III OSK 3346/23

III OSK 3346/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Jerzy Stelmasiak
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III SAB/Gd 137/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-10-05
III OZ 650/23 - Postanowienie NSA z 2024-01-16
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 174 pkt 1 i 2, 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 137/23 w sprawie ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 października 2023 r., III SAB/Gd 137/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w C. w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia jego wniosku o udzielenie informacji publicznej. Ze skargi wynika, że pismem z 11 kwietnia 2023 r. skierowanym do Dyrektora Zakładu Karnego w C. skarżący wniósł o udostępnienie informacji publicznej. Z treści sporządzonego odręcznie wniosku wynika, że skarżący zażądał udzielenia odpowiedzi na następujące pytania:
1. Kiedy i na jakich zasadach oraz warunkach skazany może otrzymać zgodę na wysyłanie korespondencji na koszt zakładu karnego?
2. Przez jaki okres rozumie się skazanego, który nie posiada żadnych środków finansowych na konto zakładu karnego aby otrzymywać zgodę na wysyłanie korespondencji urzędowej na koszt zakładu karnego?
3. Czy skazany, który nie posiada żadnych wpływów finansowych na konto zakładu karnego powinien otrzymać zgodę na wysyłanie korespondencji na koszt zakładu karnego?
4. W jaki sposób ocenia się sytuację skazanego, który chce wysyłać korespondencję na koszt zakładu karnego?
5. Czy tutejszy Dyrektor może odmówić skazanemu wysyłania korespondencji na koszt zakładu karnego jeśli nie posiada on żadnej pomocy finansowej?
6. Ile wydano decyzji odmownych przez Dyrektora zakładu karnego skazanym, którzy chcieli wysyłać listy na koszt zakładu karnego i co było tego podstawą, jak również ile wydano decyzji o wyrażeniu zgody przez Dyrektora zakładu karnego na wysyłanie listów na koszt zakładu karnego i co było tego podstawą, chodzi o dane od stycznia 2023 do 1 kwietnia 2023.
Pismem z 24 kwietnia 2023 r., nr D/P.0143.34.2023.AB, Dyrektor Zakładu Karnego w C. udzielił skarżącemu odpowiedzi na ww. wniosek. Odnośnie do pytań 1 i 6 organ wskazał, że odpowiedź na nie została już udzielona wnioskodawcy pismami z 14 kwietnia 2023 r., nr D/P.0143.21.2022 oraz 17 kwietnia 2023 r., nr D/P.0143.27.2022. Z kolei wymienione w pytaniach 2-5 żądanie nie ma charakteru informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej "u.d.i.p.").
W osobiście sporządzonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gdańsku skarżący wniósł o stwierdzenie, że informacje, o które występował, stanowią informację publiczną, a także do zobowiązania Dyrektora Zakładu Karnego
w C. do udostępnienia informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej o oddalenie.
Oddalając skargę, sąd I instancji za prawidłową uznał ocenę organu, który przyjął że żądane w punktach 2-5 wniosku skarżącego z 11 kwietnia 2023 r. informacje nie mogły zostać zakwalifikowane jako informacje podlegające udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ocenie tego sądu zapytanie o warunki uzyskania zgody na wysyłanie korespondencji urzędowej na koszt zakładu karnego, do czego w rzeczywistości sprowadzają się postawione w punktach 2-5 pytania, nie stanowią pytania o fakty, lecz jest wnioskiem o wskazanie i omówienie wynikających z regulacji prawnych przesłanek w tym zakresie. Wyjaśnienie charakteru czy istoty obowiązujących unormowań, jak też warunków, które muszą być spełnione przez osobę osadzoną, nie spełniają kryteriów stawianych informacji publicznej przez ustawę. W sytuacji uznania zaś, że wnioskowane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ nie ma obowiązku wydania decyzji o odmowie jej udzielenia. Wystarczającym jest w takiej sytuacji poinformowanie wnioskującego, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach ustawy, a więc nie dotyczy informacji publicznej (tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie). Konsekwencją ww. rozważań jest stwierdzenie, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości tego sądu, że w odpowiedzi na przedmiotowy wniosek Dyrektor Zakładu Karnego w C. pismem z 24 kwietnia 2023 r., a więc w ustawowym terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powiadomił skarżącego, że informacja zawarta w punktach 2-5 wniosku nie ma charakteru informacji publicznej. Tym samym w ocenie sądu I instancji organ zrealizował przewidzianą prawem formę załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a zarzucana przez skarżącego bezczynność nie miała miejsca. Jednocześnie bezsporne było, iż organ udzielił wcześniej skarżącemu informacji ujętej w punkcie 1 i 6 wniosku, przywołanymi powyżej pismami (czego skarżący nie kwestionował we wniesionej skardze).
Sąd I instancji uznał, że w terminie wynikającym z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej organ rozpoznał w całości wniosek skarżącego, zarówno forma i treść odpowiedzi są zgodne z przepisami tej ustawy. Powyższe, w realiach rozpoznawanej sprawy, nie pozwala na postawienie organowi skutecznego zarzutu pozostawania w bezczynności. Sąd oddalił wic skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 529 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok
w całości, wnosząc o uchylenie go w całości. Nadto zrzekł się rozprawy. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w części ani w całości wraz z należnym podatkiem VAT
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie "art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nie zobowiązaniu organu do rozpoznania wniosku [skarżącego] z 11.04.2023 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, stwierdza bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie grzywny w kwocie 500 zł".
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, zaś organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądał jej przeprowadzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Konstrukcja zarzutu naruszenia przepisów art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. jest wadliwa. Formułowanie podstawy kasacyjnej w taki sposób, że jeden zarzut obejmuje niespójny zestaw przepisów - szeregu norm prawnych, które miał naruszyć sąd I instancji, bez wskazania konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe - pogląd ten wielokrotnie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyrokach z 26 stycznia 2021 r., III OSK 2765/21, 18 października 2011 r., II FSK 797/10; 13 września 2011 r., II FSK 593/10; 18 maja 2011 r., II FSK 62/10. Ani w zarzucie, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie doszło do wskazania w jaki sposób, tj. czy przez błąd wykładni, czy też przez błąd niewłaściwego zastosowania, doszło do naruszenia poszczególnych przepisów oraz na czym błędy te polegały. Wymóg precyzyjnego określenia sposobu naruszenia przepisu wynika zaś expressis verbis z przepisów art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wyraźne określenie rodzaju błędu, jego zobrazowanie na skonkretyzowanych działaniach sądu w danej sprawie jest warunkiem koniecznym skuteczności zarzutu. Nie doszło także do wskazania, iż ewentualne uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem wykazania warunku skuteczności zarzutu opartego na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Już tylko z tych powodów zarzut jest niezasadny i wystarczający do oddalenia skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna dotknięta jest jednak szeregiem kolejnych wad, a ze względu na ich dość zasadniczy charakter nie sposób nie odnieść się do nich. Stąd też wskazać należy, iż w art. 1 p.p.s.a. brak jest dodatkowego podziału na paragrafy. Nie mogły zatem zostać naruszone § 1 i § 2 art. 1 p.p.s.a. jako przepisy nie istniejące.
Przedmiotem postępowania była kontrola bezczynność organu w zakresie rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej. Kompetencję orzeczniczą sądu administracyjnego w tego rodzaju skargach regulują przepisy art. 149 p.p.s.a. Nie mógł więc zostać naruszony przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który odnosi się do kompetencji orzeczniczych sądu w sprawach, w których przedmiotem kontroli jest skarga na wydaną przez organ decyzję lub postanowienie.
Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. określa granice orzekania sądu administracyjnego w pierwszej instancji. Z treści zarzutu oraz uzasadnienia nie wynika w jakimkolwiek zakresie mogło dojść do naruszenia tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 19 marca 2014 r., II GSK 16/13, LEX nr 1551417; wyrok NSA z 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13, LEX nr 1658172). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd I instancji. W rozpoznawanej sprawie podjęcie próby doprecyzowania zarzutu na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej zdane jest na niepowodzenie, gdyż uzasadnienie jest puste treściowo. Zawiera ono bowiem powtórzenie zarzutu bez uzupełnienia go o argumentację prawną.
Ze wskazanych wyżej względów na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. Jest to przepis ogólny (blankietowy), co oznacza, że powołując się na zarzut naruszenia tej normy skarżący kasacyjnie zobowiązany był powiązać go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy. Orzeczenie oddalające skargę nie jest bowiem skutkiem zastosowania jedynie art. 151 p.p.s.a., ale następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów nakładających na sąd I instancji obowiązek dokonania tego rodzaju ustaleń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2017 r. II FSK 110/15). Wymogom tym w skardze kasacyjnej nie sprostano. Brak zaś wskazania i wykazania tego rodzaju powiązań oznacza, że zarzut naruszenia przywołanego przepisu wynikowego, nie może odnieść skutku oczekiwanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną. Z tych przyczyn zarzut należało uznać za nieuzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a. W kontekście niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny przypomina wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu o możliwości stosowania art. 250 § 2 p.p.s.a.