych w punktach 1-3 tego przepisu, która jest adekwatna do stanu istniejącego w chwili orzekania przez Sąd. Nie ma zatem obecnie potrzeby umarzania postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę, gdyż w takiej sytuacji Sąd nie podejmuje rozstrzygnięcia w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a kompetencją adekwatną do tego stanu rzeczy jest kompetencja do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (o art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), wprowadzona do polskiego porządku prawnego wskazaną wyżej ustawą zmieniającą z 2015 r. Charakter stwierdzonych przez Naczelny Sąd Administracyjny naruszeń prawa przez Sąd I instancji i konieczność ponownego prawidłowego rozpoznania sprawy stosownie do przedstawionej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny prawnej, nie pozwala na zbadanie zasadności dalej idących zarzutów skargi kasacyjnej, zmierzających do wykazania, że organ udostępnił żądaną informację publiczną przed wydaniem zaskarżonego wyroku a zatem niezasadne było zobowiązanie organu do załatwienia wniosku. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd weźmie pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i ustali prawidłowo stan faktyczny, w oparciu o który oceni skargę Fundacji. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia od Fundacji [...] na rzecz skarżącego kasacyjnie organu kosztów postępowania kasacyjnego, ponieważ wadliwość zaskarżonego wyroku spowodowana była w zasadzie niedostarczeniem przez organ Sądowi I instancji dowodów mających istotny wpływ na wynik sprawy, co należy uznać za wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu tego przepisu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI