III OSK 3337/23

III OSK 3337/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 560/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-09-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151 p.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 16 ust. 2 u.d.i.p.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 560/23 w sprawie ze skargi K.J. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia 18 stycznia 2023 r. nr SKW/17/2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego na rzecz K.J. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 września 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 560/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.J. (dalej: "skarżący") na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego (dalej: "organ") z dnia 18 stycznia 2023 r. nr SKW/17/2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem z 20 października 2022 r., złożonym za pośrednictwem platformy ePUAP, skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej. We wniosku tym wskazał, że wnosi o przesłanie "(...) informacji lub ich części (danych) w postaci cyfrowej (wizerunku źródłowego dokumentu papierowego utrwalonego za pomocą skanera lub innego urządzenia o zbliżonej funkcjonalności bądź też eksportu danych z umowy utrwalonej w dokumencie elektronicznym) wszystkich pisemnych umów cywilnoprawnych (niezależnie od ich nazwanego lub nienazwanego charakteru) finansowanych ze środków publicznych pozostających w dyspozycji organów i jednostek organizacyjnych Służby Kontrwywiadu Wojskowego, zawartych przez Szefa Kontrwywiadu Wojskowego lub osoby przez niego upoważnione we wrześniu 2022 r. w celu wykonywania zadań publicznych (w tym czynności gospodarowania powierzonym mieniem) określonych ustawą lub umową międzynarodową wiążącą Rzeczpospolitą Polską."
Jednocześnie wnioskodawca wniósł o wykonanie anonimizacji lub pseudoanonimizacji danych we wnioskowanych dokumentach ze względu na przesłankę prywatności w zakresie, w jakim identyfikują one osoby fizyczne niezrzekające się ochrony prywatności (np. adres zamieszkania, numer PESEL osoby umieszczony w treści umowy, lecz nie dotyczący osoby zaciągającej zobowiązanie, a np. pracowników pełniących czynności usługowo-techniczne związane z wykonywaniem umowy), z zastrzeżeniem jawności imion i nazwisk stron umowy (nieprowadzących działalności gospodarczej) oraz imion, nazwisk, nazw (firm) identyfikujących przedsiębiorcę-stronę umowy.
Pismem z 2 grudnia 2022 r. organ poinformował, że wnioskowana informacja jest informacją publiczną przetworzoną, wzywając do wykazania w terminie 7 dni, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z 9 grudnia 2022 r. wskazał, iż w jego opinii wezwanie organu było bezpodstawne, a wniosek nie dotyczy informacji przetworzonej.
Decyzją z 18 stycznia 2023 r. nr SKW/17/2023 organ odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej.
Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżono do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ prawidłowo zakwalifikował żądaną informację publiczną jako informację publiczną przetworzoną. Zaprezentowana w zaskarżonej decyzji argumentacja w zakresie uznania wnioskowanej informacji za informację przetworzoną jest zdaniem Sądu wystarczająca i nie daje podstaw do zakwestionowania zajętego przez organ stanowiska.
Wniosek skarżącego obejmuje tylko jeden miesiąc 2022 r. (wrzesień), niemniej jednak wobec oświadczenia organu, iż nie dysponuje on rejestrem lub wykazem (zestawieniem) zawieranych umów, już na wstępnym etapie ustalania liczby umów zawartych przez SKW lub Szefa SKW, musiałby podjąć dodatkowe, ponadstandardowe czynności polegające na zaangażowaniu wszystkich 23 jednostek organizacyjnych SKW w proces przygotowania żądanej informacji. Zdaniem Sądu, powyższa okoliczność, biorąc pod uwagę do jakich zadań utworzona została SKW, wskazywała na konieczność podjęcia ponadstandardowych działań
w celu wytworzenia żądanej informacji publicznej.
W ocenie WSA w zaskarżonej decyzji organ wyczerpująco wyjaśnił, że w celu udzielenia odpowiedzi na wniosek i udostępnienia żądanych umów, musiałby – po ich zgromadzeniu - podjąć takie czynności jak ich przeglądanie, analizowanie, kopiowanie (skanowanie), a także zanonimizowanie. Jak podnosi organ, integralną częścią zawieranych przez niego umów są załączniki, którymi mogą być np. oferty, karty gwarancyjne, projekty lub plany budynków bądź pomieszczeń SKW, specyfikacja i warunki techniczne, pozwolenia budowlane, pełnomocnictwa, upoważnienia. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, iż słusznie zauważył organ, że przed ujawnieniem informacji o konkretnej umowie konieczne byłoby dokonanie weryfikacji, czy dana umowa nie zawiera informacji niejawnych, chronionych inną tajemnicą ustawową, co jest tym bardziej istotne biorąc pod uwagę specyfikę formacji jaką jest SKW, albo dotyczących chronionej sfery prywatnej osoby fizycznej lub stanowiącej tajemnicę przedsiębiorcy.
Skład orzekający - tak jak wcześniej organ - uznał, że wnioskowana przez skarżącego informacja stanowi informację przetworzoną i w związku z tym skarżący zasadnie został wezwany do wykazania przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego, o której jest mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p.") Informacja publiczna przetworzona podlega bowiem udostępnieniu w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Sąd stwierdził, że skarżący nie podał konkretnych możliwości wykorzystania wnioskowanej informacji przetworzonej dla dobra ogółu, w tym dla poprawy funkcjonowania SKW. Tak więc
w kontrolowanej sprawie przesłanka z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie została spełniona.
Sąd zwrócił jednak uwagę, że stwierdzenie organu, iż zbiór umów, których udostępnienia domagał się skarżący, może zawierać informacje, o których mowa w ww. art. 39 ust. 1 ustawy o SKW oraz SWW, oparte jest wyłącznie na przypuszczeniach. Zdaniem Sądu kwestia ta nie ma jednak wpływu na ocenę, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Informacje, których skarżący domagał się udostępnienia, stanowią bowiem informację publiczną przetworzoną, a skarżący nie wykazał, że ich udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Odnosząc się do postawionego w skardze zarzutu naruszenia art. 15 ust. 1 u.d.i.p. zauważono, że przepis ten nie warunkuje możliwości udostępniania informacji przetworzonej. Zgodnie z tym przepisem jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Przepis ten nie dotyczy kosztów przetworzenia informacji publicznej lecz kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jest możliwe w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca żądający udostępnienia informacji przetworzonej winien zatem wykazać, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Substytutem wykazania szczególnie interesu publicznego nie może zaś być gotowość poniesienia przez wnioskodawcę kosztów przetworzenia informacji.
Powyższy wyrok w całości zakwestionował skarżący zarzucając naruszenie:
I. przepisów postępowania:
1) art. 134 § 1 w zw. z art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegającej na przyjęciu przez WSA w Warszawie, że "Sąd nie ma podstaw podważać" (str. 14 uzasadnienia wyroku) oświadczenia organu, że nie dysponuje rejestrem lub wykazem (zestawieniem) zawieranych umów, podczas gdy WSA w Warszawie, rozpatrując w granicach niniejszej sprawy, nie tylko był kompetentny do podważenia stanowiska organu, ale także powinien był to uczynić, bowiem twierdzenie organu o nieprowadzeniu rejestru umów:
a) nie zostało w jakikolwiek sposób uzasadnione oraz uwiarygodnione przez organ;
b) jest niewiarygodne oraz sprzeczne z praktyką administracyjną działania administracji publicznej, bowiem bez prowadzenia rejestru zawieranych umów (niezależnie od tego jaką nazwę taki rejestr, ewidencja, wykaz, lista, itd. przyjmuje w działalności organu) niemożliwe jest zarządzanie budżetem organem administracji publicznej czy też prowadzenie kontroli zarządczej;
c) jest sprzeczne z wnioskami, płynącymi ze sprawy sądowoadministracyjnej, zakończonej wyrokiem WSA w Warszawie z 11 grudnia 2020 r. (II SAB/Wa 514/20), w której organ potwierdził, że "Służba Kontrwywiadu Wojskowego prowadzi system ewidencji umów oraz zobowiązań zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (...) oraz ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości",
d) jest sprzeczne ze stanowiskiem organu, które przedstawił w odpowiedzi z 12 maja 2021 r. na wniosek o udostępnienie informacji publicznej,
- powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż WSA w Warszawie zweryfikował stanowisko organu co do nieposiadania rejestru lub wykazu (zestawienia) zawieranych umów, to powinien był dojść do przekonania, że zaskarżona decyzja odmowna nie zawiera wystarczającego uzasadnienia, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że argument organu co do nieposiadania ww. rejestru (wykazu, zestawienia) stanowił jeden z głównych argumentów za zakwalifikowaniem wniosku za "informację przetworzoną" i przez organ, i przez WSA w Warszawie;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na niedostrzeżeniu przez WSA w Warszawie uchybień przepisów postępowania w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, tj.; niewłaściwego zastosowania przez organ art. 8, art. 11,
art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na:
a) przyjęciu, że wnioskowane przez wnioskodawcę informacje "bez wątpienia uznać należy za informacje publiczne o charakterze przetworzonym", podczas gdy w piśmie z 9 grudnia 2022 r., stanowiącym wykonanie wezwanie do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego skarżący przedstawił uzasadnione i rzeczowe motywy, kwestionujące stanowisko organu, wskutek czego nie było w realiach sprawy podstawy do uznania za oczywiste charakteru prawnego żądanej informacji, zaś obowiązkiem organu było odniesienie się do przedstawionej przez skarżącego argumentacji;
b) oparcie przez organ argumentacji za przyjęciem, że przedmiotem wniosku jest "informacja przetworzona" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. na ogólnych twierdzeniach, niepopartych odniesieniem się do przedmiotu i zakresu informacji, która miałaby podlegać udostępnieniu;
c) argumentowanie przez organ uznania, że przedmiotem wniosku jest "informacja przetworzona" poprzez wykorzystanie ogólnych sformułowań, takich jak: "zgromadzenie, przekształcenie (zanonimizowanie) i sporządzenie wielu kserokopii określonych dokumentów", "znaczący nakład pracy", "ponadstandardowa analiza dokumentów", "szczegółowa, szeroka anonimizacja", które są niewystarczające do kwalifikacji przedmiotu wniosku jako "informacji przetworzonej";
d) zaniechaniu przez organ ustalenia wskazania konkretnych danych, odnoszących się do przedmiotu wniosku, takich jak liczba umów zawartych we wrześniu 2022 r., czy też objętości tychże umów, co uniemożliwia oszacowania choćby niezbędnego nakładu zasobów, których wykorzystanie byłoby niezbędne do udzielenia wnioskowanej informacji, a w konsekwencji do potwierdzenia przyjętego przez organ stanowiska, że realizacja wniosku może wymagać takich działań organizacyjnych i zaangażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania organy i utrudniają wykonywanie przepisanych mu zadań,
e) przyjęciu tożsamej argumentacji, choć przedstawiony przez organ tok argumentacji został zakwestionowany przez WSA w Warszawie m.in. Stanowisko organu (co do kwalifikacji przedmiotu wniosku jako "informacji przetworzonej") jest sprzeczne z wnioskami, płynącymi ze spraw sądowych, w których przedmiotem kontroli poddano decyzje wydawane przez organ (tj. sprawy prowadzone przez WSA w Warszawie pod sygnaturami: II SA/Wa 177/21, II SA/Wa 282/21, II SA/Wa 1590/21, II SA/Wa 2120/21, II SA/Wa 2121/21, II SA/Wa 2603/21, II SA/Wa 3807/21, II SA/Wa 3808/21);
- powyższe uchybienie, miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do błędnego przyjęcia przez organ, że przedmiotem żądania informacyjnego jest udostępnienie "informacji przetworzonej" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a w konsekwencji doprowadziły WSA w Warszawie do błędnego przyjęcia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, podczas gdy powinna zostać uchylona przez Sąd I instancji z uwagi na przywołane uchybienia formalne wydanego przez organ rozstrzygnięcia;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na niedostrzeżeniu przez WSA w Warszawie uchybień przepisów postępowania w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, choć - wedle wiedzy skarżącego - decyzje administracyjne organu o analogicznej treści, wydane w podobnych sprawach, zostały przez WSA w Warszawie uchylone na mocy wyroków w sprawach o sygn. II SA/Wa 177/21, II SA/Wa 282/21, II SA/Wa 1590/21, II SA/Wa 2120/21, II SA/Wa 2121/21, II SA/Wa 2603/21, II SA/Wa 3807/21, II SA/Wa 3808/21 z powodu m.in. naruszenia przepisów postępowania przez organ;
- wskazane uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż gdyby WSA w Warszawie w niniejszej sprawie dostrzegł uchybienia przepisów postępowania w zaskarżanej decyzji, to powinien decyzję uchylić, tak jak to uczyniono we wskazanych postępowaniach sądowoadministracyjnych, w których zapadłe rozstrzygnięcie było analogiczne do tego, które wydano w niniejszej sprawie;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz. U. 2023 r. poz. 81, dalej: "ustawa o SKW i SWW"), w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że sąd administracyjny, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że naruszenie przez organ art. 39 ust. 1 ustawy SKW oraz SWW (tj. oparcie się przez organ "wyłącznie na przypuszczeniach", że zbiór umów, będących przedmiotem wniosku, może zawierać informacje, objęte art. 39 ust. 1 ustawy o SKW oraz SWW), "nie ma jednak wpływu na ocenę, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa", podczas gdy organ odmówił udostępnienia informacji publicznej w oparciu o dwie równoprawne przesłanki, tj. ochronę informacji ustawowo chronionych oraz z uwagi na zastosowanie instytucji informacji przetworzonej, zaś argumentacja za potrzebą ochrony tajemnic ustawowo chronionych stała się jednym z argumentów na rzecz przyjęcia przez organ i WSA w Warszawie, że przedmiotem wniosku jest informacja przetworzona.
II. prawa materialnego, tj.:
1) art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepisy te wprowadzają wymogi ograniczania konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, w tym wymóg konieczności, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające ograniczeniu konstytucyjnego prawa do informacji publicznej bez skutecznego wykazania przez WSA w Warszawie, że w realiach sprawy ograniczenie prawa do informacji publicznej jest konieczne do ochrony innych wartości konstytucyjnie chronionych oraz wypełnia wymóg proporcjonalności, jak również polegające na naruszeniu istoty prawa do informacji publicznej;
2) art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepisy te stanowią podstawę do ograniczania prawa do informacji publicznej ze względu na zastosowanie instytucji "informacji przetworzonej", poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez WSA w Warszawie, że "Zaprezentowana w zaskarżonej decyzji argumentacja Szefa SKW w zakresie uznanie wnioskowanej informacji za informację przetworzoną jest (...), w ocenie Sądu, wystarczająca i nie daje podstaw do zakwestionowania zajętego przez organ stanowiska", podczas gdy organ nie sprostał wykazaniu, że przedmiot wniosku dotyczy informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zaś okoliczności sprawy nie dają podstaw do przyjęcia, że przedmiotem żądania informacyjnego skarżącego było udostępnienie "informacji przetworzonej".
Wobec powyższego wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed WSA w Warszawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący kasacyjnie oświadczył o zrzeczeniu się rozprawy.
Ponadto wniesiono o przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj. z decyzji administracyjnych, skarg oraz wyroków sądów administracyjnych w sprawach, zarejestrowanych przed WSA w Warszawie pod poniższymi sygnaturami (obecnie rozpatrywanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny): II SA/Wa 177/21, II SA/Wa 282/21, II SA/Wa 1590/21, II SA/Wa 2120/21, II SA/Wa 2121/21, II SA/Wa 2603/21, II SA/Wa 3807/21, II SA/Wa 3808/21,
- na okoliczność uchylania przez WSA w Warszawie decyzji administracyjnych analogicznych do decyzji organu, będącej przedmiotem niniejszej skargi;
- o przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj. odpowiedzi organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, odpowiedzi na skargę organu oraz wyroku WSA w Warszawie, znajdujących się w aktach sprawy sądowoadministracyjnej, prowadzonej pod sygnaturą II SAB/Wa 514/20 - na okoliczność prowadzenia przez organ rejestru zawieranych umów,
Skarżący wniósł także o zobowiązanie organu do przedłożenia WSA w Warszawie wydanych przez niego zarządzeń, regulujących sposób ewidencjonowania zawieranych umów (o którym to zarządzeniu Szef SKW poinformował w treści odpowiedzi z 12 maja 2021 r. na wniosek o udostępnienie informacji publicznej) oraz o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów - na okoliczność faktu ewidencjonowania przez SKW zawieranych umów oraz sposobu zbierania informacji o zawieranych umowach przez organ.
Wniesiono również o przeprowadzenie dowodów z dokumentów, dołączonych do skargi kasacyjnej, tj. z treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 4 marca 2021 r. oraz z treści odpowiedzi SKW z 12 maja 2021 r. na wniosek o udostępnienie informacji publicznej - na okoliczność faktu ewidencjonowania przez SKW zawieranych umów oraz sposobu zbierania informacji o zawieranych umowach przez organ.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie, oddalenie wniosków dowodowych, a także oddalenie wniosku o zobowiązanie organu do przedłożenia zarządzeń, zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna
z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183
§ 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Wstępnie należy odnotować, że sprawy o analogicznym układzie faktyczno-prawnym były przedmiotem rozpoznania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i skład orzekający podziela przyjęte
w nich oceny prawne – wyroki z 16 maja 2025 r., III OSK 7541/21, III OSK 6674/21, III OSK 1341/22, III OSK 1970/22, III OSK 568/22, III OSK 2101/22.
Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza skuteczność zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono w sposób przekonujący i zarazem realizujący wymogi kodeksowe, że wnioskowana informacja jest informacją publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W treści wydanej decyzji organ ograniczył się wyłącznie do ogólnego wskazania jakie czynności musiałyby zostać podjęte, aby uczynić zadość wnioskowanemu żądaniu, bez podania choćby jednego konkretu, sprowadzającego się czy to do fizycznego ustalenia i podania liczby umów za okres czasu objęty wnioskiem, czy też choćby przybliżoną ilość ich stron z uwzględnieniem załączników i innych integralnych elementów je tworzących lub w jaki sposób podjęte przez organ czynności miałyby wpłynąć na dezorganizację pracy w SKW. Bez ustalenia tych kwestii nie jest możliwa ocena wskazująca na konieczność ponadstandardowego zaangażowania Szefa SKW w realizację wniosku. Zaskarżona decyzja,
w analizowanym zakresie naruszała standardy wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., co wynikało z faktu, że Szef SKW nie sprostał ciążącemu na nim obowiązkowi prawidłowego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. Obowiązek ten sprowadzał się do wykazania dlaczego informacja o jaką wnioskował skarżący uznana przez organ została jako informacja przetworzona, przez co należy rozumieć nie tylko wyjaśnienie rozumienia pojęcia "informacji przetworzonej", ale przede wszystkim odniesienie się do rozumienia tego pojęcia w zestawieniu z wnioskowaną informacją
i innymi okolicznościami sprawy. Za charakterem informacji przetworzonej nie mogło przemawiać samo ustalenie liczby zawieranych przez Szefa SKW lub w jego imieniu umów czy też konieczność utworzenia zbioru tak zebranych umów. Organ uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie nieprzekonująco i niewystarczająco. Szef SKW posłużył się bowiem ogólnymi twierdzeniami, niepopartymi odniesieniami do przedmiotu i zakresu wniosku. Nie podał jakichkolwiek konkretnych danych (jak choćby liczba umów zawartych w miesiącu objętym wnioskiem dostępowym, czy liczba kontrahentów, objęcie ich klauzulami tajności, szacunkowa liczba stron umów i ich załączników), które pozwoliłyby przynajmniej oszacować nakład pracy koniecznej do udzielenia wnioskowanej informacji a tym samym potwierdzić, że realizacja wniosku może wymagać takich działań organizacyjnych i zaangażowania środków osobowych, które zakłócą normalny tok działania organu i utrudnią wykonywanie przypisanych mu zadań.
Zaskarżona decyzja nie wskazuje ani na liczbę umów, których udostępnienie byłoby następstwem realizacji wniosku, ani na konkretnie oszacowany zakres nakładów niezbędnych do zrealizowania wniosku. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest tak ogólne, że w istocie mogłoby stanowić odmowę udostępnienia jakiejkolwiek informacji publicznej wskutek uznania, że obejmuje ona udostępnienie informacji przetworzonej. Choć organ w uzasadnieniu decyzji wskazuje czynności, które jego zdaniem należy podjąć, to nie wyjaśnia w sposób realny i przekonujący, dlaczego podjęcie tych czynności miałoby świadczyć o konieczności ponadstandardowego zaangażowania zasobów wyspecjalizowanej Służby, jaką jest SKW. Faktem jest, że Szef SKW w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił wyjaśnienia przyczyny wezwania skarżącego do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego w udostępnieniu żądanej informacji, jednakże argumentacja oparta została na twierdzeniach ogólnych, niepopartych przełożeniem na przedmiot i zakres wniosku. Szef SKW nie przedstawił zatem żadnej wiarygodnej i konkretnej informacji opartej o materiał dowodowy, która pozwoliłaby ocenić, że wnioskowane informacje stanowią informację przetworzoną. Błędne jest założenie organu wskazujące, że wskutek złożonego wniosku Szef SKW zmuszony byłby do stworzenia nowej informacji. Organ nie wskazał bowiem, że nie dysponuje wnioskowanymi umowami, albo że ich udostępnienie jest wyłączone z uwagi na objęcie ich którąś z klauzul niejawności, a wręcz przeciwnie stwierdza, że jest ich dysponentem, a jedynie ich zakres i rozmiar przeciwstawia się możliwości ich udostępnienia, zgodnie z wnioskiem. Decyzja odmowna zdeterminowana została tym samym w oparciu kryterium ilościowe, a nie obiektywne czynniki.
Szef SKW nie może "zasłaniać się" znacznie rozbudowaną strukturą instytucji jaką jest Służba Kontrwywiadu i Wywiadu Wojskowego, w tym koniecznością zaangażowania znacznej ilości personelu - m.in. dyrektorów czy naczelników poszczególnych działów lub też finalnie konkretnej osoby wyznaczonej do realizacji wniosku, albowiem w dzisiejszej dobie komputeryzacji i informatyzacji, możliwe jest podjęcie niewymagających większego wysiłku i angażu działań poprzez choćby wystosowanie wiadomości e-mail do podwładnych, którzy w imieniu Szefa SKW zawierali jakiekolwiek umowy w danym okresie czasu, jeśli wykraczają one poza umowy zawierane przez niego, dzięki czemu organ byłby w stanie pozyskać choćby minimalne wiadomości na temat potencjalnego zakresu i obszerności materiału, który stanowiłby odpowiedź na żądanie skarżącego. Natomiast w oparciu o te dane możliwe byłoby choćby szacunkowe określenie dalszych determinantów niezbędnych do realizacji wniosku, jak przykładowo liczba personelu czy przybliżony czas wykonania.
Skoro zatem Szef SKW nie przedstawił choćby szacunkowych danych wykazujących konieczność zaangażowania ponadstandardowych zasobów materialnych i osobowych do spełnienia żądania wnioskodawcy to jako bezskuteczne ocenić należało argumenty przemawiające za koniecznością zwrócenia się do podległych organowi 23 jednostek organizacyjnych SKW o przekazanie informacji
i żądanych umów, a także konieczność przeprowadzenia ich szczegółowej analizy pod kątem anonimizacji tych umów i dodatkowych elementów stanowiących ich integralną całość.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną. Odnoszenie się do pozostałych zarzutów jest niecelowe, albowiem mają one charakter związkowy i w istocie wytykają te same wadliwości, tyle że w ramach odmiennej stylizacji normatywnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., albowiem uznał, że jej istota nie została dostatecznie wyjaśniona. Sąd pierwszej instancji nie zajął bowiem stanowiska w kwestii przyjętej przez organ oceny co do nadużycia przez skarżącego prawa do informacji publicznej. Potwierdzenie tej oceny stanowiłoby samodzielną podstawę odmowy udostępnienia informacji publicznej skarżącemu kasacyjnie.
Ponownie rozpoznając sprawę WSA uwzględni stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, w szczególności rozważy, czy przyjęta przez organ ocena co do nadużycia prawa do informacji publicznej przez skarżącego jest prawidłowa.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie
art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił w całości wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.