III OSK 348/26

III OSK 348/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 880/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-10-28
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 52 § 1 i § 2, art. 53 § 2b oraz art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2026 r. sygn. akt II SAB/Wa 880/25 o odrzuceniu skargi A.S. na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 11 sierpnia 2025 r. o wydanie zaświadczenia postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 października 2026 r. sygn. akt II SAB/Wa 880/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.S. na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 11 sierpnia 2025 r. o wydanie zaświadczenia, odrzucił skargę (pkt 1); zwrócił skarżącej kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi (pkt 2).
W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że stosownie do treści art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi natomiast, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie wniesienie skargi powinno zatem zostać poprzedzone złożeniem ponaglenia w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a."). Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy, jak również z oświadczenia organu zawartego w odpowiedzi na skargę, nie wynika, aby skarżąca wystąpiła z ponagleniem do organu przed wniesieniem skargi. W konsekwencji jej skarga na bezczynność – jako złożona bez uprzedniego ponaglenia – jest niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła A.S. Zaskarżając postanowienie w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 52 § 1 i 2 w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu w zakresie wydania zaświadczenia obligatoryjne jest uprzednie wniesienie ponaglenia do właściwego organu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej;
b) art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i 2 i art. 53 § 2b p.p.s.a. oraz w zw. z art. 61 § 1, art. 63 § 1 i § 2 oraz art. 64 § 2 i art. 65 § 1 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się błędnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie wniesiono ponaglenia i w konsekwencji odrzucenie skargi na bezczynność w sytuacji, gdy pismo pełnomocnika skarżącej, skierowane pocztą elektroniczną w dniu 27 sierpnia 2025 r. do Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, miało charakter ponaglenia i nawet gdy pismo to zawierało braki formalne, to nie nadano mu dalszego biegu wyłącznie na skutek naruszeń obowiązków przez organ administracji publicznej, wyrażonych w w/w przepisach, zaś warunkiem skutecznego wniesienia skargi na bezczynność jest sam fakt złożenia ponaglenia, a nie jego załatwienie przez właściwy organ.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 182 § 3 p.p.s.a., rozpoznając tego rodzaju sprawę na posiedzeniu niejawnym, orzeka w składzie jednego sędziego.
W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Z kolei w świetle art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Nie ulega zatem wątpliwości, że w niniejszej sprawie wniesienie skargi powinno zostać poprzedzone złożeniem ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie zawiera uzasadnienie (art. 37 § 2 k.p.a.). Ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.).
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z akt administracyjnych, jak również z oświadczenia organu zawartego w odpowiedzi na skargę, nie wynika, aby przed wniesieniem skargi skarżąca wystąpiła ze stosownym ponagleniem do organu. Tymczasem w aktach administracyjnych niniejszej sprawy (k. nr 23-25) znajduje się pismo pełnomocnika skarżącej z dnia 27 sierpnia 2025 r., skierowane pocztą elektroniczną do Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, które – w ocenie skarżącej – miało charakter ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż każde pismo w postępowaniu, niezależnie od tego, jaką nazwę nada mu strona, winno być rozpoznane w takim trybie, który w najpełniejszym stopniu umożliwia uczynienie zadość zamieszczonemu wnioskowi strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona działa w postępowaniu bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika (a więc tak jak w niniejszej sprawie, bowiem w postępowaniu administracyjnym skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika niebędącego adwokatem czy radcą prawnym). O charakterze pisma procesowego decyduje zatem jego treść, a nie nazwa, a mylne oznaczenie pisma nie stanowi przeszkody do nadania mu właściwego biegu (por. np. postanowienie SN z dnia 27 lutego 1997 r., sygn. akt I PKN 40/96, OSNAP 1998/4/138; wyrok SN z dnia 4 lutego 1972 r., sygn. akt I PR 408/71, LexPolonica nr 322320; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2588/18). Oceniając zatem, czy w sprawie zostało wniesione ponaglenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a., należy rozważyć, czy zostało przez stronę złożone pismo odpowiadające wymogom ponaglenia. W szczególności pismo takie powinno wyrażać niezadowolenie strony z długości prowadzonego postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OZ 644/17). Należy także wziąć pod uwagę treść art. 65 § 1 zd. pierwsze k.p.a., zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie.
Powołane wyżej pismo dnia 27 sierpnia 2025 r. zostało wprawdzie wniesione przez skarżącą do Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, jednak w piśmie tym skarżąca w sposób klarowny wyraziła niezadowolenie z faktu nierozpoznania jej wniosku z dnia 11 sierpnia 2025 r. o wydanie zaświadczenia w ustawowym terminie, wskazując na naruszenie prawa i obszernie uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do treści w/w pisma i nie ocenił jego charakteru, a więc nie dokonał oceny, czy można mu nadać walor ponaglenia w rozumieniu art. 37 k.p.a. Zaniechanie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło w konsekwencji do przedwczesnego odrzucenia skargi.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku w tej materii. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).